ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 170

Misr yozuvi

Misr yozuvi - miloddan avvalgi 4ming yillikdan to milodiy 3 - 4 a.gacha qadimgi misr tili uchun xizmat qilgan soz-boginli yozuv tizimi. Uning dastlabki asosini 500 dan ortiq iyeroglif tashkil etgan bolib, ular tasavvuriy holda muayyan tushunchala ...

Misrliklar

Misrliklar, Misr arablari - xalq. Misrning asosiy aholisi. Umumiy soni 54.6 mln. kishi. Arab mamlakatlari, Germaniya, Avstraliya, Kanada va boshqa davlatlarda ham yashaydilar. Yevropeoid irqiga mansub. Dindorlari - sunniy musulmonlar. Arab kabila ...

Misrshunoslik

Misrshunoslik - sharqshunos likning Kdd. Misr tili va yozuvi, tarixi, madaniyati va arxeologik yodgorliklarini organuvchi sohasi. Parijda Qadimgi yozuvlar akademiyasida fransuz olimi F. Shampolon misr iyeroglifik yozuvlarini oqish ustidan olib bo ...

Missionerlik

Missionerlik, tabshir, mubashshirlik - biror dinga etiqod qiluvchi xalqlar orasida boshqa bir dinni targib qilish. Missionerlik, asosan, xristianlikka xos. 13 - 16-asrlarda xristian missionerligi Hindiston, Xitoy, Yaponiyaga kirib bordi. Katolik ...

Missisipi (shtat)

Missisipi - AQShning jan. qismidagi shtat. Maydoni 123.5 ming km². Axoliyey 2.8 mln. kishi. Aholining 47% shaharlarda yashaydi. Mamuriy markazi va eng yirik shahri - Jekson. Yer yuzasining katta qismi pasttekislik, shtatning garbiy chegarasi boyl ...

Mitalar

Mitalar - omborlarda, xonadonlarda va boshqa joylarda saqlanayotgan qishloq xojaligi mahsulotlari - galla donlari, yorma, un, qoqilar va boshqalarni zararlaydigan har xil hasharotlar va kanalarning umumiy nomi. M. sirasiga un kanasi, om-bor filch ...

Mitoxondriya

. Mitoxondriya - eukariot hujayralar organoidi. M. ikki qavat membrana bilan oralgan; ichki membranasi kristalar hosil qiladi. M.ning ichki membrana bilan oralgan boshligi matriks deyiladi. Hujayrada M. soni bir nechtadan mingtagacha yetadi. M.ni ...

Mitoz

Mitoz, kariokinez - eukariot hujayralarning bolinib kopayish usuli. M.dan oldin hujayra bolinishga tayyorgarlik davri ni otadi. Interfazada DNK, oqsil, ATF sintez boladi. Natijada xromosomalardagi DNK miqdori ikki hissa ortadi. Bu jarayon replika ...

Mitseliy

Mitseliy - zamburuglarning vegetativ tanasi. M. ingichka ipchalar - giflardan iborat. Odatda, substrat ichida, bazan uning sirtida rivojlanadi; substratdan organik moddalarni osmatik yol bilan sorib olish funksi-yasini bajaradi. Xitridiyli zambur ...

Mitxat Bulatov

Bulatov Mitxat Sagadatdinovich - memor, tadqiqotchi. Ozbekistonda xizmat korsatgan binokor. Memorlik d-ri. Leningrad muhandislik qurilish institutini bitirgan. 1937 yil Toshkentga kelib, shahardagi kopgina mamuriy, turar joy binolarini loyihalash ...

Mixail Fyodorovich

Mixail Fyodorovich - Rossiya tarixida romanovlar sulolasining asoschisi. Boyar F. N. Romanov ning ogli. Moskvadan polyak bosqinchilari haydab chiqazilgach, boyarlar tashabbusi bilan Zemstvo sobori 16 yoshli Mixail Fyodorovichni podsho qilib kotar ...

Miya

Miya - 1) odam va hayvonlar nerv sistemasining markaziy bolimi, Miya organizmning eng murakkab hayotiy funksiyalari va muhit ozaro munosabatlarining boshqarilishini taminlaydi. Umurtqasiz hayvonlarda Miya kondalang va boylama tutashtirgichlar orq ...

Miya chayqalishi

Miya chayqalishi, kommotsiya - bosh miyaning yopiq shikastlanishi; bunda bosh miyaning hammasi zararlanadi, miya toqimalarining yaxlitligi buzilmaydi, lekin miya hujayralari va miya bolaklari ortasidagi ozaro bogliklik vaqtincha yoqoladi. Bu esa ...

Miya pardasi

Miya pardasi - umurtqali hayvonlar va odamning bosh miyasi hamda orqa miyasini orab turadigan membrana. Biriktiruvchi toqimadan iborat. Miya pardasi ustma-ust joylashgan uchta pardadan iborat; qattiq parda - kalla suyagining ichki yuzasiga, umurt ...

Miyelit

Miyelit - orqa miyaning yalliglanishi. Birlamchi va ikkilamchi boladi. Birlamchi M.ni turli neytrotrop viruslar qozgatadi, ikkilamchi M. esa infek-sion-allergik kasalliklar, shikastlanishlar oqibatida yuzaga keladi. Kopincha, bir vaqtning ozida m ...

Miyeloma

Miyeloma - osma), miyelomatoz - kon sistemasi kasalligi; leikozlarning bir turi. Kasallik komikning genetik ozgargan plazmatik hujayralari kopayib ketishi, oqsil va mineral almashinuvining buzilishi, shuningdek, suyak, kon yaratish, siydik ajrati ...

Miyon-rudon

Miyon-rudon, ikki suv orasi - Fargona vodiysidagi tarixiy hudud. Orta asrdagi yozma manbalarda tilga olingan, unga Norin va Qoradaryo oraligidagi yerlar kiritiladi. Ilk bor Ibn Havqal va Istaxriy asarlarida M. alohida viloyat deb keltirilgan. "Bo ...

Miyonqol qozgoloni

Miyonqol qozgoloni -Buxoro xonligida amir Haydarnnnt soliq siyosatiga qarshi xitoyqipchoqlar qozgoloni. Miyonqol 19-asrning boshlarida ozaro ichki nizo avj olgan hududga aylangan. Katta soliq va majburiyatlar, amaldorlarning oz mansablarini suiis ...

Miyonxat

Miyonxat - ozbek, tojik, uygur mumtoz musiqa shakllarining tarkibiy kuy tuzilmasi. M. Sarxat dan keyin keladigan kuy bolagi sifatida gavdalanib, odatda, Dunasrp ulanib boradi. Maqom shobalari M.larida musiqa bayoni yangi, yuqoriroq darajaga kotar ...

Mizansahna

Mizansahna, mizanssena - spektakl davomida sahnada aktyorlarni joylashtirish, harakatlantirish va ozgartirish tartibi. M. voqea ishtirokchilari harakatlarini, ular ortasidagi munosabatlarni va asarning goyaviybadiiy yechimini hal qilishda muhim v ...

Mizoj

Mizoj yoki temperament - shaxs faoliyatining individual xususiyatlari, yani alohida psixik jarayon va holatidagi tempi, ritmi, intensivligi tavsifi, fiziologik jihatdan nerv sistemasi faoliyatining tiplariga bogliq. Bu kishidagi hissi-yotning qoz ...

Mizrob mashara

Mizrob mashara - ozbek ananaviy teatrining atoqli namoyandasi. Boboyor masharabozga ergashgan. 1878 yilda oz todasini tuzgan. Todada Muhammad Diyor, Muhammad Nazar, Buta daroz, Turdiali masharabozlar, Mavloncha, Muhammadali degan raqqoslar, Avazm ...

Mnemonika

Mnemonika - suniy assotsiatsiyalar hosil qilish yoli bilan esda olib qolishni osonlashtiruvchi va xotira hajmini kengaytiruvchi usullar tizimi. Bazi mnemonistlar ozlashtirishda har xil suniy usullarni qollashga organganligi tufayli katta hajmdagi ...

Mnemosxema

Mnemosxema - boshqariladigan obyektning boshqarish pulti, shchiti, paneli yoki signal tablosiga ornatiladigan shartli tasviri. M. obyektning holatini yoki ishlab chiqarish jarayonining borishini yaqqol korsatib turadi. Ishorali va yoruglikli xill ...

Mnemotexnika

Mnemotexnika - insonning eslab qolish qobiliyatini namoyish etuvchi sirk yoki estrada tomoshasi. Turli narsalar nomini, hujjat yoki pul kupyuralarini, sonini maxsus ishlab chiqilgan uslub yordamida eslab qolish va aniq aytib berishga asoslangan M ...

Mo-szi

Mo-szi, Mo Di - kad. Xitoy faylasufi va siyosiy ar-bobi, mochilar maktabi ning asoschisi. M. va uning shogirdlari qarashlari "Mo-szi" kitobida jamlangan. M. talimotining asosida "umumiy muhabbat va ozaro foyda" togrisidagi goya yotadi. Bu goya ba ...

Mobil telefon

Mobil telefon, uyali telefon yoki qol telefoni uyali aloqa tizimi boylab ovoz va boshqa axborot uzatuvchi hamda qabul qiluvchi elektron qurilmadir. Zamonaviy mobil telefonlar bundan tashqari internet mijozlari, oyinlar, infraqizil va bluetooth po ...

Mobilizm

Mobilizm - Yer pusti materik bolaklarining geologik davr mobaynida bir-biriga nisbatan gorizontal va qutbiy siljishi haqidagi ilmiy faraz. M. fiksizm, yani bunday siljishini inkor etuvchi va Yer posti rivojlanishini vertikal harakatlarga boglovch ...

Mochika

Mochika - Peruning shim.dagi so-hilboyi indeyslar madaniyati. Uning markazi Moche daryosi quyi oqimida joylashgan. M. uchun badiiy jihatdan yuksak darajada ishlangan sopol buyumlar xos. M. indeyslarining asosiy mashguloti - sugorma dehqonchilik, ...

Mochin

Mochin -qadimda Xitoyning shim. va shim.garbida yashagan xalqlar nomidan kelib chiqqan joy nomi. M.ning orni ijtimoiysiyosiy vaziyat yoxud xalqlarning kochishi natijasida ozgarib turgan. Mahmud Koshgariy "Devonu lugotit turk"da 20 ona turk qabila ...

Modal sozlar

Modal sozlar - sozlovchining oz fikriga turlicha munosabatini anglatadigan va fikrning anikligi, rostligi, gumonli yoki shartliligini ifodalash uchun xizmat qiladigan sozlar; shaklan ozgarmasligi bilan tavsiflanadi, ran bolagi vazifasida kelmaydi ...

Modallik

Modallik - fikrning voqelikka bolgan munosabatlarining turli xil korinishlarini, shuningdek, bildirilayotgan narsalarning subyektiv tarzda tasniflanishining turlicha korinishlarini ifodalovchi funksional-semantik kategoriya. "M." tushunchasini fa ...

Modda

Modda - tinch holatda massaga ega bolgan zarralar majmui; umumiy tinchlik massasi nolga teng bolmagan elementar zarralar. modda gaz, suyuqlik, qattiq jism va plazma holida boladi. Modda - materiyanmt asosiy shakllaridan biri. Kvant mexanika, elek ...

Modda va energiyaning aylanma harakati

Modda va energiyaning aylanma harakati - geografik qobiq va ayrim landshaftlardagi komponentlararo aloqalarni ifodalovchi qonuniyat. Aylanma harakatlar turlituman - okean suvlari, atmosfera, suvning aylanma harakati, biologik, litologik aylanma q ...

Moddaning agregat holatlari

Moddaning agregat holatlari - ayni bir modda ning qattiq, suyuq va gaz holatlari. Kopchilik moddalarning qattiq holati kristall tuzilishga ega. Mas, deyarli barcha minerallar va barcha metallar qattiq holatida kristall boladi. Ayrim moddalarning ...

Moddiy farovonlik

Moddiy farovonlik - jamiyat, ayrim kishilar va ijtimoiy guruxlarning moddiy nematlar bilan taminlanganligi; kishilar moddiy ehtiyojlarining krndirilish darajasi. Garb mamlakatlari amaliyotida Moddiy farovonlik aholi daromaddari darajasi bilan bog ...

Moddiy javobgarlik

Moddiy javobgarlik - mehnat huquqi boyicha mehnat shartnomasi taraflari ning bir-birlariga yetkazgan zarartl qonunda belgilangan miqdor va tartibda qoplash majburiyati. Mehnat shartnomasi yoki unga qoshimcha ravishda tuzilgan yozma shakldagi keli ...

Moddiy manfaatdorlik

Moddiy manfaatdorlik - muayyan jamiyat, qatlamlar, guruxlar va ayrim kishilarni oz iqtisodiy va mehnat faoliyatlari yuqori samarali bolishidan manfaatdor etadigan va faollikka undaydigan obyektiv-iqtisodiy tamoyillar. Kishilarning moddiy ehtiyojl ...

Moddiy nuqta

Moddiy nuqta - kuzatilayotgan sharoitda kattaligi va shakli ahamiyatsiz bolgan harakati organilayotgan jism. Muayyan jismni Moddiy nuqta deb qabul qilish mumkin yoki mumkin emasligi jismning olchamlariga emas, balki masalaning shartlariga bogliq. ...

Moddiy ragbatlantirish

Moddiy ragbatlantirish -kishilarning oz mehnat natijalaridan manfaatdorligini taminlashga, mehnatga faol jalb etishga, ish va mahsulot sifatini oshirishga qaratilgan iqtisodiy shakllar va tadbirlar tizimi. Bozor iqtisodiyoti sharoitida xojalik yu ...

Moddiy resurslar

Moddiy resurslar - iqtisodiyot taraqqiyoti va ishlab chiqarish jarayoni uchun zarur bolgan moddiy-ashyoviy nematlar yigindisi, moddiy-ashyoviy shakldagi iqtisodiy resurslar. Moddiy resurslarga tabiiy boyliklar, materiallar, mashina-mexanizmlar, b ...

Modellash

Modellash - fizik hodisa va jarayonlarni model yordamida tadqiq qilish; obyektlar ning modellarini yasash. Fizik, matematik, elektr, kibernetik va boshqa xillarga bolinadi. Fizik M.da tadqiqot tekshirilayotgan jarayonning fizik tabiati va geometr ...

Modern

Modern - 19-asr oxiri - 20-asr boshlarida Yevropa va Amerika sanatida mavjud bolgan badiiy uslub. M. turli mamlakatlarda turlicha ataladi: Angliya, Fransiya, Belgiya, AQSH da "ar-nuvo", Germaniyada "yugendstil", Avstriyada "setsission", Italiyada ...

Modernizm

Modernizm XIX asrning ikkinchi yarmi, XX asrning 50 - 60-yillarida Yevropa, AQSH adabiyoti va sanatida rivoj topgan oqim va yonalishlarning umumiy nomi. Dastlab, Fransiyada tashkil topgan simvolizm, akmeizm, impressionizm vakillari, musiqada K.De ...

Modexoqon

Modexoqon, Botur Tangriqut - Ulug hun xoqonligi asoschisi, Tuman Tangriqutnnng valiaxd ogli. Otasi boshqa oglini valiaxd qilish maqsadida uni oz raqibi yuyechjilar huzuriga garov tariqasida jonatib, kop otmay ularga xiyonatkorona hujum qiladi. Mo ...

Modifikatorlar

Modifikatorlar - suyuqlantirilgan metallar ga modifikatsiyalash paytida qoshiladigan moddalar. Metallar da qoshimcha kristallizatsiya markazlari hosil qiluvchi, oquvchanlikka tasir etuvchi va zarralarning osishiga tosqinlik qiluvchi M. mavjud. Po ...

Modifikatsiyalar

Modifikatsiyalar - tashqi muhit omillari tasirida bir xil genotipga ega bolgan organizmlar ortasida vujudga keladigan fenotipik farqlar. Mas, Xitoy navrozguli ning gullari nisbatan past haroratda parvarish qilinganda qizil, 30° va undan yuqori ha ...

Modul

Modul - 1) memorlik va qurilishda - majmualar, insho-otlar va ularning kismlari olchamlarini ifodalash uchun qabul qilingan asbob, olchov. M.ni qollash natijasida bino, inshoot yoki uning qismlari olchamlaridagi takrorlanuvchan nisbatlari berilad ...

Modulyasiya

Modulyasiya - 1) fizika va radiotexnikada - biror ozgarmas fizik jarayonni ifodalovchi kattalikning muayyan qonun boyicha ozgarishi. M. tashqi tasir yordamida amalga oshiriladi. Elektronikada kopgina elektron asboblarning ishi elektron oqimlarini ...

Modulyator

Modulyator - modulyasiyalovchi qurilma. Asosan, elektr aloqa va radioeshittirishdagi uzatuvchi qurilmalarning tarkibiy kismi. M.da = 104 - 1015 gs chastotali tolqinlar yoki garmonik tebranishlar axborot eltuvchi hisoblanadi. Garmonik tebranishlar ...