ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 163

Mayn

Mayn - Germaniyadagi laryo, Reyn laryosining yirik ong irmogi. Uz. 524 km, havzasining mayl. 27.2 ming km. M. Rotsr-M va Veyser-M irmoklarining qoshilishidan qosil bolali. Ortacha balanllikdagi toglar orasidagi tor vodiy va sertepali tekisliklan ...

Mayns

Mayns - Germaniyadagi shahar. Reyn daryosi boyida, Reynland-Pfals yerida. Aholisi 185.9 ming kishi. Transport yollari tuguni, dare porti. Transport mashinasozligining yirik markazi. Elektrotexnika, kimyo, konpoyabzal, toqimachilik, yogochsozlik, ...

Mayonez

Mayonez - 1) osimlik moyi, tuxum sarigi, sirka, xantal, shakar va boshqa xushboy moddalardan tayyorlanadigan sous. Taomlar, turli pishiriklarga qoshiladi; 2) baliq, goshtdan shunday sous qoshib tayyorlanadigan yaxna taom.

Mayoq

Mayoq - suzib ketayotgan kemalar uchun moljal olishga imkon beradigan minora korinishidagi navigatsiya inshooti. Uzoqdan korinib turishi uchun minoraning yuqori qismi yoruglik signalizatsiyasi bilan taminlanadi. M. qadimdan malum. Mil. avval 283 ...

Mayor

Mayor - Ozbekiston Respublikasi Qurolli Kuchlari va boshqa davlat armiyalaridagi katta zobitlik unvoni. Mayor unvoni Rossiyada 1689 - 1731 va 1798 - 1884 yillarda, keyinchalik SSSR da 1935-yildan mavjud bolgan. Ozbekiston Respublikasi Qurolli Kuc ...

Mayorat

Mayorat - kochmas mulk ni meros qoldirish tizimi. Bunga kora, yer-mulkka egalik qilish huquqi eng katta ogilga yoki yoshi ulug qarindoshga otgan. M. tartibida meros qoldirishning dastlabki korinishlari qad. hind, yahudiy qonunlarida, Afina huquq ...

Maysa chivini

Maysa chivini - ikki qanotlilar turkumi chin pashshalar oilasiga mansub hasharot; qishloq xojaligi ekinlari zararkunandasi. Tanasining uz. 3–5 mm; qoramtir-qongir. Kulrang qorni boylab qora ingichka yol otgan. Chozinchoq tuxumlari oq. Lichinkasin ...

Maysa pashshasi

Maysa pashshasi - ikki qanotlilarta mansub zararkunanda hasharot. Maysa pashshasi sining lichinkalari ekilgan uruglarni va chigitni zararlaydi. Orta Osiyoda uchraydi. Voyaga yetgan pashshasi tanasining uz. 5.5 mm, uy pashshasiga ox-shaydi. Tanasi ...

Maysur

Maysur - Jan. Hindistonda joylashgan tarixiy viloyat. Milodiy 3 - 11-asr larda M. qududida gangalar sulolasi hukmronlik qilgan. Ular ozlaridan kora ancha kuchli imperiyalar - Garbiy Chalukya, Rashtrakut, Chola sulolalariga tobe bolishgan. 12 - 14 ...

Maysur (shahar)

Maysur, Mayeop - Hindistonning jan. qismidagi shahar. Karnataka shtatida, Chamundi togi etagidagi soylikda. Aholisi 866 ming kishi. Temir yol tuguni. Toqimachilik, oziq-ovqat, kimyo sa-noati korxonalari mavjud. Hunarmandchilikda mato toqiladi, me ...

Mayya

Mayya - qad. va orta asrlar hind falsafasidagi tushuncha. Bir necha manosi bolib, ular ichida koproq tarqalgani, mashhur vedantatsa rivojlantirilgan manosi hisoblanadi. Unga kora, moddiy rangbarang olam sarob, illyuziyadan iborat. Faqat Braxmagnn ...

Mayya (xalq)

Mayya, axkex - Meksika, Gvatemala va Belizda yashovchi indeys xalqi. Umumiy soni 700 ming kishi. Meksikada 670 ming kishi yashaydi. Mayyakiche oilasiga kiruvchi mayya tilida sozlashadi. Dindorlari - katoliklar, lekin amalda qad. diniy etikrdlar s ...

Mayya yozuvi

Mayya yozuvi - indeys xalqlaridan biri - mayyalarning oziga xos iyero-glifik yozuvi. 18 - 20-asrlarda topilgan 4 ta yozma yodgorlik Drezden, Parij, Madrid, va NyuYork shaharlarida saqlanadi. Ular milodiy 1-asrga mansub. Shuningdek, mayya shaharla ...

Maz

Maz, surtma dori - dori shakllaridan biri, qolga yum-shoq unnaydigan qumoqsiz massa. M. asosi sifatida osimlik yoki hayvon yoglari, yogsimon modlalar, neftni qayta ishlash mahsulotlari, sintetik moddalar ishlatiladi. M. turli kasalliklarni davola ...

Maza bilish

Maza bilish, tam bilish - turli eriydigan moddalarning tam bilish retseptorlariga, asosan, tilga tasir etishi natijasida paydo boladigan sezgi. Maza bilish retseptorlari tilda, halqumning orqa devorida, yumshoq tanglayda, murtaklarda joylashgan. ...

Mazachcho

Mazachcho, asli Tommazo di Jovanni di Simone Kassai - ital-yan rassomi, Florensiya maktabining yirik namoyandasi. M. ijodida gotika ananalarini qatiy yengib, diniy la-vhalarda inson shaxsi haqidagi insonparvarlik tushunchalarini aks ettirgan. 142 ...

Mazarini Julio

MAZARINI Julio - Fransiya davlat arbobi. M. Keraskoda tinchlik sulhini tuzishda va Parijda papa elchisi bolgan vaqtda Rishelyenit etiborini tortgan va uning ishonchli kishisiga aylangan. 1640 yil M. fransuz diplomatik xizmatiga otgan. 1641 yildan ...

Mazdak Ibn Hamdodon

Mazdak Ibn Hamdodon -mazdakiylik talimotining asoschisi, mazdakiylar harakatining rahbari. M. Eron shohi Qubod I hukmronligi davrida zardushtiylik otashgohlarining birida koqin, keyinchalik Eron bosh kohini bolgan. M. talimotining asosida tenglik ...

Mazdakiylar harakati

Mazdakiylar harakati - Coconiylar davlapptagi xalq harakati. Goyaviy rahbari - Mazdak. MazdakiSiik tasirida vujudga kelgan. Mazdakiylar harakati jamoa huquklarini qayta tiklash, yersuv va mol-mulkka barobar egalik qilish, hammaning teng huquqli b ...

Mazdakiylik

Mazdakiylik - diniy-falsafiy talimot. Asoschisi Mazdak. Mazdikiylar harakati davrida Eronda keng tarqalgan. M. talimotiga kura, olamda boladigan jarayonlar ongli va biror maqsadni kozlab harakat qiluvchi yaxshilik, yoruglik manbai bilan kor-koron ...

Maziniy al-Maziniy

Maziniy al-Maziniy, Ibroqim Abdul Qodir - arab yozuvchisi va tadqiqotchisi. "Misr modernistlari" maktabi vakillaridan. Ilk sherlari P. B. Shelli va J. Bayron ijodi tasirida yozilgan. Yumoristik ocherk va hikoyalari da ayrim Misr ziyolilarining mu ...

Mazmun va shakl

Mazmun va shakl - falsafiy tushunchalar. Mazmun narsalarni aynan shu narsa sifatida ifodalovchi muhim element va ozgarishlarning yigindisidir. Shakl mazmunning mavjudlik usulini, ichki tuzilishini ifodalaydi. Obyektiv olamda narsa va hodisalarga ...

Mazurka

Mazurka - polyak xalq raqsi. Surati tez, musiqa olchovi 3/4 yoki 3/8; ritmikasi 2-, bazida 3- hissaga tushadigan urgu bilan ajralib turadi. Xalq M.lariga xos joshqinlik, dilkashlik va dovyuraklik kopgina kompozitorlarga ilxrm baxsh etgan. Polshad ...

Mazut

Mazut - neftdan 350-360° da qaynaydigan yonilgilar ajratib olingandan song qoladigan qora yopishqoq suyuklik. Tarkibiga kora, uglevodlar, neft smolalari, asfaltenlar, karbenlar, karboidlar va tarkibida metallar tutgan organik birikmalar aralashma ...

Madan

Madan - 1) orta asr Sharq mualliflari, jumladan, Beruniy, Ibn Sino va boshqa asarlarida kon, metall, ruda, mineral va umuman yer osti foydali qazilma boyliklari manosida qollanilgan; 2) har bir narsaning asli joyi.

Malumot

Malumot - shaxsning oqish-organish natijasida ozlashtirgan bilim konikmalari hajmi, yonalishi va darajasi. Talimtarbiya hamda mustaqil bilim olish jarayonida olinadi. M. insoning ongli faoliyati jarayonida ozlashtirib boriladi. Ushbu jarayon bola ...

Mamuriy binolar

Mamuriy binolar - davlat muassasalari va jamoat tashkilotlari uchun moljallab qurilgan binolar. Mamuriy binolar xonalari asosiy, xizmat korsatuvchi va yordamchi xonalar guruhlarga bolinadi. Yirik shaharlarda Mamuriy binolar individual loyiha boyi ...

Mamuriy huquq

Mamuriy huquq – huquq sohasi. Davlatni idora etish jarayonida, yani ijro va farmoyish faoliyatini amalga oshirishda yuzaga keladigan ijtimoiy munosabatlarni tartibga soluvchi yuridik normalar majmuini oz ichiga oladi. Boshqaruv faoliyati turlarin ...

Mamuriy huquqbuzarlik

Mamuriy huquqbuzarlik -huquqbuzarlikning bir turi. Ozbekiston Respublikasi MJKga kora, qonun hujjatlariga binoan mamuriy javobgarlikka tortish nazarda tutilgan, shaxsga, fuqarolarning huquqlari va erkinliklariga, mulkchilikka, davlat va jamoat ta ...

Mamuriy javobgarlik

Mamuriy javobgarlik - fuqaro yoki mansabdor shaxsning huquqni buzganligi uchun davlat oldidagi jinoiy bolmagan javobgarligi. Bu davlatning majburlov chorasi bolib, davlat faoliyatining turli sohalarida sodir etilgan mamuriy huquqbuzarlik uchun qo ...

Mamuriy javobgarlik togrisidagi kodeks

Mamuriy javobgarlik togrisidagi kodeks -mamurii huquqbuzarliklar va mamurii jazoga oid qonunlarning muayyan tizimga solingan majmui. OzRning Mamurii javobgarlik togrisidagi kodeksi 1994 yil 22 sentabrda qabul qilinib, 1995 yil 1 apreldan kuchga k ...

Mamuriy jazo

Mamuriy jazo - mamurii huquqnn buzuvchi shaxslarga nisbatan davlat organi yoki mansabdor shaxslar tomonidan koriladigan chora. Mamuriy jazo maj-burlovchi, ayni vaqtda tarbiyaviy xususiyatga ega bolgan choradir. Mamuriy jazoning quyidagi turlari m ...

Mamuriy nazorat

Mamuriy nazorat - davlat va maxsus vakolatli organlar faoliyatining alohida turi. Mamuriy nazorat qonuniylikni va davlat intizomini taminlash usullaridan biri hisoblanadi. Mamuriy nazorat davlat organlari, tijorat va notijorat tashkilotlari, shun ...

Mamuriy-hududiy tuzilish

Mamuriy-hududiy tuzilish - unitar davlat hududi yoki federativ davlat subyektlari hududining malum qismlar ga bolinishi. Mahalliy davlat hokimiyati organlari tizimi ana shu bolinishga muvofiq tuziladi va ish olib boradi. Bunday bolinish idora eti ...

Manaviy zarar

Manaviy zarar - fuqaroning shani, qadrqimmatiga dog tushirilishi yoki ishbilarmonlik obrosiga putur yetkazilishi. Manaviy zarar boyicha javobgarlik shartnomaga asoslanmagan, yani huquqbuzarlik bilan bogliq bolgan javobgarlikdan iborat. Huquqbuzar ...

Manaviyat

Manaviyat - inson ruhiy va aqliy olamini ifodalovchi tushuncha. U kishilarning falsafiy, huquqiy, ilmiy, badiiy, axloqiy, diniy tasavvurlarini oz ichiga oladi. M. atamasining asosida "mano" sozi yotadi. Malumki, insonning tashqi va ichki olami ma ...

Manaviyat va marifat markazi

"MANAVIYAT VA MARIFAT" MARKAZI, Respublika "Manaviyat va marifat"markazi - respublika madaniy-marifat ishini olib boruvchi jamoatchilik tashkiloti. 1994 yil 23 aprel Ozbekiston Respublikasi Prezidentining "Respublika "Manaviyat va marifat" jamoat ...

Maraka

Maraka - biror muhim voqea, toy, taziya va boshqa munosabatlar bilan otkaziladigan marosim, yigin. Ayrim tumanlarda turli munosabat bilan xonadonlarda otkaziladigan yiginlar ham M. deb nomlanadi.

Marifat

Marifat - kishilarning ongini, bilimini, madaniyatini oshirishga qaratilgan talimtarbiya. U tabiat, jamiyat va inson mohiyati haqidagi turli bilimlar, malumotlar majmu-asini ham bildiradi. M. ilmu urfon manosida ham ishlatiladi. M. tushunchasi ma ...

Marifat (gazeta)

"MARIFAT" - Toshkentda haftasiga 2 marta chiqadigan marifiy va ijtimoiysiyosiy yonalishdagi xalq ziyolilari gaz. Muassislari - OzR Xalq talimi, Oliy va orta maxsus talim vazirliklari, Ozbekiston talim va fan xodimlari kasaba uyushmalari markaziy ...

Marifatchilik

Marifatchilik - madaniyat va manaviyat sohasidagi oqim. Uning negizini fan, bilim imkoniyatlariga katta ishonch tashkil qiladi. Mari-fatchilar bilimlar yordamida ijtimoiy hayotdagi nomutanosibliklar va kamchiliklarni bartaraf qilish mumkinligiga ...

Mebel

Mebel uyqu, yotish, otirish, ishlash kabi odam faoliyatlari hamda buyumlarni tayinli joyda saqlash uchun moljallangan jismlar majmuidir. Mebel yogoch, metall, plastmassa va boshqa materiallardan tayyorlanadi. Mebel lot. mobilis - qozgaladigan, os ...

Mebel sanoati

Mebel sanoati - yogocheozlik sanoatining yetakchi tarmogi. Xonadonlar va jamoat binolari uchun mebel ishlab chiqaradi. Ozbekistonda mebel sanoat usulida ishlab chikarila bosh-. lagunga qadar uy-rozgor buyumlari kustar va yarim kustar korxonalarda ...

Medal

Medal - biror voqea, arbob yoki joy sharafiga chiqariladigan, odatda 2 tomoniga tasvir tushirilgan va yozuvi bolgan, kopincha, doyra, tuxumsimon yoki kopburchakli shakldagi, har xil olchovli metall nishon. Aksariyat hollarda oltin, ku-mush, bronz ...

Medal yasash sanati

Medal yasash sanati, medalyerlik - tasviriy sanat ning alohida sohasi; tanga va medal quyish uchun qolip, ularni zarb qilish uchun tamga yasash sanati, gliptika turi. Xom ashyo sifatida mayda shakllarni anik, bera oladigan mustahkam va shaklga os ...

Medelin

Medelin - Kolumbiyaning shim.garbiy qismidagi shahar, Markaziy Kordilyera toglari orasidagi vodiyda. Antokiya departamentining mamuriy markazi. Aholisi 1.6 mln. kishidan ziyod. Panamerika shossesidagi muhim transport tuguni. Aeroporti xalqaro aha ...

Medeu

Medeu - yirik xalqaro sport majmui. Qozogistonning Orqa Ili Olatovida, Olmaota yaqinida, dengiz sat-hidan 1691 m balandlikda joylashgan. 1951 i. ochilgan. 1970 - 72 yillarda tamirlangan. Suniy yaxmalak bilan qoplanadigan maydoni 10.5 ming kv. m; ...

Medeya

Medeya - Kolxida malikasi. M. ismi argonavtlar haqidagi yunon mifologiyasi bilan uzviy bogliqsir. M. afsungarlikni onasidan organgan. Yason boshchiligidagi argonavtlar oltin terini olib ketish uchun Kolxidaga kelishganda Gera va Afrodita M. qalbi ...

Mediana

Mediana - 1) G uchburchak M.si - uchburchakning bir uchi bilan shu uchi qarshisidagi tomoni ortasini tutashtiruvchi kesma. Uchburchakning uchala medianalari bir nuqtada kesishadi va kesishish nuqtasida uchburchak uchidan higoblaganda 2: 1 nisbatd ...