ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 241

Sublimatsiya (psixologiya)

Sublimatsiya - shahvoniy quvvatning ijtimoiy foydali yuksak maqsad va obyektlarga yonaltirilishi, kochirilishi. "S." tushunchasini 3. Freyd ozining psixoanaliz nazariyasida ilgari surgan. Ushbu talimotga kora, jamiyatda aksariyat odamlarning hayo ...

Sublitoral

Sublitoral - okean va dengizlar tubining litoraldan bevosita pastrokda joylashgan qirgoq boyi qismi. Suv kaytgandan keyingi suv sathidan suv osti osimliklari osadigan eng pastki chegara gacha chozilgan. Suv havzasining tabiiy sharoitiga qarab S.n ...

Submitti yulduzlar

Submitti yulduzlar, submittilar - galaktikaning sferik tashkil etuvchisiga kiradi. Bir xil massali bosh ketma-ketlik yulduzlarga Karaganda yuqori traga ega, atmosferasida metall atomlari miqdori kam, "massa - yorqinlik" boglanishiga boysunmaydi. ...

Suborbital parvoz

Suborbital parvoz - kosmik uchish apparatining 1kosmik tezlik dan kichik tezlikda, yani Yer suniy yoldoshi orbitasiga chiqmasdan ballistik trayektoriya boylab uchishi. Suborbital parvozdan maqsad - kosmik kemalarni sinab korish, tibbiybiologik ta ...

Suboshi

Suboshi - lashkarboshi, sarkarda, oliy bosh qomondon. Bu unvon Turk xoqonligida saltanat uchun qilgan buyuk xizmatlari, sarkardalik istedodi bilan dong taratgan shaxslar gagina berilgan. Qoraxoniylar qoshinida Sdan rostgoylik, shijoat va botirlik ...

Subsidiya

Subsidiya - davlat byudjeti, mahalliy byudjetlar mablaglari yoki maxsus fondlardan jismoniy va yuridik shaxslarga, mahalliy organlarga, boshqa davlatlarga beriladigan pul mablagi yoki natural shaklidagi yordam. Mablaglar korinishidagi aniq manzil ...

Substansiya

Substansiya - narsa va hodisalarning mohiyatini, asosini ifodalovchi tushuncha. Odatda, materiya, modda sozining sinonimi sifatida qollaniladi. S. falsafada xilmaxil olamning, obyektiv reallikning, tabiat, jamiyat, inson va uning tafakkuri tarixi ...

Substitutsiya

Substitutsiya - vasiyatda orinbosar merosxor ning tayinlanishi. Vorislik huquqida meros qoldiruvchining vasiyatnomasida meros ochilguncha asosiy merosxorning vafot etib qolishi yoki uni qabul qilmasligi eqtimolini hisobga olib, qoshimcha merosxor ...

Substrat

Substrat - 1) biologiyada - otroq yashaydigan organizmlar yopishadigan asos; tashqi mugitning tayanch elementi, mas, bentosdagi organizmlar uchun suv tubi. S. mikroorganizmlar va osimliklar uchun oziq muhiti ham boladi; 2) biokimyoda - ferment ta ...

Substrat (tilshunoslik)

Substrat - muayyan bir lingvogeografik hududda tarqalgan tilda barcha til sathlariga mansub belgi va hodisalarning majmui. Bu belgi va hodisalar kelib chiqishiga kora avval shu hududda mavjud bolib, keyin yoqolib ketgan tilga tegishli boladi, bos ...

Subtropik gozalar

Subtropik gozalar, gozaning subtropik shakllari - hozir ekilayotgan Guzaning yuksak darajada madaniylashtirilgan evolyusion shakllari. Ular xojalik ahamiyatiga ega bolgan qariyb barcha belgi va korsatkichlar boyicha uzoq tanlash va jahon paxtachi ...

Subtropik osimliklar

Subtropik osimliklar - asosan, doim yashil, barg tokadigan bazi mevali daraxtlar hamda butalar. Bularga avokado, anjir, anor, apelsin, mandarin, limon, greyfrut, zaytun, xurmo, chilonjiyda, pista, mushmula, tok, dafna va boshqa kiradi. Su. mazali ...

Subvensiya

Subvensiya - Qonun hujjatlarida nazarda tutulgan tartibda muayyan maqsadlarga sarflash sharti bilan yuqori byudjetdan quyi byudjetga qaytarilmaslik sharti bilan ajratiladigan pul mablag`lari. Subvensiya asosan Mintaqalarni rivojlantirtirish uchun ...

Subyekt

Subyekt - mantiqning hukm chiqarilayotgan predmetni bildiruvchi termini. Grammatik ananalarda "S." termini hukm predmetiga muvofiq keluvchi ran bolagini bildirish uchun qollangan. Bu termin Garbiy Yevropa sintaktik terminologiyasida aynan, tarjim ...

Subyekt (iqtisodiyot)

Subyekt - faol faoliyat korsatuvchi, biluvchi, ong va irodaga ega bolgan individ yoki ijtimoiy guruh. "S." tushunchasini yunon faylasuflari substansiya tushunchasi bilan bir xil manoda tushunishgan. Aristotel asarlarida S. tushunchasi substansiya ...

Subyektiv huquq

Subyektiv huquq - muayyan shaxsning konkret huquqi. Mac, xususiy mulk egasi oz mulkiga ega bolishi, undan foydalanishi va unga xojayinlik qilishi hamda oz huquqini boshqa shaxslardan poymol qilmasliklarini talab etishi mumkin. Subyektiv huquq ega ...

Subyektivizm

Subyektivizm - voqelikni subyektga qarab biladigan, yani ongni birlamchi yaratilgan, boshqa hamma narsalar ongning shakli, mazmuni yoki uning ijodi mahsuli hisoblanadi deb izohlovchi qarash. S. tushunchasini Dekart joriy qilgan. J. Berkli idealiz ...

Suchjou

Suchjou, Usyan - Xitoyning sharqiy qismidagi shahar. Tayxu koli yaqinida. Szyansu provinsiyasida. Aholisi 3.3 mln. kishi. Buyuk kanal boyidagi port. Intensiv qishloq xojaligi. r-ni markazi. Mamlakatning yirik ipak sanoati markazlaridan. Metallurg ...

Sud ajrimi

Sud ajrimi - jinoyat ishini korish paytida 1instansiya sudi chiqaradigan hukmdan boshqa sud qarori. Sud ajrimi chiqarish tartibi hal qilinayotgan masalaning harakteriga bogliq. Ishni qoshimcha tergov otkazish uchun prokurorga yuborish, yangi aybl ...

Sud ballistikasi

Sud ballistikasi - oq otar qurol va oqdorilar hamda ular qoldirgan izlarni topish va tadqiq qilish usullari bilan shugullanuvchi kimyoviy va fizikaviy usullarga asoslangan kriminalistik talimot. Sud ballistikasi oq izlari, oq uzilgan joy hamda oq ...

Sud ekspertiza markazi

Sud ekspertiza markazi, Xadicha Sulaymonova nomidagi Respublika sud ekspertiza markazi - Ozbekistonda sud ekspertizamG masalalari boyicha ilmiymetodik va muvofiqlashtiruvchi markaz. OzR Adliya vazirligi huzurida dastlab Toshkent i.t. kriminalisti ...

Sud ekspertizasi

Sud ekspertizasi - fan va texnika yutuqlaridan jinoiy, fuqarolik, xojalik, mamuriy protsessda foydalanishning bir shakli. U ishni togri hal etish uchun ahamiyatli holatlarni aniqlash maqsadida otkaziladi. Surishtiruvchi, tergovchi, sudning topshi ...

Sud fotografiyasi

Sud fotografiyasi - kriminalistik suratga olish metodlari va texnik vositalari tizimi. Tergov, tezkorqidiruv tadbirlari va ekspertiza otkazilayotganda qollaniladi. Sud fotografiyasi ga voqea yuz bergan yoki tintuv otkazilgan joylar, ashyoviy dali ...

Sud harajatlari

Sud harajatlari - ishlarni sudda korish bilan bogliq protsessual chiqimlar. Fuqarolik, xojalik va mamuriy ishlari boyicha Sud harajatlariga davlat boji, tomonlar, guvoh va ekspertlarning sudga kelishi uchun yolkira, ekspert mutaxassis va tarjimon ...

Sud hayati

Sud hayati - muayyan ishni koruvchi sud tarkibi. Jinoyat ishlari 1instansiya sudi tomonidan hayatda korilganda sud tarkibiga sudya va 2 nafar xalq maslahatchisi kiradi. Ozbekiston Respublikasi Oliy sudi ishlarni birinchi boskichda 3 nafar sudyada ...

Sud hokimiyati

Sud hokimiyati - hokimiyatlar bolinishi qoidasiga kora, davlat hokimiyatining alohida va mustaqil tarmogi. U ozida: a) odil sudlovni amalga oshirish vakolatlari, yani jinoiy, fuqarolik, xojalik, mamuriy va konstitutsiyaviy ish larni protsessual, ...

Sud ijrochisi

Sud ijrochisi - fukarolik va xojalik ishlari boyicha sudlarning hal qiluv qarorlari, ajrim va boshqa qarorlarini, jinoyat ishlari boyicha hukm, qaror va ajrimlarining mulkiy jazoni ijro etish, moddiy qiymatliklarni undirishga oid qismlarini, shun ...

Sud muhokamasi

Sud muhokamasi - sud majlislarida muayyan ishlarni korish va hal qilish. Sud muhokamasini sud majlisida raislik qiluvchi tashkil qiladi, unda koriladigan masala doirasini belgilaydi, ishtirok etuvchilarni taklif etadi, ularga xuquq va majburiyatl ...

Sud nazorati

Sud nazorati - quyi sudlar chiqargan qarorlarning yuqori sudlar tomonidan tekshirilishi. Sud qarorlari asosli, qonuniy va adolatli bolmasa, shu jumladan, ish boyicha yangi holatlar ochilgan bolsa, Sud nazorati tartibida ozgartiriladi va bekor qiladi.

Sud orqali himoyalanish huquqi

Sud orqali himoyalanish huquqi - fuqarolarning konstitutsiyaviy xuquqi. Ozbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining 44moddasi har bir shaxsga oz huquq va erkinliklarini Sud orqali himoyalanish huquqih.h. va davlat organlari, mansabdor shaxslar, j ...

Sud plenumi

Sud plenumi - sudyalardan iborat tarkibdagi sud tuzilmasi, Ozbekiston Respublikasi Oliy sudi va Oliy xojalik sudida mavjud eng yuqori sud instansiyalari. Ularning tarkibiga tegishincha Qoraqalpogiston Respublikasi fuqarolik va jinoyat ishlari boy ...

Sud psixologiyasi

Sud psixologiyasi - psixologiya sohasi; qonun buzuvchilar va guvohlar ga taallukli masalalar doirasini organadi. Adolatli hukm chiqarishga yordam berish maqsadida bironbir qilmish yoki jinoyatning psixologik shartsharoitlari va sabablarini tadqiq ...

Sud qarori

Sud qarori - fuqarolik, xojalik, mamuriy va jinoyat ishlari boyicha sud tarkibi yoki sudya chikaradigan huqukiy hujjat. Sud qarori qabul qilish asoslari va qayta korish tartiblari protsessual qonunlarda belgilangan. 1-instansiya sudi jinoyat ishl ...

Sud tergovi

Sud tergovi - jinoyat ishlari boyicha sud muhokamasining asosiy, masuliyatli qismi. Sud tergovi ayblov xulosasini oqib eshittirish bilan boshlanadi. Dastlab sudlanuvchidan elon qilingan aybiga iqrorligi yoki iqror emasligi soraladi. Songra tarafl ...

Sud tibbiyoti

Sud tibbiyoti - tibbiyotning bir bolimi; dastlabki tergov va sud amaliyotida yuzaga keladigan tibbiy va biologik muammolarni organadi. "Sud tibbiyoti" atamasini ilk bor 1690 y. nemis olimi Iogan Bonn tavsiya etgan. Sud tibbiyoti birbiridan uzoqro ...

Sud tizimi

Sud tizimi - muayyan davlatdagi barcha sudlarning yigindisi; ular umumiy vazifani bajaradi, odil sudlovni amalga oshirishga doir munosabatlar bilan ozaro boglangan boladi. St. boginlarining har qaysisi vakolatlari bir xilda bolgan sudlardan tashk ...

Sud tuzilishi

Sud tuzilishi - 1) sudlarning vazifalari, tashkiliy prinsiplari va faoliyati, tuzilishi va huquqlari doirasini belgilovchi normalar yigindisi. Ozbekiston Respublikasida St. normalari OzR Konstitutsiyasi, qonunlari, nizomlar va boshqa normativ huj ...

Sud-tibbiyot ekspertizasi

Sud-tibbiyot ekspertizasi - sud ekspertizasi turlaridan biri; jinoiy yoki fuqaroviy ishlarni olib borayotganda tibbiy masalalarni mutaxassislar tomonidan organilishidan iborat. Sud-tibbiyot ekspertizasie.ni tayinlash va bajarish tartibi protsessu ...

Sudan (tabiiy olka)

Sudan - Afrikadagi tabiiy olka. Sahroi Kabirdan janubda. Atlantika okeani sohilidan Efiopiya togligigacha 5500 km ga chozilgan, eni 1000 km. taxminan 17° va 4 - 8° shu kabilar oraligida. Maydoni 5 mln. km² chamasida. S. tokembriy jinslaridan tuzi ...

Sudan tillari

Sudan tillari - afrikashunoslikda 20-asrning 1-yarmida qollangan va Sudan geografik mintaqasida - Sahroi Kabirning jan.dagi hududdan garbda, Gvineya qirgoqlaridan sharqda Efiopiya togliklarigacha tarqalgan tillarni belgilovchi tasnifiy termin. "S ...

Sudanot

Sudanot, sudan qonogi - boshoqdoshlarga mansub bir yillik ot, yem-xashak ekini. S.ning vatani - Sudan. Afrikada yovvoyi holda osadi. Garbiy Yevropa, Afrika, Hindiston, Amerika, Avstraliya, Orta Osiyoda kok massa, pichan, senaj, silos uchun ekilad ...

Sudga berish

Sudga berish - ishni sudda korish uchun tayinlash tartibi. Sudga ayblov xulosasi bilan yoki tibbiy yosindagi majburlov choralarini qollash haqida qaror bilan prokurordan kelgan har bir ishni sudya 7 sutka ichida sud majlisida korishga tayinlaydi ...

Sudlanganlik

Sudlanganlik - shaxsning sodir etgan jinoyati uchun hukm etilganligidan kelib chiqadigan huquqiy holat. S. ayblov hukmi kuchga kirgan kundan boshlanadi. Sud tomonidan jazodan ozod qilingan shaxs sudlanmagan deb hisoblanadi.

Sudlanuvchi

Sudlanuvchi - jinoyat protsessida sudga berilgan ayblanuvchi. S. ozining nimada ayblanayotganligini bilish; oziga qoyilgan ayblov yuzasidan va ishning boshqa har qanday holatlari boyicha korsatuv va tushuntirish berish; oz ona tilidan va tarjimon ...

Sudlanuvchining oxirgi sozi

Sudlanuvchining oxirgi sozi - jinoyat ishlari boyicha sud majlisida taraflar muzokarasining xotimasida sudning hukm chiqarish uchun maslahat xonasiga kirib ketishi oldidan sudlanuvchinpsh sudga qarata aytadigan yakuniy sozi. Sudlanuvchining oxirg ...

Sudlovning kollegialligi

Sudlovning kollegialligi - ijtimoiy xavfi katta bolmagan va uncha ogir bolmagan jinoyatlar togrisidagi ishlardan tashqari barcha ishlar sudlarda kollegial tartibda, yani hayatda koriladi. 1instansiya sudida sud hayatiga 1 sudya va 2 nafar xalq ma ...

Sudlovning oshkoraligi

Sudlovning oshkoraligi - barcha sudlarda ishlarni ochiq sud majlisida korilishi prinsipi. Bu qoida Ozbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining 113moddasida belgilab qoyilgan. Sudda har qanday shaxs, jumladan, jamoat birlashmalarining, ommaviy axb ...

Sudochye davlat ornitologiya buyurtma qoriqxonasi

Sudochye davlat ornitologiya buyurtma qoriqxonasi - Amudare deltasi biologik majmuini, kochmanchi qushlar qonib otadigan, ular bola ochadigan joylarni koriklash maqsadida 1991 yilda tashkil etilgan. Qoraqalpogiston Respublikasi Moynoq tumanida, S ...

Sudxorlik

Sudxorlik - goyat ogir shartlar bilan qarz berib, foyda olinadigan faoliyat. S.ning paydo bolishi ibtidoiyjamoa tuzumining yemirilish davriga togri keladi. S. kreditnnt qad. shakli bolib, dastlab moddiynatural holda bolgan. Uning egasi oz istemol ...

Sudyalarning intizomiy javobgarligi

Sudyalarning intizomiy javobgarligi - ijtimoiy javobgarlik turlaridan biri. Sudya odil sudlovni amalga oshirish chogida qonuniylikni buzganligi uchun; sud ishini tashkil etishda beparvoligi yoki intizomsizligi oqibatida yol qoygan kamchiliklari u ...