ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 201

Port-sudan

Port-sudan - Sudanning shim.sharqiy qismidagi shahar. Kassala viloyatida. Axrlisi 305 ming kishidan ziyod. P. -S. mamlakatning Qizil dengiz boyidagi eng katta porti. Chetga paxta, yer yongoq, chorvachilik mahsulotlari chiqariladi. Metallsozlik, n ...

Portativ

Portativ - uncha katta bolmagan, kotarib yurish uchun qulay va ixcham, bir joydan ikkinchi joyga osongina suriladigan narsa, asbob, apparat.

Portik

Portik - asosan, bino bosh tarziga, ayrim hollarda 2 yoki 3 tomoniga ishlangan qator ustun, kolonnalar. Qad. memorlikda keng tarqalgan. Yunoniston sayrgohlarida P.lar bolgan. 18 - 19-asrlarda klassitsizm davri memorligida, 20-asrda, asosan, jamoa ...

Portland sement

Portland sement, suvga chidamli boglovchi modda; qurilish materiali. Tarkibi asosan kalsiy silikatlardan iborat. Sementning keng taraalgan turi hisoblanadi. Klinker va gips aralashmasini juda mayin tuyib olinadi. Aralashmaga malum miqdorda faol m ...

Portlash

Portlash - oniy vaqtda chegaralangan hajmda katta miqdorda energiya ajralib chiqish jarayoni. Malum xajmni egallab turgan modda P. natijasida energiya ajratib, atrofdagi muhitni juda katta kuch bilan harakatga kelti-ruvchi yuqori bosimdagi qiziga ...

Portlatkich

Portlatkich - snaryad, mina, bom-balardagi portlovchi moddalarii portlatish uchun ishlatiladigan mexanizm. Zarbiy P., distan-sion P. yoki distansion naycha, kontaktsiz P., ijro-ch i P. kabi turlarga bolinadi. Hamma turdagi P., umuman, detonatsiya ...

Portlatuv ishlari

Portlatuv ishlari - tabiiy yoki suniy materiallarni koporish, siljitish, ularning tuzilishi yoki shakl ozgarishini tekshirish maqsadida xalq xojaligida bajariladigan ishlar. Portlatuv ishlari portlovchi moddalar va zaryad yordamida bajariladi. Po ...

Portlend

Portlend - AQShning shim garbiy qismidagi shahar, Oregon shtati-da. Aholisi 529.1 ming kishi. Uillamett daryosining Kolumbiya daryo-siga quyilish joyida, okeandan 170 km ichkaridagi port, chetga ormon mahsulotlari va galla chiqariladi. Transport ...

Portlovchi moddalar

Portlovchi moddalar - tashqi tasirlar natijasida katta tezlik bilan kimyoviy reaksiyaga kirishib, kop issiklik va gaz ajratib chiqaradigan kimyoviy bi-rikmalar yoki moddalar aralashmasi. Bu reaksiyalar Portlovchi moddalarning qizishi, unga berilg ...

Portlovchi yulduzlar

Portlovchi yulduzlar, eruptiv yulduzlar - fizik jihatdan ozgaruvchi yulduzlar sinfi. Ularda portlash jarayonlari sodir bolishi natijasida ravshanligi gay-ritabiiy ravishda, kopincha kuchli ozgaradi. Portlovchi yulduzlarga ota yangi yulduzlar va b ...

Portret

Portret - inson obrazini tasviriy san’atda eng murakkab janr hisoblanadi. Portret frans. portrait - tasvir - 1) tasviriy sanat janri; real hayotda mavjud bolgan yakka, ikki yoki bir guruh kishilar, rassom tasavvurida paydo bolgan xayoliy qiyofala ...

Portsmut

Portsmut - Buyuk Britaniyaning jan. qismidagi shahar, Xempshir grafligida. Aholisi 182.2 ming kishi. Lamansh bogozidagi port. Kemasozlik va kema tamirlash, radioelektronika, tikuvchilik sanoati korxonalari bor. Koprik orqali Gosport shahri bilan ...

Portu

Portu, Oporto - Portugaliyanknt shim garbiy qismidagi shahar. Portu okrugining mamuriy markazi. Axoliyey 302 ming kishidan ziyod. Transport yollarining yirik tuguni. Doru daryosining Atlantika okeaniga quyilish joyidagi yirik port. Aeroporti xalq ...

Portualegri

Portualegri - Braziyaiyanish jyan. qismidagi shahar. Riugrandidu-Sul shtatining mamuriy markazi. Ahrlisi 1.3 mln. kishi. Atlantika oke-anining Patus kol-qoltigi sohilidagi port. Aeroporti xalqaro ahamiyatga ega. Mamlakat jan.dagi yirik iqtisodiy ...

Portugallar

Portugallar - xalq, Portugaliyaning asosiy aholisi. Umumiy soni 13.67 mln. kishi. Portugal tilida sozlashadi. Dindorlari, asosan, ka-toliklar. Katta yevropeoid irqining hind-orta dengiz irqiga mansub. P. etnosining asosini eng qad. iberiy qabilal ...

Portveyn

Portveyn - kuchli uzum vinosn. Tarkibida 17 - 20% spirt, 5 - 14% qand, 4 - 6 g/l vino kislotasi bor. Oq, pushti va kizil uzum navlaridan oxirigacha bijgimagan turp aralash sharbatni yoki yangi ezilgan gujumlarni etil spirti bilan spirtlash va mua ...

Posangi

Posangi - 1) tarozi pallalarini tenglashtirish yoki narsa tortilayotganda idish ogirligini chiqarib tashlash uchun tarozining bir palla-siga qoyiladigan qoshimcha tosh yoki yukcha; 2)texnikada - mashina va mexanizmlarning aylanuvchi qismlarini mu ...

Poseydon

Poseydon - yunon mifologiyasida olimpiyalik xudolardan biri, Kronos va Reyaning ogli. Dunyoga hukmronlik qilishni akalari Zevs va Aid bilan bolishib olgan. Unga dengiz nasib qilgan. Qolida uch tishli ayri bilan tasvirlangan, u ana shu ayri yordam ...

Posho

Posho, poshsho - Usmonli turk imperiyasila fuqarolar va harbiylarga berilgan faxriy unvon. Dastlab, vazir, beklarbegi va boshqa yuqori mansabdor shaxslar unga sazovor bolgan. P. idora etgan viloyat yoki tuman posholik deb atalgan. 19-asrdagi islo ...

Posidoniy

Posidoniy - yunon stoik-faylasufi, Rodos orolidagi maktab boshligi. Sitseronnnng ustozi. Stoitsizmni platonizm bilan birga qoshgan. Bilimning hamma sohasini qamrab olgan asarlari antik naturfalsafani yakunlab bergan va shu tariqa antik falsa-faga ...

Postimpressionizm

Postimpressionizm - 19-asr oxiri - 20-asr boshlarida fransuz rassomlik sanatidagi asosiy yonalishlar ning shartli umumlashma nomi. Oz ijodini impressionizm us-lubida boshlagan rassomlar uning in-qirozidan song asta-sekin undan uzoqlashaboshladi. ...

Postulat

Postulat - biror ilmiy nazariyada isbotsiz qabul qilinadigan, lekin biron asosi bolgan prinsip yoki qoida. P., odatda, biror mulohazaga kora asoslanadi, ana shu asoslash uning kabul qilinishiga sabab boladi. P. tushunchasi aksioma tushunchasining ...

Grigoriy Potanin

Grigoriy Nikolayevich Potanin - rus sayyohi, etnografi, folklorshunosi; Sibir va Markaziy Osiyo tadqiqotchisi. 1863 - 64 yillarda Rossiya Geografiya jamiyati tomonidan rus astronomi K.V.Struve rahbar-l i gida Zaysan koli va Tarbagatay tog tizmasi ...

Nikolay Potanin

Nikolay Potanin - kazak xorunjiysi, Ros-siyadan maxsus topshiriq bilan Qoqon xonligiga yuborilgan. Qozoq dashtlaridagi kazak otryadlaridan birining komandiri. Sankt-Peterburgga borgan Qoqon xonligi elchilarini kuzatish va bosib otilgan yollarning ...

Potensial

Potensial - biror vazifani hal etish va kozlangan maqsadga erishishda foydalaniladigan manba, imkoniyat, mablag, zaxiralar; ayrim shaxs, jamiyat, davlatning muayyan sohadagi salohiyatlari.

Potensial (fizika)

Potensial - fizik kuch maydoni ni va umuman, vektorlar orqali ifodalanadigan fizik kattaliklar maydonlarini harak-terlaydigan miqdor. Jismning massa birligi ni kuch maydonining biror nuqtasidan boshqa nuqtasiga kochirganda maydonning bajargan ish ...

Potensial energiya

Potensial energiya - mexanik tizim umumiy energiyasining malum ulushi. U shu tizimni tashkil etgan zarralarning ozaro joylashishi va tashki kuch maydonidagi vaziyatiga bogliq. Potensial energiya tushunchasi konservativ tizimlar uchun orinlidir, y ...

Potensial ora

Potensial ora -fazoning chegaralangan sohasi; bu sohada zarraning potensial energiyasi sohadan tashqaridagiga nisbatan kichik boladi. "P.o." iborasi kuch maydonidagi zarraning potensial energiyasi V ni shu zarraning fazodagi vaziyatiga bogliqligi ...

Potensialoskop

Potensialoskop - elektr signallar tarzidagi axborotni yozib olish, saklash va lyuminessent ekranda namoyish qilish uchun moljallangan elektron-nurli asbob. Yozib olingan axborot elektr signallari tarzida P.ning kirish elektrodiga beriladi. Elektr ...

Potensiometr

Potensiometr - 1) magnit P. - magnit may-don kuchlanganligi, yani 2 nuqta ora-sidagi potensiallar farqi ni olchash uchun moljallangan asbob. Bikr va egiluvchan xillari bor; 2) elektr zanjiridagi e. yu. k. yoki kuchlanishni olchash uchun moljallan ...

Poti

Poti - Gruziyadagi shahar. Qora dengiz boyidagi port. Rioni daryosi soxilida. Temir yol stansiyasi. Axrlisi 41 465 kishi. Gidrome-xanizmlar, "Elektroapparat", elektromashina kuchaytirgichlari, kemasozlik, kema tamirlash zavodlari, un, baliq k-tla ...

Potok liniya

Potok liniya - korxonalarda de-tallar tayyorlash yoki buyumlarni yi-gishda bajariladigan texnologik ja-rayonlar ketma-ketligiga moslab joylashtirilgan va birbiriga boglangan ishlov beruvchi mashinalar maj-mui. Har bir mashina yoki ish orni malum ...

Povellit

Povellit - molibdatlar sin-figa mansub mineral. Kalsiyning molibdati Sa, tarkibida 72% MoO3, 28% SaO boladi, 10% gacha molibden izomorf tarzda volfram bilan almashadi. Tetragonal sistemada kristallanadi, dipiramidal va tabletkasimon kristallar ho ...

Povidlo

Povidlo - mevalar, rezavor va shakardan tayyorlanadigan shirinlik. Olma, nok, olxori, orik va boshqa mevalar yoki ularning aralashmasi pyuresi ga shakar qoshib qaynatib tayyorlanadi. Tabiiy kislotasi past bolgan pyurega limon yoki b. oziq-ovqat k ...

Poyabzal

Poyabzal - oyoq kiyimi. Oyoqni issiq, sovuq, nam, loy, chang va shikastlanishdan saqlaydi. Ibtidoiy odamlarni tabiat noqulayliklari oyoqlarini biron-bir narsa bilan himoya qilishga majbur qilgan. Ular qayerda yashashlariga qarab, yalang oyoq yuri ...

Poyandoz

Poyandoz - alohida hurmat belgisi sifatida mehmon oyogi ostiga toshaladigan gazmol, gilam yoki korpacha. Qadimdan P. obroli mehmonlar kutib olinganda, kelin tushirganda ishlatilgan. Hozir idora va tashkilotlarda yolak-dax^izlarga ham gilam-P. sol ...

Poyezd

Poyezd - bir yoki bir necha vagon tir-kalgan tarkib. Vagonlar bir-biriga maxsus tirkash moslamasi bilan ulanadi. P. umumiy signalizatsiya tizimi bilan taminlanadi. Bitta yoki bir nechta tirkama ulangan avtomobil avtopoyezd deb ataladi. P.ning sho ...

Poyga

Poyga - 1) ot sporti turi; chopqir otlarni sinash. Angliyada 17-asrdan uyushtirila boshlagan. Markaziy Osiyo, jumladan, Ozbekistonda P. qadimdan malum. P.da qatnashuvchi chavandozlar signal berilishi bilan belgilangan mar-raga qarab ot qoyganlar, ...

Poygoh

Poygoh - kavush, oyoq kiyim yechadigan joy. Mahalliy uylarda xonaning eshik tarafi. Xona sahnidan bir oz past qilib ajratilgan joy. Zamonaviy uylarda dahliz, koridor va shahrik. P. vazi-fasini otaydi.

Poykiloterm hayvonlar

Poykiloterm hayvonlar - sovuq qonli, tana haro-rati tashqi muhit harorati tasirida ozgarib turadigan hayvonlar. Poykiloterm hayvonlarga barcha umurtqasizlar, baliqlar, suvda va quruqlikda yashovchilar, sudralib yuruvchilar kiradi. Poykiloterm hay ...

Poynting Jon Genri

POYNTING Jon Genri - ingliz fizigi, London Qirollik ja-miyati azosi. London va Kembrij universitetini tugatgan. Birmingem universiteti prof. 1884 yilda elektromagnit energiyasi oqimi zichligining vektori iborasini fanga kiritdi. Bu 1874 yilda rus ...

Pozitiv

Pozitiv - fotografiyada - fotosuratga yoki kinoga olish obyekti da ranglar nisbati qanday tarqalgan bolsa, fototasvirda ham shunday nis-batda aks etadigan haqiqiy tasvirPoziriq mozorqorgonlari: mozorqorgondan topilgam egar va misdan ipshppgan chi ...

Pozitivizm

Pozitivizm - falsafiy yonalish. Unga kora, barcha chinakam bilimlar maxsus fanlar yigindisi natijasi-dir; fan biror falsafaning oz ustidan xukmronligiga muhtoj emas. P.ga 19-asrning 30-yillarida O. Konsh asos solgan. P. tabiiy va ijtimoiy fanlar ...

Pozitron

Pozitron, ye* - musbat elektr zaryadli elementar zarra, elektronning antizarrasi. Uning zaryadi ye=1.60218910-" Kl.; massasi /ya=0.91093- YU"30 kg; magnit momenti ss=9.2848-10-24 J/Tl. P. spini 1/2 ga teng bolib, Fermi - Dirak statis-tikasiga boy ...

Pozitroniy

Pozitroniy - musbat zaryadi pozitron ye+ va elektron ye~ dan tashkil topgan zarra. Pozitronlarning modda atomlari bilan sekin toqnashuvidan hosil boladi. Ps bilan belgilanadi. P. tuzilishi vodorod atomiga oxshaydi, unda vodorod atomidagi proton o ...

Pozitsiya

Pozitsiya - 1) biron narsaning joylashishi, dastlabki orni ; 2) biron-bir masala yuzasidan bildirilgan fikr, nuqtai nazar; dalil, voqea, hodisaning muayyan bahosi; shu bahoga muvofiq amalga oshirilgan xatti-harakat.

Pozitsiya (harbiy)

Pozitsiya - harbiy qismlar egallagan yoki ularning joylashishi uchun tayyorlangan maxsus orin. P. muhandislik jihatidan puxta ji-hozlanadi va eshelonlashtirilgan mudofaa doirasining asosiy qismi hisoblanadi. P.ning asosini mudofaadagi qism yoki b ...