ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 100

Bozdungtov

Bozdungtov - Markaziy Qizilqumdagi qir. Jan.garbdan shim.sharqqa tomon chozilgan. B. garbda Tuhfabergan, jan.sharqda Jamanqashqirtov toglari bilan, shim.da Bokantov yassitogligi bilan tutash. Eng baland joyi - 764 m. B. yuqori paleozoyning ohakto ...

Bozgontepa

Bozgontepa, Buzgontepa - arxeologik yodgorlik. Toshkent shahrining sharqiy chekkasida, Chirchiq daryosining ong sohilida joylashgan istehkomsiz arkli qishloqharobasi. 1949 yil I. Baishev va M. Masson tomonidan qayd qilingan. 1978 - 79 yillarda To ...

Brage Tixo

BRAGE Tixo - daniyalik astronom; amaliy astronomiya islohotchisi. B. boshchiligida qurilgan rasadxona Uraniborg, yani "astronomlar uyi" deb ataddi. B. rasadxonada 20 yildan ortiq yulduz, sayyora va kometalar ustida tadqiqotlar olib bordi. Oy hara ...

Brahmanizm

Brahmanizm, barahmanlik - qad. hind dini. Veda dinmasosida miloddan avvalgi 1-ming yillikning boshida paydo bolgan. B.ning muqaddas adabiyotiga vedalar va ularga yozilgan juda kop sharhlar kiradi. B.da veda dinidagi kopgina xudolarning tasiri dey ...

Brahmanlar

Brahmanlar - 1) Hindistondagi oliy kastalardan biri. Kelib chikishi boyicha kohinlarning qad. tabaqasi ga mansub. Kadimda B. kohinlik vazifasini otab, qurbonlik marosimlariga rahbarlik qilgan, xalq orasida Vedalarni targib etish bilan shugullanga ...

Brahmo samaj

Brahmo samaj - Hindistondagi diniy islohchilik jamiyati. 1828 yilda hind marifatparvari Ray Rammoxan tomonidan tashkil etilgan. Jamiyat ilgor kuchlarini birlashtirish, mamlakatning madaniy darajasini kotarish, tabaqaviy, irqiy, diniy va boshqa to ...

Bramante Donato

BRAMANTE Donato - italiyalik memor. Uygonish davri memorligining yirik vakili. Dastlab rassom sifatida ijod qilgan. B. 1477 yildan Milanda yashab, SanSatiro, Santa Mariya della Gratsiye va boshqa cherkovlarni qayta qurgan. 1499 yil Rimga kochib, ...

Brams Iogannes

BRAMS Iogannes - nemis kompozitori, pianinochi va dirijyor, musiqiy romantizmning yorqin vakili. B. turli tarkibdagi ijrochilarga muljallangan jami 400 ga yaqin vokal asarlar yaratdi. Bular orasida Hofiz Sheroziy sherlariga yozilgan "Toqqizta qos ...

Branxiylar

Branxiylar - Milet shahri yaqinida joylashgan Didimeyon ibodatxonasidagi Apollon orakuli ni boshqargan kohinlar sulolasi. Yunon afsonalariga kora, delfalik Branx ularning bobokaloni bulgan. Axomaniylar poashoxs Kserks Yunonistonga yurish qilganda ...

Brass

Brass - kokrakda suzish usuli. Bunda qol va oyoq bir vaqtning ozida gorizontal tekislikda harakat qiladi. Oyoq harakati suzayotgan baqaning harakatlariga oxshab ketadi. B. eng qad. suzish usuli bolib, u 16-asr 1-yarmidan malum. 1904 yildan erkakl ...

Bratsk suv ombori

Bratsk suv ombori - Rossiyaning Irkutsk viloyatidagi suv ombori. 1961 yilda Angara daryosida Bratsk GES uchun qurilgan togon natijasida barpo etilgan. Bratsk suv ombori o. Angara daryosini turli mavsumlarda tartibga solib, Bratsk GESning uzluksiz ...

Braun Jon

BRAUN Jon - AQSH qoratanli qullarini ozodlikka chiqarish harakati rahbarlaridan biri. 1855 - 56 yillarda Kanzasdagi quldorlikka qarshi bolgan qozgolonga rahbarlik qildi. Yashirin "Yer osti temir yoli" tashkiloti faoliyatida ishtirok etgan. B. 185 ...

Brayl shrifti

Brayl shrifti - bortma nuqtalardan iborat shrift. Kozi ojizlar oqish va yozishi uchun moljallangan. L. Brayl tomonidan yaratilgan. Brayl shrifti asosida 6 nuqtani turli vaziyatda uygunlashtirish yotadi. Ixtirochi lotin alifbosidagi harflar tartib ...

Braziliya yassitogligi

Braziliya yassitogligi - Janubiy Amerikaning sharqiy qismidagi toglik, 3° dan 35° gacha j.k.lar oraligida. Asosan Braziliyada, qisman Urugvay, Paragvay va Argentinada joylashgan. Kop qismining usti tekis bolib, balandligi 200–900 m. Sharqiy va ja ...

Brazillar

Brazillar - ozlarini brazilyenush deb ataydilar - xalq, Braziliyaning asosiy aholisi, shundan 139 mln. kishi Braziliyada yashaydi. Umumiy soni 149.4 mln. kishi. Paragvay, Argentina, AQSH va Portugaliyada ham yashaydilar. B. portugal tipivi sozlas ...

Fyodor Bredixin

Fyodor Aleksandrovich Bredixin - rus astronomi, Peterburg FA akad. Rossiya Bosh astronomik rasadxonasi direktori. Astronomiyaning barcha bolimlariga oid ilmiy ishlarni bajargan va kuzatuvlar olib borgan. Protuberansspektrograf yordamida Quyosh xr ...

Breggvulf sharti

Breggvulf sharti - tolqin uzunligini ozgartirmay kristalldan sochilgan rentgen nurlarining interferension maksimumlari vaziyatini belgilovchi shart. Ingliz fizigi U. L. Bregg va rus fizigi G. V. Vulf tomonidan bir-biridan mustaqil ravishda 1913 y ...

Breila

Breila, Braila - Ruminiyaning jan.sharqidagi shahar. Dunay daryosining chap soxdlida. Breila judesining mamuriy markazi. Aholisi 235 ming kishi. B. muhim transport yollari tuguni, mamlakatdagi eng yirik portlardan, dengiz kemalari boradigan oxirg ...

Brekchiya

Brekchiya - qirrali bolaklardan iborat sementlashgan tog jinsi. Bolaklari bir sm dan katta. Kelib chiqishiga kora, vulkanogen, chokindi va tektonik B.lar boladi. Tarkibiga kora, bir xil tog jinslari bolaklaridan va turli tog jinsi bolaklaridan ta ...

Brendi

Brendi - uzum vinosini haydab olinadigan yoki achitilgan meva, rezavor meva sharbatidan tayyorlanadigan kuchli alkogol ichimlik. 16-asrda Fransiyaning Sharanta viloyatida paydo bolgan. Tayyorlash usuli va kuvvatiga kora 3 turga bolinadi; otkir B. ...

Brest

Brest - Belorussiyadagi shahar. Brest viloyatining mamuriy markazi. Muxaves daryosi Garbiy Bug daryosiga quyilish yerida. Dare porti va temir yol tuguni. Aholisi 278 ming kishi. Dastlab 1017 yilgi solnomalarda Berestye nomi bilan tilga olingan. 1 ...

Brest qalasi

Brest qalasi - Belorussiyadagi Brest shahri tegrasida joylashgan qahramonqala. 1833 - 38 yillarda qurilgan, 19-asr oxiri - 20-asr boshlarida takomillashtirilgan. Ikkinchi jahon urushi yillarida Brest qalasi ning oz sonli garnizoni P. M. Gavrilov, ...

Brest sulhi

Brest sulhi - sovet Rossiyasi bilan Germaniya, AvstriyaVengriya, Bolgariya, Turkiya ortasida tuzilgan sulh bitimi. Unga kora, Germaniya Polsha, Boltiqboyini, Belorussiya va Zakavkazyening bir qismini bosib oldi, 6 mlrd. marka miqdorida kontributs ...

Brettonvuds bitimi

Brettonvuds bitimi - 1944 yil 1 - 29 iyulda 44 mamlakat ishtirokida BrettonVuds da otkazilgan valyutamoliya konferensiyasida imzolangan bitim. Xalqaro valyuta fondi va Xalqaro tiklanish va taraqqiyot bankini tuzish loyihalari togrisidagi bu konfe ...

Brewster qonuni

Brewster qonuni - dielektrikning sindirish korsatkichi p {\displaystyle p} bilan tabiiy yoruglikning uning sirtiga tushish burchagi f {\displaystyle f} orasidagi boglanishni ifodalovchi munosabat. Tushish burchagi Brewster burchagi deb ataladi va ...

Brey Jon Frensis

BREY Jon Frensis - ingliz iqtisodchisi, sotsial utopist, R. Ouen izdoshi. Vashingtonda ingliz emigranti oilasida tugilgan. 30- yillarda ishchilar harakatiga qatnashdi, shu paytning ozida chartistlar bilan ham yaqin aloqada boldi. B. "Mehnatga mun ...

Breytovo chochqa zoti

Breytovo chochqa zoti - gosht va yog beradigan zot. Rossiyaning Yaroslavl viloyati Breytovo tumani xojaliklarida mahalliy kech yetiladigan chochqalarni yirik va ortacha oq, litva oq va daniya landras chochqa zotlari bilan chatishtirib chiqarilgan ...

Brinell usuli

Brinell usuli - material qattiqligini aniqlovchi asosiy usullardan biri. Brinell usuli - metallar kattiqligini aniqlash usullaridan biri. Metallning tekis sirtiga malum kuch bilan astasekin maxsus zoldir botiriladi. Metall qancha yumshoq bolsa, z ...

Brinza

Brinza -asosan, qoy, shuningdek sigir, echki sutidan yoki ularning aralashmasidan tayyorlanadigan shortang pishloq. Rangi oq yoki ochsariq, sal ushaluvchan, xushxor, mazasi nordonshortang. Tarkibida 40 - 50% yog, 49 - 52% suv, 4 - 8% tuz bor, sut ...

Brisben

Brisben, Brisbeyn - Avstraliya Ittifoqining sharqidagi shahar. Tinch okean sohilida. Kvinslend shtatining mamuriy markazi. Aholisi shahar atrofi bilan birga 1.5 mln.kishi. Brisben daryosi Morton qoltigiga quyiladigan joydagi dengiz porti. Brisben ...

Britaniya imperiyasi

Britaniya imperiyasi - odam yashaydigan barcha qitalarda koloniyalari mavjud bolgan insoniyat tarixidagi eng yirik davlat. XX-asrning 30-yillariga kelib Britaniya imperiyasi yer sharining qariyb tortdan birini, yani, 41.2 mln. km² egallagan. Impe ...

Britaniya Kolumbiyasi

Britaniya kolumbiyasi - Kanada garbidagi provinsiya. Maydoni 947.8 ming km². Aholisi 3.0 mln. kishidan ziyod. Ma’muriy markazi - Viktoriya shahri B. K. Tinch okean sohili boylab joylashgan. Tarkibiga Vankuver, Qirolicha Sharlotta va boshqa orolla ...

Britaniya orollari

Britaniya orollari - Atlantika okeani bilan Shim. dengiz oraligida, Yevropaning shim.garbida joylashgan. Maydoni 314.4 ming km². Materikdan LaMansh va PadeKale bogozlari ajratib turadi. Britaniya orollari ning 2 ta yirik orolida Buyuk Britaniya v ...

British American Tobacco

British American Tobacco - Buyuk Britaniya va dunyodagi eng yirik tamaki monopoliyasi. 1902-yilda tashkil etilgan. "British American Tobacco" Buyuk Britaniya va AQSh kapitali qoyilgan monopolistik birlashma bolib, asosan tamaki mahsulotlari, shun ...

British petroleum

"BRITISH PETROLEUM" - Buyuk Britaniyadagi eng yirik neft monopoliyalaridan biri. 1909 yilda tashkil etilgan. 38% aksiyasi davlatniki. AQSH va Shim. dengizdan neft qazib oladi, 25 mamlakatda neftni qayta ishlaydigan korxonalari bor. Garbiy Yevropa ...

Briz

Briz - dengizlar, katta kollar, bazi yirik daryolar sohilida sutkada davriy ozgarib turadigan shamollar. B. quruqpikning suvga qaraganda kunduzi tez isib, kechasi tez sovishi natijasida, quruqlik bilan suv ustidagi havoning temperaturasi va bosim ...

Broker

Broker, makler - fond, tovar, valyuta birjalarida oldisotdi bitimlari tuzishda vositachilik qiladigan ayrim shaxs yoki firma. B.lar, odatda, mijoz topshirigiga kora va uning hisobiga ish yuritadi, kafolat beruvchi hisobiga oz nomidan savdo bitiml ...

Brokkelman Karl

BROKKELMAN Karl - nemis sharqshunosi, somiy va turkiy tillar mutaxassisi. 1900 yildan Breslau, Kenigsberg, Galle, Berlin untlari prof. Sharq tarixi, arab adabiyoti tarixi, somiyshunoslik boyicha ilmiy asarlar yozgan. "Somiy tillar qiyosiy grammat ...

Bromidlar (mineral)

Bromidlar, tabiiy bromidlar - kamyob minerallar guruhi, kumushning galogenli birikmasi. Asosiy minerallari: bromargirit, embolit Ag. Tuzilishi tosh tuzi tipiga mansub. Minerallar guruhining fizik xususiyati juda oxshash. B. donalari sariq yoki sa ...

Bronxoadenit

Bronxoadenit - bronxlar limfa tugunlarining yalliglanishi. Koproq sil kasalligida, zotiljam, bronxit, bronxopnevmoniya, nafas yollarining yalliglanishi bilan kechadigan kokyotaya, qizamiq va boshqalarda uchraydi. B.da kuraklararo boshliq ogriydi, ...

Bronxoektatik kasallik

Bronxoektatik kasallik, bronxoektazlar - nafas azolari kasalligi, bronxlarning kengayishi bilan kechadi. Tugma va bronxlar devorining yalliglanishi tufayli orttirilgan bronxoektazlar farq qilinadi. Bronxoektatik kasallik da bronxlardagi yalliglan ...

Bronxoskopiya

Bronxoskopiya - hiqildoq va bronxlarning ichki yuzasini maxsus asbob - bronxoskop yordamida bevosita korib tekshirish usuli. Bu asbob bir uchida optik va yoritgich sistemasi bolgan metall naychadan iborat. B. qilinganda naycha ogizdan tomoqorqali ...

Bronza

Bronza, birinj 1) texnikada - misning qalay, alyuminiy, kremniy, berilliy, qorgoshin va boshqa elementlar bilan qotishmasi. Mac, mis bilan qalay qotishmasi qalayli B. deb ataladi. Qalayli B. ishqalanishga yaxshi chidaydi, suv va bugda deyarli zan ...

Bronzalash

Bronzalash - himoya qatlami hosil qilish va bronza tuyey berish uchun metall buyumlar sirtiga bronza qoplash. Maxsus tarkibli kukun yordamida metallmas buyumlar sirtida bronza tuyey hosil qilish ham B. deb ataladi. B. elektrolitik usulda metallas ...

Broshantit

Broshantit - mineral. Kimyoviy formulasi Si4. Monoklin singoniyali. Prizma, ignasimon kristallar, donachalar va yupqa parda holida. Rangi yashil, toq yashil. Qattikligi 3.5 - 4. S. og. 3.84 - 4. Shishasimon yaltiraydi. B. mis konlarining nurash z ...

Broun harakati

Broun harakati - muallaq zarralarning muhit molekulalari tasirida suyuqlik yoki gazlarda tartibsiz harakatlanishi. 1827 yilda R. Brounkashf etgan. Broun harakati tezligi muhitt-rasi, qovushoqligi va zarra olchamlariga bogliq. 1905 - 06 yillarda A ...

Broyler

↔↔↔ Broyler - tez yetiladigan va yuqori sifatli gusht beradigan goshtdor joja. 6 - 9 hafta boqilib tirik vazni 1.5 - 2 kg bolganda suyiladi. Goshti yumshoq, mazali. B. goshtidan parhez taomlar tayyorlanadi. B. olish uchun joja qisqa muddatda yeta ...

Bruce Lee

Bruce Lee, - jang sanati ustasi. AQShda safarda yurgan xitoylik teatr aktyorlari oilasida tugilgan. 11 yoshidan Shaolin maktabi ustasi Ip Mendan ushu, kunfu saboqlarini oldi. 17 yoshida SanFransiskoga ketib, oshpazlik qildi, unversitetga oqishga ...

Bruder

Bruder - inkubatoriya ochirilgan jojalarni dastlabki kunlarda issiq saqlovchi maxsus qurilma. Piramida shaklidagi zontdan iborat bolib, ichiga qizdirgich joylashtiriladi. Kuchma, muqim va batereyali xillari bor. Kerosin, kumir, gaz yoki elektr to ...

Brunelleski Filippo

BRUNELLESKI Filippo - italiyalik memor, haykaltarosh, olim. Uygonish davri memorligi va kelajak aks etgan memoriy nazariya asoschilaridan. Ijodini haykaltaroshlikdan boshlagan. Qad. memoriy ananalardan yangicha yondoshib foydalangan. 1420 - 36 yi ...