ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 199

Pnevmatik asboblar

Pnevmatik asboblar - ichiga pnevmatik dvigatel ornatilgan dastlabki ish kurollari. Pnevmatik bolgalar, perforatorlar, beton qoporgichlar, gayga buragichlar, arralar, qaychilar, silliqlash va parmalash mashi-nalari Pnevmatik asboblar jumlasiga kir ...

Pnevmatik pochta

Pnevmatik pochta - pnevmotransportnmnt turli hujjat va mayda narsalarni havo oqimi yordamida quvur boylab tashiydigan turi. Birinchi Pnevmatik pochta 1853 yil London telegrafida qurilgan. Pnevmatik pochta qurilmasining asosiy elementlari: quvurla ...

Pnevmatolit konlar

Pnevmatolit konlar - pnevmatoliz natijasida magmadan ajralib chiqqan gazlar va ularning boshqa jinslarga tasiridan Yerning chuqur qismida hosil bolgan foydali qazilma uyumlari. Pnevmatolit konlarni tashkil qiladigan rudalar tomir, daykalar shakli ...

Pnevmatoliz

Pnevmatoliz, pnevmatolit - magmadan ajralib chiqqan rudali elementlar, gazlar va suv buglariga boy suyukdiklarning tog jinslari bilan ozaro reaksiyaga kirishib, turli minerallar hosil bolishi. Suyuqlik tarkibida qalay, fosfor, oltingugurt, xlor, ...

Pnevmo.

Pnevmo. - ozlashma qoshma sozlarning birinchi qismi bolib, nafas olish va chiqarish, havo va opka bilan bogliq harakat-holat yoki kasalliklarni bildiradi.

Pnevmoavtomatika

Pnevmoavtomatika - avtomatik rostlash va boshkarish vositalari majmui; pnevmatik tizimlar va qurilmalar yordamida ishlab chiqarish jarayonlarini avtomatik boshqarish va fizik kattaliklar ni rostlab turish usullarini ishlab chikish, texnika vosita ...

Pnevmokokklar

Pnevmokokklar - streptokokklar turkumiga mansub bakteriyalar. Hujayrasi, odatda, juft, harakatsiz, dumaloq yoki oval shaklda, grammusbat aeroblar. P. tashki muhit sharoiti tasiriga kam chidamli, patogenlik xususiyatiga ega. Pnevmoniya va nafas or ...

Pnevmotoraks

Pnevmotoraks - plevraning visseral va pariyetal varaqlari oraligiga havo toplanishi; patologik holat. P. bir tomonlama yoki ikki tomonlama, toplangan havoning miqdoriga qarab qisman yoki toliq bolishi mumkin, bunda opka qisman yoki toliq puchayad ...

Pnevmotransport

Pnevmotransport - sochiluvchan va donali materiallar ni havo yoki gaz kuchi bilan tashishga im-kon beradigan qurilmalar majmui. Havo yoki gazning tortish kuchini vujudga keltirish uchun ventilyator lardan foydalaniladi. P.ning soradigan, haydaydi ...

Pobedit

Pobedit - kobalt va volfram monokarbididan kukun metallurgiyasi usulida qovushtirib oli-nadigan qattiq qotishma. Mustahkam, yeyilishga chidamli material. P. termini volfram-kobalt guruhidagi boshqa qattiq qotishmalarga ham tatbiq qilinadi. P. mas ...

Pochta

Pochta - 1) xatxabar, gazeta-jurnal, jonatma, pul va h.k. qabul qilinib-jonatiladigan davlat aloqa muassasasi ; 2) shu muassasa orqali yuborilgan yoki olingan narsa.

Pochta aloqasi

Pochta aloqasi - transport vositalari yordamida xat, davriy nashrlar, jonatma, pul va h.k.ni qabul qilib olib jonatadigan muassasalar tizimi. Pochta aloqasining yuzaga kelishi bevosita yozuvning paydo bolishi bilan bogliq. Yunoniston, Eron, Misr, ...

Pochta texnikasi

Pochta texnikasi - pochta aloqaspaya asosiy ishlab chiqarish operatsiyalari ni bajarishda foydalaniladigan qurilma va transport vositalari. Eng sodda Pochta texnikasi 1653 i. fransuz Renuar de Villays taklifi bilan yaratilgan pochta yashigidir. P ...

Pochtamt

Pochtamt - aholiga, tashkilot va muassasalarga barcha turdagi pochta, telegraf, telefon, internet aloqalari sohasida xizmat korsa-tuvchi yirik aloqa tashkiloti. P. respublika, viloyat va bazi tuman mar-kazlarida tashkil qilinadi. P. shaharning ma ...

Poda

Poda - birturga oid chorva mollari todasi. P.lar chorvachilik xojaliklarida alohida saklash, boglab bokish yoki yaylovda otlatish uchun tashkil etiladi. Yaylovda bokilganda sokin sigirlar 100 - 200, bu-zoklar 30 - 60, semirtiriladigan yosh mollar ...

Podoliya qirlari

Podoliya qirlari, Podoliya platosi - Ukrainaning jan gar-bidagi qirlar. Dnestrning chap sohilida. Shim.garbdan jan sharqqa chozilgan. Ohaktosh, mergel, qumtosh va slanetslardan, sharqiy qismi esa granit va gneyslardan tarkib topgan. Eng baland jo ...

Podpolkovnik

Podpolkovnik - bir qator davlatlar qurolli kuchlarida zobitlik unvoni. Podpolkovnik unvoni rus armiyasida 17-asrdan mavjud bolgan. U polk komandirining orinbosari, polk shtabining boshligi, alohida batalon, harbiy qismlar komandiri lavozimlarida ...

Podshipnik

Podshipnik - aylanuvchi val va oqlarning tayanchi. Mexanizmning aylanuvchi yoki tebranuvchi kismlari va-ziyatini boshqa qismlarga nisbatan cheklaydi, valdan tushadigan kuchlarni bevosita qabul qilib, valning ravon va oson aylanishiga imkon beradi ...

Podshoh

Podshoh, podsho, shoh - 1) Yaqin va Orta Sharqdagi bazi mamlakatlar hukmdorlari. Dastlab Sosoniylar davlatida qollanila boshlagan. 2) Rossiya hukmdorlarining samoderjaviye agdarilgunga qadar ozbeklar ora-sidagi nomi.

Poema (musiqa)

Poema - 1) lirik-dramatik yoki lirik-hikoyaviy harak-terga ega hamda emotsional joshqinlik bilan sugorilgan erkin shakldagi musiqa asari. Odatda, fortepiano yoki skripka, violonchel kabi torli-kamonli cholgular uchun yaratiladi; 2) simfonik poema ...

Poetika

Poetika - badiiy asarlarda ifoda vositalari tizimi haqidagi fan, eng qad. ada-biyotshunoslikfani. Kengmanoda P. ada-biyot nazariyasi tushunchasiga togri keladi. Adabiyot nazariyasi sifatida P. adabiy tur va janrlar xususiyatini, oqim va yonalishl ...

Pogonoforalar

Pogonoforalar - umurtqasiz hayvonlar tipi. Dastlab 1914 yilda topilgan. Shakli ipsimon, uzunligi bir necha sm dan 1.5 m gacha, xitin nay ichida joylashgan. Gavda boshligi selom, ichagi bolmaydi. Asosan, gavda boshligida uchraydigan ol-tingugurt b ...

Pogona

Pogona, bosqich - to-vushqator, gamma va ladlarni tashkil etuvchi har bir tovush. Yozuvda rim raqamlari bilan belgilanadi.

Dmitriy Pojarskiy

Pojarskiy Dmitriy Mixaylovich - knyaz, boyar, L/ininning safdoshi. 1-zemstvo kongillilar qoshini qatnashchisi, 2-zemstvo kongillilar qoshini va muvaqqat Zemstvo hokimiyati rahbarlaridan biri. Moskvani polyaklar intervensiyasidan mudofaa qilgan. 1 ...

Polab slavyanlari

Polab slavyanlari - garbiy slavyan kabilalari guruhi. Milodiy 1-ming yillik oxiri - 2-ming yillik boshlarida Garbda Laba daryosi va uning irmogi Sala daryosidan, Sharkda Odra daryosi va Shim.da Boltiq dengizigacha yoyilgan hududda yashashgan. Bod ...

Polesye pasttekisligi

Polesye pasttekisligi, Polesye - Belorussiya, Ukraina va RFdagi pasttekislik. Sharqiy Yevropa tekisligining garbiy qismida, Pripyat, Dnepr va Desna daryolarining havzasida joylashgan. Belorussiyaning jan. viloyatlarini Belorussiya Polesyesi, Ukra ...

Poli.

Poli. - ozlashma qoshma sozlarning birinchi qismi bolib, biror narsaning kopligini, tarkiban xilma-xilligini korsatadi.

Poliakrilatlar

Poliakrilatlar - akril kislota efirlarining polimerlari. Umumiy formulasi n, bu yerda R’ - N yoki SN,; R - alkil yoki aril radikali. P.ning bazilari kat-tik, kayishqok, shaffof, bazilari ancha yumshoq, kauchuksimon, mumsimon mahsulotlar. Ultrabin ...

Poliakrilonitril n

POLIAKRILONITRIL n - akrilonitrilning oq rangli chiziqli polimeri. Mol. m. -103; zichligi 1140–1170 kg/m’. Yumshash temperaturasi 220 - 230°. Odatdagi erituvchilar, yoglar tasiriga chidamli. Dimetilformamid, dimetilatset-amid, etilen- va propilen ...

Poliakrilonitril tolalar

Poliakrilonitril tolalar - poliakrilonitril eritmasidan yoki tarkibida 85% akrilonitril bolgan sopolimerlardan tayyorlanadigan sintetik tolalar. Metilakrilat, metilme-takrilat, vinilatsetat, metakrilamid, 2-vinilpiridin, 2-metil-5vinilpiridin, vi ...

Poliamid tolalar

Poliamid tolalar - poliamidlar eritmasidan tayyorlanadigan sintetik tolalar Poliamid tolalar olish uchun, odatda, mol. m. 15000 dan 30000 gacha bolgan chi-ziqsimon poliamidlardan foydalaniladi. Poliamid tolalar pishiq, juda qayishoq, yeyilmaydi, ...

Poliamidlar

Poliamidlar - makromolekula-sining asosiy zanjirida takrorlanadigan - SO - NH - guruhi tutgan sintetik polimerlar. Kimyoviy tuzilishiga kora karbozanjirli va geterozanjirli boladi. Karbozanjirli P. makromolekulasining asosiy zanjiri fa-kat uglero ...

Poliartrit

Poliartrit - bir necha bogimlarning bir vaqtda yoki ketma-ket yalliglanishi. Mustaqil kasallik tarzida paydo boladi, shuningdek, revmatizm, sepsis, podagra, bazan brutsellyoz, sil, zaxm kabi yuqumli kasalliklar oqibatida roy beradi. Kasallikning ...

Polibiy

Polibiy - yunon tarixchisi. 40 kitobdan iborat "Umumiy tarix" asari bilan mashhur. Asar Yunoniston, Makedoniya, Karfagen, Misr, Suriya va Rimning miloddan avvalgi 220 - 146 yillar ora-sidagi ijtimoiy-siyosiy tarixini oz ichiga oladi. Bizgachaunin ...

Poliefir tolalar

Poliefir tolalar - polieti-lentereftalatdan tayyorlanadigan sintetik tolalar. Issiqqa chidamligiga kora, Poliefir tolalar malum bolgan barcha tabiiy va sintetik tolalardan ustun turadi. Poliefir tolalar ishqalanishga, yoruglik nuri, ishqorlarning ...

Poliefirlar

Poliefirlar - geterozanjirli yukrri molekulyar birikmalar. Oddiy va murakkab P.ga bolinadi. Oddiy P. - asosiy zanjirida oddiy efir boglarini tutgan makromolekulalar. Turli kislotali agentlar, spirtlar, al-degidlar, izotsianatlar va boshqa bilan r ...

Poliembrioniya

Poliembrioniya, hayvonlarda - bitta zigotadan bir necha embrion ning rivojlanishi. 1 ta tuxumdan hosil bolgan egizaklar 1 ta jinsga mansub boladi. P.ning muayyan tur uchun xos maxsus va tasodifan sodir boladigan sporadik xillari mavjud. Spetsifik ...

Polietilentereftalat

Polietilentereftalat - sintetik polimer; oq yoki och-qizgish rangli modda. Suyuqlanish temperaturasi -265°; fizik-mexanik xossalari yuqori. Atseton, etilatsetat, ksilol, muz holatidagi sirka kislota va boshqa tasiriga chidamli. Fenolda eriydi. 10 ...

Polifagiya

Polifagiya - 1) odamlarda, mechkaylik - ovqatni haddan tashqari kop istemol qilish. P. soglom odamda energiya va oqsilga talabning oshishi yoki ayrim kasalliklar, shuningdek, gipotalamusdagi ovqatlanish markazining qozgalishi tu-fayli paydo bolad ...

Polifiliya

Polifiliya - muayyan organizmlar guruhining tarixiy jarayonda yaqin qarindosh bolmagan bir qancha ajdod guruhlardan kelib chiqishi. P. konvergensiya asosida amalga oshadi va divergensiyaga asoslangan evolyusion prinsip - monofiliyaga qarshi qoyil ...

Polifoniya

Polifoniya - ovoz larning ifodaviy-badiiy ozaro tengligiga asoslangan kop ovozlilik turi. Aksi - gomofoniya. Turli xalqlar musika merosida va kompozitorlar ijodida asosan 3 ta P. turi ajratiladi: kuy va unga jor boluvchi variantlarning baravar sa ...

Polifosfatlar

Polifosfatlar - superfosfat kislota asosida olinadigan murakkab, konsentrlangan ogitlar, umumiy formulasi Mep+2 Rp O3p+1. P. tuzilishiga kora, chiziqli yoki halqasiz va halqali P.ga, olinishiga kora, suniy va tabiiy P.ga bulinadi. Suniy P. superf ...

Poligamiya

Poligamiya - kop nikoxlilik. Kopincha "P." termini kop xotinlilikni ifo-dalash uchun notogri ishlatiladi.

Poligamiya (biologiya)

Poligamiya - hayvonlarda jinslar ortasida 1 jins ning bir mavsum davomida bir necha qaramaqarshi jins bilan qoshilishi. Osimliklarda kop uylilik - 1 ta osimlikning ozida, 1 turga mansub har xil osimliklarda 2 jinsli va 1 jinsli gullar bolishi.

Poligenlar

Poligenlar - miqdoriy genotipik ozgaruvchanlikning mavjudligiga sababchi bolgan, kumulyativ polimeriya tipida tasir korsatadigan genlar tipi. P.dan tashqari, oligogenlar ham mavjud. Oligo-genlar sifat ozgarishlarni tamin etadi. Har ikkala genlar ...

Poliginiya

Poliginiya - asosan, patriarxatga xos bolgan nikoh shakli. Ayrim xalqlarda, koproq, musulmon xalqlarida saqlanib qolgan. Bazan P. poligamiya shaklida ham qollaniladi. P. aslida guruxli nikohning qoldigidir, unda bir urugning barcha ayollari boshq ...

Poligon

Poligon - 1) harbiyda quruqlik yoki dengizning qurol-aslahalar va harbiy texnikani sinash, qoshinlar ning jangovar tayyorgarligiga doyr tadbirlarni va taktika bora-sidagi tadqiqotlarni otkazish uchun maxsus jihozlangan qismi; tajriba uchun va kop ...

Poligonometriya

Poligonometriya - Yer sir-tidagi nuqtalarning ozaro vaziyatini aniqlash usullaridan biri. Serdaraxt va kop binoli joylarda triangulyasiya orniga qollaniladi. Geodezik tayanch shoxobchalarini yasashda qol keladi. Poligonometrik tarmoklar va yurish ...

Poligrafiya

Poligrafiya - gaz., jur., kitob, plakat va boshqa bosma mahsulotlar tayyorlash bilan bogliq texnika sohasi; matn va grafik tasvirlardan nusxa kopaytiradigan texnika vositalari majmui; matbaachilikning moddiy-texnika negizi. Ilgari kitoblar faqat ...