ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 101

Bsisu Muin

Bsisu Muin - falastinlik arab shoiri, dramaturg, publitsist, jamoat arbobi. Ijodi, asosan, milliy ozodlik kurashi, xalqlar dostligi va tinchlik mavzulariga bagishlangan. 11 sherlar toplami, 6 pyesa va 2 publitsistik asar muallifi. "Maktublar", "V ...

Bsj

Bsj - sil kasalligiga qarshi vaksinatsiya uchun qollaniladigan sil mikobakteriyasining kucheizlantirilgan shtammi ; uni Kalmet bilan Geren qoramol otidan tayyorlangan muhitda sil mikroblarini 13 yil davomida qaytaqayta undirish usuli bilan 1906 y ...

Bualo

Bualo, BualoDepreo Nikola - fransuz shoiri, tanqidchi, klassitsizm nazariyotchisi. Sorbonna untida oqigan. 1660 - 66 yillarda yozilgan ilk satiralari axloqiy, maishiy va adabiy mavzuga bagishlangan. "Oda haqida mulohazalar" va "Ritor Longinning b ...

Budda sanati

Budda sanati - qadimda va orta asrlarda buddizm tarqalgan mamlakatlarda ushbu din tasirida va uning goyalarini targib qilish jarayonida vujudga kelgan sanat. Budda sanati dastlab Hindistonda paydo bolgan, keyinchalik Shri Lanka, Indoneziya, Myanm ...

Budinlar

Budinlar - Skifiyapa yashagan kop sonli kuchmanchi qabilalarning umumiy nomi. Gerodotning yozishicha, B. kuzlari moviy, sochlari malla kishilar bulib, sarmapiarga qoshni yerlarda hayot kechirganlar. B. yerlarida yogochdan qurilgan harbiy istehkom ...

Buff opera

Buff opera - italyan komik operasi. Hajmi kichikligi, ozgarishlarga boy mazmuni, qahramonlarining kulgili va jonli harakatlari, musiqa uslubining milliy qoshiqchilik an’analariga yaqinligi bilan ajralib turadi. Ilk namunalari operaseria ning ikki ...

Viktor Bugayev

Viktor Antonovich Bugayev - meteorolog olim, Ozbekiston FA akad., geogr. fanlari d-ri, prof. Smolensk untining fizikamat, fakultetini tugatgan. Novosibirsk, Ozbekiston obhavo byurosi boshligi, Toshkent geofizika rasadxonasida katta ilmiy xodim, d ...

Bug bilan isitish

Bug bilan isitish - issiklik eltuvchi sifatida suv bugidan foydalaniladigan isitish tizimi. Suv bugi binolarga ornatilgan isitish asboblariga quvurlarda keltiriladi. Bug bilan isitish i. tizimlarida bug isitish asboblarida kondensatsiyalanayotgan ...

Bug bosimi

Bug bosimi - suyuq yoki qattiq modda bilan muvozanatda bolgan bug bosimi. Moddaning Bug bosimi asosan traga bogliq. Bu boglanish Klapeyron - Klauzius tenglamasi bilan ifodalanadi.

Bug generatori

Bug generatori - bug qozoni yoki yadro reaktoridan olinadigan birlamchi issiklik eltuvchi issikligi hisobiga bosimi atmosfera bosimidan yuqori suv bugi hosil qiladigan apparat yoki agregat. Organik yoqilgini yoqishda ajraladigan issiqlik hisobiga ...

Bug gilofi

Bug gilofi - bug mashinasi silindrini orab turuvchi halqasimon kamera. Bug quvuridan chiqqan bug shu gilofdan otkaziladi. Vazifasi - silindr devori temperaturasini ish bajaruvchi bug temperaturasiga yaqinlashtirish va uni bir meyorda tutib turish ...

Bug mashinasi

Bug mashinasi - birlamchi porshenli dvigatel; bunda siqilgan suv bugining potensial energiyasi mexanik ishga aylanadi. Uzluksiz ishlaydigan Bug mashinasi loyihasini I. I. Polzunov ishlab chiqqan. Universal dvigatel sifatida 1774 - 84 yillarda J. ...

Bug otkazgich

Bug otkazgich - bug uzatish qurilmasi. Odatda, yaxlit chozilgan polat quvurlardan yasaladi. Past bosimli Bug otkazgichlar flanes yordamida, orta va yuqori bosimlilari esa payvandlab biriktiriladi. Bug kondensatini olib ketish uchun Bug otkazgich ...

Bug qozoni

Bug qozoni - yoqilgi yoqqanda ochoqda ajraladigan issiqlik hisobiga bosimi atmosfera bosimidan yuqori bolgan bug olinadigan qurilma. Kopchilik Bug qozoni da ish jismi sifatida suv ishlatiladi. Bug qozoni ikki yonalishda rivojlangan: 1) gaz quvurl ...

Bug sovitkich

Bug sovitkich - bugning ota kizish temperaturasini rostlab turish uchun moljallangan issiqlik almashinuvchi qurilma. Sirtqi va purkama xillari bor. Sirtqi Bug sovitkich da bug temperaturasi suv bilan sovitiladigan devorga tegib turishi natijasida ...

Bug taqsimlash

Bug taqsimlash - bug mashinasi silindriga yangi bug berish va undan ishlatilgan bugni chiqarish jarayonlarini boshqarish. Silindrning kiritish va chiqarish kanallarini zolotniklar, klapanlar, bevosita porshenning ozi yoki jomraklar yordamida navb ...

Bug turbinali issiqlik elektr stansiyasi

Bug turbinali issiqlik elektr stansiyasi - qozon, bug turbinasi va turbogeneratordan iborat energetika agregatlari majmui. Qozon, suv quvurlari tizimidan hosil qilinadi. Qattiq, suyuq yoki gaz holatdagi yoqilgilarning temperaturasi 500° dan yuqor ...

Bug turbinasi

Bug turbinasi - bugning potensial energiyasini kinetik energiyaga, songra aylanuvchi valning mexanik ishiga aylantiruvchi turbina; issiqlik elektr st-yasi da elektr generatorlarni aylantiruvchi asosiy dvigatel hisoblanadi. Aktiv va reaktiv turbin ...

Bug-gaz turbinali qurilma

Bug-gaz turbinali qurilma - bug va gaz turbinalarining ish sikllari birlashtirilgan energetik qurilma. Unda ish jismi sifatida yoqilgining yonish mahsulotlari, qizdirilgan havo, bug yoki bir turbinaning ozida buggaz aralashmasidan foydalaniladi. ...

Bug-havo olchagich

Bug-havo olchagich - yonish mahsulotlari sarfi va hosil bolayotgan bug miqdorini olchaydigan asbob; drosselli bug olchagich va differensial tyagomer majmuidan iborat. Bir shkalali va ikki mil li umumiy ikkilamchi korsatuvchi asbobi bor. Ish tarzi ...

Bug-kuch qurilmasi

Bug-kuch qurilmasi - umumiy holda bug qozoni va suv bugi energiyasini mexanik ishga aylantiruvchi bug dvigatellari majmuidan iborat energetik qurilma. Bug dvigateli sifatida bug mashinasi yoki bug turbinasi ishlatiladi.

Bugdoyiq duragaylari

Bugdoyiq duragaylari - bugdoyni bugdoyiq bilan duragaylashdan hosil bolgan bugdoyning yangi turlari, formalari va navlari. Birinchi marta akad. N. V. Sitsin tomonidan 20-asrning 30 - 50- yillarida yumshoq bugdoyni bugdoyiq bilan duragaylab, songr ...

Buglanish

Buglanish - moddalarning suyuq yoki qattiq agregat holatlaridan gaz holatiga otish jarayoni. Bunda molekula suyuqlik dan tashqariga buglanib chiqishi uchun sirt chegarasidagi molekulalarning tortishish kuchini yengishi kerak. Undan tashqari, modd ...

Buglanish (agrometeorologiya)

BUGLANISH, yalpi buglanish, evapotranspiratsiya - tuproq yuzasi hamda osimliklardan buglanadigan nam miqdori yigindisi. B. tuproq namligi, uning xususiyati, tuproq nam sigimi, toshama sirt rangi, havo temperaturasi va nisbiy namligi, shamol va 6. ...

Buglanishni olchagich

Buglanishni olchagich - suv va tuproq sirtidagi buglanishni olchaydigan asbob. Maxsus idishdan iborat. Tuproq ustiga va suv sirtida suzib yuruvchi maxsus qurilma ustiga ornatiladi. Kuzatish natijalarini hisoblashda Buglanishni olchagich ustiga tu ...

Buglatish

Buglatish - eritmalarni qaynatib quyultirish. Buglatishda erituvchining bir qismi buglanib chiqadi. Erituvchining qolgan qismi ham buglatilsa, kristallanish yuz beradi, bunda erigan qattiq moddalar ajraladi. Eritmalarning qaynash temperaturasi do ...

Bugu

Bugu - qirgizlarning yirik qabilasi. Bugular 19-asr ortalarida saribagish qabilasi bilan birga Chu va Oqsuv daryolari havzasida hamda Issiqkolning sharqiy qirgogi, Norin, Kechen va Tekes daryolari boylarida, Qarqara vodiysida kochmanchilik qilib ...

Bukey ordasi

Bukey ordasi -Rossiya imperiyasiga qaram qozoq xonligi. Ural va Volga daryolari oraligidagi yerlarda tashkil qilingan. Qozoq sultonlaridan Nuralixon 1749 yil Kichik juz ga xon bolgach, mamlakatda hokimiyat uchun ayovsiz kurash boshlangan. Shunda ...

Bukish mashinasi

Bukish mashinasi - yogoch yoki metall zagotovka ni sovuqlayin yoki qizdirib bukish uchun moljallangan qurilma. Universal Bukish mashinasi ning uch va tort valikli, traversasi buriladigan, rolikli, andazasi yoki richagi buriladigan xillari bor. Qa ...

Bukish stanogi

Bukish stanogi - yogochni bukib zarur shakl beradigan qurilma; ishi yogochning plastik xossasidan foydalanishga asoslangan. Yogoch B.yeda bukilganda yogoch zarralari orasidagi boglanish buzilmagani, yani yogoch tolalariga zarar yetmagani holda ba ...

Bukraa

Bukraa - Saxroi Kabirning shim. qismidagi kon, dunyodagi eng katta fosforit konlaridan. 1973 yilda ishga tushirilgan. Kon yuqori bor davri gilkremniyohaktoshli jinslarida joylashgan. Sanoat miqyosida uyumlari donador fosforit qatlamlaridan tuzilg ...

Bukri pashshalar

Bukri pashshalar, namchil pashshalar - qoshqanotlilar oilasi. Uz. 0.5–4 mm, tanasi bukri, hartumi uzun, kanotla’ ri kopincha tangachalar bilan qrplangan. 4 mingga yaqin turi malum. Ozbekistonda Culicoides va Leptoconops uruglariga mansub 60 turi ...

Bukrilik

Bukrilik, bukirlik - umurtqa pogonasining qiyshayib, doppayib chiqib qolishi. B.ka bir yoki bir nechta umurtqalarning lat yeyishi, sil, raxit va boshqa kasalliklar tufayli shikastlanishi, shuningdek godakni juda erta otirishga orgatish sabab bola ...

Bulanjerit

Bulanjerit - mineral. Kimyoviy formulasi Pb5Sb4SM. Monoklin singoniyali. Uzun ignasimon va kopincha tolasimon yoki shulasimon tuzilishli agregatlar. Rangi kumushsimon kulrang, metallsimon yaltiraydi. Qattiqdigi 2.5 - 3. S.og. 5.8 - 6.2. B. murakk ...

Bulavin qozgoloni

Bulavin qozgoloni - Don, Sol qirgoq va Sloboda Ukrainasi va Orta Volgaboyida Don kazagi K. A. Bulavin rahbarligida chor hukumatiga qarshi kotarilgan dehqonlar va kazaklar qozgoloni. Qozgolonchilar Cherkassk, Saritsin va boshqa shaharlarni qolga o ...

Bulbul

Bulbul - ozarbayjon xonandasi va musiqashunosfolklorshunos, ozarbayjon musiqali teatri asoschilaridan. Dastlab xalq xonandasi sifatida tanilgan. 1920-yildan Ozarbayjon musiqali teatrlarining yetakchi artisti. Boku konservatoriyasida, Italiya da t ...

Bulbulcha

Bulbulcha - Ozbekiston teleradiokompaniyasi qoshidagi bolalar katta xori. Ozbekistonda eng mashhur va yirik bolalar xor jamoasi, xor uslubida kuylash sanatining faol targibotchisi. 1970 yil tashkil topgan, 1982 yildan "B." nomida. Badiiy rahbari ...

Buldozer

Buldozer - 1) tuproq, qum, shagal, mayda tosh, tog jinslari va boshqa tokma materiallarni 200 m gacha masofaga surish va toplash, zovur va chuqurlarni tuproq bilan toldirish, yerni tekislash, axlat va chiqindilarni yigish, aerodrom, yol va maydon ...

Bulgor

Bulgor - Volga-Kama Bulgoriyasi poytaxti. Harobalari Tatariston Respublikasining Bulgor qishlogi yaqinida saqlanib qolgan. Bulgorda arxeologik qazish ishlari 1870 yilda boshlangan. 1950 - 57 yillarda esa A. P. Smirnov rahbarligidagi arxeologik ek ...

Bulut

Bulut - havodagi suv buglarining kondensatsiyalanish mahsuli bolgan suv tomchilari yoki muz kristallari dan tashkil topgan, atmosfera da vujudga keladigan muallaq tizim. Kondensatsiya nam havo temperaturasining shudring nuqtasi gacha sovishi nati ...

Bulutlilik

Bulutlilik - osmon gumbazining bulut bilan qoplanganlik darajasi. B. 10 balli shkala boyicha koz bilan chamalab aniqlanadi, bulut miqdori 10 balli tizim boyicha, bulut shakli esa bulut xalqaro tasnifi boyicha belgilanadi, agar osmon gumbazida hec ...

Bumin

Bumin - Turk xoqonligi asoschisi va uning birinchi hukmdori. Jujan xonligita tobe ashshshurugi madan qazish, temir eritish va undan qurolyaroglar yasash bilan shugullanganning sardori. B. 550 yil Xon Anaxuan 520 - 552 bilan ixtiloflashish maqsadi ...

Bunker

Bunker - 1) materiallar ni qisqa muddat saqlash yoki tashishga muljallangan idish. B. polat, temirbeton yoki yogochdan piramida yoki konus shaklida yasaladi. B.larning pastki toraygan qismida materialni tokish uchun maxsus qopqogi boladi. B.larga ...

Bunostomoz

Bunostomoz - kovsh qaytaruvchi hayvonlarda uchraydigan gelmintoz kasallik. Kasallikni mollarning ingichka ichagida parazitlik qiladigan Bunostomum trigonocephalum va V. phlebitomum nematodalari quzgatadi. Ingichka ichakda yashaydigan urgochi nema ...

Bunt

Bunt, uyum, garam - 1) paxta zavodi va punktlarida chigitli paxtani uzoq vaqt saklash uchun usti brezent bilan yopib qoyiladigan paxta uyumi. B. 25x14 yoki 22x11 m olchamdagi maxsus maydonlarda hosil qilinadi. Maydon yer sathidan yarim metr yoki ...

Buqoq

Buqoq - qalqonsimon bezning kattalashuvi. Kasallik shu bez funksiyasi ozgarmasdan, funksiyasi susayishi yoki kuchayishi bilan kechadi. B.ning bir necha shakli bor. Endemik buqoq atrof-muhitda yod oz bolgan muayyan geografik chegaralangan hududlar ...

Buqoq (kasallik)

Buqoq, osimliklar raki - osimliklarda uchraydigan kasallik. Osimlik ayrim organlarining haddan ortiq va notogri osib ketishi natijasida osimta, gudda, osma, shishlar paydo boladi. Bunda hujayralar normal bolinmay, hajmi kengayadi, natijada, kenga ...

Buqrot

Buqrot - Gippokratnkyat ajam xalqlar ortasidagi nomi. BUG - suyuqdik ning gazsimon holati. Molekulyar kinetik nazariyaga kora, molekulalarning issiqlik harakati tufayli suyuqlik sirtidan har qanday trada ham uzluksiz ravishda molekulalar ajralib ...

Bura

Bura, tanakor - mineral. Natriy tetraborati Na,B4O7. 10N2O, tetraborat kislotasi natriyli tuzining kristallogidrata. Monoklin singoniyali. Prizma va mayda donachalar holida uchraydi. Rangi oq, kulrang, sargish, rangsiz. Yaltirokligi shishasimon, ...

Buralish

Buralish - sterjen, plastinka yoki qavariq sirtning tashki burovchi momentlar tasirida vujudga keladigan deformatsiya. Doiraviy togri sterjen burovchi moment tasirida buralganda uning kondalang kesimidagi barcha nuqtalar oz tekisligida qoladi, st ...