ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 207

Qisqa tutashuv

Qisqa tutashuv - elektr zanjiri otkazgichlarida hosil boladigan zararli elektr kontakti; ozgaruvchan tok tarmogida fazalarning Yer bilan tutashuvi natijasida, ozgarmas tok tarmogida qutblar orasida yoki qutb bilan Yer orasida sodir boladi. Qisqa ...

Qisqartma sozlar

Qisqartma sozlar - barqaror soz birikmalari komponentlarining bosh harflarini yoki malum qismlarini olib qoshish bilan hosil qilingan sozlar. Mas, IIV - Ichki ishlar vazirligi, XTB - Xalqtalimi boshqarmasi, fil-fak - filologiya fakulteti. Qisqart ...

Qissa

Qissa - badiiy adabiyotda epik janr turlaridan biri. Garbiy Yevropa va Amerika adabiyotida povest manosidagi Q. tushunchasi yoq, nasrning romandan boshqa barcha janrlari "novella" termini orqali ifodalanadi. Rus va ozbek adabiyotlarida Q.ning hoz ...

Qissaxon

Qissaxon - afsona, rivoyat va dostonlarni ifodali qilib aytish yoki badiiy oqish mahoratiga ega bolgan professional ijrochi. Q.lar turli yiginlarda yoki maxsus uyushtirilgan qissaxonlik kechalarida xalq dostonlarini, qiziqarli tarjima hikoyalarni ...

Qissaxonlik

Qissaxonlik - afsona, rivoyat, xalq dostonlari va qissalar aytish va eshitish ananasi. Utmishda q. uchun maxsus kecha va yiginlar uyushtirilgan. Ularda xalq dostonlarining qayta ishlangan variantlari, mumtoz adabiyot namunalari asosida tuzilgan h ...

Qitir pashshalar

Qitir pashshalar, qitirlar - qisqa moylovli ikki qanotlilar oilasi. Bu oiladan Pale-arktikadagi eng yirik pashsha - ulkan qitirning uz. 50 mm ga yetadi. 5500 dan ortiqturi bor. Ozbekistonda 300 ga yaqip turi tarqalgan; asosan, dasht va chol minta ...

Qiyin eriydigan metallar

Qiyin eriydigan metallar, qiyin suyuqlanuvchi metallar - suyuqlanish temperaturasi 1650 - 1700° dan yuqori bolgan metallar; 1000° dan yuqori temperaturada mexanik xossalarini, puxtaligini yoqotmaydi. Qiyin eriydigan metallar m.ga titan I, vanadiy ...

Qiyom

Qiyom - shakarni suvda qaynatib tayyorlangan quyuq sharbat. Q.ga sabzavot, meva, rezavor mevalar va boshqalar solib qaynatib murabbo tayyorlanadi. Chakchak uchun asal yoki shakardan maxsus Q. tayyorlanadi.

Qiyos

Qiyos - shariat manbalaridan biri. Q.da dastlabki 2 manba - Quron va sunnada berilmagan biror huquqiy masala ulardagi shunga oxshash masala boyicha berilgan qorsatmaga taqqoslash yoli bilan sharh etilgan. Mas, araqning shayton ishi ekanligi, urus ...

Qiyos Jirov

Qiyos jirov Qayrat ogli - Qoraqalpogiston xalq jirovi. Sayfulla jirov va Begmurod jirovlarning shogirdi. Yoshligidan xalq qoshiqlarini, qobiz kuylarini organgan. "Masposhsho", "Shahriyor", "Shora", "Qoramon - qotil", "Bozoglon", "Qizpolvon" dosto ...

Qiyosiy grammatika

Qiyosiy grammatika - ikki yoki undan ortiq tilni ozaro qiyoslash orqali ulardagi oxshashlik yoki tafovutlar belgilanadigan grammatika; "kontrastiv grammatika" deb ham ataladi. Q.g. tillarning fonologik, morfologik, sintaktik, semantik va leksik s ...

Qiyosiy psixologiya

Qiyosiy psixologiya - psixologiya sohasi. Psixikaning filogenetik, ontogenetik holatlar va ularning shakllarini tadqiq qiladi. Qiyosiy psixologiyada hayvonlar psixologiyasi odamlarniki bilan qiyoslanadi, ularning xulq-atvoridagi oxshashliklar va ...

Qiyosiy-tarixiy metod (uslub)

Qiyosiy-tarixiy metod - qiyoslash yoli bilan tarixiy voqeahodisalardagi umumiylik va xususiyliklar, oxshashlik va tafovutlar, ular taraqqiyotidagi bosqich va tamoyillar aniqlanadigan ilmiy tadqiqot metodi; tarixiy metodning bir korinishi. Qiyosiy ...

Qiyosiy-tarixiy tilshunoslik

Qiyosiy-tarixiy tilshunoslik, qiyosiy tilshunoslik, komparativistika - tilshunoslikning qarindosh tillarni, yani genetik jihatdan ozaro bogliq tillarni organuvchi, ular ortasidagi munosabatlarni aniqlovchi hamda ularning zamon va makon boyicha ta ...

Qiyshiq boyin

Qiyshiq boyin - boyin yumshoq toqimalari va muskullarining bir tomonlama tortishishi, umurtqa pogonasi boyin qismining qiyshayishi yoki kasallanishi natijasida boshning bir tomonga qiyshayib qolishi. Kopincha homilaning ona qornida notogri rivojl ...

Qizdirish asboblari

Qizdirish asboblari - moddalar, narsalar va muhitni qizdirish, binolarni isitish uchun moljallangan issiklik texnikasi asboblarining umumiy nomi. Issiqlik ishlab chiqaruvchi va issiqlik almashinuvchi turlarga bolinadi. Birinchisida turli xil ener ...

Qizil daraxt

Qizil daraxt - tropik mamlakatlarda osadigan, yogochi qizil va jigarrang tovlanadigan daraxtlar turi. Janubiy Amerika va Afrikada osadigan maxagoniya. Osiyoning sharqijanubidagi gunafsha hidli sappon daraxti yogochi jahon bozorida qadrlanadi. Yog ...

Qizil dum

Qizil dum - kapalak turi. Yevropa va Osiyoda tarqalgan. Garbiy Sibirning Yevropa qismida, Uzoq Sharqda va Orta Osiyo toglarida uchraydi. Erkagining qanotlari yoyilganda 45 mm cha, urgochisiniki 60 mm cha; oldingi qanotlarida 2 - 3 ta qora yol bor ...

Qizil gozlar

Qizil gozlar, flamingolar - qushlar turkumi. Bazan laylaksimonlar turkumi tarkibiga kenja turkum maqomida ham kiritiladi. 6 turi malum. Janubiy Garbiy Yevropa, Afrika, Janubiy Garbiy Osiyo, Janubiy va Markaziy Amerika hamda Shim. Amerikaning jan. ...

Qizil kitob

Qizil kitob - yoqolib borayotgan yoki yoqolish xavfida bolgan noyob osimlik va hayvon turlarini qayd qiluvchi davlat hujjati. Qizil kitobda osimlik va hayvon turlari sonining kamayishi, areallarining qisqarib borishi sabablari yoritiladi; ularni ...

Qizil qalam

"QIZIL QALAM" - adabiy jamiyat. 1926 yil avg.da Samarqandda Shokir Sulaymon raisligida tashkil etilgan. Jamiyat faoliyatida Otajon Hoshim, Botu, Ziyo Said, Sotti Husayn, Oltoy, Anqaboy, shuningdek, Uygun, Hamyd Olimjon, Mirtemir, Oydin ishtirok e ...

Qizil va oq gullar urushi

Qizil va oq gullar urushi - Angliya taxti uchun plantagenetlar sulolasining 2 yonalishi: Lankasterlar va yorklar ortasidagi ozaro urush. Lankasterlarni iqtisodiy qoloq Shim. va Uels baronlari, yorklarni iqtisodiy taraqqiy qilgan Janubiy Sharqning ...

Qizil volchanka

Qizil yugurik- etiologiyasi noaniq bolgan, patogenezi murakkab kasallik bolib, klinik alomatlarining hilma-hilligi bilan ajralib turadi. Ushbu kasallik ayollarda erkaklarga nisbatan koproq kuzatiladi, quyosh nurlariga sezuvchanligi ota yuqori bol ...

Qizil yassi temiratki

Qizil yassi temiratki - terining surunkali kasalligi; bunda bilak, bilakkaft usti, boldir panja bogimi sohalariga, kamdankam shilliq qavatlarga mayda yaltiroq och pushtiqizgish tugunchalar toshadi, ular qattiq qichishadi. Qizil yassi temiratkit.n ...

Qizil yotqiziqlar

Qizil yotqiziqlar - gil, alevrolit, kumtosh, konglomerat, ohaktosh va gipslardan tarkib topgan qizil rangli chokindi tog jinslari majmuasi. Qizil yotqiziqlarning quruq iqlim sharoitida hosil bolganligini rangining qizilligi, karbonatliligi va gip ...

Qizilbosh shpanka

Qizilbosh shpanka - malhamchilar oilasiga mansub qongiz. Tanasining uz. 10–20 mm. Ustqanoti kulrangqora bolib, chetlari va ortasida, shuningdek, choki boylab oq yol otgan. Boshi sargimtirqizil. Oyoqlari ingichka, uzun. Dukkakli osimliklar va bosh ...

Qizilcha

Qizilcha - otkir virusli kasallik; yuqori nafas yollari, koz va burun shilliq qavatlarining yalliglanishi, teriga turli toshmalar toshishi va limfa bezlarining kattalashishi bilan kechadi. Dastlab Q.ni qizamiqdan farq qilishmagan, 1881 yildan u a ...

Qizilchol qoramol zoti

Qizilchol qoramol zoti - suti uchun boqiladigan zot. 18-asr oxirlarida Ukrainaning Zaporojye viloyatida kulrang chol qoramollarini qizil ostfrisland, anglen, shortgorn, nemis qizil qoramol zoti va vilstermash zotlari bilan uzoq yillar chatishtiri ...

Qizilga siljish

Qizilga siljish - yoruglik manbai spektridagi chiziklar tolqin uzunliklarining etalon manba spektri chiziqlari tolqin uzunliklariga nisbatan uzayishi hodisasi. "Q s" deb atalishining sababi bu hodisa tufayli spektrning korinma qismidagi chiziqlar ...

Qizilolmasoy oltin koni

Qizilolmasoy oltin koni - Toshkent viloyati Ohangaron tumanidagi kon. Angren shahridan shim.sharqda, Chatqol toglarining jan. yon bagrida joylashgan. Qizilolmasoy oltin konik. 1959 yilda ochilgan. 1975 yildan foydalanilmoqda. Konning umumiy maydo ...

Qiziloyoq

Qiziloyoq - balchiqchilar kenja turkumiga mansub qush. Yevropa va Osiyoda tarqalgan. Garbiy Yevropa, Janubiy Osiyo va Afrikada qishlaydi. Tanasi 30 sm cha, ogirligi 120 g cha. Usti qungir, qora xolli, dumining tagi va qorni oq, oyogi qizgish. Bot ...

Qizilongach

Qizilongach - odam va hayvonlarda ovqat hazm qilish sistemasining halqum bilan meda ortasidagi qismi. Qushlarda Q. kengayib, jigildonni hosil qiladi. Odamda Q. orqa koks oraligida joylashgan 23 - 25 sm uzunlikdagi muskulli naychadan iborat bolib, ...

Qizilqir

Qizilqir - neolit, jez davriga mansub arxeologik yodgorliklar majmuasi. Vobkent daryosining qad. adogi, Buxoro shahridan 40 km shim garbda joylashgan. 1953 yilda Ya.G. Gulomov tomonidan qayd etilgan. 1953 - 60 yil larda Ozbekiston FA Tarix va arx ...

Qizilqiya komir koni

Qizilqiya komir koni - Qirgiziston Respublikasi Osh viloyatidagi kon. Fargona shahridan 28 km jan.da, Olay toglarining shim. tog oldida joylashgan. Qizilqiya komir konik. 1898 yildan ozlashtirilgan, zaxira maydonlar mavjud emas. Komir qatlamlari ...

Qizilquloq

Qizilquloq - qurbaqaboshlar urugiga mansub kaltakesak. Orta Osiyo va Qozogiston chollarida tarqalgan. Tanasi 24 sm cha. Usti qum rang, sargish va kulrang dogli, torsimon naqshli; qorin qismi oq, kokragida qora doglari bor. Q. qum tepaliklarning p ...

Qizilqum fosforit majmuasi

Qizilqum fosforit majmuasi - fosforit konsentratlari ishlab chiqaradigan zamonaviy yirik konboyitish korxonasi. Boyitilmagan fosforit uni, kuydirilgan fosforit konsentrati va boshqalar mahsulotlar ishlab chiqaradi. Navoiy konmetallurgiya kombinat ...

Qizilqum halqa yoli

Qizilqum halqa yoli - davlat ahamiyatiga molik avtomobil yoli. Navoiy viloyatining Karmana shahridan boshlanib, Qalqonota - Deboland - Nurota shahri - Qoshquduq - Boymurot - Uchtepa - Utemurot - Tomdibuloq aholi punktlari orqali otib Zarafshon sh ...

Qiziltasma

Qiziltasma, chumchuqtili, burgun - torondoshlarga mansub bir yillik begona ot. Poyasi yotib, bazan kotarilib osadi, boyi 25 - 60 sm. Sershox, boyi barobar barg bilan qoplangan. Barglari ellipssimon, nashtarsimon, kalta bandli, topguli barg qoltig ...

Qiziltomir

Qiziltomir - royandoshlarga mansub kop yillik begona ot. Orta Osiyoda tarqalgan. Poyasi yer bagirlab osadi, shoxlaydi, sertuk, uz. 20 - 100 sm. Barglari nashtarsimon choziq, uchi otkir, chetlari gadirbudir. Gullari sargishoq, rovaksimon topgulga ...

Qiziqchilik

Qiziqchilik - ozbek ananaviy teatr turi. Q. teatri, asosan, Qoqon xonligi hududida rasm bolgan, ijrochisi qiziqchi, toda boshligi va ish yurituvchisi korfarmon deb atalgan. Uning repertuarini tanqid va muqallid janrlaridagi hajviy va yumoristik k ...

Qiziqish

Qiziqish - shaxsning ozi uchun qimmatli va yoqimli bolgan muayyan narsa va hodisaga munosabati. Bunda insonning oziga xos xususiyati bevosita mujassamlashadi. Q. bilimlarni ongli, puxta, barqaror, anglagan holda ozlashtirishda, konikma va malakal ...

Qiziriqdara choli

Qiziriqdara choli - Surxondaryo viloyatining jan garbiy qismida joylashgan yassi tekislik. Surxon - Sherobod vodiysida. Jan.da Sherobod choli bilan tutash. Zamini 25 m chuqurlikkacha qumloq, uning tagida gil va qum aralashmasidan iborat qatlam yo ...

Qizjibek

"QIZJIBEK" - qozoq xalq eposi. Qozoq folklorining eng yetuk lirikepik asarlaridan. taxminan 17-asrlarda yaratilgan. Asarda Tolagan bilan Qizjibek ortasidagi sof muhabbat uluglangan, ozodlik uchun kurash, sevgiga sadoqat, vatanparvarlik, dostlik g ...

Qizketgan

Qizketgan - Qoraqalpogiston Respublikasidagi shaharcha. Nukus shahar Kengashiga qarashli. Amudaryo sohilida, Nukus - Taxiatosh avtomobil yoli ustida, Nukusdan 10 km narida. Aholisi 23.9 ming kishi. Gisht, marmar, asfalt-beton zavodlari, 3 qurilis ...

Qizlar sayli

"QIZLAR SAYLI" - ozbeklarda Navroz oyi oxirlarida otkaziladigan qad. marosim. Fargona vodiysi, Toshkent, Jizzax va boshqa viloyatlarda udum bolgan. Asosan, qizjuvonlar qatnashgan. "Q.s" har yili orik gullab, mayiz kattaligida dovuchcha tukkan vaq ...

Qizqorgon qorgoshinqalay koni

Qizqorgon qorgoshinqalay koni - Samarqand viloyatidagi Zirabuloq togining jan. yon bagridagi kon. 1951 yilda G.F.Shenderey ochgan. Kon geologiyasini H.N.Boymuhamedov, E.A.Usmonov organgan. Konning geologik tuzilishida silur davrining marmarlashga ...

Qobil va hobil

Qobil va hobil - yahudiy, xristian va islom dini rivoyatlariga kora, Odamatoning ikki ogli. Q. va H. Bibliyada Kain va Avel deb tilga olingan. Rivoyatga kora, Odamato har farzand korganida 1 ogil va 1 qiz tugilar edi. Ilgari tugilgan ogil farzand ...

Qobiliyat

Qobiliyat - insonning individual salohiyati, imkoniyatlari. Q. bilimdan keskin farklanadi, bilim mutolaa natijasi hisoblanadi, Q. shaxsning psixologik va fiziologik tuzilishining xususiyati sanaladi. Q. konikma, malakatssh farq qiladi. Aksariyat ...

Qobiljon Yusupov

Yusupov Qobiljon - Ozbekiston xalq hofizi. Fargona ped. intini tugatgan. Oltiariq tumani madaniyat uyida badiiy rahbar, musiqa rahbari, Fargona davlat filarmoniyasida yakkaxon xonanda. Yu. Mamatbuva hofiz, J. Sultonov, M. Uzoqovlarning ijrochilik ...

Qobiq

Qobiq - ikkita egri chiziq sirt bilan chegaralangan qattiq jism; sirtlar orasidagi masofa boshqa ikkita olchamiga nisbatan kichik boladi. Shakliga qarab doiraviy, silindrlik. elliptik, konussimon, toroidal va boshqa; sirt geometriyasiga qarab mus ...