ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 174

Kitsimonlar

Kitsimonlar - suvda yashaydigan sut emizuvchilar turkumi, 100 ga yaqin turi bor. Uzoq Sharq va Shimoliy dengizlarda 6 oilasiga mansub 21 turi uchraydi. Boyi 1.2 m dan 33 m gacha. Kitsimonlar turkumiga moylovli kitlar, delfinlar, kashalotlar kirad ...

Kiyiklar

Kiyiklar - quvushshoxlilar oilasiga mansub kavsh qaytaruvchi juft tuyoqlilar guruhi. Tashqi korinishi, tuzilishi, hayot kechirishi va kelib chiqishi, hatto tana olchami har xil hayvonlarni oz ichiga oladi. K.ga qoramollar, qoylar va echkilardan t ...

Kosatka

Kosatka - tishli kitlar turkumining delfinsimonlar oilasiga mansub sut emizuvchi hayvon. Erkagining oz. Yum gacha, ogirligi 8 t gacha, urgochisi kichikroq. Yelka sozgichi tomtoq va juda keng, orka sozgichi juda baland. K. kosmopolit, Arktikadan A ...

Kolborilon

Kolborilon, kolvorilon, gyurza - qora ilonlar oilasiga mansub zaharli ilon. Oz. 1.6 m gacha. Tanasining usti sargish yoki qizgishmalla rangda bolib, kopincha kulrang yoki qizgish kundalang doglar bilan qoplangan. Afrikaning shim garbidan va Orta ...

Korakoyoqlilar (sut emizuvchilar)

Korakoyoqlilar, korakoyoqli sut emizuvchilar - sut emizuvchilar sinfining bir turkumi. Bu turkumga morj, dengiz arslonlari, kulokli tyulen, tojli tyulen, dengiz quyoni, qongir tyulen, xoldor tyulen, asl tyulenlar kiradi. K. suvda yashaydi. Juni q ...

Korsichqonlar

Korsichqonlar - kemiruvchilar turkumiga mansub hayvonlar urugi. Tanasi golasimon, oz. 13 sm gacha, dumi 0.5 - 2.2 sm. Yevrosiyoning chol va dashtlarida tarqalgan; toglarda 4000 m gacha balandlikda uchraydi. Tuzilishi yer ostida yashashga moslashg ...

Kozoynakli ilon

Kozoynakli ilon - kapcha ilonlar guruhiga mansub ilonlarning bir turi. Oz. 1.6–2 m. Xavf tugilganida kengayadigan boynining orqa tomonida kozoynak shaklidagi oqish rasm boladi. Hind Kozoynakli ilonining "kozoynak" rasmi bitta halqadan iborat. Jan ...

Kuya

Kuya, kuyalar - kapalaklar turkumiga mansub hasharotlar. Turliqanotlilar kenja turkumining 70 dan ortiq oilasini oz ichiga oladi. Qanotlari ensiz, yozilganda 1 - 5 sm, oldingi qanotlari orqa qanotidan kattaroq bolishi, kopincha boshida tikkayib t ...

Latchalar

Latchalar - suvsarsimonlar oilasiga mansub yirtqich sut emizuvchilar guruhi. Tanasi ingichka, choziq va juda egiluvchan. Orta Osiyo hududida latcha va oq latcha tarqalgan. Latcha - eng mayda yirtqich, uz. 13 - 28 sm, vazni 40 g dan 100 g gacha. Y ...

Laylaklar

Laylaklar - uzun oyoqli qushlar turkumining bir oilasi. 17 turni birlashtirgan 11 urugi bor. Asosan, tropik, subtropik va motadil mintaqalarda tarqalgan. Ozbekistonda oq laylak va qora laylak uchraydi. Oq laylakning tumshugi va oyoqlari qizil, pa ...

Lochin

Lochin - yirtqich qushlar turkumining lochinsimonlar oilasiga mansub qush. 20 dan ortiq kenja turi malum. Modasi yirik, gavdasining uz. 49 sm gacha, qanotlari yoyilganida 115 sm gacha, vazni 1.2 kg gacha. Nari modasidan ancha kichik. Keng tarqalg ...

Loyxoraklar

Loyxoraklar - balchiqchisimonlar turkumiga mansub qushlar urugi. 12 turi bor. Juda uzun tumshugining uchki qismidagi sezgir tanachalari ozigini topishga yordam beradi. Patlari tanasining orqa qismida sariq-qongir, kokragi va qornida oqish. Yer yu ...

Marjon

Marjon - 1) munchoq va shahrik.ni ipga qator tizib yasaladigan ayollar taqin-chogi. Munchoqlari turli shakldagi bezak toshlar dan iborat bolib, bir yoki bir necha qatorli qilib boyinga taqiladi. Suyak va sopol donalaridan yasalgan M.lar Ozbekisto ...

Midiyalar

Midiyalar - dengiz ikki pallali mollyuskalari urugi. Chiganogining uz. 20 sm gacha, shakli ovalponasimon, silliq, qoramtirbinafsha yoki sargish-yashil tusda. Chiganogining ichki yuzasi yaltiroq sadaf qavat bilan qoplangan. Voyaga yetgan davrida h ...

Mizidlar

Mizidlar - oliy qisqichbaqasimonlar turkumi. Gavdasining uz. 0.5 sm dan 2.5 sm gacha; suvning chu-qur qatlamlarida yashovchi M. 37 sm gacha. Tashqi korinishi krevetkalarga oxshaydi. Karapaksi 3-juft kokrak oyoqlari bilan birga qoshilib osgan. Oyo ...

Morj

Morj - kurakoyoqlilar turkumiga mansub sut emizuvchi. 3 ta kenja turni xrsil qiladi. Uz. 410 sm gacha, vazni 2000 kg gacha. Boshi oldingi tomondan tomtoq; tumshugining 2 yonida 300 - 350 tadan vibrissalar bor. Quloq suprasi va dumi bolmaydi. Yuqo ...

Moybaliqlar

Moybaliqlar -karpsimonlar oilasiga mansub balik,lar turi. Uz. 40 sm gacha, vazni 800 g gacha. Tanasining qorin va anal suzgichlari oraligidagi terisi tangachalar bilan toliq qoplanmagan. Orta Osiyo va Yevropa daryolari, Tigr va Yefrat daryolari h ...

Moyqutlar

Moyqutlar - chumchuqsimonlar turkumiga mansub sayroqi qushlar oilasi. Uz. 10 - 25 sm. Pati xira kulrang, qongir yoki yashil tusga yaqin. 40 tacha urugga mansub 240 turi malum. Yevrosiyo, Afrika, ayrim turlari Avstraliya va bitta turi Shimoliy Ame ...

Mushuksimonlar

Mushuksimonlar - yirtqich sut emizuvchilar turkumi oilasi. Kattaligi har xil. Boshi yumaloq, dumi odatda uzun. Oyoqlari nisbatan uzun, barmoklarida yuradi. Oldingi oyoklari 5 barmoqli, orqa oyoklari 4 barmoqli. Tirnoqlari yurganida oyogi ichiga t ...

Nerpalar

Nerpalar - tyulensimonlar oilasi urugi. Bazan oddiy tyulenlar oilasiga kiritiladi. Gavdasining uz. 1.5 m gacha, vazni 100 kg gacha. 3 ta turi bor. Halqali N. Atlantika va Tinch okeanining motadil va sovuq suvlarida hamda Shim. Muz okeanida tarqal ...

Nutriya

Nutriya, suv bobri - kemiruvchilar turkumi, nutriyasimonlar oilasiga mansub hayvon. Oilaning yagona turi. Tanasining uz. 60 sm gacha, dumi 45 sm gacha, ogirligi 8 kg gacha. Orqa oyoqlarining deyarli barcha barmoqlarida suzgich parda boladi, quloq ...

Odimchilar

Odimchilar - kapalaklar turkumiga mansub hasharotlar oilasi. 12 ming turi malum. Qanotlari yoyilganda 14–50 mm. O. kapalagining rangi bogiq kulrang, qanotlari katga, hartumchasi rivojlangan, erka-gining moylovlari patsimon yoki ta-roqsimon. Qurtl ...

Olabugasimonlar

Olabuga baliqlar, okunsimonlar - suyakli baliklar turkumi. Uz. 1 sm dan 5 m gacha, vazni grammning bir necha ulushidan 900 kg gacha. Kupchiligining suzgich pufagi bor. Suzgichlari tikanli, orqa suzgichi 2, qorin suzgichlari 6 yoki kamroq nurli. T ...

Olakozan

Olakozan - suvsarsimonlar oilasiga mansub yirtqich sut emizuvchi hayvon; urugning yagona turi. Gavdasining uz. 26 - 35 sm, dumi 11 - 20 sm. Tanasi xipcha va uzun, oyoqlari kalta, dumi baroq. Rangi qora, sargish ola, sargish yoki kulrang dogli. Ja ...

Olma qurti

Olma qurti, olma mevaxori - urugli mevalarning zararkunandasi, barg orovchi kapalaklar oilasidan. Olma, behi, nok, bazan orik, shaftoli, olxori mevalariga zarar yetkazadi. Mevaning urugi va eti bilan oziklanadi. Olma qurti kapalaklarining qanotla ...

Olmaxon

Olmaxon - kemiruvchilar turkumiga mansub sut emizuvchilar oilasining bir turi. Gavdasining uz. 40 sm gacha. Janubiy Osiyo, Afrika va Yevropada tarqalgan. Asosan, ormonlarda yashaydi. Kozi va eshitish organi yaxshi rivojlangan. Tunda faol. Daraxt ...

Ondatra

Ondatra, mushk kalamush - dala sichqonlari oilasiga mansub kemiruvchi; urugning yagona turi. Gavdasi 35 sm gacha, dumi 28 sm gacha, vazni 1.5 kg gacha. Quruqlik hamda suvda yashashga moslashgan, qishda muzlaydigan suv havzalarida yashaydi. Dumi y ...

Opossum

Opossum, Amerikaga endemik bolgan Didelphimorphia turkumining marsupiali hisoblanadi. Garbiy yarimsharda eng katta sariqlik navi bolib, 19 urug va 103 yoki undan ortiq turni oz ichiga oladi. Opossumlar Janubiy Amerikada paydo bolib, Shimoliy Amer ...

Oqcha baliqlar

Oqcha baliqlar - karpsimonlar oilasiga mansub, yarim otkinchi va otroq baliklar urugi. Ta-nasining qorin suzgichidan keyingi turtib chiqqan qismi tangachasiz, anal suzgichi uzun. 3 turi bor. Yevrosiyo suv havzalarida uchraydi. Ular orasida oq bal ...

Oqqanotlar

Oqqanotlar, aleyrodidlar - tengqanotlilar turkumiga mansub hasharotlarning kenja turkumi. Tanasining uz. 1.3 - 1.8 mm. Voyaga yetgan individlari juda harakatchan; oq unsimon gubor bilan qoplangan qanotlari bor. Moylovlari 3 - 7 bogimli. Ogiz appa ...

Oqqushlar

Oqqushlar, oqquvlar - gozlar oilasiga mansub yirik qushlar. Boyni tana uzunligiga teng. Patlari kopincha oq rangda. Ozbekistonda 3 turi uchraydi. Vishildoq O. - tumshugidagi qora gurrasi bilan boshqa turlardan ajralib turadi. Gavdasining uz. 180 ...

Oqtishlilar

Oqtishlilar - yerqazarlar oilasiga mansub hasharotxor sut emizuvchilar urugi. Gavdasining uz. 4 - 15 sm, kalta yung, siyrak va uzunroq qil bilan qoplangan. Tishlarining koronkasi oq, yuqori jagining har qaysisi yarmida 3 tadan bir uchli tishlari ...

Oqilon

Oqilon - suvilonlar oilasiga mansub ilon. Gavdasi ingichka, uz. 90 sm gacha. Tanasining orqa tomonida 4 ta boylama qoramtir yoli bor. Tangachalari silliq. Zahar soluvchi tishlari yuqori jag suyagining keyingi qismida. Markaziy va Garbiy Osiyoda, ...

Ordaksimonlar

Ordaksimonlar - gozsimonlar turkumiga mansub suvda suzuvchi qushlar oilasi. Tanasining uz. 29 - 150 sm. Tumshugi qirralari boylab joylashgan tishchalari va kondalang plastinkalari filtrlovchi apparatni hosil qiladi. Kopchilik turlarida jinsiy dim ...

Orgimchak

Orgimchaklar - orgimchaksimonlar turkumi. Uzunligi 0.7 sm dan 11 sm gacha boladi. Kopchilik orgimchaklar tanasi qisqa poyacha orqali tutashgan yaxlit boshkokrak va qorin bolimidan iborat; faqat bogimqorinli orgimchaklar tanasi bogimlarga bolingan ...

Orgimchaksimonlar

Orgimchaksimonlar - xelitseralilar kenja tipiga mansub bogimoyoqlilar sinfi. Uz. 0.1 mm dan 17 sm gacha. Ogiz organi soruvchi. Kozlari oddiy. Boshkokragi ingichka poyacha orqali qorin bilan tutashgan yoki unga qoshilib ketgan. Qorinoyoqlari reduk ...

Panda

Panda, kichik panda - yenotsimonlar oilasiga mansub sut emizuvchi, urugning yagona turi. Bazan ayiqsimonlar oilasiga yoki katta panda bilan birga pandasimonlar oilasiga kiritiladi. Gavdasi 51 - 63 sm, dumi 28 - 48 sm. Boshi dumaloq, yuz qismi kic ...

Pardaqanotlilar

Pardaqanotlilar - hasharotlar turkumi. Eng xilma-xil hasharotlar turkumlaridan biri. Keng tarqalgan. Uz. 0.2 mm dan 4 - 6 sm gacha. Odatda, 2 juft shaffof pardasimon qanotlari bor. Orqa qanotlari nisbatan kichik, oldingisiga ilmoqchalar orqali bi ...

Plastinkalilar

Plastinkalilar -umurtqasiz hayvonlar tipi. 1971 yilda aniqlangan. Uz. bir necha mm, dengiz tubida yashaydi. Gavdasi juda yupqa plastinkasimon, shakli ozgaruvchan, oldingi yoki keyingi qutblari, haqiqiy toqima va organlari bolmaydi. Qorin va orqa ...

Qalqontumshuq ilonlar

Qalqontumshuq ilonlar, boshilonlar - shaqildoq ilonlar oilasiga mansub ilonlar urugi. Uz. 1.6 m gacha. Rangi ola, boshining oldingi uchidagi ayrim qalqonlari kengaygan. 14 turi tarqalgan. Ozbekistonda oddiy Qalqontumshuq ilonlar, asosan, tog oldi ...

Qargalar

Qargalar - qargasimonlar oilasiga mansub 2 tur: kulrang Q. va qora Q.ning umumiy nomi. Bazan 1 turning 2 kenja turi sifatida qaraladi. Uz. ortacha 47 sm. Kulrang Q pati kulrang va qora; qora Q.niki - faqat qora boladi. Bu 2 tur areali chegarasida ...

Qargasimonlar

Qargasimonlar - sayroqi chumchuqsimonlar turkumi oilasi. Anatomik tuzilishiga kora birmuncha sodda; lekin nisbatan murakkab xattiharakatlari bilan boshqa chumchuqsimonlardan ajralib turadi. Ayrim Q. tovushga taqlid qiladi. Uz. 18 - 70 sm. Tumshug ...

Qarqunoqlar

Qarqunoqlar - chumchuqsimonlar turkumiga mansub sayroqi qushlar oilasi. Uz. 16 - 36 sm. Tumshugi ikki yondan siqilgan, uchi yirtqich qushlarniki singari ilmoqqa oxshash qayrilgan. Dumi uzun, ingichka. 12 urugi, 72 turi malum. Shim. Amerika, Yevro ...

Qirgiylar

Qirgiylar - qarchigaysimonlar oilasiga mansub yirtqich qush. Yevropa, Osiyo, Shim. Amerikaning ormon, Afrikaning shim.garbiy qismidagi tog zonalarida tarqalgan. Tanasining uz. 52 - 70 sm, ogirligi 0.55 - 1.8 kg. Modasi naridan yirik. Qanoti qisqa ...

Qirgovullar

Qirgovullar, tustovuqlar - qirgovulsimonlar oilasiga mansub qushlar urugi. 2 turi malum. Tanasining uz. 85 sm, ogirligi 1.7–2 kg. Modasi naridan kichik. Nari yorqin tusda, metalldek yaltiraydi. Modasi kulrangsargish. Oddiy qirgovulning 30 ga yaqi ...

Qirgovulsimonlar

Qirgovulsimonlar - tovuqsimonlar turkumiga mansub qushlar oilasi. 165 turi malum. Yevrosiyo, Amerika va Afrikada tarqalgan. Ozbekistonda bedana, kaklik, ularlar va boshqa turlari uchraydi. Chol, otloq, butazor, qoyalarda, ormon va tekisliklarda y ...

Qisqichbaqasimonlar

Qisqichbaqasimonlar, qisqichbaqalar - bogimoyoqlilar tipining sinfi. 30000 ga yaqin turi bor. Uz. mm ning bir bolagidan 80 sm, bazi gurlari oyoqlari yoyilganida tanasining kengligi 3 m ga yetadi. Tanasi bogimlarga bolingan, odatda, 3 bolim: bosh, ...

Qizilishtonlar

Qizilishtonlar - qushlar oilasi. 224 turi malum. Madagaskar, Avstraliya, Yangi Gvineya, Yangi Zelandiya va Polineziyadan boshqa hamma joida tarqalgan. Ozbekistonda 15 turi uchraydi. Tanasi 8 - 50 sm. Q., asosan, daraxtda yashashga moslashgan. Oyo ...

Qora baliqlar

Qora baliqlar, marinkalar - karpsimonlar oilasiga mansub baliqlar urugi. Uz. 50 - 70 sm gacha, vazni 8 kg gacha. Orqa suzgichida mayda tishchali tikanlari bor; orqa chiqaruv teshigi yaqinidagi tangachalari birmuncha yirikroq. Osiyo qitasidagi suv ...

Qora ilonlar

Qora ilonlar, viparalar - ilonlar oilasi. Tanasi nisbatan yogon, uz. 2 m gacha. Boshi uchburchak yoki trapetsiyasimon. Koz qorachigi vertikal joylashgan. Jaglarining oldingi qismida zahar otkazuvchi 1 - 2 tadan yirik naysimon tishi va 3 - 5 tadan ...