ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 179

Nukleazalar

Nukleazalar - nuklein kislotalar ni parchalaydigan gidroli-tik fermentlar. Barcha biologik obyektlarda borligi malum. N. fos-fodiesteraza bolib, ribonuklein kislotani parchalaydigan ribonukleaza, dezoksiribonuklein kislotani parchalaydigan dezoks ...

Nukleoproteidlar

Nukleoproteidlar - nuklein kislotalarning oqsillar bilan birgalikdagi kompleksi. N. tarkibiga kirgan nuklein kislotalarning xiliga qarab, dezoksiribonukleoproteidlar va ribonukleoproteidlar farqlanadi. DNP barcha hujayralar yadrolarida va mitoxon ...

Nuklonlar

Nuklonlar, nukleonlar - atom yadrosini tashkil qiladigan zar-ralar - proton va neytronlarning umumiy nomi. Proton va neytron massasi deyarli birbiriga teng bolgani, proton va neytron spini bolib, ozaro kuchli tasirlarda bir xil zarradek tasirlang ...

Nukus (avtomagistral)

Nukus - TOSHHOVUZ AVTOMAGISTRALI - Ozbekiston Respublikasi va Turkmaniston hududidan otgan xalq-aro ahamiyatli yol. 1950 - 53 yillarda qurilgan. Umumiy uz. 152 km. N. - Nukus Nukus, Taxiatosh, Xojayli, Kohna Urganch va Toshhovuz shaharlarini ozar ...

Nukus (avtomobil yoli)

Nukus - GUZOR AVTOMAGISTRALI - Ozbekiston Respublikasidagi xalqaro ahamiyatli avtomobil yoli. 1956 - 70 yillarda qurilgan. Gazlidagi gaz konining ochilishi va Buxoro - Ural gaz quvurining qurilishi uchun zaruriy yuklarni yetkazib berish, Amudaryo ...

Nukus tumani

Nukus tumani - Qoraqalpogiston Respublikasidagi tuman. 1968 yil 25 dekabrda tashkil etilgan. Garbda Xojayli, shim garbda Amudaryo orqali Qanlikol tumani, sharkda Qoraozak, shim sharqda Kegeyli, shimolda Bozatov tumanlari, jan sharkda Amudaryo tum ...

Nukuz

Nukuz, nekuz, nekus - qongirotlar hamda qoraqalpoklarning kena-gas kabilalari tarkibidagi uruglaridan biri. N. aslida mogul qabilalaridan birining nomi. Mogullar istilosi davrida N.larning bir qismi Dashti Kipchoqqa, keyinchalik boshqa ozbek qabi ...

Nunavut

Nunavut - Kanadadagi mamuriy qudud. Mamlakatning shim sharqiy qismi va atrofdagi orollarni oz ichiga oladi. Maydoni 2.0 mln.km². Mamuriy markazi - Ikaluit shahri Aholisi 28.1 ming kishi. N. 1999 yil 1 aprelda Shim Garbiy hududlarning bir qismidan ...

Nuqta (matematika)

Nuqta - geometriyaning asosiy tushunchalaridan biri. Geometriyani izchil bayon qilishda N., odatda, boshlangich tushunchalardan biri sifatida qabul qilinadi. Hozirgi zamon mat.sida har xil fazolarni tashkil qiladigan turli elementlar N. deb atala ...

Nuqtali vergul

Nuqtali vergul - ustma-ust joylashgan nuqta va verguldan tashkil topgan, ikki unsurli tinish belgilaridan biri. Ozbekcha matnlarda 19-asr oxirlaridan qollana boshlagan. Hozirgi ozbek imlosida Nuqtali vergul quyidagi orinlarda qollanadi: 1) boglov ...

Nur bilan davolash

Nur bilan davolash, nurterapiyasi - ionlovchi nurlar dan davo maqsadida foydala-nish; har xil osmalar va bazi yalliglanish jarayonlarini davolashda keng qollanadi. N. bilan d. ionlovchi nurlarning biologik tasir korsatishiga asoslangan. Bunda nur ...

Nur bilan isitish

Nur bilan isitish - xonalar asosan issiqlik nurlanishi va bazan konveksiya orqali isitiladigan isitish turi. Bunda isitish asboblari xona shipiga, polga, devorlarga ornatiladi. Shu asboblardan tarqaladigan issiqlik nuri oqimi xonani, shu jumladan ...

Nur saidbek

Nur saidbek - temuriylardan Ulugbek va Abu Sayd mirzolarning nufuzli amirlaridan biri. Amir Temur, Shohrux va Ulugbekning amirlaridan bolgan Shohmalikning ogli, mashhur tarixchi, "Shayboniynoma" asari muallifi Muhammad Solihnpng otasi. Bilqut qab ...

Nur tezligi

Nur tezligi - osmon jismi fazoviy tezligining kuzatuvchidan shu jismga otkazilgan togri chiziqqa, yani korish nuri yonalishiga proyeksiyasi. Dopler effekti boyicha anikdanadi. Unga kora, yoruglik manbai kuzatuvchidan uzokdashayotgan bolsa, nurlan ...

Nurali qiziq Nurmat ogli

Nurali qiziq Nurmat ogli, Layzongul - xalq qiziqchisi, askiyachi, nayrangboz, ertakchi. Toshkentlik Orif nayrang, qashqarlik Ismoil Hojidan nayrang va chinnilar bilan tomosha korsatishni organgan. 1909 - 14 yillarda Yusufjon qiziq bilan askiya va ...

Nuraliyev Haydarali

Nuraliyev Haydarali - naqqosh, Ozbekiston xalq ustasi. P. Benkov nomidagi Respublika rassomlik bilim yurtini tugatgan. 1969 - 78 yillarda Toshkentdagi "Suvenir" f-kasida naqqosh, bosh usta lavozimida ishladi. 1978 yildan "Us to" birlashmasida naq ...

Nurash

Nurash - atmosferaning fizik-kimyoviy, yer osti va yer usti suvlari hamda organizmlarning tasirida yer yuzidagi tog jinslari va minerallarning buzilish va yemirilish jarayoni. N.ning fizik, kimyoviy va organik turlari malum. Sodir bolish muhitiga ...

Nurash konlari

Nurash konlari - Yer yuzasiga yaqin tog jinslarining nurash katlamida suv, uglekislotalar, kislorod hamda organik va noorganik kislotalar tasirida parchalanishidan paydo bolgan foydali qazilmalar koni. Nurash konlari avvalgi geologik davrlarda sh ...

Nurash posti

Nurash posti - tog jinslarining nurashi natijasida yer yuzasida hosil boladigan kontinental geologik formatsiya. Ozgargan nuragan jinslar oz joyida qolsa, qoldiq Nurash posti, tub jins bilan aloqasi uzilmay qandaydir masofagasiljisa kochirilgan N ...

Nurli issiqlik almashinuvi

Nurli issiqlik almashinuvi - jism ichki energiyasining nurlanish energiyasiga aylanishi, nurlanish yoli bilan energiyaning fazoga uzatilishi yoki jismlarga yutilishi. Boshqa turdagi issiqlik almashinuvlaridan farqi shuki, bu hodisa issiqlik almas ...

Nurmon abduvoy ogli

Nurmon abduvoy ogli - ozbek xalq dostonchisi. Deh-qon oilasida tugilgan. Qirqyoshida Abduxoliq baxshidan fotiha olib, mustaqil dostonchi sifatida el orasida taniladi. U hozirjavob baxshi bolgan. 20-asr boshlarida Samarqand atroflarida chor Rossiy ...

Nurota marmar koni

Nurota marmar koni - Gozgon shaharchasi yaqinidagi kon, Navoiy viloyatining Nurota shahridan 3 km garbda, Navoiy shahridan 90 km masofada joylashgan. Kon tog etagidagi marmar katlamidan iborat. 1972 yildan qazib olinmoqda. Marmar orta va yirik kr ...

Nurota qalasi

Nurota qalasi - Nurotadagi qala harobasi ; togning etak qismida joylashgan. Asli nomi Hyp, xalq uni hurmatlab, "ota" sozini qoshib ataydi. Qalada katta buloq bor, atrofda undan boshqa oqar suv yoq. Suv boshiga egalik qilib, dushman qamaliga bardo ...

Abdujamil Nurpeisov

Abdujamil Karimovich Nurpeisov - Qozogiston xalqyozuvchisi. Ikkinchi jahon urushi qatnashchisi. M. Gorkiy nomidagi Adabiyot institutini tugatgan. "Juldiz" jur. bosh muharriri. Birinchi romani - "Kurlandiya"da urushning songgi kunlari tasvir etili ...

Nursoya

Nursoya - plastik sanat ning ifoda vositalaridan biri. Turli yorqinlikdagi ranglaryoki bir rang tuslarining ajralishidagi izchillikka asoslanadi. N.dagi izchillik nur va qorongi ning tarqalishi, tasvirlanayotgan muchit, narsalarni hajmli nur-havo ...

Nusayriylar

Bu maqola asosan Suriyada yashovchi xalq haqida. Asosan Turkiyada yashovchi, aynan shu nom bilan ataluvchi guruh uchun Anatoliya alaviylari maqolasiga qarang. Nusayriylar, alaviylar, Suriya alaviylari, suriyalik alaviylar yoki arab alaviylari - s ...

Nusrat Fotih Ali Xon

Nusrat fatex ali - Pokiston xonan-dasi, 20-asr ommabop musiqa madaniya-tida shuhrat qozongan musiqa namoyan-dalaridan. Vashington universiteti prof. Mashhur musiqachilar oilasidan. Panjob maktabi vakili. Dastlab, Pokiston mumtoz musiqasining yiri ...

Nusxa kochirish qurilmasi

Nusxa kochirish qurilmasi - 1) matnlarning asl nusxalari dan nusxa olinadigan qurilma. keng tarqalganlari foto, yoruglik, ksero, termo. va elektron Nusxa kochirish qurilmasiq. Bularning yordamida har xil olchamli bir va bir necha nusxani kochiris ...

Nutatsiya

Nutatsiya - 1) mexanikada - qattiq jismning oz oqi atrofida aylanishi jarayonidagi tebranma harakati; u jismning xususiy aylanish oqida sodir boladi; jism qancha tez aylansa, uning nutatsion tebranish chastotasi shuncha katta, amplitudasi shuncha ...

Nutq

Nutq - tilning fikr ifodalash va almashish jarayonlarida amal qilishi, tilning alohida ijtimoiy faoliyat turi sifatidagi muayyan yashash shakli. N. deganda uning ogzaki va yozma ravishda namoyon bolishidagi jarayonlar, yani sozlash jarayoni va un ...

Nutq azolari

Nutq azolari, nutq apparati - odam organizmining nutq tovushlari hosil bolishida qatnashadigan turli qismlari. Til, lab, yumshoq tanglay, hiqildoq muskullari va nafas muskulaturasidan tashkil topgan pe-riferik nutq apparati faoliyatini bosh miya ...

Nutq madaniyati

Nutq madaniyati, nutq odobi - 1) ogzaki va yozma adabiy til meyorlari ni egallash, shuningdek, turli aloqa-aralashuv sharoitlarida tilning tasviriy vositalaridan nutqning maqsad va mazmuniga mos ravishda foydalanish mahorati; 2) tilshunoslikning ...

Nutsellus

Nutsellus, urugkurtak magzi - urugliosimliklar urugkurtagining markaziy kismi ; qirqquloqsimonlarning megasporangiyiga oxshaydi. N. ichida megasporotsit shakllanadi va uning yadrosi 4 ta yadro hosil qilib bolinadi, natijada 4 ta megaspora rivojla ...

Nuttallioz

Nuttallioz - toq tuyok/sh hayvonlar, asosan, otlarda uchraydigan protozoy kasalligi. Qozgatuvchisi eritro-sitlarda parazitlik qiluvchi bir hujayrali Nuttallia equi organizmlari. N.ni kanalar tarqatadi. Kasal hayvonning harorati kotariladi, boshas ...

Nyanxao

Nyanxao - Xitoyda yil hisobi shakllaridan biri, imperator xukmronligi "shiori". Miloddan avvalgi 141 yil oxiri - 140 yil boshidajoriy qilingan. Milodiy 536 yil hisobining bu shakli Koreyada, 644 yil - Vyetnamda, 645 yil - Yaponiyada pay-do bolgan ...

Nyasa

Nyasa, Malavi - Afrikadagi kol. Mozambik, Tanzaniya va Malavi hududlarida. Sharqiy Afrika yoriklar zonasidagi tektonik botiqda, 427 m balandlikda joylashgan. Maydoni 30.8 ming km², uz. 580 km, eni 80 km gacha, eng chuqur joyi 726 m. Shim. va shim ...

Nyu

Nyu - tasviriy sanatning yalangoch, koproq ayol tanasini tasvirlovchi janri. Uygonish davrida mifologiya, allegoriya, tarixiy va maishiy janrlar sohasida yuzaga kelgan. Jorjone, Titsian, Korrejo va boshqalarning asarlarida yalangoch ayol tanasi t ...

Nyu-Bransuyk

Nyu-bransuyk - Kanadaning sharqiy qismidagi provinsiya, Atlantika okeani sohilida, Maydoni 72.9 ming km². Aholisi 756.6 ming kishi, aksari qismi fransuz-kanadaliklar. Mamuriy markazi - Frederikton shahri Aholisining katta qismi shaharlarda yashay ...

Nyu-xempshir (tovuq zoti)

Nyu-xempshir - gusht va tuxum uchun boqiladigan tovuqzoti. 20-asr boshlarida AQSH da Red-ayland tovuq zotidan tanlash yuli bilan yaratilgan. 1935 yilda Amerika mukammallik standartiga kiritilgan. Pati tillarang-sariq yoki och jigar-rang. Tovuklar ...

Nyu-york (shtat)

Nyu-york - AQShning shim.shar-qiy qismidagi shtat. Atlantika okeani sohilida, Kanada bilan chegaradosh. Maydoni 127.2 ming km². Aholisi 19.2 mln. kishi ; 84% shaharlarda yashaydi. Mamuriy markazi - Olbani shahri Yirik shaharlari: Nyu-York, Buffal ...

Nyufaundlend

Nyufaundlend - Atlantika okeanidagi orol. Shim. Amerikaning sha-rqiy qirgoqlari yaqinida, Kanadaga qarashli Nyufaundlend provinsiyasi tarkibida. Maydoni 111 ming km². Yer yuzasi tolqinsimon tekislik. Ayrim te-paliklarining balandligi 200–300 m, e ...

Nyufaundlend va Labrador

Nyufaundlend va Labrador - Kanadaning sharqiy qismidagi provinsiya. Atlantika okeani sohilida. Nyufaundlend o. va Labrador ya.o.ning shim sharqiy qismida. Maydoni 405.2 ming km². Axrlisi 533.8 ming kishi, 54% shaharlarda yashaydi. Mamuriy markazi ...

Nyukasl (shahar)

Nyukasl - Buyuk Britaniyadagi shahar, Angliyaning shim sharqiy qismida. Tayn-end-Uir metropoliten grafligining mamuriy markazi. Aholisi 283.5 ming kishi. Transport yollari tuguni. Tayn daryosining Shim. dengizga quyilish joyidagi port. Mamlakatni ...

Nyukom Saymon

NYUKOM Saymon - amerikalik astronom. AQSH Milliy FA azosi, London qirollik jamiyati azosi, Peterburg FA faxriy azosi. Garvard universitetini bitirgan Asli kanadalik, 1853 yil AQSH ga kochib otgan. Asosiy ilmiy ishlari katta sayyoralar harakatini ...

Nyumont mayning

"NYUMONT MAYNING" - jahondagi oltin qazib chiqaradigan va sotadigan yirik korporatsiya. Markaziy boshkaruv idorasi AQShning Kolorado shtata Denver shahrida. "N.M." 1921 yilda AKD1ning Delaver shtatida tasis etilgan. Faoliyatining dastlabki yillar ...

Nyurnberg sud jarayoni

Nyurnberg sud jarayoni - asosiy natsist harbiy jinoyatchilar ustidan otkazilgan sud jarayoni. Nyurnberg shahri da 1945 yil 20 noyabr - 1946 yil 1 okt.da bolib otgan. Fashistlar Germaniyasining oliy davlat va harbiy arboblari javobgarlik-ka tortil ...

Nyuton binomi

Nyuton binomi - ikki qoshiluvchi yigindisining ixtiyoriy butun musbat darajasini qoshiluvchilar darajalari yigindisi korinishda ifodalovchi formula. Binomial koeffitsiyentlari arifmetik uchburchak tashkil qiladi. Nyuton binomi formulasi I. Nyuton ...

Nyuton halqasi

Nyuton halqasi - shisha plastinkaning yassi sirtiga tegib turgan yassiqavarik, linzadan otayotgan yoruglikning qaytishi dan hosil bolgan interferension halqasimon yollar. Birinchi marta 1675 yilda I. Nyuton kashf qilgan. Halqalar diametri kattala ...

Nyuton suyuqligi

Nyuton suyuqligi - I. Nyutonning qovushqoq ishqalanish qonuniga muvofiq oqadigan qovushqoq suyuklik. Laminar oqimda h=P/Q qovushqoklik-ka ega boladi, bunda, R - oqish, sil-jish tezligi, Q - laminar oqim tez-ligi gradiyenti, h - suyuqlik moleku-ly ...

Nyutonning mexanika qonunlari

Nyutonning mexanika qonunlari - klassik mexanika asosini tashkil qiladigan uchta qonun. I. Nyuton tomonidan tariflangan. Birinchi qonun - har qanday jismga tashqi kuch tasir qilmaguncha u ozining tinch holatini yoki togri chiziqli tekis harakatin ...