ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 151

Mahalliy shamollar

Mahalliy shamollar - tezligi, takrorlanishi, yonalishi va boshqa meteoreologik elementlari bilan ajralib turadigan shamollar; Yer yuzasining malum r-nlariga xos boladi. Mahalliy shamollarning paydo bolishiga sabablar: mahalliy topografiya yoki or ...

Mahalliy soliq va yigimlar

Mahalliy soliq va yigimlar - davlat hokimiyatining mahalliy organlari va idoralari daromadiga otkaziladigan soliq va yigimlar. Ozbekiston Respublikasida Mahalliy soliq va yigimlar va yilga mol-mulk soligi; yer soligi; reklama soligi; avtotranspor ...

Mahalliy vaqt

Mahalliy vaqt - Yer yuzidagi biror nuqta uchun belgilangan vaqt, ortacha Quyosh yoki yulduz vaqti. Mahalliy vaqt joyning geografik uzunligiga bogliq. Geografik uzunlik sharqqa 15° ortganda Mahalliy vaqt 1 soatga ortadi, lekin bitta meridianda joy ...

Maharashtra

Maharashtra - Hindistondagi shtat. Hindiston yarim orolning shim garbiy qismida. Maydoni 308 ming km². Aholisi 97 mln. kishi, aksari maratxdar. Aholisining 80% hindu diniga etiqod qiladi. Mamuriy markazi - Mumbay shahri M.ning yer yuzasi toglik, ...

Mahayana

Mahayana - buddizmtt 2 asosiy oqim dan biri. Milodning boshlarida keng tarqalgan. M. ruhiy kamolot ahsiga rioya etuvchi, xudoga ilti-jo qiluvchi, rohiblarga inomlar berib yordam qiluvchi har qanday dindor najot topishi mumkin, deb hisoblaydi. M. ...

Mahbub ul-qulub

"Mahbub ul-qulub" 1500-yilda Alisher Navoiy tomonidan yozilgan asardir. Asar ozaro bogliq 3 qismdan iborat. 1-qism 40 fasl ni oz ichiga oladi. Bunda muallif oz davrining tipik vakillari hayotini tasvirlagan. 10 bobdan tashkil topgan 2-qismda yaxs ...

Mahbus

Mahbus - ehtiyot chorasi tartibida qamoqqa olingan shaxs. Ozbekistonda umumiy qoidagi binoan, shaxs ayblanayotgan jinoyati uchun 3 yil dan, voyaga yetmagan bolsa, 5 yil dan ziyod ozodlikdan maxrum qilish jazosi tayinlash kozda tutilgan va unga ni ...

Mahdiy Sulton Ibn Baxtiyor Sulton Ibn Xizrxon

Mahdiy Sulton Ibn Baxtiyor Sulton Ibn Xizrxon - shayboniylardan. Shayboniyxonning jiyani, Muhammad Shayboniyxon Yassi va Sabronni olgach, Movarounnaxrga yurish qilishdan avval turli viloyatlarga tarqab ketgan shayboniy sultonlar qatori Mahdiy Sul ...

Mahdiylik

Mahdiylik - zamona oxir bolganda imom Mahdiy yerga kaytib keladi va adolatli tuzum ornatadi deb hisoblaydigan diniy talimot. Bu talimot dastlab shialar ortasida kelib chiqqan, keyinchalik sunniylar orasida ham qisman tarqalgan. Islom mamlakatlari ...

Mahdiyxon Muhammad Nizomiddin Muhammad Hodiy al-Husayniy

Mahdiyxon Muhammad Nizomiddin Muhammad Hodiy al-Husayniy - tilshunos olim. Astrobodda tugilgan. Eron shohi Nodirshohning shaxsiy kotibi bolgan. M.ning ilmiy merosi tarix, insho, filologiya va fizikaga oid. "Tarixi Nodiriy" va "Durrai Nodiriy" kab ...

Mahkam Mahametov

Mahkam Mahametov - rejissyor, Ozbekiston sanat arbobi. Toshkent teatr va rassomlik sanati institutini tugatgan. 1957 - 78 yillar yordamchi rejissyor, rejissyor, bosh rejissyor, 1978 - 82 yillar Sirdaryo teatrida, 1982 - 85 yillar Yosh tomoshabinl ...

Mahkamlash detallari

Mahkamlash detallari - mashina va qurilmalarning qismlarini qozgalmas qilib biriktiradigan detallar. Mashinasozlikning barcha tarmoqlarida keng qollaniladi. Mahkamlash detallari si-fatida, odatda, rezbali birikmalar: boltlar, vintlar, shpilkalar, ...

Mahkum

Mahkum - qonun bilan taqiqlangan muayyan jinoyatni sodir etgani uchun sud tomonidan aybdor deb topilgan shaxs. Ozbekistonda M.ga nisbatan quyidagi jazo choralari qollanilishi mumkin: jarima; muayyan huquqdan yoki biror xil faoliyat bilan shugulla ...

Mahmud Muzahhib

Mahmud muzahhib - naqqosh, musavvir. Kamoliddin Bexzodnint shogirdi. Ijodi Hirotda boshlangan. Rassom Dust Devona, xattot Sultonali Mashhadiy bilan hamkorlik qilgan. Ilk asarlaridan Alisher Navoiy portreti, Abdurahmon Jomiyning "Devon"i va boshqa ...

Mahmud Sulton

Mahmud sulton, Mahmud Bahodir sulton ibn shoh Budog sulton ibn Abulxayrxon - shayboniy sultonlardan, Muhammad Shayboniyxonning ukasi. 3 yoshida qalmoqlar xoni Oztemurtoyshi qoliga tushib, 7 yil tutqunlikda bolgan. Akasining barcha yurishlarida fa ...

Mahmudbiy

Mahmudbiy - ashtarxoniylar davridagi nufuzli amaldor, otaliq. Toxariston, Balx va Badaxshon hokimi. Mahmudbiy Movarounnahrning XVII asr 1-yarmidagi ijtimoiy-siyosiy hayotida muhim rol oynagan. Imomqulixon davrida Qunduz Mahmudbiyning yurti va Tox ...

Temur Mahmudov

Temur Ahmad ogli Mahmudov - sozanda, bastakor, Ozbekiston Respublikasi sanat arbobi. Mulla Toychi hofizniyat nevarasi. 1969-yil Toshkent konservatoriyasini tugatgan. Chang ijrochiligi sirlarini F. Sodiqov va A. Odilovlardan organgan. Muqimiy teat ...

Mahr

Mahr - teng huquqli nikoh tuzilgan paytda xotiniga ajratib beradigan mulk. Mahr tolash - shunday nikohning asosiy sharti bolib, nikoh munosabatlari uchun xotinga tolanadigan haq sifatida qaraladi. Mahr faqat xotinga tegashli bolib, xotinning eri ...

Mahram

Mahram - shariatda ozaro nikoh man etilgan va eng yaqin qarindoshlik aloqasida bolgan erkak yoki ayol. Shaxsning eri yoki xotini, asosan, M. hisoblangan. Ayol kishi yuzi ochiq holda korinishi mumkin bolgan yaqin erkak qarindoshlar shariatga kora, ...

Mahsulot

Mahsulot - iqtisodiy faoliyatning ashyolar va xizmatlarda mujassam etilgan natijasi. Uning moddiy-buyum shakli moddiy M. korinishiga ega. Manaviyat sohasida goya, ixtiro va kashfiyotlar, yangi texnologiyalar, i.t. natijalari va tajriba-konstrukto ...

Maishiy janr

Maishiy janr - tasviriy sanatning kundalik ijtimoiy va shahsiy qayotni, maishiy turmushni aks ettiradigan janri. Turmushda kozga tashlanaligan ozaro munosabatlar va xattiharakatlarni, uning imki mohi-yati va ijtimoiytarixiy mazmunini chuqur ochib ...

Maishiy musiqa

Maishiy musiqa - musiqa turi; maxsus joylarda emas, balki uy sharoitida ijro etishga moljallangan, odamlarning kundalik x.ayot ehtiyojlarini qondirish bilan bevosita bogliq bolgan janrlardyan iborat. Koproqhavaskorlar tomonidan ijro etilganligi s ...

Maishiy xizmat

Maishiy xizmat, aholiga maishiy xizmat korsatish - aholiga noishlab chiqarish va ishlab chiqarish xizmati korsatish sohasining bir qismi. Maishiy xizmat kishilarning kasbiy va ijtimoiysiyosiy faoliyatiga bogliq bolmagan xolla moddiy hamda manaviy ...

Majapaxit

Majapaxit - markazi Yava o.da bolgan Indoneziyadagi davlat. Markazi - M. shahri. Indoneziyaning kop qismini birlashtirgan. M. davri orta asrlardagi Indoneziyaning eng markazlashgan vaqti bolgan. Imperiyaning asoschisi - Vijaya. U davlatning xalqa ...

Majburiy davolash

Majburiy davolash - sudning tibbiy yosindagi majburlov choralari. Bunday choralar jinoyat qonunchiligi boyicha jazo turi hisoblanadi. Majburiy davolash faqat sud orqali amalga oshiriladi. Bunda davolash muddati belgilanmaydi. Majburiy davolashnin ...

Majburiy sugurta

Majburiy sugurta - davlat su-gurtasi shakllaridan biri, qonun asosida belgilangan shartlarga binoan, davlat sugurta tashkilotlari tomonidan otkaziladi. Ozbekistonda qishloq xojaligi korxonalari boyicha tijorat banklari tomonidan ajratiladigan kre ...

Majburiy tebranish

Majburiy tebranish - ozgaruvchan tashqi kuch tasirida tebranuvchi sistemada davriy qonun boyicha sodir boladigan tebranish. Kopincha, sistemaning Majburiy tebranishi boshqa biror majburiy tebranuvchi sistema mavjudligi bilan bogliq. Masalan, mikr ...

Majburiyat

Majburiyat - fuqarolik huquqiy munosabati. Unga asosan bir shaxs boshqa shaxs foydasiga muayyan harakatni amalga oshirish ga yoki muayyan harakatdan ozini saqlashga majbur boladi, kreditor esa qarzdordan ozining M.ini bajarishni talab qilish huqu ...

Majburiyat huquqi

Majburiyat huquqi - majburiyatlarga oid munosabatlarni tartibga solib turuvchi fuqarolik huquqiy normalar majmui. Majburiyat huquqi Ozbekiston Respublikasi FK 3-bolimini tashkil qiladi va u 2 qismdan - majburiyatlar togrisidagi umumiy qoidalar ha ...

Majdiddin muhammad

Majdiddin muhammad, Xoja Majdiddin Muhammad Xavofiy - Husayn Boyqaro davlatining yirik mansabdor shaxslaridan biri, vazir. Otasi Giyosiddin Pir Ahmad Xavofiy Hirotda Shohrushing vaziri bolgan. M.M. Abu Said davrida oddiy mirza, songra Husayn Boyq ...

Majlisiy

Majlisiy - shoir. Hayoti va ijodi qaqida ayrim malumotlar Nisoriynit "Muzakkir ul-ahbob" tazkirasida uchraydi. Uning 4000 misralik "Qissai Sayfulmuluk" ishqiysarguzasht dostoni bizgacha yetib kelgan. Asar masnaviyda, hazaj bahrida, qissa ichida q ...

Majnuntol

Majnuntol -toldoshlar oilasiga mansub daraxt. Boyi 8–10 m cha. Poyasi tik, novdalari tuksiz, yaltiroq, uzun va ingichka, egilib osadi. Bir yillik novdalari esa mayin tuk bilan qoplangan. Bargi oddiy, nashtarsimon poyada ketma-ket joylashgan. Guli ...

Majolis un-nafois

"MAJOLIS UN-NAFOIS" - Alisher Navoiy tazkirasi. Turkiy tazkirachilikning ilk namunasi. Asarda 15-asrda Xuroson va qoshni mamlakatlarda yashagan shoir, yozuvchi va olimlar ijodiga oid qisqa malumotlar berilgan. Malumotlar yillar, geografik orinlar ...

Major

Major - 1) kup ovozli kompozitorlik musiqa ijodida asosiy garmonik laylardan biri. Yevropa musiqasida 16 - 17-asrlardan rivoj topdi. Uning tayanch tovushlari katta 3 tovushli akkordnn hosil qiladi. M. tizimida bastalangan asarlarga koproq yorqinl ...

Major (urug)

Major, majarlar - ozbek uruglaridan biri. M. 19-asr oxiri - 20-asr boshlarida Samarqand atrofidagi tog yon bagirlarida va Narpay arigi boylarida, Shahrisabz vohasida yashagan. 1924 - 26 yillardagi aholi royxatida 3 ming kishi bolganligi qayd etil ...

Majzub Namangoniy

Majzub Namangoniy - shoir. Ozbek tasavvuf adabiyotining yirik namoyandalaridan biri. Buxoro madrasalarida tahsil korgan. Shu yerda Xalifa Husayn Yangiqorgoniydan tasavvuf talimini olgan. M. tasavvufda zikri jaxriya oshkora zikr yolining oziga xos ...

Makaron mahsulotlari

Makaron mahsulotlari - bugdoy uni hamirilan quritib tayyorlanadigan oziq-ovqat mahsulotlari. Makaron mahsulotlari turli olcham va shakllarda ishlab chiqariladi. Shakli va olchamlariga kora, makaron, ugra, vermishel, shakldor xillari bor. Makaron ...

Makaron sanoati

Makaron sanoati - oziq-ovqat sanoatining makaron mahsulotlari tayyorlovchi tarmogi. Makaron mahsulotlari maxsus makaronbop un dan tayyorlanadi. Makaron mahsulotlari tayyorlashda makaron hamiriga boyituvchi kushimcha mahsulotlar qushiladi. Makaron ...

Maket

Maket - 1) memorlikda loyihalanayotgan yoki mavjud inshoot, ansambl, memoriy majmuaning kichraytirilgan hajmda tayyorlangan nus-xasi. M.lar gips, yogoch, plastmassa, karton kabi mahsulotlardan asl korinishiga oxshatib tayyorlanadi. M. memorlik lo ...

Makkajoxori kasalliklari

Makkajoxori kasalliklari - zamburug, bakteriya va viruslar vujudga keltiradigan kasalliklar. 70 dan ortiq turi malum. Kop tarqalganlari:urug va maysalarning mogorlashi. Uni Penicillium va boshqa zamburuglar paydo qiladi. Kasallangan urug sirtida ...

Makkajoxori zararkunandalari

Makkajoxori zararkunandalari - makkajoxorini zararlaydigan hasharotlar. 70 ga yaqin turi bor. Asosiylari: kosak qurti, karadrina, kuzgi tunlam, simkurt, leukan tunlami, makkajoxori kapalagi, makkajoxori bita, makkajoxori sustkashi va boshqa Leuka ...

Makler

Makler - sotuvchi va haridor ortasidagi vositachi; tovarlar, qimmatli qogozlar, xizmatlar va boshqa oldisotdisida vositachilik qiladigan shaxs. Birja M.lari birja xodim lari tarkibiga kiradi, tovar seksiyalarida savdo qiladi. Birja azolari bolgan ...

Makovskiy Vladimir Yegorovich 11846.26.1

Makovskiy Vladimir Yegorovich 11846.26.1, Moskva - 1920.21.2, Petrograd| - rus rassomi, rus rangtasvirida maishiy janrning yirik ustasi. Peterburg BA qaqiqiy azosi. Moskva rassomlik, xaykaltaroshlik va memorlik bilim yurtida oqigan, shu yerda, ke ...

Makroergik birikmalar

Makroergik birikmalar, yuqori energiyali, yuqori energetik birikmalar - energiyaga boy yoki makroergik boglari bolgan tabiiy birikmalar; barcha tirik hujayralarda boladi va energi-yaning toplanishi hamda ozgarishi jarayonlarida qatnashadi. Makroe ...

Makroiqtisodiy model

Makroiqtisodiy model - iqtisodiymatematik modellarning uzviy qismi, butun iqtisodiyotni va uning eng muhim tarmoqlari, sektorlari, sohalari rivojlanishini matematik shaklda aks ettiruvchi iqtisodiymatematik model. Makroiqtisodiy model iqtisodiyot ...

Makroiqtisodiyot

N.A. Makroiqtisodiyot - mamlakat iqtisodiyotini, inflatsiya, ishsizlik, budjet taqchilligi, iqtisodiy osish, iqtisodiyotning davlat tomonidan boshqarilishi va shu kabfhjncddi umumiy jarayonlarni organuvchi fan. Makroiqtisodiyot YaIM, YaMM, yalpi ...

Makromolekula

Makromolekula - ozaro kovalent boglar orqali birikkan on mingdan yuz minggacha atomlardan tuzilgan yirik molekula. M. zanjirida elementar zveno juda kop marta takrorlanadi, shuning uchun ham uni kup sonli bir xil yoki har xil kichik molekulalarda ...

Makrosporiozlar

Makrosporiozlar - osimliklarning keng tarqalgan zamburugli kasalliklari. Zararlangan osimlik poya va barglarida turli shakl, tus va kattalikda qora guborli dog lar paydo boladi. Macrosporium avlodiga mansub har xil tur zamburuglar vujudga keltira ...

Makrosyomka

Makrosyomka, makrosuratga olish - kozga korinadigan narsalar ni oddiy suratga olishdagiga nisbatan yirikroq masshtabda fotosuratga olish yoki ki-notasvirga tushirish. Odatda, mayda va ortacha kattalikdagi narsalar uchun qollaniladi. M. qisqa maso ...

Makruh

Makruh - shariat hukmlaridan biri. Qattiyan taqiq qilinmagan, lekin nomaqbul hisoblangan va rad etilgan amallar M. hisoblangan. M. - Paygambar qaytargan ish demakdir. Har bir musulmon M. ishlarni qilishdan saqlanishi lozim. M. ishni gunohdan qorq ...