ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 173

Agamasimonlar

Agamasimonlar – kaltakesaklar kenja turkumi tangachalilar turkumiga mansub sudralib yuruvchilar oilasi. A.ning boshi uchburchak yoki togarak shaklda, ustki tomondan mayda tangachalar yoki burtmachalar bilan qoplangan. Tanasi yapaloq yoki ikki yon ...

Angirt

Angirt, sariq goz, atayka – gozsimonlar turkumining ordaklar oilasiga mansub parranda. Patlari ochiq sargish, boshi oqish. Yevropa va Osiyoning chol, dasht va togli hududlarida tarqalgan. Qishlash uchun Afrikaning shimoliy va Osiyoning jan. tomon ...

Arhar

Arhar, alqor, tog qoyi – juft tuyoqlilar turkumiga mansub yov-voyi qoylarning umumiy nomi. Ba’zan muflon, arkal, arqor, urial deb ham ata-ladi. A. Orta dengiz o.lari, Old, Orta, Markaziy va Shimoli-Sharqiy Osiyoning togliq hududlarida tarqalgan. ...

Arslon

Arslon, sher, mushuksimonlar oilasining bir turi. Uzunligi 240 sm gacha, ogirligi 280 kg gacha. Yuz qismi choziq, dumining uchida uzun qora qildan ibo-rat popugi bor. Tanasi kalta jun bilan qoplangan, erkaklari tanasining ol-dingi qismi dagi uzun ...

Asalxor

Asalxor – suvsarlar oilasiga mansub sut emizuvchi hayvon. Tanasining uz. 68 – 75 sm, dumi 17 – 20 sm. Oyoqlari kalta, panjalari keng bolib, kuchli tirnoqlari yerni kovlash uchun moslashgan. Junlari siyrak va qattiq. Tanasining pastki tomoni qora- ...

Aureliyalar

Aureliyalar – Dengiz likopchalari – ssifomeduzalar sinfi diskomeduzalar turkumiga mansub meduzalar urugi. Tanasi soyabon shaklida, diametri 5–10 sm, bazan 40 sm gacha. Soyaboni atrofida juda kop kalta paypaslagichlari, ular asosida 8 ta statotsis ...

Axtalash

Axtalash - Bichish - urgochi va erkak hayvonlarning jinsiy bezlarini olib tashlash, ularni bepusht qilish yoki jinsiy faoliyatini toxtatish maqsadlarida erkak hayvonlarning urug tizimchasini uzish. Hayvonlar xojalik hamda davolash maqsadlarida ax ...

Ayiqlar

Ayiqlar – yirtqichlar turkumiga mansub sut emizuvchilar oilasi. Eng yirik yirtqichlar, boshi katta, boyni qisqa va yogon. Panjalari kuchli rivojlangan, tovonida yuradi. Dumi kalta, kalin juni orasida deyarli sezilmaydi. Kopchilik A. osimlikxor yo ...

Babuin

Babuin, sariq maymun – pavianlar urugiga mansub maymunlarning bitta turi. Tanasining uz. 75 sm, dumi 60 sm gacha. Afrikaning Angoladan boshlab Shimoliy Mozambikkacha bolgan hududlarida, shuningdek Keniya va Janubiy Somalida tarqalgan. Tog va dash ...

Baliqlar

Baliqlar - umurtqalilar kenja tipining katta sinfi, juda keng tarqalgan. Tuzilishi, hayot kechirishi va ekologik xususiyati suv muhitiga juda yaxshi moslangan. Baliqlarning qadimgi ajdodlari lansetnikka oxshash sodda tuzilgan xordalilar bolgan. T ...

Baqatishlar

Baqatishlar - burchaktishlilar oilasiga mansub suvda hamda qurukdikda yashovchilar urugi. Tanglayidagi tishlari baqalarnikiga oxshash kondalang qisqa qator boylab joylashgan. Oldingi oyoqlarida 4 tadan, orqa oyoqlarida 5 tadan barmoqlari boladi. ...

Baybak

Baybak, chol suguri - sugurlar urugiga mansub sut emizuvchi hayvon. Tiyinsimonlar oilasiga kiradi. Tanasining uz. 60 sm gacha, dumi 15 sm gacha, ogirligi 6.5 kg gacha. Rossiya, Ukraina va Shimoliy Qozogiston chollarida tarqalgan. Tuproqda qazilga ...

Borsiq qumlari

BORSIQ QUMLARI - Yevropa va Osiyoda, jumladan Ozbekistonda keng tarqalgan. Tog, ormon, toqay, chol va dashtlarda, hatto qishloq atrofidagi jarliklarda yashaydi. Uz. 0.9 m cha, dumi 0.2 m gacha. Shim. hududlarda qishda uyquga kiradi. Kop vaqtini t ...

Echkemarsimonlar

Echkemarsimonlar - kaltakesaklar kenja turkumiga mansub sudralib yuruvchilar oilasi. Hozir yashab turgan bir urugi mavjud. Tanasi choziq, oyoqlari yaxshi rivojlangan, dumi kopchilik turlarida yon tomondan siqilgan. Boshi mayda qalqonchalar bilan ...

Eman ipak qurti

Eman ipak qurti, dub ipak qurti - tovuskozlilar oilasi, Апгпегаеа turkumiga mansub, ipak olish hamda undan jujuncha ishlab chiqarish uchun boqiladigan kapalaklar turi. Xitoy Eman ipak qurtiq. kapalaklar chiqadi. Yapon Eman ipak qurtiq. ormonda ha ...

Eshak

Eshak - otlar urugining toq tuyoqli sut emizuvchilar kenja urugi ga mansub hayvon. 5 - 6 ming yil avval dastlab qadimiy Misrda xonakilashtirilgan. Jahon boyicha boqiladigan E.lar soni 43.4 mln. boshni tashkil etadi. Misr, Efiopiya, Nigeriya, Braz ...

Fillar

Fillar - xartumlilar turkumi oilasi. Bazi sistematiklar fikricha, kenja oilasi. 2 urugi: Afrika F.i va Osiyo F.i bor. F., asosan, Osiyo va Afrikaning ormon hamda savannalarida tarqalgan. Boyi 4 - 4.5 m gacha, ogirligi 5 - 7.5 t gacha. Terisi kalt ...

Gekkonsimonlar

Gekkonsimonlar, changalbarmoqlilar - kaltakesaklar oilasi. Uz. 30 sm cha. Boshi katta, gadir-budur tangachalar bilan qoplangan. Oyoqlari yaxshi rivojlangan, barmoqlari keng. Barmoqlarining osti shox plastinkali mayda sorgichlar bilan qoplangan. S ...

Gozsimonlar

Gozsimonlar - qushlar turkumi. Palamedeyalar va ordaksimonlar oilasiga bolinadi. 150 turi malum. Yirik va ortacha kattalikdagi suv ekosistemalarida yashaydi. Antarktidadan tashqari hamma qitalarda tarqalgan. Kopchiligi monogam. Tuxumlarini, asosa ...

Hasharotlar

Hasharotlar - bogimoyoqli umurtqasiz hayvonlar sinfi. Yer sharida 1.5 mln.ga yaqin turi malum. Turlarining kopligi va shakllarining xilma-xilligi jihatidan biosferada 1-orinni egallaydi. H. sinfi oyoqdumlilar, qoshdumlilar, qongizlar, tuyaboyinla ...

Hasharotxorlar

Hasharotxorlar - sut emizuvchilar turkumi. Eng qad. va tuban tuzilgan yoldoshlilar. Bor davrida paydo bolgan. H. barcha yoldoshlilarning ajdodlari bolishi ham mumkin. Kopchilik H. besh barmoqda, tovonda yuradi. Tishlari yaxshi ixtisoslashmagan, b ...

Hindiston karkidoni

Hindiston karkidoni Hindiston subkontinentida tarqalgan karkidon turidir. U Qizil kitobga zaif deb kiritilgan, chunki ushbu tur vakillari 20.000 km 2 dan kam cududga tarqalgan. Bundan tashqari, ushbu karkidonning eng asosiy yashash joyi, allyuvia ...

Igna baliqlar

Igna baliqlar -dengiz kirpilari oilasiga mansub baliklar urugi. Tanasi 6 yoki 7 qirrali, ingichka, uz. 40 sm gacha. Tumshugi ingichka va choziq, ogzi kichik, tishsiz. Dum suzgichlari kichik, qorin suzgichlari bolmaydi. Erkagining qornida yoki dum ...

Ikki pallalilar

Ikki pallalilar, plastinkajabralilar - mollyuskalar tipining sinfi. Tanasining uz. bir necha mm dan 1.5 m gacha, vazni 30 kg, bazan 200 kg gacha, bilaterial simmet-riyali, yon tomondan yassilangan gavda va oyoqdan iborat. Boshi bolmaydi. Kopchili ...

Ikki qanotlilar

Ikki qanotlilar, qosh qanotlilar - hasharotlar turkumi. taxminan 80000 ga yaqin turi malum. Orta kokrakka birikadigan bir juft qanotlari boladi. Keyingi juft qanoti reduksiyalanib, tovush chiqaruvchi organga aylangan. Qanotlari asosi juda kambar, ...

Ilonbosh

Ilonbosh - olabugasimonlar turkumiga mansub baliq. Tanasining uz. 15 - 120 sm, vazni 7 kg gacha. Asl vatani tropik Afrika, garbiy va jan.sharqiy Osiyo, Amur daryosi havzasi. Yassilashgan boshi tangachalar bilan krplangan bulib, ilon boshiga uxsha ...

Ilvirs

Ilvirs, qor qoploni, - mushuksimonlar oilasiga mansub yirtqich hayvon. I. lar urugining yagona turi. Tanasining uz. 103 - 130 sm, dumi 80 - 105 sm. Leopardga oxshash, lekin juni kulrang-sargish qoramtir xolli bolishi bilan undan farq qiladi. Yung ...

Ingichkabarmoq qoshoyoq

Ingichkabarmoq qoshoyoq - tiyinsimonlar oilasiga mansub kemiruvchi hayvon. Urugning yagona turi. Tanasining uz. 30 sm gacha, dumi 10 sm gacha. Juni oqish-qum rangida, dumi pastdan qora. Tirnoutri, ayniqsa oldingi oyogida uzun. Orta Osiyo va Qozog ...

Irga

Irga, qongir - ordaksimonlar oilasining turi. Ortacha kattalikdagi qush, vazni 0.73 - 1.3 kg. Yevropa, Shim. Amerika va Osiyoda tarqalgan. Asosan, Shim. va Orta dengiz qirgoklarida hamda Shim. Ameri-kaning jan. da qishlaydi. Ozbekistonda uya qura ...

It

It - borisimonlar oilasiga mansub uy hayvoni. Hamma mamlakatlarda tarqalgan. Yovvoyi ajdodi bori. Mezolit davrida xonakilashtirilgan. I.larning hid bilish, eshitish va korish organlari, shuningdek, miyasi yaxshi rivojlangan. yillarda 42 tish boli ...

Itsichqonlar

Itsichqonlar, tiyinsichqonlar, dumsiz sichqonlar - kemiruvchilar torkumi oilasi, 18 tacha turi bor. Markaziy Osiyo, Sharqiy Sibir va Shim. Amerikada tarqalgan. Tyanshan, Pomir, Kopetdog, Oltoy, Hisor-Olay toglarida va bazi baland tekisliklarda 8, ...

Itsimonlar

Itsimonlar - yirtqich sut emizuvchilar oilasi. Bori, chiyabori, tulki, shimol tulkisi. Avstraliyada tarqalgan dingo, Shimoliy Amerikadagi koyot, Afrikadagi fenek, xonaki itlar va hokazo itsimonlarning vakillaridir. Barmoqlariga tayanib yuradi, od ...

Jannatqushlar

Jannatqushlar - chumchuqsimonlar turkumining oilasi. Pati juda chiroyli, yaltiroq. Narilarining "bezatuvchi" pati uzun boladi. 43 turi malum. Molukka ya. o.dan to Luiziada arxipelagigacha bolgan joylarda va Sharqiy Avstraliyada yashaydi. J. qoray ...

Jayralar

Jayralar - kemiruvchi sut emizuvchilar turkumining bir oilasi. Tanasining uz. 90 sm gacha, ogirligi 15 kg cha. Usti va yonlari uz. 40 sm gacha bolgan uzun, qattiq jun, qorin tomoni qattiq qillar bilan qoplangan. 10 ga yaqin turni oz ichiga olgan ...

Jiyron qarqara

Jiyron qarqara, qizil qoton - uzun oyoqlilar turkumining qarqaralar oilasiga mansub qush. Osiyoda, Yevropaning janubida va Afrikada tarqalgan. Ozbekistonda Sirdaryo, Amudaryo atroflarida, Chirchiq va Ohangaron vodiylarida uchraydi. Qamishzorlarga ...

Juft tuyoqlilar

Juft tuyoqlilar - sut emizuvchilar sinfining turkumi. Quyi eotsendan malum. Oyoqlari oqi kuchli rivojlangan bolib, 3- va 4-barmoqlari ortasidan otadi. 2- va 3-barmoklari kucheiz rivojlangan, 1-barmogi bolmaydi. Oyoqlarining sagittal qismidan buki ...

Kaklik

Kaklik - qirgovulsimonlar oilasiga mansub qush. Ogirligi 370 - 770 g. Rangi yashaydigan joyiga mos boladi. Tumshugi, oyoqlari qizil. Narining oyogida kichkina tomtoq pixi bor. Janubiy Yevropada, Kichik, Orta va Markaziy Osiyoda tarqalgan. Qrimda ...

Kalamushlar

Kalamushlar - kemiruvchilar turkumining bir urugi. Sichqonsimonlar oilasiga mansub. Tanasi choziq, dumi uzun va tangachalar bilan qoplangan. Kalta oyogida siyrak jun bor. Qulogi katta, juni siyrak. 60 turi malum. Yer yuzida keng tarqalgan. Ozbeki ...

Kaltakesaklar

Kaltakesaklar, sudralib yuruvchilar sinfining kenja turkumi. 2000 tacha turi bor. Gekkonsimonlar, tangacha oyoqlilar, agamalar, iguanalar, urchuqsimonlar, zahartishlilar, echkemarsimonlar, amfisbenalar, asl kaltakesaklar, ssinksimonlar kabi oilal ...

Kapalaklar

Kapalaklar, tangachaqanotlilar - toliq metamorfoz bilan rivojlanadigan hasharotlar turkumi. Mezozoyning boshlarida kelib chiqqan; asosiy oilalari paleogenning boshlarida shakllangan. Qazilma qoldiqlari, asosan, bor davridan malum. Kopchilik K.nin ...

Kapcha ilonlar

Kapcha ilonlar, kobralar - aspidsimonlar oilasiga mansub ilonlarning bir guruhi. Suv K. i., boyinbogli K.i., daraxt K.i., qirol K.i., qalqonli K.i., asl K.i. kabi uruglarga ajratiladi. Asl K.i.ning 6 turi Afrika va Osiyoda tarqalgan. Hind K.i., y ...

Kaptarsimonlar

Kaptarsimonlar - qushlar sinfining bir turkumi. 311 turi mavjud. Yer yuzining hamma mintaqalarida tarqalgan. Ormon, bog, butazor, qoyalar, jarlik va binolar bogotida yashaydi. Tanasining uz. 15 dan 85 sm gacha, ogirligi 30 g dan 3 kg gacha. Dront ...

Karadrina

Karadrina, kichik quruqlik tunlam i - tunlamlar oilasiga mansub kapalak. Tanasining uz. 11 – 13 mm, qanotlari yoyilganda 23–34 mm. Tuxumini toptop qilib osimlikka, kuzda esa tuproqqa qoyadi. Yashil yoki qongir kulrang tusdagi qurtining uz. 2.5 - ...

Karkidon qushlar

Karkidon qushlar -popushaklar turkumining bir oilasi. Tumshugi keskin pastga egilganligi, uning ustida katta shoxsimon osimta borligi uchun K.q. deb nom berilgan. Tanasining uz. 50 sm dan 165 sm gacha, vazni 150 g dan 4 kg gacha. K.q. yirik, duml ...

Karkidonlar

Karkidonlar -toq tuyokli sut emizuvchilar turkumi oilasi. 7 tacha turi va kenja turlari bor. Afrika, Jan Sharqiy va Sharqiy Osiyoda tarqalgan. Tropik ormonlarda, suv boyidagi chakalakzorlarda, toglarda va botqoqliklarda yashaydi. Gavdasi yirik, u ...

Karqurlar

Karqurlar - tovuqsimonlar turkumiga mansub yirik qushlar urugi. Urchish davrida sayrayotgan narining qulogi bir necha sekund bitib, tamoman eshitmasdan qoladi. Uz. 56 - 85 sm, vazni 4 - 5.5 kg, bazan 6.5 kg gacha. 2 turi Yevrosiyo ormonlarida: K. ...

Kashalot

Kashalot - tishli kitlar kenja turkumiga mansub sut emizuvchi suv hayvoni. Uz. urgochisi 13 m gacha, erkagi 21 m gacha, ogirligi 30 - 70 t. Boshi juda katta, tanasining uchdan bir qismini tashkil etadi. Tanasining old tomoni tomtoq. Ingichka va u ...

Kavsh qaytaruvchilar

Kavsh qaytaruvchilar, kavshovchilar - juft tuyoqli sut emizuvchilar kenja turkumi. Kopchiligining oshqozoni tort bolim: katta qorin, tur qorin, qatqorin va shirdondan iborat; bazi bir K.q.da qatqorin yoq. Yaxshi chaynalmagan oziq katta qoringa, b ...

Kaymansimon toshbaqalar

Kaymansimon toshbaqalar - toshbaqalar oilasi. Qorin kosasi kichkina, but shaklida, orqa kosasi katta, kam bukilgan, jaglari baquvvat, oyogi kuchli, panjalar orasi parda bilan qoplangan, dumi tanasining yarmiga teng. K.t.ning 2 urugi, har bir urug ...

Kazuarlar

Kazuarlar, Avstraliya tuyaqushlari - kokrak-tojsiz, yani yuguruvchi qushlar turkumi. Ikkita oilaga birlashgan 14 turi bor. Kazuarlar Avstraliyada va uning atrofidagi Yangi Gvineya, Tasmaniya, Seram va Aru kabi orollarda tarqalgan. Kazuarlarning b ...