ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 221

Ismail Sagitov

Ismail Tanatarovich Sagitov - qoraqalpoq adabiyotshunosi. Ozbekiston FA muxbir azosi. Filol. fanlari d-ri, prof. Qoraqalpogistonda xizmat korsatgan fan arbobi. "Qizil Qoraqalpogiston" gaz.da bolim mudiri, muharrir. Qoraqalpogiston davlat nashriyo ...

Saharimetriya

Saharimetriya - eritmadagi qand miqdorini aniqlash usuli. Eritmadan otkazilgan yoruglik qutblanish tekisligining burilish burchagini olchashga asoslangan. Maxsus asbob saharimetrdan foydalaniladi. Saharimetr, asosan, analizator va polyarizator ka ...

Saharin

Saharin - rangsiz, shirin tamli kristall modda. Mol. m. 183.25. Suyuqlanish temperaturasi 224 - 226°, suvda oz eriydi. Suv qoshib qaynatilsa, bemaza modda - o sulfamidbenzoy kislota hosil boladi. Metallar bilan tuz hosil kiladi. Ishuriy metalli t ...

Saharoza

Saharoza - disaharidlar guruhiga mansub uglevod, S12N22OP, rangsiz kristall modda. Mol. m. 342.296. Fotosintezsa osimlik barglarida hosil boladigan kand. S barg shirasi bilan birga poya, meva va ildizga oqib tushib toplanadi. S. qand lavlagida va ...

Sahhof

Sahhof - kitobpya muqovalovchi usta, muqovasoz. Aslida yaxlit katta olchamdagi qogozni buklab sahifaga ajratuvchi shaxs - sahifalovchini bidsirgan. S. keyinchalik varakdarni jamlab muqovaga oluvchi ustani anglatgan.

Sahih

Sahih - eng ishonchli deb hisoblangan hadis toplamlarining nomi. Muhaddislar hadislarni haqiqiy va nohaqiqiyga ajratish bilan shugullanib, isnodni tekshirish yoli bilan S., hasan va daif dan iborat 3 toifaga bolganlar, ulardan asosan S.larini top ...

Sahna

Sahna - 1) teatr binosining tomosha korsatiladigan qismi. Birinchi teatr binolari, jumladan, Qad. Xitoy, Hindiston, Turon, Yunonistonda paydo bolib, asrlar davomida ozgarib borgan. Hozirgi teatrlar, odatda, uch qavatli qutisimon shaklda quriladi. ...

Sahna nutqi

Sahna nutqi - teatrda badiiy obraz yaratish, qahramon xatti-harakatlari, histuygularini tomoshabinga yetkazishda asosiy ifoda vositalaridan biri. Sahna nutqi texnikasi aktyorlik mahoratining muhim unsurlaridan bolib, unda aktyor ovozining yoqimli ...

Sahobalar

Sahobalar - Muhammadning safdoshlari, yaqin yordamchilari. Keyinchalik Muhammadni loaqal bir marotaba, garchi godaklik chogida bolsa ham korgan barcha kishilar S. deb atala boshlagan. S. Arabistondan tashqaridagi olkalarni fath etishga kirishgan ...

Said ahroriy

Said ahroriy, Muhammad Said Abdurashidxoja ogli Ahroriy - jamoat arbobi, jurnalist. Asli xojandlik bolib, Turkiston ruslar tomonidan zabt etilgach, ota-onasi Makkaga, undan Turkiyaning Istanbul shahriga kochib borgan. S.A. 1911 - 12 yillarda "Tur ...

Saidahmad Mahmudov

Mahmudov Saidahmad - naqqosh, Ozbekistonda xizmat korsatgan sanat ar~ bobi. Ozbekiston Badiiyot akadimyasi faxriy azosi. Naqqoshlikni otasi usta Saidmahmud Norkoziyevagm. organgan. 1928 yildan "Quyosh" artelida naqqosh. Otasi bilan jamoat binolar ...

Saidbotir Ahmadxojayev

Saidbotir Saidganiyevich Ahmadxojayev - operator va rejissyor Ozbekistonda xizmat korsatgan san’at arbobi. Ijo-di-ni 1966 yil "Ozbekfilm" kinostudiyasining "Nashtar" satirik kino-jurnalida boshlagan. 1969 yildan "Ozbektelefilm" studiyasida. Opera ...

Muxtorjon Saidjonov

Muxtorjon Yoldoshevich Saidjonov - Buxoroda jadidchilik harakatining namoyandasi, siyosat va jamoat arbobi. Buxoro madrasalarida tahsil olgan. Yosh buxoroliklar partiyasi MK azosi. Kolesov voqeasiaan song, Yosh buxoroliklardan ajralyb chiqqan. BX ...

Saidmurod panoh ogli

Saidmurod panoh ogli - ozbek dostonchisi. Yoshligidan doston yodlash, soz chalishni urgangan. 1888 - 1903 yillarda Qiziltepa t. y. qurilishida, 1930 yildan kzda ishlagan. El orasida Murod jmrov nomi bilan tanilgan. S.Saidmurod panoh ogli "Alpomis ...

Naim Saidov

Naim Saidov - jurnalist va tarjimon. Qoqondagi Madrasa, "yangi usul" va "Namuna" maktablarida tahsil korgach, Moskvaga borib, dastlab ishchilar fakulteti, songra davlat jurnalistika instituti da oqigan: Toshkentga qaytgach, "Qizil Ozbekiston" gaz ...

Saidrizo Alizoda

Saidrizo Alizoda - marifatparvar olim, jurnalist, tarjimon. Asarlarini, asosan, ozbek va tojik tillarida yozgan. Ilk tahsilni Samarqandning Chorraha dahasida Abulqosim Alganjiyning jadid maktabida olgan. Sung shu murabbiy qolida madrasani tugatga ...

Saint Louis

Sent-luis - AQShning markaziy qismidagi shahar. Missuri shtatida. Aholisi 348.2 ming kishi. Missuri daryosining Missisipi daryosiga quyilish joyidagi port. AQShning yirik sanoat, savdomoliya markazlaridan. Transport yollari tuguni. Aeroporti xalq ...

Saiyoralararo avtomatik stansiya

Sayyoralararo avtomatik stansiya - sayyoralararo kosmik fazoni, Oy hamda sayyoralarni tadqiq etish va osmon jismlariga ilmiy apparatlarni olib chiqish uchun moljallangan kosmik uchish apparati. Apparat bortiga turli ilmiy asboblar ornatiladi. Ula ...

Saj

Saj - badiiy soz sanatlaridan biri: bir yoki bir necha gapdagi ayrim sozlarning vazn yoki raviyda mos kelishi. S. sanati dastlab xalq ogzaki ijodida paydo bolgan, keyinchalik yozma adabiyotga otgan. S. ozbek xalq ertaklari, dostoy va maqolparsa k ...

Sak qabilalari madaniyati

Sak qabilalari madaniyati - Osiyoning dasht, chol va tog oldi hududlarida yashagan kochmanchi aholi madaniyati. Sak tilida yozilgan eng qad. manba - Olmaota atrofidagi Issiq mozorqorgonidan topilgan kumush idishdagi yozuv bolib, u mil. av. 5-asr ...

Sakatekas

Sakatekas - Meksikaning markaziy qismidagi shtat. Maydoni 75 ming km². Aholisi 1.3 mln. kishi. Mamuriy markazi - Sakatekas sh. S. Meksika togligida joylashgan. Iklimi togtropik, quruq iqlim. Ortacha oylik tralar 9 - 25°. Yillik yogin 500 mm gacha ...

Sakkiz yillik maktab

Sakkiz yillik maktab - toliqsiz orta malumot bergan umumiy talim maktabi. Tayanch maktab deb yuritilgan bu oquv muassasalari 1958 yildan yetti yillik maktab ornida tashkil etilgan. Ozbekistonda yetti yillik umumiy majburiy talimdan sakkiz yillik ...

Sakkulina

Sakkulina -umurtqasiz hayvonlarning ildizboshlilar kenja turkumiga mansub parazit dengiz hayvoni. Gavdasi xaltacha korinishida bolib, ildizsimon osiqlari bor. Bu osiqlar krab tanasiga teshib kiradi. S. tuxumidan olti oyokli lichinkalar - nauplius ...

Saklar

Saklar, shaklar - Osiyo dashtlarining qadimgi chorvador aholisi. Arxeologik adabiyotlarda bu davr "Ilk temir davri", "Ilk kochmanchilar davri", "S. davri" sifatida malum. Gerodotttg yozishiga qaraganda, Yevrosiyo chollarining kochmanchilar dunyos ...

Sakrash

Sakrash - yengil atletikaning bir turi hisoblanadi. Sakrashning vertikal va gorizontal turlari mavjud. Vertikal sakrashga balandlikka sakrash va shest bilan sakrash kirsa, gorizontal sakrash esa uzunlikka sakrash va uch karrali sakrash turlarini ...

Sakrovchi baliqlar

Sakrovchi baliqlar - olabugasimonlar turkumiga mansub baliqyaar oilasi. 10 ga yaqin turi bor. Hind va Tinch okeanining tropik va suvi chuchuklashgan qismlarida, Mangro ormonlari botqokliklarida kop uchraydi. Uz. 27 sm gacha. Sakrovchi baliqlar bi ...

Saksin

Saksin - Volga daryosining quyi oqimi boyidagi orta asr shaxri. Arab geograflari tomonidan katta savdo shahri sifatida qayd etilgan. Aniq joylashgan yeri nomalum. Bazi olimlar uni ilgari Itil sh. bilan qiyoslasalar, boshqalari uni SaroyBotu yoxud ...

Sakslar

Sakslar - german qabilalari guruhi. Reyn va Elba daryolarining quyi oqimi boylarida yashashgan. 5 - 6-asrlarda S.ning bir kismi Britaniyani inglizsakslar tomonidan bosib olinishida qatnashgan. Qitadagi S 772 - 804 yillarda franklar tomonidan tobe ...

Saksofon

Saksofon - puflama tilchali musiqa cholgu asbobi. Belgiyalik musiqa cholgulari ustasi A. Saks ixtiro kilgani uchun uning nomi bilan atalgan. Turli metallar qorishmasidan tayyorlanadi. Mundshtugi yakka tilli. Chalgichbarmoq teshiklari klapanlar bi ...

Saksoniya (tarixiy viloyat)

Saksoniya - 1) sakslar yashagan tarixiy viloyat, ular bu yerda gersoglikka asos solganlar. 2) Germaniyaning orta qismidagi orta asrlar knyazligi, 1806 - 1918 yillarda qirollik ; 1815 y. qirollik hududining taxminan 1/2 qismi Prussiya tasarrufiga ...

Saksoniya-anxalt

Saksoniya-anxalt - Germaniya yeri. Elba daryosi havzasida. Maydoni 20.4 ming km². Axoliyey 2.5 mln. kishi. Mamuriy markazi - Magdeburg sh. S.A. hududining katta kismi Magdeburg tekisligida joylashgan bolib, jan.garbda Gars toglariga otib boradi. ...

Salair burmalanishi

Salair burmalanishi - kembriy sistemasining ortasidan oxirigacha bolgan vaqt mobaynidagi burmalanish, tektonik harakatlar va magmatizmning umumiy faollashgan davri. Sibirdagi Salair kryaji hududida bolgan kuzatishlar natijasida rus geologi M.A.Us ...

Salaka

Salaka - seldlar urugiga mansub baliq, atlantika seldining kenja turi. Uz. 20 sm gacha, gigant S - 38 sm gacha. Boltik, dengizining sharqiy qismi, ayrim Shvetsiya kollarida tarqalgan. Tuda bolib yashaydi. Tez osadi. Planktonxor, gigant S. - yirtk ...

Salamandrasimonlar

Salamandrasimonlar - dumli suvda va quruklikda yashovchilar oilasi. Uz. 10 - 28 sm. Tishlari ustki va ostki jaglarida joylashgan; qrvoklari rivojlangan; voyaga yetgan davrida opkasi bor. 45 turi Yevrosiyo, Shim. Afrika, Shim. Amerikada tarqalgan. ...

Salavat Yulayev

Salavat yulayev - boshqird xalqining milliy qahramoni, badihagoy shoir. Dehqonlar urushi qatnashchisi. Ye. Pugachyov safdoshi. Volost oqsoqolining ogli. 1773 yilning kuzida Pugachyovga qarshi kurashga yuborilgan. Pekin, SYU. 2 minglik otryadi bil ...

Saldo

Saldo - 1) buxgalteriya hisobida muayyan davr uchun pul tushumlari va harajatlar ortasidagi ayirma. Buxgalteriya hisobida qollaniladigan hisobvaraqlarda S. har oyning birinchi sanasidagi holat boyicha aniklanadi. Jami summalar farqi debet va kred ...

Sale (shahar)

Sale - Marokashdagi shahar, Atlantika okeani sohilida. Poytaxt aglomeratsiyasi tarkibida. Aholisi 300 ming kishidan ziyod. Temir yol stansiyasi. Transport va savdohunarmandchilik markazi. Oziqovqat, yoyuchsozlik sanoati korxonalari mavjud. Hunarm ...

Salerno

Salerno - Italiyaning jan. qismidagi shahar. Tirren dengizining Salerno qoltigi sohilidagi port. Salerno provinsiyasi va Kataniya viloyatining mamuriy markazi. Aholisi 144 ming kishi. Dengiz kurorti. Mashinasozlik, kimyo, oziq-ovqat, tamaki, toqi ...

Saljuq

Saljuq, Saljuqbek ibn Dokak - harbiy sarkarda, saljuqiylar sulolasi bobokaloni; oguzlarnnt qiniq urugidan. Otasi amir Dokak xazarlar xoqoni harbiy xizmatida bolgan. S. yoshligidan jasur sarkarda bolgan. Rashiduddinning yozishicha, S.ning 5 ta ogl ...

Salmanasar

Salmanasar - Ossuriyada hukmronlik qilgan shohlar nomi. S. I - shoh ananaviy sanaga kora, mil. av. taxminan 1280 - 60. Mitanni davlatiga qarshi otasi Adadnirari I tomonidan boshlangan urushni davom etgirgan. Mitanni qoshinlari va komakchi xett va ...

Salmonellyozlar

Salmonellyozlar - odam va xayvonlarda salmonellalar qozgatadigan yuqumli otkir ichak kasalligi. Medaichak yollari jarohatlanishi bilan kechadi. Qozgatuvchisi enterobakteriyalar oilasiga mansub, grammanfiy Salmonella tayoqchalari. Infeksiya manbai ...

Salohiddin Toshkandiy

Salohiddin toshkandiy, Mullo Salohiddin ibn Mullo Alouddin xoja - adib. Hayotiga oid malumotlar deyarli saqlanmagan. "Temurnoma" badiiy asarigina yetib kelgan. S.T. "Temurnoma"ni yaratishda kopgina tarixiy, badiiy va liniy asarlardan foydalangan. ...

Salom

Salom - 1) kishilarning korishganda birbirlari bilan ozaro sorashish ifodasi. Jahondagi kopgina xalqlarda S. soz orqali bajariladi. Har qanday odamga murojaat yoki muomala qilishdan oldin S. berish va alik olish insoniy fazilatdir ; 2) xonamirlar ...

Salom (shahar)

Salom - Hindistonning jan. qismidagi shahar. Sharqiy Gat toglari etagida. Tamilnad shtatida. Aholisi 915 ming kishi. Aeroport bor. Ipak, ip gazlama, kimyo sanoatlari rivojlangan. Metallsozlik va metallurgiya korxonalari bor. Boksit qazib olinadi. ...

Salon

Salon - 1) Yevropacha meqmonxona, qabulxona;2) korgazmalar tashkil etiladigan bino, badiiy buyumlar dokoni va boshqa;3) avtobus, samolyotlarning yolovchilar otiradigan ichki xonasi.

Salor GES

Salor ges - Ozbekistonda dastlabki qurilgan gidroelektr st-yalaridan biri. Chirchiq - Bozsuv suvenergetika traktida Toshkent viloyati Qibray tumanida qurilgan, 1944 yilning mart oyida qurilishi tugallagan. Asosan, hashar yoli bilan barpo etilgan. ...