ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 169

Dagalkanop

Dagalkanop, gozor - gulxayridoshlarga mansub bir yillik begona ot. Poyasi tik usadi, sershox, tukli, boyi 40 - 250 sm. Barglari yirik, uzun bandli, keng tuxumsimon, sertuk, navbatma-navbat joylashgan. Gullari bandi uzun, sariq yoki toq sariq, yir ...

Dala chumchugi

Dala chumchugi - chumchuqsimonlar turkumi toqimachilar oilasiga mansub qushlarning bir turi. Vazni 20 - 25 g. Boshqa chumchuqsimonlardan boshining ensa qismi qongir, oq rangli chakkasida qoramtir doglari hamda qanotlarida ikkitadan oqish yoli bol ...

Dala gozi

Dala gozi - gozsimonlar turkumi ordaklar oilasiga mansub qushlarning bir turi. Vazni 2.75 - 4.5 kg. Boshqa gozlarga nisbatan koproq quruqlikka moslashgan. Yerda yengil yuradi va tez yuguradi, suvda yaxshi suzadi va shongiydi. D.g. Yevrosiyoning h ...

Dala qandalasi

Dala qandalasi - hammaxor hasharot; D.q.ning kattaligi 3.5 - 4 mm, rangi yashil, qora naqshlari, qanotining ustki qismida, kokragining ost tomonida doglari bor. Tanasi choziq, tuxumsimon. Lichinkasi kichikligi va qanotsizligi bilan voyaga yetgan ...

Dala sichqonlari

Dala sichqonlari -xomyaklar oilasining kenja oilasi, bazan alohida oila sifatida karaladi. Tanasining uz. 10 - 12 sm, bazi turlari 36 sm gacha. Kurak va oziq tishlari doimo osib turadi. Shim. yarim shardagi barcha qitalar va orollarda tarqalgan. ...

Dalachoy

Dalachoy - dalachoydoshlar oilasiga mansub ot yoki chala butalardan iborat osimliklar turkumi. 200 ga yaqin turi bor, kopchiligi Orta dengiz hududlarida osadi. Ozbekistonda 3 turi bor. Ular choychop, dalachoy, choyot, qizilpoycha deb yuritiladi. ...

Damanlar

Damanlar, jiryaklar - yoldoshli sut emizuvchilar turkumi. Tanasining uz. 30 - 60 sm, vazni 1.5 - 4.5 kg. Tashqi korinishi kemiruvchilarga oxshasada, filogenetik jihatdan hartumlilarga yaqinroq. Ustki labi ayri, oldingi oyoqlari 4, keyingi oyoklar ...

Daraxt baqalar

Daraxt baqalar - dumsiz amfibiyalar turkumining urugi. Tomtoqbosh baqalar oilasiga mansub. Boyi 3 - 3.5 sm. Terisi rangbarang, chiroyli. Teri bezlari suyuq zahar chiqaradi. Asosan ormonlar va suv boylarida yashaydi. Umrining kop qismi quruqlikda ...

Darlingtoniya

Darlingtoniya - sarratseniyadoshlar oilasiga mansub kop yillik hasharotxor ot. Kaliforniyaning Syerra-Nevada botqokliklarida osadi. Barglari naysi-mon kozachaga oxshaydi, uchi olabula, qayrilgan, baliq dumiga oxshab ketadigan rangdor ortigi bor. ...

Darmana

Darmana - qoqidoshlar oilasiga mansub oq ildizli chala buta. Boyi 40 - 70 sm. Poyasi sershox, qizgish. Barglari ikki karra patsimon qirqilgan. Gullari kichik savatchalarda 3 - 6 tadan joylashgan. Sent.da gullab, okt.da urug beradi. Jan. Qozogisto ...

Dasht sustkashi

Dasht sustkashi - qora tanli qongizlar oilasiga mansub qongiz. Tanasining uz. 17 - 25 mm, qora rangda. Moylovlari old-kokragining asosiga yetmaydi. Orta Osiyoning dasht zonalari, Rossiyaning Yevropa qismi, Garbiy Sibirda tapqalgan. Qongizi va lic ...

Dastorgul

Dastorgul - qoqidoshlar oilasiga mansub kop yillik ot. Poyasi 10 - 15 sm, uchi gul savat-chalari bilan tugaydi. Barglari poyaning ostki qismida joylashgan. Guli oq, och qizil va pushti. Ozbekistonda sugoriladigan yerlarda osadi. Yovvoyi holda Yev ...

Davidzon gozasi

Davidzon gozasi - yovvoyi goza turi. Genomi D2_d, xromosomalar soni 2p=26. 1873 y.da topilgan. Birinchi marta Keller tariflab bergan. Meksikaning Sonora shtatida, Quyi Kaliforniyada va Ravilya, Gigedo o.da tarqalgan. D. g. kop yillik, sertuk buta ...

Dehqonchumchuqlar

Dehqonchumchuqlar - sayroqi chumchukdar oilasi. Tanasining uz. 12.5 - 20 sm. Tumshugi konus simon otkir, bazan yogonlashgan ustki va ostki kesuvchi qirralari ichiga bukilgan. 82 urugi, 317 turi malum. Ozbekistan faunasida Emberiza urugining 10 ta ...

Delfinlar

Delfinlar - tishli kitlar turkumiga mansub sut emizuvchilar guruhi. Daryo D.i va delfinsimonlar oilalarini oz ichiga oladi. Daryo D.ining uz. 1.5 - 3 m, kokrak suzgichlari kalta va keng, tumshugi uzun va ingichka, tishlari kop, kozlari ojiz. Asos ...

Dengiz arslonlari

Dengiz arslonlari - qulokli tyulenlar oilasiga mansub 4 urugning umumiy nomi. Zalophus urugining faqat 1 turi - kaliforniya, yani shim. D. a. bor. Tanasining uz. 200 - 250 sm, ogirligi 200 - 300 kg, tumshugi choziq, rangi qoramtir-kulrang; 3 kenj ...

Dengiz bodringlari

Dengiz bodringlari, dengiz kozachalari, goloturiyalar - ninaterililar tipiga mansub sinf. Tanasi kopincha boch-kaga oxshash yoki chuvalchangeimon, uz. bir necha mm dan 2 m gacha, kopchilik turlari tanasi sirtida har xil osimtalar boladi. Tanasi y ...

Dengiz chochqachalari

Dengiz chochqachalari - chochqachalar oilasining bir urugi. Tanasining uz. 35 sm gacha, dumi kalta, tashqi tomondan korinmaydi. Orqa oyoq panjasi 3 barmokli. 5 - 6 turi bor. Jan. Amerikada yalangliklarda uchraydi. In kovlaydi yoki boshqa hayvonla ...

Dengiz fili

Dengiz fili - tyulensimonlar oilasi urugi. 2 turi malum. Jan. D. f. - eng yirik kurakoyoklilardan, uz. 6.5 m gacha, vazni 3.5 t gacha. Erkagi tumshugininguchidagi teri xaltasining uz. 40 sm gacha; bezovta bolganida 80 sm gacha uzayadi. Yangi tugi ...

Dengiz ilonlari

Dengiz ilonlari - ilonlar oilasi. Uz. 2.75 m gacha. Gavdasining keyingi qismi va dumi eshkakka uxshab ikki yondan siqilgan. Boshi kichik, yirik qalqonlar bilan qoplangan. Koz qorachigi dumaloq. Burnidagi klapanlar burun boshligiga suv utkazmaydi. ...

Dengiz nilufarlari

Dengiz nilufarlari - ninaterililar sinfi. Korinishi gulga oxshash, erkin yashaydi yoki otroq hayot kechiradi. Tanasi likopchasimon markaziy diyekdan va undan tarqaladigan, kopincha kop marta shoxlanadigan 5 ta nurdan iborat. Poyachali D. n.ning m ...

Dengiz qoploni

Dengiz qoploni - asl tyulenlar oilasiga mansub dengiz hayvoni. Faqat bitta turi malum. Gavdasining uz. 3.5 m, ogirligi 400 kg gacha, tanasining usti kalta va yaltiroq kumushrang jun bilan qoplangan. Tanasining ostki qismi sargish rangda. Avstrali ...

Dengiz tipratikanlari

Dengiz tipratikanlari - ninaterililar sinfi. Tanasi sharsimon, disksimon yoki yuraksimon, sirtdan juda kop nina va peditsellariyalarga ega bolgan sovut bilan qoplangan. Ayrim jinsli, tuxumini suvga tashlaydi. Tuxumdan chiqqan lichinkasi - exinopl ...

Dengiz toshbaqalari

Dengiz toshbaqalari - toshbaqalar oilasi. Suyri shaklidagi kosasi muguz qalqonlar bilan qoplangan bolib, 80 sm dan 1.4 m gacha, ogirligi 600 kg ga yaqin, boshi va kalta boyni kosasi ostiga toliq joylashmaydi. Oyoklari suzgich kurakka aylangan, ic ...

Dengiz yulduzlari

Dengiz yulduzlari -dengizda yashaydigan umurtqasiz hayvonlar, hozirgi ninaterililar tipining sinfi. Tanasining ortasidan chiqqan "qollar", yani nurlar yulduzni eslatadi. D. yu.da 5, bazan 8, 10, 13, 25, 40 ta nur boladi. D. yu.ning diametri 5 - 5 ...

Dingo

Dingo - itsimonlar oilasiga mansub yirtqich sut emizuvchi qayvon. Avstraliyada tarqalgan. Boyi va tuzilishi nemis ovcharkasiga oxshaydi. Tanasining uz. 90 - 100 sm. Juni oqsariq, kulrang-qoramtir. Ormon, toglardagi butazorlar va dashtlarda tuda b ...

Diplokokklar

Diplokokklar - Lactobacteriaceae oilasiga mansub bakteriyalar turkumi. Juft-juft bolib, ozaro yopishgan sharsimon bakteriyalar; bazan kalta zanjir hosil qiladi. Asosan grammusbat bakteriyalar, bazi D. grammanfiy, shakli dukkakka oxshash. D., odat ...

Dizenteriya amyobasi

Dizenteriya amyobasi - amyobalar turkumiga mansub bir hujayrali parazit hayvon. Rus olimi F. A. Lesh 1875 y. kashf etgan. Kop hollarda amyoba sistasi odam yogon ichagidagi axlatda kopayadi, lekin ichak epiteliysiga ziyon yetkazmaydi. Bunday holla ...

Don kuyasi

Don kuyasi - xavfli ombor zarrarkunandasi. Qurti makkajoxori sotalari, arpa, sholi, bugdoy, javdar, shuningdek, suli, oq joxori va dukkakli ekinlar donini shikastlaydi. Kapalagi 6 - 9 mm, kanoti yozilganda 11 - 19 mm. Oldingi qanotlari uchli, uch ...

Don parvonasi

Don parvonasi, ombor parvonasi - parvonalar oilasiga mansub ombor zararkunandasi. Kavkaz, Orta Osiyoda kop uchraydi. Qurti don, don mahsulotlari, kakao dukkagi, kofe doni, meva qoqilari va b. zararlaydi. Kapalagi qanoti yozilganda 12–17 mm. Oldin ...

Donxor qongizlar

Donxor qongizlar - osimlikxor qongizlar oilasi. 1200 ga yaqin turi bor. Bargxor qongizlar oilasiga yaqin turadi. Tanasi uz. 5 mm dan ortiq. Yaxshi uchadi. Tuxumdan endigina chiqqan lichinkalarining uch juft oyogi bolib, ular keyinchalik yoqolib k ...

Dolana

Dolana - ranodoshlar oilasiga mansub daraxt yoki buta. Bal. 6 - 10 m, tanasining yogonligi 40 - 50 sm, sershox. 890 turi bor, shundan 10 turi Ozbekistonda osadi, Xitoy, Ispaniya, Italiya, Jazoir, Amerika va b. mamlakatlarda ham tarqalgan. Barg ch ...

Dolana kapalagi

Dolana kapalagi - oq kapalaklar oilasiga mansub, meva daraxtlari ga katta zarar yetkazadigan zararkunanda hasharot. Yevrosiyo, Shim. Amerikaning motadil mintaqalarida tarqalgan. Orta Osiyoning togli zonalarida uchraydi, daraxt kurtagi, bargi, gul ...

Dreyssenalar

Dreyssenalar - ikki pallali mollyuskalar oilasi. Chiganogi yashil yoki qongir tusli bir xil yoki har xil pallalardan iborat; oldingi uchki qismi ingichkalashgan, keyingi qismi kengaygan; qulfi tishsiz. Oyogidagi bissus iplari yordamida suv tubida ...

Driopiteklar

Driopiteklar - qirilib ketgan odamsimon maymunlar kenja oilasi. D.ning skelet qoldiqlari miotsen va ilk pliotsen yotqiziqlaridan Garbiy Yevropa, Jan. Osiyo va Sharqiy Afrikada topilgan. Ayrim D.da gorilla va shimpanzenikiga oxshash belgilar paydo ...

Drozofilasimonlilar

Drozofilasimonlilar, meva pashshalari - hasharotlar oilasi. Mayda sariq yoki qongir rangli, tanasi 1 - 5 mm. Qanotlari yaltiroq, kozlari qizil. Lichinkalari organik qoldiqlarga boy mu-hitda yashab, asosan shu muhitdagi achitqilar va chirituvchi m ...

Dumli amfibiyalar

Dumli amfibiyalar - amfibiyalar sinfining bir turkumi. D.a. Shim. yarim sharning orta mintaqasida, bir nechta turi Jan. Amerikada tarqalgan. Hammasi bolib 150 ga yaqin turi bor. Ularning tashqi korinishi kaltakesakka oxshaydi. Dumi uzun, oyoklari ...

Dumpalma

Dumpalma - palmadoshlar oilasiga mansub osimliklar turkumi. 30 dan ortiq turi bor, ayniqsa, Afrikada, MARda kop tarqalgan. Shoxshabbasi keng yoyilgan. Barglari shoxlarining uchida yelpigichsimon joylashgan. Topguli kuchalasimon, gullari ayrim jin ...

Dumparast

Dumparast, uzunquyruq - chumchuqsimonlar turkumining pashshaxorlar oilasiga mansub qush. Kattaligi chumchuqdek. Narining ikkita dum pati juda uzun, 50 sm gacha yetadi. D. nomi shu tariqa yuzaga kelgan. Jan. Manchjuriya va Primoryedan Orta Osiyoga ...

Elektrli ugor

Elektrli ugor - suyakli baliqlarning gimnotosimonlar turkumiga mansub baliq. Avval Electrophorus urugining yagona vakili sifatida qaralgan. 2019-yilda Janubiy Amerikadagi Amazonka havzasidan ushbu urugga mansub ikki yangi tur kashf qilindi. Tashq ...

Esparset

Esparset, bargak - dukkakdoshlar oilasiga mansub bir va kop yillik osimliklar turkumi, yemxashak ekini. 130 dan ortiq yovvoyi turi malum, 75 taga yaqin turi Rossiyaning Yevropa qismida, Orta Osiyo, Kavkazda ormon, chol, tog mintaqalarida kop osad ...

Funduk

Funduk, funduk, - qayindoshlar ga mansub buta yoki daraxt. Ormon yongogining yirik mevali bir turi. Jan. Yevropa va Osiyoda tarqalgan. Orta va Jan. Yevropa, Turkiya, AQSH, Kavkaz, Qrim va boshqa joylarda ostiriladi. Boyi 3–10 m, bir uyli, guli ay ...

Galapagos toshbaqasi

Galapagos toshbaqasi yoki Galapagos ulkan toshbaqasi - toshbaqaning enga katta turi, 10- eng ogir reptiliya. Bazi Galapagos toshbaqalarning vazni 400 kg dam oshiq va uzunliki 1.8 metrdan oshiq boladi. Tabiatda 100 yildan kop yashaydigan bu toshba ...

Gazakot

Gazakot - gazakotdoshlar oilasiga mansub kop yillik osimlik. Ozbekistonda 7 turi bor. Ozbekistonda keng tarqalgan turi past boyli, kop yillik ot. Barglari tuksiz; gullari kokbinafsha, kok; poyaning yuqori qismida 1 - 3 - 6 tadan bolib, soyabonsim ...

Govzabon

Govzabon, hokiz tili - kampirchopondoshlar oilasiga mansub kop yillik begona ot. Poyasi sershox, tikanli, tik usadi, boyi 40 - 100 sm. Barglari qalin tuksimon tikanlar bilan qoplangan; ildiz yonidagi barglari yirik, choziq-ellipssimon, poyadagila ...

Gijmalos

Gijmalos, gichmalos - govzabondoshlar oilasiga mansub bir yillik osimlik. Boyi 10 - 40 sm, shoxlangan poyasi tukchalar bilan qoplangan. Barglari tuxumsimon, uch qismi tomtoq yoki otkir qirrali. Gullari mayda, gajak topgulga yigilgan, kosacha barg ...

Goza biti

Goza biti, poliz biti - tengqanotli xartumlilar turkumi osimlik bitlari oilasiga mansub hasharot. Barcha paxta ekiladigan mamlakatlarda tarqalgan. Tirik tugib kopayadigan qanotsiz urgochisining tuxum shaklidagi tanasi 1.25 - 2.1 mm. Shira naychal ...

Ilonlar

Ilonlar - tangachalilar kenja turkumi. Qadimgi Ilon qazilma qoldigi bor davridan malum. Ilonning ajdodi echkemarlarga oxshash kaltakesaklar bolganligi taxmin qilinadi. Tanasi ingichka va uzun, uzunligi 8 sm dan 10 m gacha, muguzeimon qalqon va ta ...

Itolgi

Itolgi - lochinlar oilasiga mansub qush. Qanotining uz. 35 - 43 sm, modasining ogirligi 820 - 980 g, nari - 970-1130 g. Jan.shar-qiy Yevropa va Shim. - Garbiy Afri-kadan to Baykalortigacha bolgan hududlarda tarqalgan. Dasht, chol va ormon-dasht m ...

Jayran

Jayran, kiyik, ohu - ohular urugiga mansub sut emizuvchi hayvon. Tanasining uz. 94 - 115 sm, boyi 60 - 65sm, ogirligi 25 - 30 kg. Urgochisi shoxsiz. Erkagining shoxi qora, yogon va bogimli. Markaziy Osiyo va Garbiy Osiyoda, jumladan Zakavkazye, T ...