ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 158

Mehmed rauf

Mehmed rauf - turk yozuvchisi. Dengizchilar bilim yurtini tugatgan. Istanbuldagi elchilik kemalaridan birida aloqa ofitseri bolib xizmat qilgan. 1908 yil harbiylikdan istefoga chiqib, tijorat bilan shugullangan. Ilk hikoyasi - "Tushkunlik" adabiy ...

Mehmet emin Yurdaqul

Mehmet emin Yurdaqul - turk shoiri. "Turk yurdu" va "Turk ochogi" jamiyatlari asoschilaridan biri. Istan-buldagi Beshiktosh harbiy maktabi, Saroy, Mulkiya va huquq maktablarida tahsil olgan. Dastlabki sheriy toshtami - "Fazilat va adolat". Ijodid ...

Mehnat

Mehnat jamiyat yoki alohida individ talab va ehtiyojlarini qondirish uchun bajariladigan faoliyat turidir. Mehnat iqtisodiyotda ishlab chiqarish omillaridan biri sifatida koriladi. Mehnat - insonning maqsadga muvofiq ijtimoiy foydali faoliyati; e ...

Mehnat (nashriyot)

"MEHNAT" - Ozbekiston matbuot va axborot agentligi tizimiga kiruvchi nashriyot. 1985 yil tashkil etilgan. Iktisodiyot, sanoat, transport, qurilish, qishloq xojaligi, manaviyat va marifatga oid toplamlar, shuningdek, umumtalim maktablari, litsey, ...

Mehnat bilan davolash

Mehnat bilan davolash - mehnatdan shifobaxsh omil sifatida foydalanish. Bemorning ruhiyatiga tasir etish usullaridan biri. Organizm tonusini oshirish, moddalar almashinuvi jarayonini normallashtirish vositasi bolib, tybbyyotning turli sohalarida ...

Mehnat birjasi

Mehnat birjasi - ishsizlarni, ish joyini ozgartirishni istovchi shaxslarni ishga joylashtirish bilan shugullanadigan maxsus davlat muassasasi. Mehnat bozorining tashkil etilgan va tartiblanib turadigan shakli. Mehnat birjasi das-tlab 19-asrning 1 ...

Mehnat bozori

Mehnat bozori - ish kuchi oldisotdi qilinadigan bozor. Mehnat bozorining ishtirokchilari ishga yollovchilar, ishga yollanuvchilar va ular ortasidagi turli vositachilar hisoblanadi. Turli vositachi firmalar, tashkilotlar va agentliklar Mehnat bozo ...

Mehnat daftarchasi

Mehnat daftarchasi - xodimning mehnat faoliyati togrisidagi asosiy hujjat. OzR Mehnat kodeksiga kora, ish beruvchi korxonada 5 kundan ortiq ishlayotgan xodimlarning hammasiga Mehnat daftarchasini tutishi shart. Mehnat daftarchasiga xodim, u bajar ...

Mehnat gigiyenasi

Mehnat gigiyenasi, kasb gigiyenasi - gigiyenaning bir bolimi. Mehnat jarayonlari va ishlab chiqarish muhitining odam organizmiga tasirini organadi hamda qulay mehnat sharoitini yaratish va kasb kasalliklarining oldini olish uchun gigiyena meyorla ...

Mehnat intizomi

Mehnat intizomi - davlat tomonidan ornatilgan mehnat jarayonida barchaning amal qilishi lozim bolgan umumiy tartib. Amaldagi qonunchilikka binoan, xodim oz mehnat vazifalarini halol va vijdonan bajarishi, Mehnat intizomiga rioya qilishi, ish beru ...

Mehnat iqtisodiyoti

Mehnat iqtisodiyoti - jamiyatda mehnatni tashkil etish hamda ish kuchidan foydalanishning samaradorligini ifodalovchi ishlab chiqarish munosabatlarining oziga xos xususiyatlari maj-mui; mehnatning ijtimoiy tashkil etilishini hamda mehnatga haq to ...

Mehnat jamoasi

Mehnat jamoasi - oz mehnati bilan korxona faoliyatida mehnat shartnomasi asosida ishtirok etayotgan xodimlarning barchasi. Odatda, mamuri-yatning mansabdor shaxslarm, shuningdek, Mehnat jamoasi tashkil etgan ayrim jamoat tashkilotlari, mas, mehna ...

Mehnat kodeksi

Mehnat kodeksi - mehnat haqidagi qonunlarining muayyan tizimga solingan majmui. U mehnat togrisidagi qonun hujjati hisoblanadi. Mulkchilikning barcha shaklidagi korxonalar, muassasalar va tashkilotlarda, shuningdek, ayrim fuqarolar ixtiyorida meh ...

Mehnat kooperatsiyasi

Mehnat kooperatsiyasi - mehnatni tashkil etish shakli; moddiy boyliklarni ishlab chiqarish jarayonida ayrim xodimlar yoki jamoalarning yagona mehnat jarayonida hamkorliqda ishtirok etishiga asoslanadi. Xodimlarning asosiy qismi bu jarayonning tur ...

Mehnat muhofazasi

Mehnat muhofazasi - inson ning mehnat jarayonidagi xavfsizligi, sihat-salomatligi va ish qobilyatining saqlanishiga qaratilgan tadbirlar. Qonun hujjatlarida mehnat jarayonida qollaniladigan ijtimoiy-iqtisodiy, tashkiliy, texnik, sanitariya-gigiye ...

Mehnat nizolari

Mehnat nizolari - amaldagi mehnat togrisidagi qonunlar va boshqa normativ hujjatlarni tadbiq etish yoki yangi mehnat shartlarini belgilash yoxud mavjud shartlarini ozgartirishga doyr masalalar boyicha yuzaga keladigan va qonunda ornatilgan tartib ...

Mehnat predmeti

Mehnat predmeti - kishi meh nati sarflanadigan obyekt. Shaxsiy va ishlab chiqarish istemoliga yaroqli shaklga keltirish uchun predmetlar qayta ishlanadi. Mas, kalava tayyorlashda paxta, kanop, jun yoki gazlama toqishda kalava, temir tayyorlashda ...

Mehnat psixologiyasi

Mehnat psixologiyasi - insonning mehnatga munosabati, mehnat faoliyatining qonuniyatlari va uning rivojlanishini tadqiq qiladigan psixologiya sohasi. Mehnat psixologiyasi mehnatda shaxsning faoliyati, bosh vaqti, dam olishining ishlab chiqarishga ...

Mehnat qobiliyati

Mehnat qobiliyati - xodimning sogligidagi holatidan kelib chiqadigan mehnat faoliyatiga bolgan qobili-yati. Xodim bajarishi mumkin bolgan ishlarning xususiyatiga qarab Mehnat qobiliyati quy-idagicha farqlanadi: umumiy Mehnat qobiliyati, yani odat ...

Mehnat qurollari

Mehnat qurollari - odamlar moddiy boyliklar yaratishda, mehnat predmetlariga, obyektlariga tasir korsatishda qollaydigan asbob-uskunalar; ular ish qurollari, mashinalar, stanoklar, mexanizmlar va boshqalardan tar kib topadi.

Mehnat resurslari

Mehnat resurslari - mamlakat aholisining mehnatga layoqatli yoshdagi qismi, iqtisodiy resurslarning tarkibiy unsuri; 16 yoshdan 55 yoshgacha bolgan ayollar, 60 yoshgacha bolgan erkaklar Mehnat resurslariga kiritiladi. Kishilar yoshining ulgayishi ...

Mehnat shartnomasi

Mehnat shartnomasi - xodim bilan ish beruvchi ortasida muayyan mutaxassislik, malaka, lavozim boyicha ishni ichki mehnat tartibiga boysungan holda taraflar kelishuvi, shuningdek, mehnat togrisidagi qonunlar va boshqa normativ hujjatlar bilan belg ...

Mehnat staji

Mehnat staji - xodimning belgilangan tartibda hisoblanadigan mehnat faoliyati davri. U ish vaqtini ham, dam olish vaqgini ham oz ichiga oladi. Mehnat staji - biror ijtimoiy shaklda haq tolanadigan va boshqa shakldagi mehnat faoliyatidir. OzRda ij ...

Mehnat taqsimoti

Mehnat taqsimoti - mehnat turlarining bir-biridan ajralib mustaqil ahamiyat kasb etishi; mehnat turlarining ixtisoslashuvi. Mehnat taqsimoti yuz berganda bir mehnat turidan ikkinchisi, ikkinchisidan uchinchisi va h.k. ajralib chiqadi va shu jaray ...

Mehnat tarbiyasi

Mehnat tarbiyasi - tarbiyaning muhim turi, shaxsni shakllantirishning zarur shartlaridan biri bolgan pedagogik jarayon. Mehnat tarbiyasi kishidan ijtimoiy foydali mehnatga ichki ehtiyoj, institutizom, batartiblik, tashkilotchilik, tashabbuskorlik ...

Mehnat unumdorligi

Mehnat unumdorligi - ishlab chiqarish jarayonida kishilar mehnatining foydaliligi, samaradorligi va mahsuldorligi; Mehnat unumdorligi ishlovchining malum vaqt birligi ichida tayyorlagan mahsulot hajmi bilan olchanadi. Mehnat unumdorligi tarmoqlar ...

Mehnat vositalari

Mehnat vositalari - ishlab chiqarishda mehnat predmetiga tasir korsatishda inson foydalanadigan vositalar. Mehnat vositalariga ishlab chiqarish jarayoni uchun zarur bolgan hamma moddiy sharoitlar kiradi. Mehnat vositalaridan eng muhimi ishlab chi ...

Mehnatga qobiliyatsizlik

Mehnatga qobiliyatsizlik - mehnat qilish qobiliyatining yoqolishi yoki mehnatga yaroqsizlik. Odatda, kasallik, baxtsiz hodisa, uy-rozgor yumushlari, ishlab chiqarish, homiladorlik, tugish, keksalik va boshqa sabablarga kora, kishi mehnat qobiliya ...

Mehnatga qobiliyatsizlik varaqasi

Mehnatga qobiliyatsizlik varaqasi, kasallik varaqasi - ishchi yoki xizmatchi vaqtincha mehnatga qobiliyatsiz bolganda ishlamay turib nafaqa olish huquqini beradigan hujjat. Davlat su-gurtasi togrisidagi qonunga muvofiq barcha ishchi va xizmatchil ...

Mehnatni normalashtirish

Mehnatni normalashtirish - malum tashkiliytexnik sharoitlarda muayyan ish hajmini bajarish yoki mahsulot birligini tayyorlash uchun sarflanadigan mehnat hajmini, mex,nat harajatlarini belgilash. Tor manoda Mehnatni normalashtirish ishlab chiqaris ...

Mehnatni tashkil etish

Mehnatni tashkil etish - nazariya va amaliyotga asoslangan holda korxonada ish jarayoni unsurlarini uyushtirish tartibi va tamoyillari. Mehnatni tashkil etishe.ning iqtisodiy vazifa-l ar i ga milliy iqtisodiyotda inson va moddiy resurelardan oqil ...

Mehr-narse

Mehr-narse - Sosoniylar vaziri. M N. Erondagi Fors viloyatining Feruzobod shahrida tugilgan, qad. fors shohlari avlodidan. Sosoniy shoh^ar V, 421 - 438; Yazdigard II, 439 - 457) davrlarida vazirlik qilgan. Tabariyiint malumot berishicha: M.N. Zar ...

Mehribonlik uylari

Mehribonlik uylari - yetim va ota-onalarining yoki boshqa qonuniy vakillarining vasiyligisiz qolgan bolalar uchun davlat tomonidan ochilgan talim tarbiya muassasasi. Yetim yoki qonuniy vasiylar qaramogida bolmagan bolalar, ota-onalari sud hukmi b ...

Mehrjon

Mehrjon, Mehrgon - kuzgi teng kunlikda kuz bayrami sifatida otkazilgan bayram. Miloddan avvalgi 1 ming yillik boshida bunday kuzgi bayramlar turli joylarda, mas, Eronda va boshqa joylarda M., kohna Xorazmda - Chiriruj, Sug-dda esa Nimsarda nomi b ...

Mehtar

Mehtar - saroy mansablaridan biri. Somoniylar davlatida boobro shaxslar, davlat arkonlari. Bazi manbalarda M. "qishloq oqsoqoli" yoki "otboqar, sayis" - manolarida ham qollanilgan. Buxoro xonligida M. hukmdorga yaqin 4 davlat mansabdorlaridan ikk ...

Eduardas Mejelaytis

Eduardas Benyaminovich Mejelaytis - Litva xalq shoiri. Ikkinchi jahon urushi qatnashchisi. Ijodi 1935 yildan boshlangan. Dastlabki sheriy toplamlari Litva xalq qoshiklari, ertak va afsonalari ruhi bilan sugorilgan bolib, ularda ayni paytda Salome ...

Meksika boyi pasttekisligi

Meksika boyi pasttekisligi - Shim. Amerikaning jan.sharqidagi pasttekislik, AQSH va Meksikada. Atlantika boyi pasttekisligi, Appalachi toglari, Markaziy tekisliklar, Uoshito toglari, Buyuk tekisliklar bilan chegaralangan, jan.dan Meksika qoltigi ...

Meksika gozasi

Meksika gozasi, oddiy goza, Shimoliy Amerika gozasi - madaniy goza turi. Birinchi marta K. Linney tariflab bergan. Genomi, xromosomalar soni 2p=52. Kelib chiqish markazi - Meksika va Yukatan ya.o.ning jan. sohil hududlari. Kopchilik goza ekadigan ...

Meksika qoltigi neftgazli havzasi

Meksika qoltigi neftgazli havzasi - Meksika qoltigi ak-vatoriyasi va AQSH, Meksika, Kuba, Gvatemala va Belizning qoltiqqa yondosh hududlarini egallaydi. Maydoni 2.5 mln. km², shu jumladan, akvatoriyada 1.1 mln. km². Neft va kondensatning dastlabk ...

Meksikanlar

Meksikanlar - xalq, Meksikaning asosiy aholisi. Umumiy soni 91 mln. kishidan ortiq. Shundan 78 mln. kishi Meksikada yashaydi. Shuningdek, AQSH da, Kanada va Lotin Amerikasining boshqa mamlakatlarida hamda Ispaniyada yashaydilar. Asosan, metislar. ...

Melamin

Melamin, S3N6T6 - rangsiz kristall modda. Mol.m. 126.13. Suyuqlanish temperaturasi 364°, zichligi 1571 kg/m3. Sovuq suv va kopgina organik erituvchilarda erimaydi. M. sanoatda ammiak muhitida ditsiandiamidni 180 - 500° gacha qizdirib olinadi. M. ...

Melamin-form aldegid smolalar

Melamin-form aldegid smolalar - melamin bilan formaldegidnint ishqoriy va kislotali katalizatorlar ishtirokida polikondensatlanishidan hosil bolgan termoreaktiv oligomer mahsulotlar. M f.s. plastmassa, lok va qogoz tayyorlashda, toqimachilikda, s ...

Melanez tillari

Melanez tillari - avsshronez tillari oilasining Okeaniya tillari guruhiga mansub, Melaneziya da papuas va polinez tillari qatorida tarqalgan tillar. 450 ga yaqin Melanez tillari bolib, eng yiriklari - fiji, mota, motu, rotuma, vaturanga va boshqa ...

Melaneziya

Melaneziya - Okeaniyadagi yirik orollar guruxlaridan biri. Tinch oke-anning jan.garbiy qismida ekvatordan jan sharqqa tomon qariyb 5000 km chozilgan. Asosiy orollari va orollar guruxlari: Yangi Gvineya, Bismark arxipelagi, Solomon o.lari, Yangi G ...

Melaneziya irqi

Melaneziya irqi - katta ekvato rial irqning tarmogi. Kop belgilari bilan avstraloid irqiga oxshash, faqat sochining jingalakligi bilan farqlanadi. Melaneziya, Yangi Gvineya, Sharqiy Indoneziya, Filippin o.larida, Malakka ya.o.da; Andaman o.larida ...

Melaninlar

Melaninlar - toq jigarrang va qora pigmentlar. Odam, osimlik va hayvon toqimalarida keng tarqalgan. Yuqori molekulali bolib, suvda erimaydi. Teri qoplami va uning hosilalari, hasharotlar kutikulalari, meva posti va h.k. rangini belgilaydi; albino ...

Melanj

Melanj - tog jinslari majmui; ota asosli jinslar, asosli lava va tuflar, metomorfik jinslar, yashma, ohaktoshlarning harsanglaridan iborat. Jinslar tartibsiz, maydalanganlik izlari saqlangan va ozaro orin almashgan holatda yotadi. Tektonik qoplam ...

Melanj gazlama

Melanj gazlama - har xil rangga boyalgan tolalar aralashmasidan yigiriladigan bir ipli yoki pishitilgan kalava ip dan toqiladigan rangdor gazlama. Keng tarqalgan xillari: triko, sheviot, drap, diagonal, koverkot, movut. Jun tolalaridan toqilgan M ...

Melanoma

Melanoma, melanoblastoma, melanosarkoma - asosan, teri dagi xavfli osma; qora pigmentlar - melaninlarni ishlab chiqaradigan hujayralar dan paydo boladi. M.ga turli shikastlanishlar, gormonlar ishlab chiqarilishining izdan chiqishi va boshqa sabab ...

Melanoz

Melanoz - azo va toqimalarda melaninlar guruhiga mansub jigarrang yoki qora pigmentlarning jadal hosil bolishi va ortiqcha yigilishi. Tugma va turmushda orttirilgan M. farq qilinadi. Tugma M. sepkil yoki pigmentli tugma dog korinishida namoyon bo ...