ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 243

Suniy buyrak

Suniy buyrak, gemodializator - xastalangan buyraklarning chiqaruv funksiyasini vaqtincha otaydigan apparat. Asosiy vazifasi otkir va surunkali buyrak yetishmovchiligida suv elektrolit va kislotaishqor balansini, qon tarkibini normal saklash, modd ...

Suniy nafas oldirish

Suniy nafas oldirish - suniy yol bilan opkaga havo kiritish va chiqarish, boshqacha qilib aytganda opkaning havo almashtirish funksiyasini tiklash. Mustaqil nafas olish toxtaganda yoki buzilganda qollanadi. Suniy nafas oldirisho. ekspirator usull ...

Suniy qochirish

Suniy qochirish - qishloq xojaligi. hayvonlarini qochirish uchun erkak hayvonlardan olingan spermani kuyikkan urgochi hayvon jinsiy yoliga suniy kiritish. Seleksiyanaslchilik ishida eng mahsuddor naslli erkak hayvonlardan unumli foydalanish, hayv ...

Suniy qon aylanish apparati

Suniy qon aylanish apparati, suniy yurakopka apparati - bemor organizmida yoki donorning ajratib olingan azosida qon bir tekis aylanishini va bir meyorda moddalar almashinuvini taminlaydigan apparat. Yurak va opka vazifasini vaqtinchalik otashga ...

Suniy tanlash

Suniy tanlash - odam tomonidan eng qimmatli xojalik belgilariga ega bolgan hayvon va osimliklarning ayrim nusxalari, zotlari, novlarini ulardan avlod olish maqsadida tanlab olish. St. nazariyasi asoslarini. Ch. Darvin ifodalab bergan. U St. uy ha ...

Suniy yoldosh

Suniy yoldosh - biror osmon jismi atrofida orbita boylab harakatlanadigan kosmik apparat. Dunyoda birinchi marta SSSRda Yer suniy yodsoshi, Quyosh, Oy, Venera Suniy yoldoshlari, AQSH da Mars Suniy yoldoshlari uchirilgan. YESY ning minimal uchish ...

Supasimon olkalar

Supasimon olkalar - tektonik harakatlar natijasida tevarak atrofdan bir oz kotarilgan tekisliklar. S.o. zaminidagi tog jinslari gorizontal yoki bir oz qiya, ustki qismini chokindi jinslar qatlami yoki lava qoplagan boladi. S.o.ning eroziya natija ...

Super.

Super. - ozlashma qoshma sozlarning birinchi qismi: 1) biror narsaning oliy sifatli, yuqori darajali ekanligini ; 2) muayyan narsaning ustida, yuqorida joylashganlikni ; 3) bosh, asosiy degan manoni bildiradi.

Superfosfat

Superfosfat, Sa2 H2OQSO4 - asosiy fosforli ogit. Tabiiy fosfatlardan yoki appatit konsentratidan sulfat kislota bilan ishlab olinadi. Sanoatda bir necha xil S. ishlab chikariladi. Kukun S. - tez tasir qiluvchi, deyarli mushtlanmaydigan, rezina hi ...

Superortikon

Superortikon - sezgirligi yuqori bolgan uzatuvchi televizion trubka. Unda fotokatod yorug tasvirni elektron gasvirga ozgartiradi, bu tasvir ikki tomonli nishonga kochiriladi, bu yerda tasvir chikish elektr signallari ga aylanadi va videosignallar ...

Suporish

Suporish - ozbek va tojik mumtoz ashula va cholgu yollari, ayniqsa, maqom turkumlarining tushirim qismi. Shashmaqomda S shobalar turkumining ijro etilishida ularning birini ikkinchisiga uzviy boglash vazifasini ham otaydi. Bazan yirik shobaning t ...

Suppletivizm

Suppletivizm - turli ozakli yoki turli asosli sozlarning bir grammatik juftlikka birlashuvi; bunda ozak yoki asoslar shaklan farqlanishiga karamay, lugaviy mano ozgarishsiz krladi, "sozlarning farqi" faqat grammatik manolarni farqlashning grammat ...

Support

Support, sup ort - metall kesish stanogining asosiy ish organi. Metall kesish asboblari yoki ishlov beriladigan buyumlarni mahkamlash va surish uchun xizmat kiladi. Asosan, keskich tutqich va yonaltirgich dan iborat boladi. Buyumga ishlov berish ...

Suprematizm

Suprematizm - 20-asr boshlarida shakllangan avangard sanat yonalishi. Abstrakt sanat turi sifatida asarlari tasviriylikdan holi, turli rang va turli hajmdagi sodda handasiy shakllar ning asimmetrik uygunlashuvidan hosil boladi. Asoschisi K.S.Male ...

Suqsur

Suqsur, bigizdum - ordaksimonlar oilasiga mansub qush. Tanasining uz. 70 sm ga yaqin, vazni 0.7 - 1.15 kg. Nari urchish davrida juda chiroyli: boshi va boyni tok qongir, boshining tepa kismi yashil, binafsha tusda tovlanadi, kokragi oq, orqasi qo ...

Surakarta

Surakarta - Yava o. dagi sultonlik. Mataram sultonligining shim. qismini golland mustamlakachilari bosib olgach, uning markaziy va jan. qismida barpo etilgan. Markazi - Solo daryosi boyida joylashgan Surakarta sh. 1812 y. golland mustamlakachilar ...

Surapati

Surapati - Indoneziya milliy qahramoni, Yava o.da golland mustamlakachilariga karshi harakat rahbari. Jakartadagi bir golland savdogarining quli bolgan. Garbiy Yavaga qochib, gollandlarga qarshi kurashayotgan partizan otryadlaridan birining koman ...

Surat (shahar)

Surat - Hindistondagi shahar, Gujarot shtatida. Aholisi 2.1 mln. kishi. Arabiston dengizi sohilidagi port. Transport yollari tuguni. Toqimachilik, oziqovqat, qogoz, neft kimyosi, mashinasozlik va elektronika sanoati korxonalari mavjud. universite ...

Surdopedagogika

Surdopedagogika - defektologiya tarmogi; kar yoki zaif eshituvchi bolalarni maxsus oqitish va tarbiyalash masalalarini ishlab chiqadi. S. ga kar yoki zaif eshituvchi bolalarni oqitish nazariyasi tarixi, kar va zaif eshituvchi bolalarning psixolog ...

Surepitsa

Surepitsa, dala karami - karamguldoshlar oilasi karam turkumiga mansub bir yillik otsimon osimliklar turi; moyli ekin. Shim. yarim sharning motadil iqlimli mintaqalarida, shuningdek, Rossiyaning jan.da begona ot tarzida uchraydi. S. Eron, Afgonis ...

Surgi vositalari

Surgi vositalari - ichak peristaltikasini kuchaytirib, ich yurishini tezlashtiradigan modsalar. Sv. ichak shilliq pardasi retseptorlar iga qitiqlovchi tasir korsatadi. Surgi vositalari qabziyatda, odam zaharli moddalardan zaharlanganda ichakni to ...

Surgun

Surgun - jinoiy jazo turi; mahkumni muayyan boshqa bir joyda yashash uchun majburiy ravishda kochirish. Sobiq shorolar davrida S. qilish inson huquqlarini poymol etishning oziga xos usullaridan biri bolgan. S. asosiy jazo sifatida ham, qoshimcha ...

Surgut

Surgut - RF XantiMansilar muxtor okrugidagi shahar. 1975 yilda Tyumen sh. bilan temir yol orqali boglangan. Ob daryosining ong sohilidagi port. Aholisi 274.8 ming kishi. S. 1593 y. Ostyak qalasi ornida ostrog sifatida barpo qilingan. Shahar nomi ...

Vasiliy Surikov

Vasiliy Ivanovich Surikov - rus rassomi, rang-tasvir ustasi. Peterburg BA da talim olgan. Oqish davridayoq akademik sanat uslublaridan voz kechgan, asarlariga hayotiy lavhalar kiritib, ularning tasirchanligiga erishgan, memoriy obidalarni tarixiy ...

Surilma

Surilma - tog jinslarining gravitatsion jarayonlar tasirida yon bagir boylab pastga tomon siljishi. Surilgan tog jinslarining hajmi bir necha on m³ dan 1 mlrd. m³ gacha bolishi mumkin. S. massa, uzilish devori, sirpanish yuzasidan iborat. Qalinli ...

Surishtiruv

Surishtiruv - jinoyat ishlarini tergov qilishning dastlabki davri. S. militsiya, harbiy qismlar, milliy xavfsizlik va davlat bojxona xizmati, chegarani qoriklash organlari kabilar tomonidan olib boriladi. Ularning protsessual faoliyati ustidan pr ...

Suriyaliklar

Suriyaliklar - xalq, Suriyaning asosiy aholisi. Suriyada 11.75 mln. kishi yashaydi. Shuningdek, Kuvayt da ham yashaydi. Umumiy soni 11.85 mln. kishi. Arab tilida sozlashadi. Dindorlari - sunniy musulmonlar, shialar, xristianlar ham bor. Mil. 7-as ...

Suron

Suron - qoshinlarning jang maydonida birbiriga qaramaqarshi turgan yoki hujum vaqtidagi askarlar qayqirigi. Orta asrlarda chingiziylar, temuriylar va shayboniylar qoshinida askarlarning jangovar ruhini kotarish, dushmanni vahimaga solish maqsadid ...

Surrealizm

Syurrealizm - XX asrning 10 - 20-yillarida fransuz adabiyotida paydo bolib, tasviriy sanat, haykaltaroshlik, teatr, kino sohalariga, keyinchalik boshqa mamlakatlar ga ham tarqalgan avangardlik yonalishi. Markiz de Sad, J. Nerval, shuningdek, A. R ...

Surxon tongi

"SURXON TONGI" - Surxondaryo viloyati hokimligining ijtimoiy-siyosiy gazetasi. Termiz shahrida ozbek tilida haftada 2 marta chop etiladi. Dastlab "Qizil chegarachi", "Ilgor Surxon uchun", "Lenin bayrogi" nomlarida chiqqan. 1991 yildan hozirgi nom ...

Surxon-Sherobod qator tepalari

Surxon-sherobod qator tepalari - Surxondaryodagi qator tepalar. Surxondaryo va Boysun botiqlari orasida joylashgan. Jan.garbdan shim.garb tomon chozilgan. Tarkibidagi KalifSherobod tepasi. SherobodSariqamish tepasining jan.sharqida Hovdog, Uchqiz ...

Surxondare viloyati arxeologiya muzeyi

Surxondare viloyati arxeologiya muzeyi, Termiz arxeologiya muzeyi - Markaziy Osiyoda yagona bolib, Termiz shahrining 2500 yilligini nishonlash munosabati bilan tashkil etilgan. Muzey binosi 100 ming eksponatni oz zahiralarida saklash imkoniyatiga ...

Surxondaryo teatri

Surxondaryo teatri, Mannon Uygur nomidagi Surxondare viloyat ozbek davlat musiqali drama teatri - Ozbekistonning yetakchi teatrlaridan biri. 1935 y. 5 noyabrda Afandixon Ismoilov sahnalashtirgan "Golibiyat" spektakli bilan Termiz shahrida ochilga ...

Surxondaryo viloyat olkashunoslik muzeyi

Surxondaryo viloyat olkashunoslik muzeyi - madaniy marifiy muassasa. Termiz shahrida 1934 yilda tashkil qilingan. Muzeyda Termiz va termiziy allomalar tarixi, qadimshunoslik va tangashunoslik, xalq ogzaki ijodi, etnografiyasi, xalq, amaliy sanati ...

Surxondaryo-qashqadaryo musiqa uslubi

Surxondaryo-qashqadaryo musiqa uslubi - ozbek ananaviy musiqasining mahalliy uslublaridan biri. Mazkur hududda yashayotgan xalqning etnik tarkibi, kelib chiqishi, tarixan qaror topgan ijtimoiyiqtisodiy sharoitlari ushbu uslubning oziga xosligini ...

Surat

Surat - musiqa asari ijrosining tezlik darajasi. Odatda, asarning mazmuni va umumiy harakteriga bogliq holda belgilanadi. Nota yozuvida 17-asrdan italyansa atamalar bilan korsatila boshlagan. Asosiy S.lar largo, lento, adajio, andante, moderato, ...

Sus

Sus - Tunisning sharqiy sohilidagi shahar, Sus viloyatining mamuriy markazi. Aholisi 100 ming kishiga yakin. Transport yollari tuguni. Orta dengiz sohilidagi port. Yogmoy, toqimachilik, metallsozlik sanoati korxonalari, tayyor qismlardan avtomobi ...

Susima oqimi

Susima oqimi - Yapon dengizidagi iliq yuza oqim, Kurosio oqimining garbiy tarmogi. Yaponiya qirgoqlari boylab, jan.dan shim. tomon harakatlanadi. Susima oqimi tasirida Yapon dengizining sharqiy qismi suv temperaturasi qishda 5 - 6° ga, yezda 1 - ...

Suspenziyalar

Suspenziyalar - suyuq dori turi. Tarkibidagi kukun dori moddalari biror suyuklik da muallaq holda turadi. S. dorivor moddalarni ayni eritmada eritib bolmaydigan hollarda tayyorlanadi. S.ni ishlatishdan oldin yaxshilab chayqatiladi. S. kondensatla ...

Susu

Susu - Gvineya, SyerraLeonedagi mandingo xalqlari guruhiga mansub xalq. 1.16 mln. kishiga yaqin. Susu tilida sozlashadi. Dindorlari - sunniy musulmonlar. Asosiy mashguloti - deqqonchilik va baliq ovlash.

Susupe

Susupe - shahar, Shimoliy Mariana Orollarining poytaxti. Mariana orollari guruhidagi Saypan orolida joylashgan. Iqlimi tropik, passat, ortacha yillik yogin 1800 mm. Aholisi 47.8 ming kishi. Qishloq xojaligi mahsulotlarini qayta ishlovchi korxonal ...

Sut sanoati

Sut sanoati - sutdan turli sut mahsulotlari ishlab chiqaradigan oziqovqat sanoati tarmogi. Sut sanoati tarkibiga sariyog, sut, qatiq, qaymoq, smetana, quruq sut, sut konservalari, pishloq, tvorog, brinza, muzqaymoq, kazein va boshqa mahsulotlar i ...

Sut sogish qurilmasi

Sut sogish qurilmasi - sutni vakuum hosil qilib sogish uchun moljallangan mashina va apparatlar majmui. Elektr dvigatel, vakuumnasos, pulsator, sogish stakanlari, kollektor, vakuumballon, vakuum rostlagich, vakuummetr va sut quvurlaridan iborat. ...

Sutkali parallaks

Sutkali parallaks - osmon yoritkichi markazidan Yer markazi va uning sirtidagi kuzatuvchiga yonaltirilgan chiziq orasidag i burchak, yani yoritqichdan Yer radiusining korinma burchagi. Sutkali parallaksning qiymati yoritqichning zenit masofasiga ...

Sutlamadoshlar

Sutlamadoshlar - ikki urugpallalilarga mansub sut shirali osimliklar oilasi. Ot, buta, daraxt va lianalardan iborat. Barglari navbatlashib yoki qaramaqarshi joylashgan, yonbargchali. Guli bir jinsli, bir yoki ikki uyli. Changchilari gulning ortas ...

Suto

Suto - bantu xalqlari guruhiga mansub xalq. Lesoto va JARning qoshni tumanlarida yashaydi. Umumiy soni 4 mln. kishidan ortiq ; jumladan, JARda 2.44 mln. kishi, Lesotoda 1.6 mln. kishi. Shuningdek, Botsvanada ham yashaydi. Suto tilida sozlashadi. ...