ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 120

Erkaqori

Erkaqori, Karimov Erkaqori - ashulachi, askiyachi, Ozbekiston xalq hofizi. Katta ashula sanatining yirik vakillaridan; shirali, jarangdor ovoz sohibi. Bolaligida kasallik oqibatida kozi ojiz bolib qolgan. Qoqon madrasasida tahsil korgan. Yoshligi ...

Erkin iqtisodiy zonalar

Erkin iqtisodiy zonalar -davlatlararo kelishuvlarga yoki maxsus qonunlarga muvofiq, xojalik va tashqi iqtisodiy faoliyat bilan shugullanish uchun imtiyozli soliq, moliya, huquqiy sharoitlar joriy qilinadigan muayyan hududlar. Xorijiy va mahalliy ...

Erkin kurash

Erkin kurash - yakkakurash sport turlaridan biri. Ikki sportchining bir nechta sport usullari orqali bajaradigan harakatlari orqali bahslashiladi. Yunon-rum kurashidan farqli olaroq bu sport turida sportchini oyoqlaridan ushlab usul qollash mumku ...

Erkin samandar

Erkin samandar - yozuvchi, dramaturg. Ozbekistonda xizmat korsatgan jurnalist. Xorazm pedagogika intining ozbek tili va adabiyoti fakultetini tugatgan. Xorazm viloyat radioeshittirish qomitasi ozbek eshittirishlari tahririyati muharriri, Ozbekist ...

Erkinlik

Erkinlik - kishining oz istagi boyicha ish tutishi. E. tushunchasi huquqshunoslik, siyosatshunoslik, etika, estetika kabi ijtimoiy bilim sohalarida keng ishlatiladi. Mas, vijdon erkinligi, soz erkinligi, matbuot erkinligi va h.k. E. - boshboshdoq ...

Erkman-shatrian

Erkman-shatrian - hamkorlikda ijod etgan ikki fransuz yozuvchisining nomi: Emil Erkman va Sharl Lui Gratyen Aleksandr Shatrian. Ularning adabiy hamkorligi 1848 yildan boshlangan. Dastlabki asari - "Afsonaviy qissa va ertaklar". "Mashhur doktor Ma ...

Ermanarix

Ermanarix, Germanarix - ostgotlar qiroli; Amallar xonadonidan. Shim. Qora dengiz boylarida gotlar bilan birgalikda ayrim alan, slavyan, frakiyalik qabilalardan tashkil topgan qabilalar ittifoqi rahbari. Qoshnilari bilan urushlar olib borib ostgot ...

Eros (sayyora)

Eros - Quyosh sistemasidagi kichik sayyora. 1898-yil nemis astronomi G.Vitt kashf etgan. E. Quyosh atrofini 1.76 yilda toliq bir marta aylanib chiqadi. Sayyora orbitasining choziqligi katta bolgani uchun uning korinma yulduz kattaligi - 6.7 dan 1 ...

Erot

Erot, Eros - yunon mifologiyasidagi sevgi xudosi. Gesiodning "Teogoniya" asarida aytilishicha, Erot xaosdan; qadimiy miflarga kora, Germes va Artemidadan yoki Ares va Afroditadan dunyoga kelgan. Odamlar va xudolarning yuragiga kamondan oltin oqla ...

Eroziya

Eroziya - tog jinslari va tuproqning oqar suvlar tasirida yemirilish jarayoni. E. relyef hosil qiluvchi asosiy omillardan biridir. Yer yuzasidagi E. va chiziqli E., yonlama E. va chuqurlikdagi E. lar farq qilinadi. Tuproqning eng yuqori qatlamlar ...

Eroziya (tibbiyot)

Eroziya - teri epitelial yoki shilliq qavatlarining shilinishi va yaralanishi. E.da epitelial qavat zararlanadi. Mexanik tasirlar, degenerativ yalliglanish jarayonlari, yaralangan joydan ajraladigan patologik suyuklik tasiri E.gaolib keladi. Meda ...

Ersari

Ersari - yirik turkman qabilalaridan biri. E.ning kelib chiqishi haqida malumotlar juda oz. Manbalarga kora, E. qabilasi 14-asrda paydo bolgan. Rivoyatlarga qaraganda, qabila Ersari boy nomiga qoyilgan. Abulgoziy Bahodirxon malumoticha, E.lar 16 ...

Ershi mudofaasi

Ershi mudofaasi - Fargona vodiysidagi Ershi shahrini Xitoy bosqinchilaridan mudofaa qilinishi. Xitoy istilochilarining Fargonaga birinchi yurishi miloddan avvalgi 104 yil boshlangan. Fargona yurishida qoshinga bosh qomondon qilib Li Guangli tayin ...

Ertakchi

Ertakchi - ertak aytuvchi, hikoyachi. Repertuaridagi ertaklar xarakteri va hikoya qilish uslubiga kora E.lar bir-biridan farq qiladi: ular ijrochi va ijodkor E.larga bolinadi. Birinchisi ozi eshitgan ertakni aynan takrorlaydi. Ikkinchisi - istedo ...

Ertapisharlik

Ertapisharlik, tezpisharlik - osimliklarning tez osishi, tez rivojlanishi va mevalarning erta yetilishi xususiyati. Osimliklarda biologik va xojalik jihatidan pishish holatiga yetish tezligi bilan belgilanadi. E. muayyan ekinlar turlari va navlar ...

Ertogrul

Ertogrul - harbiy sarkarda, oguzlarning qay urugidan, usmonlilar sulolasi bobokaloni. 13-asrning 20- yillari - mogullar istilosi davrida E. oz urugdoshlari bilan Movarounnahr va Xurosondan Kichik Osiyoga kelib ornashgan. Bu paytda Kichik Osiyodag ...

Eruvchanlik

Eruvchanlik - modda.ning biror boshqa modda bilan 2 va undan ortiq komponentdan iborat termodinamik barqaror bir jinsli sistema hosil qilishi. Gazlarning suyuqliklar bilan, suyuqliklarning suyuqliklar bilan tasirlanishi natijasida shunday sistema ...

Erxard rejasi

Erxard rejasi - nemis iqtisodchisi, GFRning davlat va siyosiy arbobi Lyudvig Erxard tomonidan olga surilgan ijtimoiy bozor xojaligi konsepsiyasi va neoliberalizm goyalariga asoslangan iqtisodiy islohotlar dasturi. Erxard rejasi Garbiy Germaniyani ...

Eshakbodring

Eshakbodring, oddiy tentakbodring - qovoqsoshlar oilasiga mansub bir yillik, bir uyli og turi, dorivor osimlik. Orta va Qora dengizning quruq ochiq qirgoqlarida osadi. Kavkaz va bazan Orta Osiyo qumliklarida, tashlandiq joylarda uchraydi. Iddizi ...

Eshakemi

Eshakemi, urtikariya - teriga, bazan shilliq qavatlarga toshmalar toshishi bilan kechadigan kasallik. Organizmning allergik reaksiyasi, ayrim ovqatlar va dorilar ga nisbatan sezuvchanlikning ortishi, hasharotlar chaqishi, gul hidlash yoki biror o ...

Eshakqurtlar

Eshakqurtlar - yengoyoqli qisqichbaqasimonlar turkumiga mansub umurtqasiz hayvonlar; kenja turkum. 1000 ga yaqin turi malum. Hamma yerda tarqalgan, nam va iliq hamda quruq yerlarda yashaydi. E., ayniqsa, tropik va subtropik mamlakatlarda kop. Ros ...

Eshik ogaboshi

Eshik ogaboshi, eshik ogasi - Orta Osiyo xonliklarida xon saroyidagi bosh xizmatkor, oliy hukmdorning turli qabul marosimlarini otkazish ishlariga mutasaddi bolgan shaxs. Rossiya hamda Garbiy Yevropa hukmdorlari saroyida otmishda amalda bolgan ob ...

Eshitish analizatorlari

Eshitish analizatorlari, eshitish sistemasi - tovush tebranishlarini eshitish organlari orqali sezib, tahlil qiladigan mexanik retseptorlar va nerv tuzilmalari majmui. Eshitish analizatorlarining tuzilishi, ayniqsa, uning periferik qismi odamda v ...

Eshitish apparatlari

Eshitish apparatlari - tovushni kuchaytirib beradigan asboblar. Eshitish pasayganda, karlikda ishlatiladi. Hozirgi zamon Eshitish apparatlari tovushni quchaytirib berishga asoslangan. Eshitish apparatlari mikrofon, tovush kuchaytirgich va telefon ...

Eshkak

Eshkak - qayiq va kemalarni harakatga keltirish va boshqarish uchun xizmat qiladigan qurak yoki mexanizm. Qayiq E.lari uzun dastali yogoch kurakdan iborat. Qayiqning kattakichikligiga qarab, uni bir, ikki, tort, olti, sakkiz va hokazo. E. bilan h ...

Eshkakburunlilar

Eshkakburunlilar - osyotrsimonlar turkumiga mansub baliqlar oilasi. Terisi yalangoch yoki mayda suyak tangachalar bilan qoplangan. Tumshugi keng, yassi va uzun, eshkaksimon yoki qilichsimon shaklda. Jaglarida juda kop mayda tishlari bor. 2 urugi, ...

Eshkakoyoqli qisqichbaqalar

Eshkakoyoqli qisqichbaqalar - qisqichbaqasimonlar sinfiga mansub umurtqasiz hayvonlar turkumi. Uz. 0.1 mm - 3 sm, ayrim parazit turlari 30 sm gacha. Gavdasi murakkab bosh, 5 bogimli kokrak va 4 bogimli qoringa bolinadi. Qorin bolimida oyoqdari bo ...

Eshon

Eshon - sofiylik oqimlarida diniy rahnamolar unvoni. Odatda, Eshonlar darvishlik, so’fiylik oqimlarining biriga mansub bolgan. Ismoiliylar firqasi dindorlar jamoasining rahbari ham Eshon deb atalgan. Orta asrlarda sofiy rahnamolariga murojaat qil ...

Usmonxon Eshonxojayev

Usmonxon Eshonxojayev - jurnalist, tarjimon va jamoat arbobi. Andijon rus-tuzem maktabi, erlar gimnaziyasi va Moskvada Kommunistik universitet, Qizil professorlar instituti da oqigan. Turkiston ASSR Maorif xalq komissari. 1922 yil iyuldan u Turki ...

Eshvoy

"ESHVOY" - Xorazm doston noma lari asosida yaratilgan kuy va ashulalar nomi. 18-asrda yashagan mashhur shovotlik Eshvoy baxshi nomiga nisbatan berilgan: "E."ning dastlabki namunasi - "Doston E."ni baxshining ozi yaratgan. "E." yollari Xorazm maqo ...

Eski kermen

Eski kermen - Qrimdagi orta asr gor shahri xarobasi; Stolovaya togining tik yon bagrida, Boqchasaroyst 18 km jan.garbda joylashgan. Shahar 5-asr oxiri - 6-asr boshida barpo etilgan. Qazishmalar natijasida E.K.Vizantiya tomonidan Xerson ga boradig ...

Eski machit

"ESKI MACHIT" - Qarshi shahridagi teatr. 1992 yil "Muloqot" teatr studiyasidan ajralib chiqib, teatrstudiya sifatida ish boshlagan. Abdunabi Bobojonov, Ishoq Torayev, Oygul Xalilova, Botir Qurbonov, Gulnoza Rahmatova, havaskor sozanda va xonandal ...

Eski ozbek tili

Eski ozbek tili - turkiy tillartsht qarluq guruhiga mansub tillardan biri; mahalliy turkiy lahjalar negizida ozidan oldingi davrlar ning adabiylisoniy ananalari tasiri ostida shakllangan va 14-asr 2-yarmidan 19-asr oxirlarigacha mavjud bolgan yoz ...

Eski ozbek yozuvi

Eski ozbek yozuvi - arab grafikasi asosida shakllangan va 11-asrdan 20-asrning boshlarigacha qollangan ozbek yozuvi; arab alifbosidagi 28 ta harfga arab tilida bolmagan, lekin eroniy va turkiy tillarga xos bolgan tovushlarni ifodalash uchun yana ...

Eskiz

Eskiz - badiiy asar yoki uning alohida qismlari goyasini aks ettiruvchi dastlabki qoralama, xomaki asar. E.da bolajak asarning kompozitsiya yechimi, shakllarning fazoviy kenglikda joylashuvi va ularning ozaro nisbatlari, umumiy rang tizimi xususi ...

Eskorial

Eskorial - Ispaniyadagi aholi punkti. Gvadarrama togida, Madrid shahri yaqinida joylashgan. Eskorial ozining SanLorenso del Eskorial ibodatxonasaroyi bilan mashhur. Saroy ansambli havo rang va kulrang granitdan qurilgan bolib, tashqi bezaklardan ...

Eskulap ilon

Eskulap ilon - suvilonlar oilasiga mansub ilon. Uz. 1.5 m gacha. Rangi qongirsargish, qongir tusdan kulrang va deyarli qora ranggacha; bazan tanasining ustki tomonida ingichka oqish torsimon hoshiya boladi. Janubiy, Orta va Sharqiy Yevropa, Kichi ...

Esse (asar)

Esse - erkin kompozitsiyali, uncha katta bolmagan nasriy asar. E. orqali narsa va hodisalarga yoki shaxsga oid subyektiv fikr bayon qilinadi. E.lar falsafiy, tarixiybiografik, publitsistik, adabiy-tanqidiy, ilmiyommabop yoki sof belletristik xara ...

Estakada

Estakada - transport vositalari va piyodalar uchun moljallangan yollar yer sirtidan malum balandlikda otkaziladigan inshoot; koprikshtt bir turi. E. ostidan yol otkazish yoki boshqa maqsadlarda foydalanish mumkin. E.lardan, asosan, shaharlar va s ...

Estrada

Estrada, estrada sanati - 1) keng manoda - kongilochar, ommabop badiiy janr va shakllarning umumiy ifodasi; 2) tor manoda - sahnaviy professional sanat turi. Rossiya va boshqalar bazi mamlakatlarda E., Angliyada myuzikxoll, Fransiyada varyete, ka ...

Estrada orkestri

Estrada orkestri - orkestr turi; estrada musiqasi va jaz namunalarini ijro etuvchi ijodiy jamoa. 20-asrning 20- yillarida jaz orkestri negizida yuzaga kelgan. Tarkibi 14 dan 30 gacha sozandalardan tashkil topadi: kuy yolini ijro etuvchi melodik v ...

Estroz

Estroz - qoylarning burun hamda peshona boshliqlarida parazitlik qiluvchi Oye51paaye oilasiga mansub Oyezttzsh OU18 sonasi qozgatadigan invazion kasallik. Qoychilik rivojlangan mamlakatlarda keng tarqalgan. Urgochi sona bahor va yoz oylarida qoyl ...

Esxil

Esxil - yunon dramaturgi, "tragediyaning otasi". Uning 80 dramasidan "Eroniylar", "Fivaga qarshi yettovlon", "Oresteya", Iltijogoylar hamda "Zanjirband Prometey" bizgacha yetib kelgan. Boshqa tragediyalaridan faqat parchalar malum. "Baliqchilar", ...

Etalon (tushuncha)

Etalon - biror narsaning ideal namunasi, olchovi yoki turi ; fan va texnikaning muayyan taraqqiyot darajasida eng yuqori aniqlikka erishilgan olchov birliklarini qayta tiklash, saklash va tarqatish uchun xizmat qiladigan namuna olchovlar hamda ol ...

Etalon gektar

Etalon gektar, shartli etalon gektar - etalon sharoitlarda 1 ga yerni haydashga muvofiq keladigan traktor ishlari hajmi. Etalon sharoitlari: solishtirma qarshilik - 0.5 kg/sm2, agregat harakat tezligi - 5 km/soat, haydash chuqurligi - 20 - 22 sm, ...

Etalon vaqt

Etalon vaqt - Yerning ortacha aylanish tezligiga mos keluvchi aniq vaqt shkalasi ni tuzish uchun xalqaro vaqt xizmati olib boradigan astronomik kuzatishlar natijalari asosida hisoblanuvchi xalqaro vaqt. Aniq atom vaqti shkalasi kiritilganidan key ...

Etan

Etan, SN3 - SN3 - rangsiz, hidsiz gaz. Mol.m. 30.7. Suyuqlanish temperaturasi - 183.23°, zichligi 572 kg/m3. Suvda oz, etanol va uglevodorodlarda yaxshi eriydi. Kimyoviy xossalariga kora, E. toyingan uglevodorodlarning yaqqol vakili. Radikal mexa ...

Etanolamin fosfat

Etanolamin fosfat -2> SH2S2N4ONN3R04oq rangli kristall modda. Mol.m. 220. Suyuqlanish temperaturasi 119°, zichligi 1505 kg/m3. Ozbekiston FA Umumiy va noorganik kimyo instituti olimlari tomonidan monoetanolamin bilan ortofosfat kislotani ozaro ...

Etanolaminlar

Etanolaminlar - rangsiz, aminlarga xos hidli, qovushoq gigroskopik suyuqliklar. Monoetanolamin, dietanolamin va trietanolamin farkdanadi. E. suv bilan cheksiz miqdorda aralashadi. Etanol, benzol, xloroformda yaxshi eriydi, geptanda oz eriydi. Ami ...

Etatizm

Etatizm - davlatni jamiyat taraqqiyotining yuqori natijasi va maqsadi hamda oz navbatida, iqtisodiy va ijtimoiy rivojlanishning asosiy, hal qiluvchi omili deb hisoblovchi ijtimoiy tafakkur yonalishi. "E." terminini shveysariyalik siyosatshunos N. ...