ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 183

Ona suti

Ona suti, kokrak suti - emizikli ayolning sug bezlari ishlab chiqaradigan suyuqlik. Ona suti godak uchun eng yaxshi oziqa hisoblanadi, chunki bu davrda u tarkibi va oziq moddalar nisbatiga kora godakning ovqat hazm qilish va moddalar almashinuvi ...

Onalar va bolalar muhofazasi

Onalar va bolalar muhofazasi - onalar va bolalar salomatligini saqlash va mustahkamlash, soglom, jismonan va aklan barkamol bolalarni tarbiyalashga karatilgan davlat va ijtimoiy-tibbiy tadbirlar tizimi. OzRda bu tizim ayollar, homiladorlar va emi ...

Ong

Ong - psixik faoliyatning oliy shakli. U fakat insonga xos fenomendir. O., uning mohiyati masalasi eng qad. muammolardan biri. O.ni dastlab diniy va mifologik karashlar doirasida tushuntirishga uringanlar. O.ni liniy tushuntirish uni iloxiy hodis ...

Ongsizlik

Ongsizlik - ong ishtirokisiz sodir boladigan ruhiy jarayon va holatlar. O., kopincha, badan harakatida, xotira, xayolda na-moyon boladi. Real mavjud, lekin sezilmaydigan qozgatgichlar vujudga keltiradigan javob tasirotlarida, asli ongli paydo bol ...

Onixiya

Onixiya, onixoz - qol-oyoq tirnoklarining kasalligi; bunda tirnoq plastinkasining rangi uzgarib, rang-barang dog va hoshiyalar paydo buladi, tirnoqning shakli uzgaradi, qalinla-shadi yoki yupqalashadi, yuzi gadir-bu-dir bolib qoladi, kundalangiga ...

Onixoforalar

Onixoforalar, birlamchi traxeyalar - umurtqasiz hayvonlar tipi. Tanasi bogimlarga bolingan, qurtga oxshash, uz. 15 sm gacha, yupqa kutikula bilan qoplangan. Bogimlarida 1 juftdan kalta, xitin tirnoqli sodda tuzilgan oyoqlari bor. Boshi gavdasidan ...

Onkologiya

Onkologiya - tibbiy-biologik fan; odam, hayvon va osimliklarda onkogenezni nazariy, eksperimental va klinik jihatdan organadi va osmalarni aniqlash, davolash hamda oldini olish usullarini ishlab chiqadi. Eksperimental va klinik O. farq qilinadi. ...

Onkologiya markazi

Onkologiya markazi, Ozbekiston Sogliqni saqlash vazirligi onkologiya markazi - i.t. muassasasi. 1958 yil Toshkent shahrida Rentgenologiya, radiologiya va onkologiya i.t. instituti nomi bilan tashkil etilgan. 1966 yildan Onkologiya i.t. instituti ...

Onomastika

Onomastika - tilshunoslikning har qanday atoqli nomlarni, ularning paydo bolish va ozgarish tarixini organuvchi bolimi, shuningdek, barcha atoqli nomlar yigindisi. Ayrim tadqiqotlarda "O." termini antroponimika manosida ham qollangan. O. mavjud o ...

Ontario (Kanada)

Ontario - Kanadadagi provinsiya. Maydoni 1076.3 ming km². Aholisi 12.1 mln. kishi, 82% shaharlarda yashaydi. Mamuriy markazi va eng katta shahri - Toronto. O. hududida mamlakat poytaxti - Ottava shahri joylashgan. O. hudu-dining katta qismi Lavre ...

Ontogenez

Ontogenez - organizmning individual rivojlanishi, uning shakllana boshlashidan hayotning oxirigacha sodir boladigan ketma-ket ozgarishlar majmui. "O." terminini nemis olimi E. Gekkel fanga kiritgan. O. uruglangan tuxum hujayra, yani zigotadan bos ...

Ontologiya

Ontologiya - falsafa bolimi, borliq haqidagi talimot. Borliqning umumiy asoslari, prinsiplari, uning shakllari va qonuniyatlarini tekshiradi. "O." terminini nemis faylasufi R. Goklenius fanga 1613 yil kiritgan, X. Volf oz dareligida qollagan bols ...

Ooforit

Ooforit - tuxumdonning yalliglanishi. Turli infeksiyalardan, kopincha abort va tuqqandan song kuzatiladi. Faqat tuxumdonning yalliglanishi deyarli uchramaydi, u kopincha Fallopiy nayining yalliglanishi - salpingit bilan birga uchraydi.

Oolitlar

Oolitlar - temir, marganetsning yumaloq va ellips shaklidagi oksid va silikat birikmalari. O. tarkibida, odatda, kalsit, dolomit, aragonit, rodoxrozit, leptoxlorit va boshqa minerallar ham boladi. Mayda zarra holidan noxat kattaligigacha olchamda ...

Oomitsetlar

Oomitsetlar - zamburuglar sinfi. Suvda va quruqlikda osadi. Mitseliysi hujayrasiz; hujayra pusti sellyuloza va glyukandan iborat bolishi bilan boshqa zambu-ruglardan farq qiladi. Jinssiz zoospora yoki konidiya hosil qilish; jinsiy - oogamiya orqa ...

Op-art

"OP-ART" - oddiy handasiy shakl va tasvirlar bilan tomoshabinni chalgitish, aldashga qaratilgan, 20-asr 60-yillar yuzaga kelgan asarlar, modernizmdagi neo-avangardik oqim. 1960-yillardan rivojlanib, keng tarkalgan. Asosi geometrik abstraksionizmg ...

Opal

Opal - tarkibida suv saqlaydigan kolloidli kremniy oksididan iborat mineral, globulyar tuzilishga ega. SiO2nH2O. Kremnezyomning globulalari, asosan, 150 - 400 nm olchovli, bazan kattaroq. Aksariyat O.da 2 - 14% suv mavjud. Odatda, rangeiz, tarkib ...

Aleksandr Oparin

Aleksandr Ivanovich Oparin - rus biokimyogari, akad. Moskva universiteti professor, SSSR FA biokimyo instituti direktori. Asosiy ilmiy ishlari Yerda hayotning paydo bolishi, tirik hujayralarga fermentlarning tasiri mexanizmlarini aniqlash va osim ...

Operativlik sanati

Operativlik sanati - harbiy sanatnnng tarkibiy qismi; urush harakatlari maydonlarida qurolli kuchlar turlarining operativ birlash-malari tomonidan birgalikda yoki mustaqil operatsiya va jangovar harakatlarni tayyorlash va amalga oshirish nazariya ...

Operator

Operator - 1) matematikada - ikki toplam X va Y elementlarining ozaro mos kelishi, yani X ning x elementiga Y ning biror u elementi mos kelishini ifodalaydigan matematik tushuncha. Kvant nazariyasida O. - matematik ifoda. vj/ holat vektoriga soli ...

Operatorlar nazariyasi

Operatorlar nazariyasi - matematikaning operatorlar va ular xossalarini organadigan bolimi. Operatorlar nazariyasida operatorlarning umumiy xossalari organilib, bu nazariya matematika va uning tatbiklarida uchraydigan differensial, integral va bo ...

Operatorlik sanati

Operatorlik sanati - suratga olish uslubi orkali film mazmuni va goyasini ochib berish hamda badiiy tasvir yaratish vazifasidan iborat kinematografiya va televideniyega xos bolgan badiiy ijod sohasi. O.sning rivoji kino sanati, tasviriy sanat, te ...

Operetta

Operetta - musiqaviy sahna asari. Dramaturgiyasi vokal va cholgu musiqa, raqs qamda dialoglarning estrada sanati elementlari bilan uzviy boglanishiga asoslangan. O.ning musiqiy jarayoni negizi naqarotli qoshiq va raqsdan iborat. Har bir tugal sah ...

Opoka

Opoka - mustahkam, kremniyli govak chokindi tog jinsi. Tarkibi, asosan, amorf krem-nezyomdan iborat va gil, qum, glaukonit, kvars, dala shpatlari va boshqa qoshilgan boladi. O. dastlab kremniyli mergel yoki kremniyli gil deb ham atalgan. Och va t ...

Opossumlar

Opossumlar - xaltali sut emizuvchilar oilasi. Eng qad. xaltalilar. Gavdasining uz. 7 - 50 sm, dumi 4 - 55 sm. Dumi tutuvchi. Orqa oyoklarining oldingi barmogi yirik, boshqa barmoqlariga qarama-qarshi qoyilgan. Sut bezlari sorgichlari 5 tadan 27 t ...

Oppengeymer Robert

OPPENGEYMER Robert - amerikalik fizik. Garvard universitetini tugatgan, Kembrij va Gyottingen universitetlarida ham oqigan. Leyden va Syurixda ishlagan, Kaliforniyadagi universitet va texnologiya instituti prof., Prinstondagi Fundamental tadqiqot ...

Opponent

Opponent - 1) bahsda qarshi taraf; 2) ilmiy maruza yoki himoya qilinadigan dissertatsiyani tanqidiy taxlil qila oladigan, baxrlay biladigan, maruzachi yoki dissertantga etiroz bildira oladigan shaxs. Ozbekistonda fan nomzodi ilmiy darajasini olis ...

Opsion

Opsion - sotuvchi yoki haridorga qimmatli qogozlar yoki tovarlarni muayyan muddat davomida belgilangan narxlarda sotib olish yoki sotish huquqini beradigan shartnoma. Fyuchers O. birja bitishuvi turlaridan biri bolib, tovarni keyinchalik birjada ...

Optik aloqa

Optik aloqa - optik diapazondagi elektromagnit tebranish par yordamida boglanadigan aloqa. Optik aloqa liniyalari tuzilishi jihatidan radioaloqa li-niyalariga oxshaydi. Nurlanishni modulyasiyalash uchun taminlash manbaiga yoki generatorning optik ...

Optik faollik

Optik faollik - bazi moddalar va bugning ozidan yoruglik otkazayotganda qutblanish tekisligining aylanishini vujudga keltirish xossasi. Tabiiy va suniy bolishi mumkin. Optik faol moddalar tabiiy Optik faollikka ega; suniy Optik faollikni esa tash ...

Optik giroskop

Optik giroskop - jismning aylanayotganligini bilishga va uning burchak tezligini aniqlashga imkon beradigan asbob. Ishi lazer nurlarining giroskopiklik xossalariga asoslanadi. O. g.ning datchigi vazifasini xalqasimon lazer otaydi. U umumiy yorugl ...

Optik kuch

Optik kuch - simmetriya oqiga ega bolgan linza yoki linzalar tizimining yoruglik nuri sindiruvchanlik qobiliyatini ifodalaydigan kattalik. Tizimning fokus masofasiga teskari boladi. Shunday qilib, linzalar tizimi yoruglik nurini qancha kuchli sin ...

Optik lokatsiya

Optik lokatsiya - optik diapazondagi elektrmagnit tolqinlar yordamida uzokdagi obyektlarni topish, koordinatalarini olchash, shaklini aniklash jarayonlari majmui. Optik lokatorlar yordamida amalga oshiriladi. Ularda zondlovchi nurlagich sifatida ...

Optik pech

Optik pech - biron bir energiya manbai ning nur energiyasini qaytargichlar vositasida toplab, kichikroq sirtga fokuslash orqali yuqori temperatura hosil qiladigan qurilma. Hyp energiyasi manbaiga kora, quyosh pechlari, suniy energiya manbalari da ...

Optik prizma

Optik prizma - yassi sirtlar bilan chegaralangan va shaffof materi-allardan yasalgan jism. Bunday sirtga tushgan nur jismdan otishida sinadi. Optik prizmalarning dispersion va nur qaytarish xususiyatiga ega turlari bor. Spektral Optik prizmalar y ...

Optik shisha

Optik shisha - ota shaffof, kimyoviy turgun bir jinsli shisha. Anik, berilgan optik xossalari - nur sindirish korsatkichi va dispersiya koeffitsiyenti saqlangan holda tayyorlanadi. Shu korsatkichlariga kura, Optik shisha kronlarga yoki flintlarga ...

Optik spektrlar

Optik spektrlar - ultrabinaf-sha, kozga korinadigan va in-fraqizil nurlar, yani 100 dan 0.01 mikrongacha uzunlikdagi tolqinlar sohasini oz ichiga oladigan spektrlar. Kopincha, spektr nurlanuvchi manba tabiatiga qarab ajratiladi. Shunga asosan, at ...

Optik tasvir

Optik tasvir - biron bir obyektning shu obyekt chiqarayotgan yoki qaytarayotgan yoruglik nurlariga optik tizim tasir qilishi natijasida hosil boladigan tasviri. Optik tasvir haqiqiy va tasavvurdagi xillarga bolinadi. Haqiqiy Optik tasvir uchrashu ...

Optik telegraf

Optik telegraf - axborotlarni semafor alifbosi yordamida vizual uzatish sistemasi. 19-asr 1-yarmida keng tarqalgan. Birinchi Optik telegrafni 1794 yil aka-uka fransuzlar K. va I. Shapp Parij bilan Lill orasiga qurgan. Qozgaluvchan reykalardan ibo ...

Optik tizimlar

Optik tizimlar - optik elementlar majmui. Quyidagi korsatkichlar bilan ifodalanadi: chiziqli apertura, burchakli yoki chiziqli kuzatish maydoni, optik kattalashtirish olchamlari, tasvirning sifatliligi, ajrata olish qobiliyati va yoruglik energiy ...

Optimetr

Optimetr - chiziqli olchamlarni olchaydigan asbob; richagli-optik mexanizm yordamida nisbiy usulda olchaydi. Mexanizmda richagli uzatgich sifatida tebranma kozgu, optik ozgartirgich sifatida avtokollimatsion naycha qollaniladi. Birinchi marta nem ...

Optoelektronika

Optoelektronika - yoruglik va elektr usullaridan foydalanib axborotlarni ishlash, saklash hamda uzatish masalalari bilan shugullaniladigan elektronika bolimi. Radioelektronika va hisoblash texnikasinish taraqqiyot bosqichi sifatida yuzaga keldi. ...

Optron

Optron - yoruglik signallarini kuchaytirib yoki ozgartirib beradigan asbob. Yoruglik nurlatgichi va foto qabul qilgichdan iborat. O. elementlari ozaro optik, elektr yoki aralash usulda ulanadi. Yoruglik nurlatgichida kiruvchi elektr signallar yor ...

Oq akatsiya

Oq akatsiya, soxta akatsiya - dukkakdoshlar oilasiga mansub daraxt turi. Boyi 20 - 30 m. Bargi uzun bandli, uz. 10 - 25 sm, patsimon murakkab; har bir bargi 5 - 12 juftgacha yaproqchali. Gullari oq, hidli, shirali, topguli shingilsi-mon. Dukkagi ...

Oq ayiq

Oq ayiq - ayiqsimonlar oilasiga mansub sut emizuvchi; bazan alohida Thalarctos urugiga ajratiladi. Gavdasininguz. 2 - 2.5 m, bazan 3 m gacha, balandligi 1.5 m gacha, vazni 800 kg gacha. Yungi oq, bazan limon yoki kulrang tusda. Tovoni va panjalar ...

Oq hun

Oq hun - garbiy hunlar. Hunlar davlatinnng songgi davrida shim. hunlar hukmdori Qut ush qabilasi bilan garbga Qang davlati tomon chekingan. Mazkur davlatning xoni qudachilik hurmati yuzasidan Qutushga va uning odamlariga oz hududidan joy bergan. ...

Oq ilon

Oq ilon, chipor ilon - suvilonsimonlar oilasiga mansub tur. Gavdasininguz. 1 - 1.5 m. Terisi kulrang, bazan sargish, yashil tusda tovlanadi. Kaltakesaklar, qushlar va kemiruvchilar bilan oziqla-nadi. Kunduzi devor yoriklarida, toshlar tagida, tur ...

Oq kapalaklar

Oq kapalaklar - kunduzgi kapalaklar oilasi. Yozilgan qanotlarining uz. 8 sm gacha, kopincha oq, sariq yoki alvon rangli qora doglari bor. Qurtlari yashil yoki olachi-por rangli, tanasi qalin va kalta tuklar bilan qoplangan. Gumbagi ipak bel-bog y ...