ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 217

Qosh uruglanish

Qosh uruglanish - gulli osimliklarga xos jinsiy jarayon xili. 1898 yilda rus olimi S.G.Navashin kashf etgan. Qosh uruglanishda urugning shakllanishida tuxum hujayra bilan bir qatorda murtak xaltasining markaziy yadrosi ham uruglanadi. Qosh urugla ...

Qoshbegi

Qoshbegi - tarixiy atama; 1) qosh, yani harbiy qarorgoh va lagerning boshligi; 2) Buxoro amirli-gitsa mangitlar sulolasi davrida bosh vazir, amirdan keyingi oliy mansab. Q.ga barcha viloyatlar va bekliklarning hokimlari, beklari boysungan hamda a ...

Qoshbuloq oltin koni

Qoshbuloq oltin koni - Angren shahridan 15 km jan.da, Qurama tizmasining shim. yon bagridagi kon. 1959 yilda topilgan. 1966 yildan ozlashti-rilmoqda. Konning maydoni 10 km 2. Orta karbon davriga mansub andezit-datsit formatsiyali, qalinligi 2.5 k ...

Qoshchi

Qoshchi - qad. turkiy qabilalardan biri. 6 - 7-asrlarda Turk xoqonligi tarkibida bolgan. Mogullar istilosip&rida Dashti Qipchoqqa kelib joylashgan. 16-asr boshlarida Shayboniyxon qoshinlari tarkibida Movarounnahrga kelishgan. Ular Shayboniyla ...

Qoshdumlilar

Qoshdumlilar - tuban birlamchi qanotsiz hasharotlar turqumi. 200 ga yaqin turi malum. Afrika, Jan. Amerika, Rossiyaning Yev-ropa qismi orta mintaqasi, Ukraina, Kavkaz, Orta Osiyo va boshqa joylarda tarqalgan. Tanasi oq yoki sar-gish, bir necha mm ...

Qoshilgan qiymat

Qoshilgan qiymat - ishlab chiqarish jarayonida muayyan bir firma, korxonada yangidan yara-tilgan, bevosita ostirilgan, mahsulotning oldingi qiymatiga qoshilgan qiymat. Firma tomonidan ishlab chiqarilgan mahsulotlar, tovarlar, xizmatlarni sotishda ...

Qoshilgan qiymat soligi

Qoshilgan qiymat soligi - umumdavlat soliq turi; ishlab chiqarish va muo-mala jarayonlarining barcha bosqichlarida yaratilgan qoshilgan qiymatning bir qismini davlat byudjetiga olish shakli. Tovar va xizmatlardan olinadigan bilvosita soliqlar tar ...

Qoshilmaslik harakati

Qoshilmaslik harakati - harbiy-siyosiy bloklar va guruhlarda qatnashmaslikni oz tashqi siyosatining asosiy yoli deb elon qilgan mamlakatlarni birlashtiruvchi hara-kat. Ikkinchi jahon urushidan keyin paydo bolgan va hozirda 100 dan ortiq davlatni ...

Qoshin

Qoshin - urush xavfi tugilganda yoki harbiy yurish oldidan shahar, viloyatlarda toplangan harbiy qism, lashkar; keng manoda - kop sonli harbiy qism. 13 - 14-asrlardan etiboran turkiy tillarda, xususan, ozbek adabiy tilida qoshuntarzida qollanila ...

Qoshinlar paradi

Qoshinlar paradi yoki qoshinlar korigi - rasmiy bayramlarda qoshinlarning jangovar texnika bilan tantanali marsh sadolari ostida maydondan saf tortib otishi. Qoshinlar paradi Qadimgi Misr, Eron, Rim va boshqa armiyalarda ham otkazilgan. Orta Osiy ...

Qoshish

Qoshish - arifmetik amallardan biri. a sh sonlarni Q. natijasi a+ son bolib, u va qoshiluv-chilarning yigindisi deyiladi. mat.da sonlarni qoshishdan tashqari boshqa obyektlar, kophadlar, toplamlar, vektorlar, matritsalar ustida bajariladigan Q. h ...

Qoshma gap

Qoshma gap - tuzilishiga kora sodda gapga oxshash ikki va undan ortiq predikativ birlikning intonatsiya va mazmun jihatidan bir butunlik hosil etishi bilan yuzaga keluvchi gap; gapning struktural jihatdan alohida bir turi. Q.g. tuzilishi va quril ...

Qoshma korxona

Qoshma korxona ikki yoki undan kop taraflar tomonidan tuzilgan iqtisodiy tashkilotdir. Qoshma korxona - boshqa mamlakatlar firmalari ishtirokida bunyod qilingan, tashkiliy jihatdan yagona yuridik shaxs sifatida rasmiylashtirilgan korxona. Qoshma ...

Qoshma sozlar

Qoshma sozlar - ikki yoki undan ortiq ozak morfemaning qoshilishidan hosil bolgan va yagona struktur-semantik birlikni tashkil etgan sozlar. Mas; kozoynak, bilaguzuk, uchburchak, atirgul, botakoz, nomoz-shomgul, mehmondost, balandparvoz, erksevar ...

Qoshnay

Qoshnay - ozbek, tojik va boshqa Sharq xalqlarida tarqalgan puflama tilchali musiqa cholgusi. Bir-biriga ozaro boglangan ikkita bir xil garov qamishdan ishlanadi. Naychalarning uz. 250–300 mm, diametri 14–16 mm atrofida boladi. Puflash uchun uchi ...

Qoshtirnoq

Qoshtirnoq - ozbek tilida keng qollanadigan, kop element-li, qoshaloq holda ishlatiladigan chegaralovchi tinish belgisi. Uning umumiy meyor hisoblangan grafik shakli " yoki " dan iborat bolib, nashriyot ishlarida " shaklida ham qollanadi; ilmiy u ...

Qoshtor neft-kondensat koni

Qoshtor neft-kondensat koni - Surxondaryo viloyati Shorchi tumanidagi kon. Jarqorgon shahridan 100 km sharqda. 1966 yil ochilgan. 1967 yilda foydalanishga topshirilgan. Kon relyefi bir-biriga ulanib ketgan tepaliklar tizimi va jarliklardan iborat ...

Qotos

Qotos, xonaki qotos - hokizlar kenja oilasiga mansub kavsh qaytaruvchi hayvon. vatani - Tibet yassi toglari. Yovvoyi Q.larga qaraganda maydaroq. Qoramollardan farq qiladigan belgi-xususiyatlarga ega. Buqalari vazni 400–450 kg, sigirlari vazni 200 ...

Qoychilik

Qoychilik - chorvachilikning qoylarni urchitish bilan shugullanadigan tarmogi. Oziq-ovqat mahsulotlari va yengil sanoatga qimmatli xom ashyo yetkazib beradi. Qoy juni xalq xojaligi uchun muhim ahamiyat kasb etadi. Qoy junidan gazmol, trikotaj buy ...

Qoyhokiz

Qoyhokiz, qoybuqa, mushkli qoyhokiz - quvushshoxlilar oilasiga mansub juft tuyoqli sut emizuvchi hayvon. Grenlandiya, Kanada, Arktika arxipelagidagi orollarda tarqalgan. Shpitsbergen, Nunivak, Nelson orollari va Alyaskaga olib kelingan. Pleystots ...

Qoytikan

Qoytikan - murakkabguldoshlarga mansub bir yillik osimliklar turkumi. Yer yuzida 25 turi mavjud. Ozbekistonda goza Q.i yoki gozatikan va oddiy Q. turlari uchraydi. Oddiy Q.ning boyi 20 - 90 sm, gullari bir uyli, ayrim jinsli, urugchi savatchalari ...

Qoyxona

Qoyxona - qoylar asraladigan va boqiladigan xona yoki bino. Umumiy va maxsus Q.lar boladi. Umumiy Q. turli jins va yoshdagi, maxsus Q. esa bir jins va yoshdagi qoylarni boqish uchun moljallanadi. Umumiy Q. 300 - 500 boshdan ortiq qoylarga moljal- ...

Qozgalish

Qozgalish - tirik hujayraning biror tasirga javob reaksiyasi, tirik sistemaning fiziologik nisbiy tinch holatdan maz-kur toqima yoki hujayra uchun xos bolgan faol holatga otishi. Q, asosan, ixtisoslashgan strukturalar; retseptorlar, nerv va musku ...

Qozi

Qozi, qozichoq - qoyning 4 - 5 oylik bolasi. Q.lar jinsidan qati nazar ona qoylar bilan birga asraladi. Shu sababli ular emizikli qozilar deb ataladi. Qozilatish mavsumida Q. osishini togri yonal-tirish va ular sonini tola saqlab qolish maqsadida ...

Qoziqorin

Qoziqorin - diskomitsetlar urugi askomitsetlar sinfiga mansub zamburuglar turkumi. Apotetsitlari yirik, balandligi 6 - 15 sm, kengligi 1.5 - 5 sm, tik va etdor, poyacha va qalpoqchaga bolingan. Poyachasi silindrsimon, yogonligi 2 - 3 sm. Qongir t ...

Qrimning janubiy sohili

Qrimning janubiy sohili - Qrim ya.o.ning garbda Ayya burnidan sharqda Qoradog massivigacha chozilgan Qora dengiz sohilining bir qismi. Uz. 150 km chamasida, eni 2 –8 km. Gilli slanets va ohaktoshlardan tashkil topgan pasttekisliklar shim.da Yayla ...

Qubchur

Qubchur - uy hayvonlari uchun olingan soliq turi. 1235 yil Oqtoy qoon tomonidan joriy qilingan. Q.ga binoan 100 bosh jonivordan biri saltanatga soliq tarzida topshirilgan. Kimning uy hayvonlari soni yuzdan kam bolsa, u Q.ga tortilmagan. Dastlab Q ...

Qubod I

Qubod i, Qavad - Sosoniylar davlati shohi. Zodagonlar va kohinlarning siyo-siy va iqtisodiy qudratini zaiflashtirish maqsadida mazdakiylar haraka-tiga qoshilgan va ularning dasturiga mos keladigan bir qancha islohotlar otkazgan. taxminan 496 yil ...

Qubodqala

Qubodqala, Kavatqala - orta asrlarga oid qala xarobasi. Beruniy shahrining shim sharqida joylashgan. Q. togri tortburchak shaklidagi yirik, mustahkam 4 ta qorgondan iborat. Q. Xorazm arxeologiya etnografiya ekspeditsiyasi tomonidan tekshirilgan. ...

Qudachilik

Qudachilik - yigit va qizni unashtirish marosimidan keyin har ikkala oila azolarining qarindoshlik jihati. Qarindoshlik aloqalari nikoh toyidan keyin yanada mustahkamlanadi. qudalar bir-birlari bilan yaqindan tanishish uchun navbatma-navbat "quda ...

Qudrat hikmat

Qudrat hikmat - bolalar shoiri. Toshkent Pedagogika instituti kechki bolimini tugatgan. Respublika gaz.larida adabiy xodim, Badiiy adabiyot va sanat nashriyotida bolim mudiri. Dastlabki sheriy toplami - "Mening Vatanim". "Baxtli bolalar", "Obodli ...

Qudratli toda

"QUDRATLI TODA", "Yangi rus musiqa maktabi" - 1850 - 70 yillarda M.Balakirev, A.Borodin, S.Kyun, M.Musorgskiy, N.Rimskiy-Korsakov va boshqalarning hamkorligi natijasida yuzaga kelgan ijodiy yonalish, kompozitorlar uyushmasi. "Qudratli toda" azola ...

Quduq

Quduq - vertikal shaxta yoki ora korinishidagi gidrotexnika inshoo-ti. Q.ning aholini suv bilan taminlash va sugorish uchun yer osti suvlarini yigish maqsadida quriladigan suv toplovchi;yer osti suvlarini yer usti suvlari bilan qoshish yoki drena ...

Qulbobo kokaldosh

Qulbobo kokaldosh - ozbek davlat arbobi, harbiy sarkardasi va shoiri. Buxoro xonligi hukmdori Abdullaxon IIning emikdosh inisi va yaqin amaldori. Otasi Iskandarxon va Abdullaxon IIning bosh sadri bolgan. Iskandarxonning ogli Abdullaxon IIning kok ...

Qulf

Qulf - 1) eshik, darvoza, sandiq, javon va boshqalarni qulflash uchun moljallangan, kalit bilan ochilib-yopiladigan moslama. Asosan, metalldan yasaladi. Dastlab, Ossuriya, Bobil va Misrda taxminan miloddan avvalgi 2- ming yillikda yaratilgan. Q. ...

Qaysin Quliyev

Qaysin Shuvayevich Quliyev - bolqor shoiri. Ikkinchi jahon urushi qatnashchisi. Moskvadagi Teatr sanati institutini tugatgan. Ilk sherlar kitobi - "Assalom, tong". Asarlarida inson kechinmalari, tabiat, vatan, ozodlik va turmush tashvishlari, oz ...

Qullik

Qullik - ekspluatatsiyaning tarixan dastlabki va eng qopol shakli, unda qul ishlab chiqarish qurollari qatorida, oz xojayini - quldorning mulki hisoblangan. Quldorlik tuzumiga asos bolgan. Q.ning manbai: urush yoki qaroqchilik paytida asir olinga ...

Omon Qulmamedov

Omon Qulmamedov - turkman aktyori, rejissyor, turkman milliy professional teatr sanatining asoschilaridan. Xalq artisti. Moskvadagi turkman drama studiyasida talim olgan, 1929 yildan Mullanapas nomidagi Turkman akademik drama teatrida aktyor, rej ...

Quloq kasalliklari

Quloq kasalliklari - quloq ning tugma nuqsonlari, shikastlanishi va kasalliklari. Tugma nuqsonlariga: tashqi eshituv yolining bitib ketishi, quloq suprasining yaxshi rivojlanmaganligi, yani kemtik bolishi yo butunlay bolmasligi ; orta quloqda, as ...

Quloq ogirligi

Quloq ogirligi - eshitish qobiliyatining pasayishi. Bolalarda ko-pincha otkir yoki surunkali otit, burun va burun-yutqin kasalliklari oqibatida yuzaga keladi. Eshituv nervi va ichki quloqdagi patologik jarayonlar kopincha Quloq ogirligiga sabab b ...

Quloq shangillashi

Quloq shangillashi - tashqi tovush tasirisiz quloqda shovqin sezilishi. Soglom kishilarda bazan shovqinsiz tinch sharoitda ham Quloq shangillashi kuzatiladi, bu ichki quloqning mayda tomirlarida qon harakatlanishining sezilishi natijasida sodir b ...

Quloqlashtirish. quloqlar

QULOQLASHTIRISH. "quloqlar" - mustabid sovet rejimining badavlat va orta hol dehqonlarni qishloq burjuaziyasi sifatida tugatish siyosati. Orta Osiyoda yer-suv islohoti otkazilishi jarayonida qishloqlardagi badavlat xonadonlarni "mushtumzor" sifat ...

Qulun

Qulun - otning bir yoshgacha bolgan bolasi. Yangi tugilgan Q.ning ogirligi onasining vazniga nisbatan 8 - 11% ni tashkil qiladi. Q.lar onasini 6 - 7 oygacha emadi, 2 oyligidan onasi bilan birga yaylovga qoyiladi. 3 oyligidan boshlab donli ozuqa b ...

Qulunda choli

Qulunda choli, Qulunda tekisligi, Qulunda - Garbiy Sibirning jan.dagi tekislik. RF Oltoy olkasi va Qozogiston Respublikasining Pavlodar viloyatida, Ob va Irtish daryolari oraligida, Qulunda tektonik botigida joylashgan. botiqning yuzasi tortlamch ...

Qum

Qum - bir-biri bilan birlashmaydigan, erneng unimdor qatlami,mayda zarrachalardan tashkil topgan chokindi tog jinsi. Tog jinslarining mayda bolakcha lari va turli minerallarning dumaloq va qirrali zarrachalaridan tarkib topgan. Paydo bolish sharo ...

Qumbul

Qumbul, qunbul, qanbul - qoshin qanotlarini dushman hujumidan himoya qiluvchi suvoriy harbiy qism. Malumki, Amir Temur jahon harbiy sanati tarixida 1-bolib armiyani jang maydonida 7 qolga bolib joylashtirish tartibini joriy etgan. sohibqironning ...

Qumgon

Qumgon - choy idish; ichi qalay bilan oqartirib misdan yasalgan dastali, qopqoqli, jomrakli idish. Suv ichish, choy qaynatish uchun ishlatiladi. Ogzi keng, jomragi qisqa, qorni katta ; ogzi-boyni kattaligi bilan obdastadan farq qiladi. Kandakori ...

Qumlarni mustahkamlash

Qumlarni mustahkamlash - qum kochishini bartaraf etish va yerlarni ozlashtirish, unumdorligini oshirish maqsadlarida qumlikning fizik-mexanik va kimyoviy xususiyatlarini ozgartirishga qaratilgan tashkiliyxojalik, muhandislik, ormonmeliorativ, agr ...