ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 208

Press-qolip

Press-qolip - keramika, metall, plastmassa, rezina va boshqa materiallarni presslash yoli bilan malum shakldagi hajmiy buyum lar olishga moljallagan moslama. Dastaki, yarim avtomatik; olinadigan, yarim olinadigan, muqim ; ajratish tekisligi goriz ...

Presstij

"PRESSTIJ" - ishbilarmon va tad-birkorlarning haftalik reklama jur-nali. Toshkentda 1995 yildan rus tilida nashr etiladi. Muassislar; "Mir ekonomiki i prava" nashriyot uyi va "Colik, va bojxona xabarlari" gazetasi. Haftaning har dushanba kunlari ...

Presto

Presto - musiqada juda tez surat. 17-asrdan malum. 18-asrdan koproq klassik simfoniya turkumlarining yaku-niy qismlarida ham opera uvertyuralarida qollaniladi.

Pretor

Pretor - Qad. Rimda dastlab oliy mansabdor shaxs, songra miloddan avvalgi 367 yildan konsulning kichik hamkasabasi. Miloddan avvalgi 242 yildan ikki P. saylangan: biri Rim fuqarolari ortasida sudlov ishlarni olib borgan, boshqasi esa - fuqarolar ...

Pretsessiya

Pretsessiya - qattiq jism aylanish oqining tortish kuchi tasirida konus shaklini chizib asta-sekin harakatlanishi. Shu oq ayni paytda nutatsion tebranma harakatlanishi ham mumkin. Yerning oz oqi atrofida aylanishi bilan bogliq P. Yer aylanish oqi ...

Pretsipitat

Pretsipitat, dikalsiy fosfat digidrat, SaNRO4-2N2O - fosforli mineral ogit. Oq yoki och kulrang kukun. Mushtlanib qolmaydi, yaxshi sochiladi. Fosfat kislotani ohak suti yoki bor yordamida choktirib olinadi. Tarkibida 25 dan 38% gacha R2O5 bor. Su ...

Pretsipitatsiya

Pretsipitatsiya, chokish - serologik reaksiya; antigenlar komleksining antitelolar bilan chokma hosil qilishi. Bemor yoki vaksina yuborilgan kishilar, shuningdek, immunlangan hayvon qon zardobidagi antitelo mik,dorini aniklashga imkon beradi. P. ...

Preyskurant

Preyskurant - tovarlar, xizmatlar va mahsulotlar narxlari haqida malumotnoma, toplam. P.da qayd etilgan narxlar P. narxlari deb ataladi.

Prezident

Prezident va "sedere" ozb. "oldinda otirgan") - biror tashkilot, kompaniya, kasaba uyushmasi, universitet yoki mamlakat rahbari lavozimidir. Ushbu soz etimologik tarixi jihatidan, biron bir yigilishda yoki tantanada eng oldinda otirgan kishi mano ...

Prezidentlik boshqaruvi

Prezidentlik boshqaruvi -favqulodda holatlar joriy etilganda davlat boshqaruvida qollaniladigan vaqtinchalik boshkaruv shakli. U, asosan, federativ tuzilishdagi davlat boshqaruvi da qollaniladi. Subyektlar federal konstitutsiya yoki qonunlarni, h ...

Prezidium

Prezidium - majlis, kengashni bamaslahat olib bornsh uchun saylangan shaxslar guruhi, hayat; ayrim jamoat tashkilotlari, ilmiy muassasalar va boshqalarning doimiy rahbar organi.

Priapulidlar

Priapulidlar - tuban chuvalchanglar guruhi. Uz. 2 mm dan 10 sm gacha. Gavdasi chuvalchangsimon, gavda boshligi parenxima bilan tolgan. Gavdasining oldingi qismi - hartu-mi maxsus muskullar yordamida ichkarigatortib olinadi. Ichagi togri, ogiz va ...

Primatlar

Primatlar - yuksak sut emizuvchilar turkumi. P. ajdodlari qadimgi hasharotxorlar. 200 dan ortiq turi bor, 2 ta kenja turkum: chala maymunlar, haqiqiy maymunlarga bolinadi. Uz. 13 - 15 sm dan. Vazni 60 g dan 180 kg va undan ortiqroq. P.ning tuzili ...

Primitiv

Primitiv - sanat taraqqiyotining ilk davrida yaratilgan asar. "P." tushunchasi 18 - 19-asrlar estetika va sanatshunosligida sanat taraqqiyotining "godaklik" va "etuklik" bosqichlarini qaramaqarshi qoyilishidan yuzaga kelgan. P. hukmron uslub asar ...

Primitivizm

Primitivizm - 19-asr oxiri -20-asr boshlarida yuzaga kelgan avangard sanat oqimi; badiiy vositalarni soddalashtirish va primitiv shakllar ga murojaat etuvchi yonalish. Rassomlarning zamonaviy voqelikdan noroziligi natija-sida hayotdan qochib sana ...

Primorye olkasi

Primorye olkasi - RF tarkibidagi olka. 1938 yil 20 okt.da tuzilgan. Uzok, Shark, federal okrugiga kiradi. Rossiyaning chekka jan sharqiy Femida, Primoryeda joylashgan, Yapon dengizi bilan oralgan. Garb va jan garbdan Xitoy va KXDR bilan chegarado ...

Prinsipat

Prinsipat - Qad. Rimda quldorlik monarxiyasi shakli; unda respublika muassasalari saqlanib qoladi, biroq hokimiyat amalda bir kishi - prinseps qoliga otgan. P. tizimi miloddan avvalgi 27 yildan milodiy 193 yilgacha mavjud bolgan.

Printer

Printer - kompyuterda matn yoki grafik tarzidagi malumotlarni qogozga chiqarish uchun moljallangan bosish qurilmasi. Malumotlar qogozga oq-qora yoki rangli tarzda chop qilinishi mumkin. Shu jihatdan P.lar bir-biridan farq qiladi. Ularning kop tur ...

Pristan

Pristan - Qoraqalpogiston Res-publikasidagi shahar. Nukus shahar Kengashiga qarashli. 1958 yil 16 aprelda asos solingan. Yaqin temir yol stan-siyasi - Nukus. Amudaryoda transportning rivojlanishi natijasida vujudga kelgan. Aholisi 15.7 ming kishi ...

Pristli Jozef

PRISTLI Jozef - ingliz faylasufi, kimyogari, deizm tarafdori. 1794 yil AQSH ga muxrjir bolib ketgan. "Materiya va ruh togrisida tadqiqotlar" asari da tabiatning moddiyligi, ruh materiyaning xususiyati ekanligi togrisidagi goyalarni ilgari surgan. ...

Pritam Amrita

Pritam Amrita - hind shoirasi, adi-basi. Panjobi, hind tillarida ijod qiladi. Ijodining dastlabki davrida R. Tagor shaxsiyati va ijodining tasiri kuchli bolgan. Dastlabki sheriy toplamlari - "Sovuq nurlar" va "Amrita tolqinlari". Hozirgi hind ada ...

Produtsentlar

Produtsentlar - fotosintez va xemosintez yordamida anorganik moddalardan organik moddalar hosil kiladigan avtotrof organizmlar. P. geterotrof organizmlar - kon-sumentlar va redutsentlarga qaramaqarshi qoyiladi. Quruklik va suv ekosis-temasidagi a ...

Prodyuser

Prodyuser, - rivojlangan mamlakatlarda film ishlashda goyaviy-badiiy va tashkiliymoliyaviy jihatdan nazorat qilishni amalga oshiruvchi kinokompaniyaning ishongan kishisi. Rejissyor, aktyor, ssenariychilar ham Prodyuser bolishi mumkin.

Profag

Profag - bakteriya hujayrasida xromosoma bilan bir vaqtda replikatsiya kilinadigan urta miyona bakteriofag genomi; bakteriofagning latent infeksiyasiz shakli. Odatda, bunday fag genomi P. holatga utishdan oldin bakteriya xromosomasining muayyan q ...

Professor

Professor - oliy oquv yurti oqituvchisi yoki i.t. muassasasi xodi-mining ilmiy unvoni, lavozdmi. P. atamasi dastlab Rim imperiyasi da grammatika va voizlik maktabi oqituvchilariga nisbatan qollangan. Orta asrlarda diniy maktab muallimlari, 13-asr ...

Profilaktika

Profilaktika - odamlarning uzoq umr kurishi, ishlash krbiliyatini saqlab qolishi, aholining jismoniy rivojlanishini yaxshilash. kasalliklarning yuzaga kelishi va tarqalishini oldini olish hamda salomatlikni himoya qilishga qaratilgan iqtisodiy, i ...

Profilaktoriy

Profilaktoriy - davolashpro-filaktika muassasasi. Aholini ishdan ajralmagan holda davolaydi, dam olish uchun sharoit yaratadi. Yirik ishlab chiqarish korxonalari qoshida kasaba uyushmasi tashkilotlari tomonidan tashkil qilinadi. P.ga kunduzgi, tu ...

Progesteron

Progesteron - urgochi umurtqali hayvonlar va ayollar jinsiy gormoni. Kimyoviy tabiatiga kora, steroid, organizmda xolesterindan sintezlanadi. Asosan, tuxumdonning sariq tanasida hosil boladi. Homiladorlik davrida ayol organizmida, bogozlik va urc ...

Programmalash tili

Programmalash tili - malumotlar ni va ularni elektron mashinalarda ishlash algoritmlari ni bayon qilish uchun moljallangan rasmiy til; odamning elektron mashina bilan boglanishi uchun ishlatiladigan shartli belgilar tizimi. Programmalash tili tab ...

Progress

Progress - rivojlanishning quyidan yuqoriga boradigan yonalishi. "P." tushunchasi butun bir sistemaga, uning ayrim elementlari yoki para-metrlariga nisbatan ham qollanadi. P. regresennng aksi. "P." tushunchasi dastlab, asosan, jamiyat tarixiga ni ...

Progressiya

Progressiya - sonlar ketma-ketligi dan yoki doimiy songa kopaytirish dan hosil boladi. Doimiy sonning qiymatlariga qarab P.lar osuvchi yoki kamayuvchi deyiladi.

Projektor

Projektor - optik tizimlar yorda-mida lampaning yoruglik oqimini malum fazoviy burchak ostida toplab yonaltiruvchi yoritish asbobi. P.ning optik tizimi sifatida kozgu va linzalar, yoruglik manbai sifatida yoyli lampa va maxsus choglanma lampalar ...

Prokariot

Prokariotlar - hujayrasida membrana bilan chegaralangan yadrosi bolmagan organizmlar. P.ga bakteriyalar, sianobakteriyalar, arxebakteriyalar kiradi. DNK, oqsil va RNKdan iborat yadro apparati sitoplazmada ochiq joylashgan. Genetik sistemasi hujay ...

Prokat (metallurgiyada)

PROKAT metallurgiyada) - metall va metall qotishmalarini qizdirib yoki sovuqlayin prokatlab tayyorlanadigan bu-yumlar. Mas, list, lenta, polosa, rels, balka, truba, sim, shveller, dvutavr va boshqa P. tayyorlashda zagotovka boylamasiga, kondalang ...

Prokat ishlab chiqarish

Prokat ishlab chiqarish - polat va boshqa metallardan prokatlash yoli bilan turli buyum va yarimfabrikatlar olish, shuningdek, sifa-tini oshirish maqsadida ularga qoshimcha ishlov berish. Prokat ishlab chiqarish ch.ning asosiy mahsulotlariga yari ...

Prokat stani

Prokat stani - metall quymalarga bosim bilan ishlov berish uchun moljallangan agregat. Asosiy ish qismi aylanib turuvchi vallar. Metall shu vallar orasidan otganda prokatla-nadi. P.yeda ishlanadigan materialni ombordan qizdirish pechlari va stan ...

Prokl

Prokl - yunon faylasufi; triada metodi asosida neoplatonizmning butun sistemasini har taraflama dialektik tarzda ishlab chiqqan. Orta asr falsafasi rivojiga katta tasir korsatgan. Asosiy asari - "Ilo-hiyotning birinchi asoslari". P. Platonning "T ...

Proktit

Proktit - togri ichak shilliq qavatining yalliglanishi. Yogon ichakning qar qanday yalliglanishi, togri ichakdagi turli ozgarishlar oqibatida kelib chiqadi. P.ga aksariyat jarohatlar, kimyoviy yoki termik kuyish yoki shilliq qavatga achchiq kalam ...

Prokuratura

Prokuratura - ayrim mamlakatlarda jinoiy ishlarni qozgatish, ayblovni yoqlash, sud protsessida davlat manfaatlarini himoya qilish vakolatlari yuklatilgan maxsus davlat organi. Dastlab 13 - 14-asrlarda Fransiyada yuzaga kelgan. Bir qancha mamlakat ...

Proliferatsiya

Proliferatsiya - 1) odam va hayvonlarda yangi hujayralar paydo bolishi va kopayishi natijasida toqimalarning osib ketishi ; 2) osimliklarda - osishdan va rivojlanishdan toxtagan birorta organdan boshqa bir organning rivojlanishi. Mas, barg chiqar ...

Prolog

Prolog - 1) teatrda spektakl boshlanishi oldidan ijro etiladigan korinish, sahna ; 2) adabiy asarlarda muqaddimaning bir turi. P.da muallif niyati, asarning yoki bevosi-ta asarda aks etgan vokealardan oldingi voqealarning qisqacha mazmuni berilad ...

Prolyuviy

Prolyuviy - tog jinslarining yogingarchilik tasirida yuvilishidan hosil bolgan govak jinslar. P. tog etaklaridagi tekislikka oqim tasirida kelib, devorga oxshash turli tosiqlar holida chokib joylashadi. P. turli kattalikdagi chaqiqjins parchalari ...

Prometey

Prometey - yunon mifologiyasida Olimp togidagi ma`budlardan olovni ogirlab, odamlarga hadya qilgan mabud. Buning uchun u Zevs buyrugi bilan tog qoyasiga kishanlanib, muttasil qiynoqqa solingan: har kuni burgut uchib kelib, P.ning tuni bilan yaras ...

Prometrin

Prometrin, selektin, pro-gellan, gezagard 50 - tanlab tasir etuvchi gerbitsid, 50%li hollanuvchi kukun. Bir yillik gallasimon va ikki pallali begona otlarni yoqotishda qollaniladi. Tasiri, ayniqsa, yetarli namlik va yuqori haroratda 3 oygacha dav ...

Promille

Promille - biron-bir sonning mingdan bir ulushi yoki foizning ondan bir qismi, %s alomati bilan belgilanadi. Suvning shorligini aniklashda suvning 1000 ogirlik ulushiga necha ulush tuz togri kelishini bildiradi. Shorligi 1%o gacha bolgan suv ichi ...

Propan

Propan, SN3SN2SN3 - toyingan uglevodorod, rangsiz, hidsiz yonuvchi gaz; suyuqlanish temperaturasi - 187.7°; P. erituvchi sifatida, qurum olishda, metall qirqishda, avtomobillar uchun tutunsiz yonilgi, butan bilan aralashmasi maishiy gaz sifatida ...

Propilen

Propilen, propen, SN2=SNSN3 - kuchsiz hidli, rangsiz yonuvchi gaz. Mol. m. 42.078. Suyuqlanish temperaturasi - 185.25°, qaynash temperaturasi - 47.7°, alangalanish temperaturasi 455°. Neftni kay-ta ishlash gazlarida, sintetik kauchuk zavodlari ga ...

Proporsionallik

Proporsionallik, mutanosiblik - 1) matematikada - miqdorlar orasidagi eng sodda funksional boglanish. Mac, odamning qaddi-qomati kelishgan bolishi.

Proporsiya

Proporsiya, mutanosib - 1) matematikada - a, s, d tort kattalikning ikki nisbati orasidagi tenglik: a:b=c:d. Bunda a, s, d - P. hadlari; va d - chetki, b va s - orta hadlar deyiladi. P.ning asosiy xossasi: orta hadlari kopaytmasi chetki hadlar ko ...