ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 219

Rofe ibn Lays qozgoloni

Rofe Ibn Lays Qozgoloni - Movarounnahr va Xurosonda abbosiylar xalifaligiga qarshi kotarilgan qozgolon. Unga Nasr ibn Sayyo’rning nabirasi, buxorxudot Tugshodaning kuyovi Rofe ibn Lays boshchilik qilgan. Qozgolonga Xuroson va Movarounnahr noibi A ...

Rohat

"ROHAT" - ozbek xalq kuyi. Rost maqomining Ushshoq shobasi asosida yaratilgan. R. dastlab jozibali dutor kuyi sifatida tanildi. Keyinchalik tanbur, rubob, chang kabi cholgularga ham moslashtirib ommaviylashgan. R. kuyining musiqa shakli xona va b ...

Roja

Roja - Hindistondagi hokimlar unvoni. Ilk orta asrlarga oid bitiklar va adabiy asarlarda R. unvoni maharoja unvoniga qarshi qoyilib, odatda, vassal xrkimni anglatgan.

Rojasthon

Rojasthon, Rojaston - Hindistonning shim.garbiy qismidagi shtat. Maydoni 342 ming km². Aholisi 56.5 mln. kishi ; 90% hindu diniga, 7% islomga etiqod qiladi. Mamuriy markazi - Jaypur sh. R.ning shim. qismi HindGang tekisligida, jan. qismi Dekan ya ...

Rojdestvo oroli

Rojdestvo oroli - 1) Hind okeanining sharqiy qismidagi orol, Avstraliya ittifoqi boshqaruvi ostida. Maydoni 156 km². Eng baland joyi 356 m. Tropik osimliklar osadi. Fosfat konlari bor; 2) Tinch okeandagi yirik atollardan biri, Layn o.lari guruhid ...

Rojkut

Rojkut - Hindistondagi shahar, Gujarot shtatida. Aholisi 790 ming kishi. Katxiyavar ya.o.dagi transport yollarining muhim tuguni. Aeroport bor. Qishloq xojaligi rayonining savdo-sanoat markazi. Ip gazlama sanoati rivojlangan. Neft kimyosi, mashin ...

Rok (maqom)

Rok - 1) Shashmaqom tarkibidagi Buzruk maqomi ashula bolimining ikkinchi guruh shobalaridan biri. R.ning 5 ta shoxobchasi bulib, ular "Rok", "Mustahzodi Rok", "Qashqarchai Rok", "Soqiynomai Rok" va "Ufari Rok" deb ataladi. Bular oz tuzilishi jiha ...

Rokfellerlar

Rokfellerlar - AQSHdagi eng yirik moliya-sanoat guruhlaridan biri. 1870-yilda Jon Rokfeller "Standart oyl" kompaniyasini tuzib, XIX asr oxirida neft sanoati va savdosini monopoliya qilib olishi asosida yuzaga keldi. XX asrning 20-yillarida AQShda ...

Roknroll

Roknroll - ommabop musiqa janri, rok musiqanpng ilk shakli. 1950-yillarda AQShning turli milliy ananalari negizida yuzaga kelgan. Unda shaharda yashovchi qora tanli aholi orasida ommalashgan ritmendblyuz, kantriendvestern, bugivugi va boshqa uslu ...

Rokoko

Rokoko, rokayl - 18-asr 1-yarmida Yevropa nafis sanatida yuzaga kelgan uslub. Dastlab Fransiyada paydo bolgan, keyinchalik Germaniya, Avstriya va boshqa mamlakatlarga tarqalgan. 30 - 40-yillarda R. eng gullagan davrini boshidan kechirgan. Absolyu ...

Rokopera

Rokopera - musiqali teatr janri. 1960-yillarda myuzikl hamda rok musiqannig ifodaviy vositalari negizida yuzaga kelgan. Unda operaga xos ariya, xor, uvertyura kabi shakllar, shuningdek, monolog, dialog, zamonaviy raqs, yoritish vositalari hamda o ...

Rokvell usuli

Rokvell usuli - materiallar ning kattikligini aniqlash usullaridan biri. Kdgtiklik materialning sirtiga olmos konus yoki toblangan polat sharcha botirib aniqlanadi. Qattiklik birligi miqdori konus ning metall sirtiga oq boylab 0.002 mm botishiga ...

Rol

Rol - 1) sahnada, ekranda aktyor tomonidan ijro etilgan badiiy obraz. Hajviy, fojiaviy, dramatik, tragikomedik, shuningdek, birinchi va ikkinchi darajali R. boladi; 2) aktyorning spektakl davomidagi nutqi; 3) kochma manoda vazifa, ahamiyat, mavqe ...

Rolgang

Rolgang - yuklarni kichik masofaga tashish uchun moljallangan qurilma. Yuritmali va yuritmasiz xillari bor. Yuritmali R.da roliklar guruhli yoki xususiy yuritma ega boladi. Yuritmasiz R.da tashiladigan yuklar ramaga birbiriga yaqin qilib ornatilg ...

Roman

Roman - nasriy asar janri; muayyan shaxs yoki bir necha shaxsning shakllanish va kamol topish jarayoni badiiy makon va zamonda tasvirlangan asar. R. orta asrlarda roman tillaritsa yozilgan har qanday asarni j, anglatgan. R.da shaxs va jamiyat hay ...

Roman tillari

Roman tillari - hindevropa tillari oilasiga mansub qardosh tillar guruhi; ularning barchasi lotin tilidan kelib chiqqanligi, umumiy rivojlanish qonuniyatlari va til qurilishidagi koplab umumiy unsurlar bilan ozaro boglanadi. "Roman" termini dastl ...

Roman uslubi

Roman uslubi - Yevropa sanatida 10-asrdan 12 - 13-asrlargacha hukm surgan badiiy uslub. Bu davr sanatida Qad. Rim madaniyati va memorligida Qad. Rim memorligi uslub va unsurlaridan keng foydalanilgan. Roman uslubi Yevropada xristian diniy tizimin ...

Romanovlar

Romanovlar - 1613–1917-yillarda Rossiyadagi boyarlar urugi, 16-asr boshigacha Koshkinlar, 16-asr oxirigacha Zaharinlar deb atalgan. 1613-yildan podsholar, 1721-yildan imperatorlar sulolasi. Romanovlardan chiqqan birinchi podsho - Mixail Fyodorovi ...

Romantizm

Romantizm - 18-asrning 1-yarmi - 19-asrda Yevropa, shuningdek, Amerika adabiyeti va sanatida paydo bolgan hamda jahon boylab keng tarqalgan oqim. R. ispancha romans sozidan olingan bolib, bu suz dastlab lirik va qahramonlik mazmunidagi qoshiqni, ...

Romboedr

Romboedr - hamma yokdari teng romblar bolgan parallelepiped. Bazi kristallarning, Mas, island shpatining kristallari R. shaklida boladi. Parallelepiped faqat uchinchi tartibli simmetriya oqiga ega bolgandagina R. boladi.

Romitaniy Xoja Ali

Romitaniy Xoja Ali, Xojai Azizon - xojagonnaqshbandiya tariqati vakili. Toquvchilik bilan mashgul bolgan. Xorazmda bir muddat yashab, xonaqo ochgan va xojagoniyani mazkur hududda tarqatgan. Sufiylik yolidagi ustozi Maxmud Anjirfagnaviydir. Oz nav ...

Romiz

Romiz, Mannon Romiz, Ramz i y - jurnalist, yozuvchi, jamoat arbobi. 1918 yilning 2-yarmidan 1930 y. 1 sent.gacha turli partiyashoro rahbarligi lavozimlarida ishlagan. Milliy matbuot, nashriyot va maorif ishlarining rivojlanishida faol ishtirok et ...

Rosario

Rosario, Rosario-de-Santa-Fe - Argentinadagi shahar, SantaFe provinsiyasida. Aholisi 906 ming kishi. Transport yollarining yirik tuguni. R.dan Panamerika shossesi otgan. Parana daryosi boyidagi yirik port. Dengiz kemalari ham kira oladi. Chetga g ...

Rosh

Rosh - ekinlarni joyaksiz sugorganda pollarni bir-biridan ajratish uchun yasalgan marza, kotarma. Buxoro viloyatining bir nechta tumanlarida kop qollaniladi. R. bellik, chel deb ham ataladi.

Rossini Joakkino Antonio

Rossini Joakkino Antonio - italyan kompozitori. 14 yoshidan ijod bilan shugullangan. Uning kompozitorlik faoliyati 19-asr italyan mumtoz operasi rivojini boshlab berdi. U 39 ta opera, diniy mavzudagi asarlar, simfoniya, kamercholgu pyesalar, roma ...

Rossiya axborot telegraf agentligi

Rossiya axborot telegraf agentligi - Rossiyaning markaziy davlat axborot xizmati. 1904 y. Sankt-Peterburg telegraf agentligi nomi bilan tashkil etilgan. 1914 yildan Petrograd telegraf agentligi, 1918 yildan Rossiya telegraf agentligi, 1925 yildan ...

Rossiya fanlar akademiyasi

Rossiya fanlar akademiyasi - Rossiya Federatsiyasining oliy ilmiy muassasasi. 1991 y. tasis etilgan. Tarixi 1724 yilda tashkil etilgan Peterburg FAdan boshlanadi. 1917 - 25 yillarda Rossiya FA, 1925 - 91 yillarda SSSR Fanlar akademiyasi deb nomla ...

Rossiya imperiyasi

Rossiya imperiyasi - Rossiya davlati asosida shakllangan davlat. 1721 y. Pyotr I tomonidan imperiya deb elon qilingan. R. i. tarkibiga Boltik, boyi, Ung qirgoq Ukraina, Belorussiya, Polshaning bir qismi, Bessarabiya, Shim. Kavkaz, shuningdek, Fin ...

Rossiya milliy kutubxonasi

Rossiya milliy kutubxonasi, M.Ye.Saltikov Shchedrin nomidagi Rossiya davlat milliy kutubxonasi - Rossiya Federatsiyasining eng qad. universal kutubxonasi; jahondagi eng yirik kutubxonalardan biri. SanktPeterburg shahrida 1795 yilda Imperator omma ...

Rossiya-Buxoro shartnomalari

Rossiya-buxoro shartnomalari - Rossiya imperiyasi bilan Buxoro amirligi ortasida 1868, 1873, 1885, 1894, 1900 y. larda tuzilgan shartnomalar. Bu shartnomalar podsho Rossiyasiga Buxoro amirligi xududidan har tomonlama foydalanish imkoniyatini berg ...

Rossiyada 1905-07 yillar inqilobi

Rossiyada 1905-07 yillar inqilobi - 1900 y. 27 yanvar shartnomasiga kora, Amudaryo qirgogidagi 10514 desyatina yer harbiy istehkomlar va chegara tosiklari qurilishi uchun ajratilib, mustamlakachilar qoliga berildi. Yangi Termiz sh. Rossiya ixtiyo ...

Rossiyada 1905-07 yillar inqilobi (inqilob)

Rossiyada 1905-07 yillar inqilobi - samoderjaviyega qarshi kurash voqealari. 1904 - 05 yillardagi rusyapon urushi natijasida mamlakatdagi inqirozli ijtimoiy-siyosiy vaziyat keskinlashdi. Sankt-Peterburgda 1905 y. 9 yanvarda ishchilarning tinch na ...

Rossiyada fuqarolar urushi

Rossiyada fuqarolar urushi - Oktyabr tontarishi natijasida Rossiyada hokimiyatni qolga kiritgan bolsheviklar bilan boshqa ijtimoiy guruhlar va siyosiy kuchlar ortasidagi urush. Bu urush Rossiyaga bostirib kirgan 14 ta davlatning intervensiyasi bi ...

Rost

Rost - On ikki maqom, Shashmaqom va Xorazm maqomlaridan biri. Orta asr musiqa risolalarida kop kuy va ashulalar R. tovushqatoriga mos kelgani uchun shu nom bilan atalganligi qayd etilgan. R. maqomi miksolidiy gammaga togri keladi. Shashmaqomda R. ...

Rostgoylik

Rostgoylik - rostini, haqiqatni gapirishni, ozini va ozgalarni aldamaslikni anglatuvchi tushuncha; togrisozlik. Rostgoy kishi haqiqiy ahvol haqida togri malumot beradi, qusur va kamchiliklarni tan oladi, yuz berayotgan voqea va hodisalarga xoliso ...

Rosti panjgoh

Rosti panjgoh - 1) On ikki maqomdagi Panjgoh shobasining Poem maqomiga tushirib aytilgan ashula yoli. Darvishali Changiyning korsatishicha, Bobur ham Rosti panjgoh nomli ashula yolini bastalagan va unga saj shaklida sher boglagan. Rosti panjgohni ...

Rostov

Rostov, Rostov-Yaroslavskiy - Rossiya Federatsiyasi Yaroslavl viloyatidagi tarixiy shahar. Nero kolining shimoli-garbiy sohilida joylashgan. Temir yol stansiyasi. Avtomobil yollari tuguni. Aholisi 36.4 ming kishi. Agregat zavodi, zigir tola fabri ...

Rota

Rota - kopgina davlatlar qurolli kuchlaridagi motooqchi, tank, muhandislik qoshinlari va boshqalardagi taktik bolinma. Dastlab 15-asr oxiri - 16-asr boshida Garbiy Yevropa davlatlarining yollanma armiyalarida tuzilgan. Hozirgi zamonda R. bir nech ...

Rotametr

Rotametr - 1) suyuklik yoki gaz sarfi olchanadigan asbob. R. konussimon vertikal naydan iborat. Suyuklik yoki gaz shu nayda pastdan yuqoriga harakatlanadi. Nay ichidagi qalqovuch olchash paytida suyuklik yoki gaz bosimi tasirida malum vaziyatni e ...

Rotator

Rotator, mimiograf - 1) matn, chizma, racm va boshqalardan nusxa kochiriladigan apparat. R.da bosma qolip sifatida yozuv mashinasida mum folga ga yozshtgan, shuningdek, fotomexanik, fotoelektrik yoki galvanik usullarda tayyorlanadigan trafaret is ...

Rotonda (inshoot)

Rotonda - aylana shaklidagi inshoot. Odatda, tomi gumbazli qilib bekiladi, perimetr boyicha kolonnalardan tiklanadi. Yunoniston va Qad. Rimning bazi ibodatxona va maqbaralari R. shaklida qurilgan. Orta asrlar va Uygonish davri memorligida ham uch ...

Rotor

Rotor - 1) turbina, kompressor, gidronasos yoki gidromotorning aylanuvchi qismi. Ish jismidan energiya hosil qiluvchi yoki energiyani ish jismiga beruvchi organlar R. ga joylashtiriladi; 2) elektr mashinalarining aylanuvchi qismi. Odatda, stator ...

Rotterdam

Rotterdam - Niderlandiyaning garbiy qismidagi shahar, Reyn daryosi deltasining shim.da. Kanal orkali Shim. dengiz bilan boglangan. Aholisi 595 ming kishi, shahar atrofi bilan 1.07 mln. kishi. Garbiy Yevropaning eng yirik porti. Transport yollarin ...

Royalti

Royalti, royyalti - 1) litsenziya boyicha tovarlar, ixtirolar, patentlar, nouxau, filmlar prokati va boshqalardan foydalanish huquqi uchun olingan foydadan davriy ajratmalar shaklidagi litsenziya mukofoti; 2) yer osti boyliklarini qidirish va qaz ...

Roza

Roza - aylana shaklidagi deraza. Roman uslubi va gotika memorligidagi qurilishlarda kop qollanilgan. R.da romlar nur taratayotgan quyosh yoki atirgulga oxshatib ishlangan. Parijdagi Bibi Maryam ibodatxonasiga ishlangan R. hajmi - 12.9 m. Ozbekist ...

Viktor Rozen

Viktor Romanovich Rozen - rus sharqshunosi, arabshunos. Rossiyada ilmiy sharqshunoslikning yangi maktabi asoschilaridan. Peterburg FA akad. Peterburg universiteti shark, tillari fakultetini tugatgan. 1872 yildan shu ftda privatdotsent, keyinchali ...

Rozmarin

Rozmarin - labguldoshlar oilasiga mansub osimliklar turkumi, efir moyli ekin. Orta dengiz havzasida 1 - 3 turi usadi. Doim yashil buta. Boyi 1.5–2 m cha. Bargi va topgulidan efir moyi olinadigan d o rivor P., asosan, Yevropa mamlakatlarida, shuni ...