ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 178

Noqis

Noqis - ozbek shoiri. Kattaqorgon, Buxoro madrasalarida oqigan. 1895 yilda Kattaqorgonga qaytib, madrasada mudarrislik qilgan, dehqonchilik bilan shugullangan. Sadiy, Jomiy, Navoiy, Fuzuliy va boshqalarga ergashgan, ular gazallariga muhammaslar b ...

Noradrenalin

Noradrenalin, norepinef rin, arterenol, aminoetanol-pirokatexin - buyrak usti bezi miya moddasi gormoni; nerv sis-temasi mediatori. Kimyoviy tuzilishiga kora, katexola-minlarga mansub. N. adrenalin analogi va organizmda uning otmishdoshi hisoblan ...

Norak ges

Norak ges - Tojikistondagi eng yirik gidrotexnika inshootlaridan biri, Vaxsh daryosida, Norak shahri yaqinidagi Pulitangin darasida 1961 yildan kurila boshlagan. GESning loyiha quv-vati 2700 MVt. 2 ta agregati 1972 yilda, oxirgi agregati 1979 yil ...

Norbek baxshi

Norbek baxshi - Ozbekiston Respublikasi xalq baxshisi, Xorazm dostonchilik maktabining yirik vakili. Xiva shahridagi "Doston" folkloretnografik ansamblining badiiy rahbari, Ozarbayjon baxshilar uyushmasi azosi. Bola Baxshshshng ogli va shogirdi, ...

Komilbek Norbekov

Komilbek Norbekov - ozbek marifatparvari. Toshkentning marifatli boylaridan Muhammadaminbekning ogli. Ukasi Karimbek bilan birga charm ishlab chiqarishni yolga qoygan. Avstriya va Germaniya firmalari bilan teri-charm savdo aloqasini ornatgan. Tar ...

Nordizm

Nordizm -irkchilik korinishlaridan biri. N. gayriilmiy nazariya bolib, uning asosida shim. yoki "ariy" irqi inso-niyatning boshqa irqlaridan ustun ekanligi haqidagi davo yotadi. N. asoschilari fransuz sotsiologlari J.A.Go-bino va J.V.Lapuj hisobl ...

Norilsk

Norilsk - Rossiya Federatsiyasining Krasnoyarsk olkasidagi shahar. Dunyoda eng shimoliy shaharlardan biri. Temir yol stansiyasi. Axrlisi 151.2 ming kishi. 1935 yilda konchilik-metallurgiya kombinati qurilishi munosabati bilan vujudga kelgan. Rang ...

Norim-norim

Norim-norim - Xorazmda keng tarqalgan kuy va ananaviy erkaklar raqsi. Xalqbayramlari va turli tomoshalarda xalq cholgu ansambli jorligida ijro etiladi, kopincha qayroq ham jor boladi. Ijrochilar qarama-qarshi turib raqsga tushadi. Raqs ikki qismd ...

Norkalar

Norkalar - suvsarsimonlar oilasiga mansub yirtqich sut emizuvchilar. Tanasi xipcha, choziq, oyoqlari kalta, barmoqlarida suzgich pardalari bor. Yungi kalin, yaltiroq, kulrang tusli. 2 turi bor. Yevropa norkasi Yevropa va jan garbiy Sibirda yashay ...

Normal taqsimot

Normal taqsimot - ehtimollar nazariyasidagi muhim taqsimotlardan biri bolgan tasodifiy miqdorlar taqsimoti. Normal taqsimot ga boysungan % tasodifiy miqdorning orta qiymati a ga, dispersiyasi a2 ga teng boladi: M2; = a, Dt, = a2. Normal taqsimot ...

Normandiya

Normandiya - Fransiyaning shimoli-garbidagi, asosan, Normandiya yarim oroldagi tarixiy viloyat. Kalvados, Mansh, Er, Dengizboyi Senasi, Orn departamentlaridan tarkib topgan. Maydoni 29.9 ming km². Aholisi 3.1 mln. kishi. Ikki iqtisodiy r-nga - Yu ...

Normat qiziq sulolasi

Normat qiziq sulolasi - qoqonlik qiziqchilar. 1) Normat qiziq - Zokirjon qiziqchinint todasida katta qiziqchilardan talim olib, ish boshlagan. Tuda bilan birga Fargona vodiysi boylab va Sharqiy Turkistonda tomosha korsatgan. Zokirjon qiziq vafoti ...

Normativ-huquqiy hujjatlar

Normativ-huquqiy hujjatlar - vakolatli davlat organlari va mansabdor shaxslarning umummajburii korsatmasi. Ularda huquq normalari ornatiladi, ozgartiriladi va bekor qilinadi. Normativ-huquqiy hujjatlar Ozbekiston Respublikasida huquqning asosiy m ...

Norqoziyev Saidmaqmud

Norqoziyev Saidmaqmud - naqqosh, boyama naqsh ustasi; Fargona naqqoshlik maktabini yaratgan. Hunarni otasi usta Norqozi Nurmatovdan organgan. Otasi va usta naqqosh Muhammad Soli rahbarligida ishlagan, turar joy, masjidlarni bezashda qatnashgan. 1 ...

Noruda foydali qazilmalar

NORUDA FOYDALI QAZILMALAR - sanoat va kurilishda tabiiy holatda yoki turli xil ishlov berilgandan keyin foydalaniladigan, shuningdek, ulardan nometall elementlarni yoki ularning birikmalari ajratib olinadigan yonmaydigan qattiq tog jinslari yoki ...

Noshirlik

Noshirlik, nashriyot ishi - nashriyotlar tashkil etish, kitoblar, gazeta, jurnallar, tasviriy sanat asarlari va b. bosma mahsulotlarini tayyorlash, nashr qilish va uni tarqatishga oid soha. Nashriyotlar chiqaradigan mahsulotining turiga qarab - k ...

Nosir

Nosir - abbosiylardan bolgan xalifa. N. davrida xalifalik bilan saljuqiylar, xorazmshohlar ortasidagi ziddiyat yanada avj oldi. Saljuqiy sultonlar Bagdodda xutba oqilayotgan vaqtda ularning ham nomi qoshib oqilishi lozimligini xalifalikdan katiy ...

Abdulla Nosirov

Abdulla Nosirov - bibliograf, xattot, manbashunos olim. Dastlab Kokaldosh madrasasida mudarris, keyinchalik xattot va shoir bolgan bobosi Sirojiddin Maxdum Sidqiy Xondayliqiy qolida taxeil korgan. 1922 - 40 yillarda Toshkent shahar va r-n kutubxo ...

Mansur Nosirov

Mansur Mahmudovich Nosirov - kulol. Ozbekiston Respublikasi sanyutarbobi. Samarqand universitetida talim olgan. Ish faoliyatini shahar sanoat k-tida boshlagan. "Qizil Sharq" artelidagi sandiqsozlik sexida bezatuvchi rassom, Samarqand badiiy fondi ...

Polatjon Nosirov

Polatjon Xayrullayevich Nosirov - iqtisodchi olim, Ozbekiston qishloq xujaligi FA akad., iqtisod fanlari d-ri, prof. Toshkent xalq xujaligi institutini tugatgan. Ozbekiston FA Iqtisodiyot institutida ilmiy xodim, ilmiy kotib, bolim bosh-ligi, dir ...

Temurjon Nosirov

Temurjon Xayrullayevich Nosirov - energetik olim. Ozbekiston FA akad. Texnika fanlari d-ri, prof., Toshkent politexnika institutini tugatgan. Shu intda dotsent, prof. ; "Elektr stansiyalari" kafedrasining mudiri, 1995 yildan "Ozbekiston energomar ...

Ubaydulla Nosirov

Ubaydulla Nasrullayevich Nosirov - zootexnik olim, Ozbekiston Respublikasida xizmat korsatgan fan arbobi, qishloq xojaligi fanlari d-ri, prof., Ozbekiston qishloq xojaligi FAning muxbir azosi. Samarqand qishloq xojaligi institutini tugatgan 1957. ...

Nosirxon tora Sayd Kamolxon tora ogli

Nosirxon tora Sayd Kamolxon tora ogli - Turkiston muxtoriyati hukumati maorif vaziri, sovet hokimiyatiga qarshi olib borilgan harakat raqbarlaridan biri, yirik ulamo. Buxoroda, Kobul, Dexli, Bagdod va Hijoz shaharlarida tahsil oldi. Turkistonga k ...

Nosqovoq

Nosqovoq, nosdon, noskadi - nos solinadigan idish. Ogzi tiqin bilan ber-kitiladigan bogzi tor, quyi qismi keng shaklda boladi. Qovoq ning posti qattiq alohida navidan maxsus ostirib tayyorlanadi ; bandi orni dan teshiladi, ichi qirib tozalanadi, ...

Nostratik tillar

Nostratik tillar - tillarning taxmin qilingan makrooilasi. Hind-yevropa, kartvel, ural, dravid va ol-toy tillari oilalarini birlashtiradi. Nostratik tillarning genetik jihatdan qarindoshligi ularda genetik jihatdan teng, oxshash koplab ozak va af ...

Nota almashish

Nota almashish - xalqaro shartnomalarnn tuzish shakllaridan biri. Odatda, diplomatik munosabatlarni ornatish, diplomatik missiyalarni elchixonaga aylantirish, biron-bir shartnomaning ayrim qoidalarini aniklashtirish, shartnoma amal qilishini toxt ...

Nota yozuvi

Nota yozuvi, notatsiya - musiqa tovushlarining balandligi, uzunligi va boshqa xususiyatlarini ifodalovchi belgi lardan iborat yozuv usuli; musiqa asarining yozuv ifodasi. Nota yozuvi qadimdan turli xalqlar musiqa amaliyoti va ilmiy izlanishlarnin ...

Notarial harakatlar

Notarial harakatlar - notarial idoralar tomonidan huquqiy harakatlarni tasdiqdash, shahodatlash va hujjat berish borasida amalga oshiriladigan ishlar. Ozbekiston Respublikasida Notarial harakatlarni davlat notarial idorasida ishlovchi yoki xususi ...

Notariat

Notariat - yuridik ahamiyatga ega bolgan huquklar va faktlarni tasdiklash vazifasi topshirilgan va qonunda nazarda tutilgan boshqa notarial harakatlarni bajaruvchi organlar tizimi. Ozbekiston Respublikasida davlat va xususiy amaliyot bilan shugul ...

Notoqima materiallar

Notoqima materiallar - yigirish va toquvchilik usullarini qollamagan holda tolalar yoki iplarni turli yollar bilan biriktirib olinadigan matolar va boshqa toqimachilik mah-sulotlari; toqimachilik mahsulotlarining asosiy turlaridan biri. Notoqima ...

Nou-xau

Nou-xau, ishlab chiqarish siri - hali hammaga malum bolmagan va keng tarqalmagan yangi ilmiy-texnikaviy, ishlab chiqarish-texnologik, boshqarish, moliyaviy-iqtisodiy, tijoratga oid bilimlar majmui va ularni amaliyotda qollash tajribalari; ularga ...

Nov

Nov - 1) kanal, jar, soy va yollar ustidan suv otkazish maqsadida quriladigan maxsus gidrotexnik inshoot. Ilgari charxpalakda chikarilgan suv N. orqali ekinzorlarga yuborilgan. N. Ozbekiston hududida qad.dan qollanib kelingan. Asosan, yogoch va t ...

Novaya Zemlya

Novaya zemlya - Shim. Muz okeanidagi arxipelag. Barens va Karadengizlari orasida, RF Arxangelsk viloyati tarkibida. Matochkin Shar bogozi ajratib turadigan 2 katta orol - Shim. va Jan. orollardan va bir kancha mayda orollardan tarkib topgan. Jan ...

Novgorod

Novgorod - Rossiya Federatsiyasidagi shahar. Novgorod viloyati markazi. Volxov daryosining har ikkala sohilida, Ilmen kolidan 6 km. Moskva - SanktPeterburg avtomagistralida. Temir yol tuguni. Pristan. Aholisi 232.4 ming kishi. Shahar dastlab 859 ...

Novi-sad

Novi-sad - Serbiyaning shim. qismidagi shahar. Dunay daryosi boyida. Voyevodina muxtor olkasining mamuriy markazi. Aholisi 179.6 ming kishi. Transport yollarining muhim tuguni. Yuk ortib-tushirish hajmi boyicha mamlakatda Belgraddan keyin 2-orind ...

Novokain

Novokain - rangsiz va xidsiz kristall. Suvda va spirtda yaxshi eriydi. N. mahalliy ogriqsizlantirishda, novokain blokadasidz. va boshqa da qollanadi. N. qonga yuborilganda orga-nizmga umumiy tasir korsatadi: atse-tilxolin hosil bolishini kamaytir ...

Novokain blokadasi

Novokain blokadasi - periferik nerv sistemasi elementlariga novokain eritmasi tasir ettirib davolash usuli. Novokainning nerv hujayrasiga ogriqsizlantiradigan va xiyol qozgatadigan tasir korsatish xususiyatiga asoslangan. A. V. Vishnevskiy taklif ...

Novorossiya

Novorossiya - Kora dengizning Shim. sohillarini 18-asrning 2- yarmidan 1917 yilgacha bolgan rasmiy nomi. Turkiya bilan imzolangan bir qancha bi-timlarga, aso-san, 18-asrda Rossiyaga qoshib olingan. "N." atamasi yangi hududni xojalik jihatdan Ross ...

Novvos

Novvos - 2-3 yoshli buqacha. N. 6-8 oyligida jinsiy yetiladi. Zotli N.lar 16 - 18 oyligida sigirlarni qochirishga qoyiladi. Xojaliklarda ulgaygan N.lardan 6 - 8 yil sigirlarni qochirishda foydalaniladi. N.larning aksariyat qismi gosht yetishtiris ...

Noyib

Noyib, noib - orta asrlarda musulmon davlatlarida tobe olka yoki viloyat hokimi. N.lar, odatda, oliy hukmdorning orinbosari hisoblangan. 1) Ol-tin Ordada N. xonning yirik viloyatlaridagi yordamchisi. 2) Muhammad Xorazmshoh tongich far-zandi Jalol ...

Nozim hikmat pah

Nozim hikmat pah - turk shoiri va jamoat arbobi. Turk sheriyatiga yangi ritm va erkin sher janrini olib kirgan. Harbiy-dengiz bilim yurtida oqigan. "Qirq haromilar asiri" sheri Turkiyaning mustamlakachilik kishanlariga tushayotganiga qarshi yozil ...

Nozim Mulla Bilol

Nozim Mulla Bilol - uygur shoiri. Gulja madrasasida oqigan. Xattotlik qilgan. Arab, fors tillarini yaxshi bilgan. 1851 yil "Gazaliyot"devoninituzgan. Manjur-xitoy bosqinchilariga qarshi 1864 - 67 yillardagi Ili qozgoloniga bagishlangan "Kitobi ga ...

Nozimaxonim

Nozimaxonim - shoira. Ozbek ayollari orasidan chiqqan birinchi jurnalist-publitsist. Tatar, arab va fors tillarini organgan. Orenburg va Qozonda chiqib turgan matbuotni muntazam kuzatib borgan. Yevropa adabiyoti va madaniyati bilan tanish, erkpar ...

Nogay orda

Nogay orda, Nogay xonligi - Shim. Kaspiy va Orol dengizlari boyidan Tura va Kamagacha, Volgadan Irtishgacha bolgan hududda tashkil topgan kochmanchilar davlati. 14 - 15-asr boshlarida Oltin Ordadan ajrab chiqadi. Idikuning ogli Nuriddin zamonida ...

Noxatgul

Noxatgul -dukkakdoshlar oilasiga mansub bir yillik sertuk ot. Boyi 15 - 60 sm. Poyasi kamshox, bandining uchi jingalak; jingalaklari yordamida boshqa osimliklarga ilashib osadi. Bargi uzun band-li, juft yaprokli. Guli zigomorf, kat-taligi 2 - 3 s ...

Noxatxorak

Noxatxorak - quyuqtaom. N.ni tayyorlash usuli: noxat bir sutka sovuq suvda ivitilib 10 soatdan 24 soatgacha salqin joyga olib qoyiladi. Suvini bir ikki marta yangilab turiladi. Ivitilgan noxat tezroq bortishi uchun ozroq choy sodasi qoshiladi. Iv ...

Noyon

Noyon, noyonlar - orta ayerlarda Mogulistondagi oliy tabaqa vakillari. Dastlab qad. mogullarning aslzoda urug boshliqlarini anglatgan, songra - chol zodagonlarini, urugchilik tuzumi yemirilib mulkdorlik munosabatlari shakllanayotgan davrda ajrali ...

Nubiya-arabiston qalqoni

Nubiya-arabiston qalqoni -Afrika platformasi tokembriy fundamentining shim sharqiy qismidagi turtib chiqqan joyi. Qizil dengiz riftining N Nubiya-arabiston qalqoni oq. qismini kesib otishi tufayli qalqonning garbiy qismi Afrika da, shar-qiy qismi ...

Nuh ibn Mansur

Nuh Ibn Mansur, amiri Rashid - Somoniylar davlatining amiri, amir Mansur ibn Nuhnpsh ogli. Otasining vafotidan song taxtga otirdi. Siyosiy va harbiy sohada is-lohotlar otkazgan. Muhammad ibn Abdulloh ibn Aziz vazir, Abulhasan Sim-juriy sipohsolor ...

Nuh ibn Nasr

Nuh Ibn Nasr, amiri Hamid, Abu Muhammad - Somoniylar davlatining amiri, amir Nasr II ibn Ahmadning ogli. Otasi 30 yil hukmronlik qilgach, tiriklik paytida taxtni unga topshirgan. Buxoro krzisi, fiqh ilmining bilimdoni Abulfazl Mar-vaziy uning vaz ...