ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 138

Klaviatura

Klaviatura - malumot kirgizish uchun yoki biror bir qurilmani boshqarish uchun moljallangan malum tartibda joylashgan dastak tugma. Odatda, tugmachalar qol barmoqlari bilan eziladi. Lekin, sensorli klaviaturalar ham boladi. Klaviatura lot. clavis ...

Klavish

Klavish - 1) fortepiano, akkordeon kabi musiqa cholgularida tovush hosil qiluvchi richag moslamasining qol bilan bosiladigan qismi, klaviatura detali. Odatda, yogochdan yasaladi. K.lar oq, qora bolib, suyak yoki plastmassa bilan qoplanadi; 2) tur ...

Klavixo (elchi)

Klavixo, Rui Gonsales de Klavixo - Kastiliya qiroli Genrix III ning Amir Temur huzuriga yuborgan 2-elchiligi rahbari. K. qad. va badavlat xonadonda tugilgan. Elchilar 1403 yil 22 mayda Kadis shahridan yolga chiqib, 15 oydan song Samarqandga yetib ...

Kleopatra

Kleopatra - Misrning ptolemeylar sulolasidan bolgan songgi podshohi, Ptolemey XI ning qizi. K. oz ukasi Ptolemey XII Dionisga turmushga chiqib, u bilan birgalikda davlatni idora qila boshlagan bolsada, yakka ozi taxtga egalik qilish uchun zimdan ...

Klermon-ferran

Klermon-ferran - Fransiyaning markaziy qismidagi shahar. Als daryosi vodiysida, Pyui-de-Dom departamentining mamuriy markazi va Overn tarixiy viloyatining bosh shahri. Aholisi 141 ming, shahar atrofi bilan 204.7 ming kishi. Transport yollari tugu ...

Kleyonka

Kleyonka - nam otkazmaydigan modda qoplangan maxsus mato. Qoplama materialiga qarab, moyli, latekli va polivinilxloridli K.lar boladi. Kleyonkach.da xom surp, sarja, viktoriya, diagonal, belting va boshqa gazlamalardan foydalaniladi. Moyli K. tay ...

Klimaks

Klimaks, klimakteriya davri - jinsiy faoliyatning susayib, keksaya borish davriga otish pallasi. Ayollarda ham, erkaqlarda ham kuzatiladi. K.ning yuzaga kelishi jinsiy bezlar faoliyatining susayishi bilan birga organizmda vaqtincha roy beradigan ...

Klinika

Klinika - statsionar toifasidagi tibbiy muassasa; tibbiyot oliy oquv yurtlari, vrachlar malakasini oshirish institutlari, ilmiy tadqiqot institutlari huzurida tashkil etiladi. K.da bemorlarni davolash bilan birga tadqiqot ishlari olib boriladi, t ...

Klinker

Klinker - 1) aylanma pechlarda metallurgiya ishlab chiqarishda polimetall chiqindilarni qayta ishlash dan qolgan qiyin eriydigan qizib qovushgan massa; pyx ishlab chiqarishdagi oraliq mahsulot. Mis yoki qorgoshin korxonalarida qayta ishlab K.dan ...

Klip

Klip - texnogen sanatning badiiy shakllaridan biri. Unda kino va musiqaning ifoda vositalari, pguningdek, axborot texnologiyalari mujassam boladi. K. 20-asrning 80-yillari da rivoj topib, hozirda oz tasirchanligi, ommaviyligi tufayli jahon tomosh ...

Kliring

Kliring - mamlakatlar, kompaniyalar, korxonalar ortasida bir-biriga yetkazib berilgan, sotilgan tovarlar, qimmatli qogozlar va korsatilgan xizmatlar uchun ozaro hisoblar yoli bilan tolovlar balansi shartlari asosida naqd pulsiz hisobkitoblar. Ban ...

Klishe

Klishe - illyustratsiya lardan matbaa usulida nusxa kochirish uchun moljallangan bosma forma ; fotografik, kimyoviy, galvanotexnika yoki oymakorlik usullarida sirtiga bortma tasvir tushirilgan metall plastinka. Bazan, yogoch, linoleum va plastmas ...

Klistron

Klistron tron) - ozgarmas tokni ozgaruvchan tokka aylantiruvchi ota yuqori chastotali elektron asbob; ishi OYUCH elektr maydonida elektronlar tezligini modulyasiyalashga asoslangan. Togri utishli va qaytargichli xillari bor. Togri otishli K.da ka ...

Klivlend moliya guruhi

Klivlend moliya guruhi -AQShdagi yirik kapital ittifoklaridan biri. 20-asr oxirlarida guruhning umumiy aktivi 25 mlrd. dollardan ortiq. Bosh idorasi - Klivlend shahrida. Klivlend moliya guruhig. qora metallurgiya, tog-kon sanoati, temir yol trans ...

Kloakalilar

Kloakalilar, tuxum qoyuvchilar, bir teshiklilar, dastlabki darrandalar - hozirgi sut emizuvchilarning eng tuban tuzilgan kenja sinfi. Qazilma qoldiklari Avstraliya va Jan. Amerikada pleystotsen davri qatlamlaridan malum. Sut emizuvchilarning sudr ...

Klon tanlash

Klon tanlash - yaxshi klonlarni ajratib olish; vegetatsiya yoli bilan kopayuvchi osimliklar navlarini yaxshilash usuli. Klon tanlash kartoshkachilik, uzumchilik va mevachilik seleksiyasida keng qollaniladi. Klon tanlash orqali aksariyat navning a ...

Kloson Jerard

Kloson Jerard - ingliz turkiyshunosi. Qutb Xorazmiyning Britaniya muzeyida sakdanayotgan "Muhabbatnoma" asariga tafsir yozgan. Turkiyshunoslikka oid ellikka yaqin ilmiy ish elon qilgan. Lugatshunoslik uning faoliyatida alohida orin tutadi. Navoiy ...

Klostridiozlar

Klostridiozlar - qoylarda uchraydigan otkir toksik infeksion kasallik. Clostridium turkumiga mansub bakteriyalar qozgatadi. Infeksion enterotoksemiya, bradzot, nekrotik gepatit, qozilarning anaerob dizenteriyasi kop tarqalgan. Infeksiya qozgatuvc ...

Klostridiylar

Klostridiylar - spora hosil qiluvchi bakteriyalar turkumi. Tayoqchasimon, 0.6 - 1.2x3.0 - 7.0 mkm, harakatchan, grammusbat. Spora hosil qilish davrida hujayrasi ortasidan shishib, duksimon shaklga kiradi. Anaerob sharoitda uglevodlar, azotli modd ...

Klotssh gozasi

Klotssh gozasi - yovvoyi goza turi. Xromosomalar soni 2p=26, genomi D3_k, 1853 yilda kashf qilingan. Birinchi marta Anderson tariflab bergan. Vatani - Galapagos orollari. Orol qirgoqlaridagi toshloq yerlarda osadi. K.g. yumshoq, kalta tuklar bila ...

Klounada

Klounada - sirk janri, ekssentrika, buffonada, grotesk, taqlid vositalari asosida komik obraz yaratish sanati. Uning eng yaxshi namunalari ijtimoiy ahamiyatga ega bolib, hayotning salbiy tomonlarini fosh etadi. K.lik sanatiga harakatning sozga ni ...

Klub

Klub - bir maqsad yolida uyushgan kishilarning siyosiy, ilmiy, badiiy, sport va boshqa sohalar boyicha shugullanishi, kongilli dam olishi uchun xizmat qiladigan madaniy-marifiy muassasa, jamoat tashkiloti. Dastlab Angliya da vujudga kelgan. Frans ...

Kluj-napoka

Kluj-napoka - Ruminiyaning shim garbiy qismidagi shahar. Kluj judetsining mamuriy markazi. Samesh daryosi sohilida joylashgan. Mamlakatning yirik sanoat va muhim madaniy markazi. Aholisi 332.5 ming kishi. Transport yollari tuguni. Mashinasozlik v ...

Klyasterosporioz

Klyasterosporioz, tyoshikchali doglar - danakli meva daraxtlarida Clasterosporium carpophilun zamburuglari qozgatadigan kasallik. Daraxtlarning bargi, kurtagi, guli, bogimlari, mevakurtak va kurtak shoxlari zararlanadi. Barglarda dumaloq och-qong ...

Klyukva

Klyukva - brusnikadoshlar oilasiga mansub doim yashil buta osimliklar turkumi. Poyasi yer bagirlab osadi, bargi mayda, qalin. Guli qizgishpushti, gulbargi va kosachabarglari 4 ta. Mevasi - tuk, kizil rezavor-meva. Yevropa, Osiyo va Shim. Amerikad ...

Knos

Knos - Shim. Kritning markaziy qismida joylashgan qad. shahar. Egey madaniyati markazlaridan biri. Miloddan avvalgi 3-ming yillik oxirlaridan podsholikning poytaxti. K. podsholari miloddan avvalgi 16 - 15-asr larda Krit ilk quldorlik davlatining ...

Knyazlik

Knyazlik - knyazlar boshqargan mus-taqil va qaram davlatlar, alohida mulklar. K. sharqiy slavyan va qad. rus davlatlarida 8 - 9-asrlarda vujudga kelgan. Eng yirik K.lar buyuk K.lar deb atalib, udel larga bolingan. Rossiyada K.lar markaziy shaharl ...

Koagulyasiya

Koagulyasiya - dispers, ayniqsa, kolloid sistemalarda zarrachalarning ozaro birlashib yiriklashgan agregatlar hosil qilishi. K. oxirigacha borsa, loyqa hosil bolib, agregatlar chokadi yoki yuqori qatlam hosil qiladi. Kolloid sistema tiniklashadi. ...

Koala

Avstraliyaning sharqiy qismidagi ekvalipt ormonlarida korinishidan ayiq bolasiga oxshaydigan, koala deb ataluvchi hayvon yashaydi. Bu juda yuvosh, begam, yalqov hayvondir. Uni osonlik bilan, hatto tayoq bilan ham ovlash mumkin. Uning moynasi chir ...

Koatalar

Koatalar, orgimchaksimon qora maymunlar - gajak dumli maymunlar oilasiga mansub maymunlar urugi. 4 turi bor. Tanasi 70 sm, dumi 90 sm cha, boshi kichkina, oyoqdari va barmoklari ingichka, oldingi oyogi uzun, bosh barmogi bolmaydi, daraxt shoxlari ...

Kobalt qotishmalari

Kobalt qotishmalari - kobalt asosidagi qotishmalar. Issiqlikdan kengayish koeffitsiyenti kichikligi, issiqbardoshligi va korroziyabardoshligi yuqoriligi, magnit xossalari yaxshiligi bilan boshqa qotishmalardan farq qiladi. Kobaltning temir, xrom, ...

Kobol

Kobol - EHM yordamida iqtisodiy-hisob va boshqarish masalalarini yechish programmasi ni bayon qilishda qollaniladigan programmalash tili. Ayagoritmlarnn EHM ning qandayligiga bogliq bolmagan shaqldagi yaqqol va ixcham qaydi oli-nishini taminlaydi ...

Kobul amirligi

Kobul amirligi - Durroniylar davlati parchalangandan keyin vujudga kelgan afgon amirligi. Asoschisi - amir Dostmuhammadxon. 19-asrning 30-yillarida amirlik hududi shim.dan jan.ga Parvondan Mukurgacha va garbdan sharqqa Bomiyondan Xaybar dovonigac ...

Kochabamba

Kochabamba - Boliviyaning markaziy qismidagi shahar. Sharqiy Kordilyera toglari oraligidagi soylikda, 2600 m balandlikda joylashgan. Kochabamba departamentining mamuriy markazi. Aholisi 560.2 ming kishi. Temir yol stansiyasi, avtomobil yollari tu ...

Kod

Kod - 1) turli axborotlarni ifodalovchi shartli belgilar tizimi. K. belgilarining biror manoni anglatgan tugal ketmaketligi soz deyiladi. K. sozlarida foydalaniladigan turli timsollar soni uning a s o s i deyiladi. K.ni yozma tarzda ifodalash uch ...

Kodeks

Kodeks - 1) ijtimoiy munosabatlarning muayyan bir turdagi sohasini tartibga soluvchi sistemalashtirilgan yagona qonun hujjati. Davlatlariing kopchiligida mehnat, oi la, jinoyat protsessi, fuqarolik protsessi boyicha K.lar eng kop amalda bolgan qo ...

Kodekslash

Kodekslash, kodifikatsiya - qonunlarni tizimga solish; normativhuquqiy hujjatlar mazmunini qayta ishlash yoli bilan ularni bir butunlik-ka keltirish jarayoni. K.da mavjud normativ materialni shunchaki qayta korish, joylashtirish bilan cheklanib q ...

Kodlash

Kodlash - bir kodnish belgilarini yoki belgilar guruhini boshqa kod belgilariga yoki belgilar guruhiga keltirish. Biror aloqa kanaliga yoki qandaydir boshqa qurilmaga axborot shaklini moslashtirish talab etilganda amalga oshiriladi. Mas, harflar ...

Kodon

Kodon - genetik kodning muayyan birligi. K. informatsion ribonuklein kislotaning bir qismi bolib, triplet harakteriga ega, yani ketma-ket joylashgan uchta nukleotidlar toplamidan iborat. K. bitta aminokislota qoldigini, oqsil sintezining boshlani ...

Koeffitsiyent

Koeffitsiyent - algebraik ifodada ozgaruvchi yoki nomalum miqdor oldidagi kopaytuvchi, odatda, ozgarmas yoki malum miqdorni ifodalaydi. Mas, 5 ob2ifodada 5 soni ab2 oldidagi K.dir; x3 - rx + q = 0 tenglamada x3 oldidagi K. 1 ga, x oldidagi K. - r ...

Koersitimetr

Koersitimetr - ferromagnit materiallarning koersitiv kuchini olchaydigan qurilma. Materialning magnitlanganligi boyicha koersitiv kuchini olchaydigan K. kop tarqalgan. Bunday K.ning ishi tekshirilayotgan material namunasining magnitlanganligiga, ...

Koersitiv kuch

Koersitiv kuch - 1) ferromagnit materiallarni toliq magnitsizlash uchun zarur magnit maydon kuchlanganligi. Koersitiv kuch mNk va vNk xillarga bolivada. Magnitsizlantirishdagi gisterezis sirtmogi bolagining abssissa oqi bilan kesishgan nuqtasidag ...

Kofermentlar

Kofermentlar, koenzimlar - bazi fermentlar tarkibiga kiradigan, oksil xossasiga ega bolmagan quyi molekulali organik moddalar. K. apofermentlar bilan birikib, katalitik faol komplekslar hosil qiladi. Kimyoviy tarkibiga kora, K. alifatik, aromatik ...

Kofir

Kofir - islom aqidasiga kora, islom dinini inkor etuvchi barcha kishilar. Boshqa turli dinlarga etiqod qiluvchilar ham, hech qanday dinga ishonmaydiganlar ham islomda Kofir hisoblanadi. Bundan tashqari, islom talimoti boyicha, ishonish va tasdiql ...

Koguryo

Koguryo - qad. koreys qabilasi, keyinchalik milodning dastlabki asrlarida Koreya ya.o.dagi 3 ta davlat dan biri. K. qabilasi milodiy 1-asr boshiga kelib Amnokkan daryosining orta oqimidagi hududlarda istiqomat qilgan. K. davlati 4-asr oxirida rav ...

Kohin

Kohin - goyibdan xabar beruvchi, bashoratgoy. Islomdan avvalgi Arabistonda vasvasa holatida Alloh yoki uning vakili - farishta yoki jin bilan muloqot qilgan odam shunday deb atalgan. Qabila odamlari biron-bir ish qilishdan oldin uning oqibati qan ...

Koinot ilmiy ishlab chiqarish birlashmasi

"KOINOT" ILMIY ISHLAB CHIQARISH BIRLASHMASI -koinot sirlarini organish, uning imkoniyatlaridan foydalanish yolyoriqlarini aniqlash uchun zarur asbob-uskunalar yaratish, ayrim telekommunikatsiya masalalarini hal qilish, mashq trenajyorlari va xalq ...

Kojikode

Kojikode, Kalikut - Hindistonning jan. qismidagi shahar, Kerala shtatida. Aholisi 450 ming kishidan ziyod. Arabiston dengizining Malabor sohilidagi port, tropik qishloq xojaligi mahsulotlari eksport qilinadi. Taxta tilish va yogochsozlik sanoati ...

Kokain

Kokain - koka butasi bargidan olinadigan alkaloid. Rangsiz, tami achchiq, suvda yaxshi eriydigan kristall. Ogriqsizlantiruvchi moddalar guruhiga kiradi. Kuchli zaharlovchi tasiri borligidan faqat konyunktiva, mugoz parda, ogiz, burun, tomoq shill ...

Kokil

Kokil, haydar - 1) ayollar sochining bir orimi; 2) islom ananasida diniy tabaqaga mansublik va nazr belgisi sifatida bolalarning boshida krldiriladigan bir orim soch. K. koyish 2 xil bolgan, bolar sayid kokil va nazr yoki atama K. deb atalgan. Sa ...