ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 245

Suyuq ogitlar

Suyuq ogitlar - sanoatda ishlab chikariladigan va tuproqqa suyuq holda solinadigan mineral moddalar. S.o.ga suvsiz ammiak, suvli ammiak, ammiakatlar, kaliy tuzlarining eritmalari, fosfat kislota, suyuq kompleks ogitlar kiradi. S.o.ni asosiy ogit ...

Suyuqlanish

Suyuqlanish - moddaning qattiq kristall holatdan suyuq holatga utishi; issiklik yutilishi bilan kechadigan jarayon. Suyukdanayotgan moddaning tarkibi ozgarmasa kongurent S, ozgarsa inkongurent S. deyiladi. S. jarayonida moddaning tartibli kristal ...

Suyuqlik

Suyuqlik materiya agregat holatlaridan biri bolib, unda hajm saqlanadi, biroq shakl ozgaradi. Suyuqlik bir-biri bilan kimyoviy boglangan atom va molekulalardan iborat. Yerda keng tarqalgan suyuqlik suvdir. Suyuqlik gaz kabi oquvchan va idish shak ...

Suyurgatmishxon

Suyurgatmishxon, Suyurgatmish oglon - Balx yaqinidagi Orpuz mavzeida Amir Temur tomonidan nomigagina Movarounnahr taxtiga otqazilgan chingiziy xon. Xonlik darajasiga kotarilgunga qadar S. Soxibqironning ulug beklaridan biri bolib, qator harbiy yu ...

Suzma gazkondensat koni

Suzma gazkondensat koni - Buxoro viloyati Qorakol tumanida joylashgan. 1987 yilda ochilgan. Gazli shahridan 85 km jan.garbda, Chorjuy tektonik pogonasidagi Qorakol egilmasining shim.garbiy qismida, sharqiy suzma strukturasi bilan bogliq. Paleozoy ...

Svazilar

Svazilar - bantu xalqlari guruhiga mansub xalq, Svazilend va JARning koshni r-nlarining asosiy aholisi. Shuningdek, Mozambikda ham yashaydilar. Umumiy soni 1.87 mln. kishi. Svazi tilida sozlashadi. Ananaviy etiqodlar saqlangan, bir qismi baptistlar.

Lev Sverdlin

Lev Naumovich Sverdlin - Xalq artisti. Ozbekistonda xizmat korsatgan artist. 1921 yil Turkiston Siyosiy boshqarmasi qoshidagi teatr studiyadan Sverdlin Moskvaga oqishga jonatilgan. Oqishni tugatgach, 1937 yilgacha Meyerxold, 1937 - 40 yillar Vaxt ...

Marina Svetayeva

Marina Ivanovna Svetayeva - rus shoirasi. Moskva universiteti prof. Lozanna va Frey-furgdagi musika maktabi va katolik pansionda, Yaltadagi kizlar gimnaziyasida oqigan. Oktyabr tontarishini qabul qilmay, 1922 yilda Pragaga, 1925 yilda esa Parijga ...

Svetofor

Svetofor - yoruglik signali beradigan elektr qurilma. Piyodalar va transport vositalarining kochada, yolda va temir yoldan otish joylaridagi harakatini hamda temir yol tarkibi qatnovini tartibga solib turish uchun ishlatiladi. Semafor tarzida S. ...

Sveyg Arnold

SVEYG Arnold - nemis yozuvchisi va jamoat arbobi. 1907 - 15 yillarda Broslau, Myunxen, Berlin universitetlarida okigan. 1933 yildan antifashist sifatida muhojirlikda, 1948 yildan Berlinda yashagan. "Klavdiya haqidagi novellalar" romanida, hikoyal ...

Sveyg Stefan

Sveyg Stefan - avstriyalik yozuvchi. Vena va Berlin universitetlarida oqigan. 1-jaxrn urushi yillarida Avstriya harbiy vazirligi arxivida xizmat qilgan va urushga qarshi maqolalar yozgan. Dastlab Zaltsburgda, keyin London, Nyu-York, Petropolisda ...

Svyatoslav I

Svyatoslav I - Kiyevning ulug knyazi. Knyaz Igorning ogli. 964 yildan boshlab Kiyevdan Oka, Volga boyi, Shim. Kavkaz va Bolqon ya.o.ga yurishlar qilgan; vyatichlarni xazarlar hukmronligidan ozod etgan, Volga Bulgoriyasi bilan urushgan, Xazar xoqo ...

Sxemotexnika

Sxemotexnika - radiotexnika, aloqa, avtomatika, hisoblash texnikasi va boshqalarning elektron qurilmalarini taxlil va sintez qilish muammolarini oz ichiga olgan ilmiytexnikaviy yonalish. Yuqorida sanab otilgan qurilmalarning aniq ishlashini tamin ...

Sxolastika

Sxolastika - diniy dunyoqarashni nazariy asoslashga intiluvchi diniy falsafa. Orta asrlarda Garbiy Yevropada taraqqiy etgan. U ilohiyotaqida asoslarini ratsionalistik metodika va formal mantiq masalalari bilan boglaydi. S.ning asosiy maqsadi - di ...

Syanbi

Syanbi, shibay, sabi - qad. Xitoyning shim.da yashagan qabilalar ittifoqi. Xitoy manbalariga kora, S.lar mil. av. 8 - 5-asrlarda shanrung yoki bayyi deb nomlangan turkiylar tarkibidagi bir qavmdir. "S." atamasi Xitoyning shim.sharqidagi tog nomid ...

Syangan (shahar)

Syangan - shahar, Syangan maxsus mamuriy rayonining mamuriy markazi. Syangan orolda, Szyulun sh. bilan tor bogoz orqali ajralib turadi. Aholisi 3.5 mln. kishi. Yirik port. Aeroporta xalqaro ahamiyatga ega. Mamlakatning savdosanoat va xalqaro valy ...

Syerra-nevada

Syerra-nevada - AQShning jan. qismidagi tog tizmasi. Kordilyera tog sistemasi tarkibida. Uz. 750 km. Eng baland joyi 4418 m. Asosan, granodioritlardan tuzilgan. Sharqiy etaklarida issiq buloklar, balchiq vulkanlari bor. Garbiy yon bagri kiya, qur ...

Syuan Szan

Syuan szan - xitoylik sayyoh, Budda dini rohibi. 627 y. Changanda hindistonlik buddist olim Pomidolo bilan tanishib, uning tasirida Hindistonga borishga axd qiladi. Tan davlati hududidan boshlangan S.S.ning safari Turk xoqonligi tasiri ostidagi y ...

Syudad-xuares

Syudad-xuares - Meksikaning shim. qismidagi shahar, RioBravodelNorte daryosi boyida, AQShning ElPaso sh. qarshisida joylashgan. Chiuaua shtatida. Aholisi 1.2 mln. kishi. Transport yollari tuguni. Metallsozlik, paxta tozalash, konpoyabzal, oziqovq ...

Syuita

Syuita - cholgu musiqaning asosiy turkumli shakllaridan biri va musiqiy janr. Qismlar tartibi, soni, harakterining malum qonunqoida bilan katiy chegaralanmaganligi, aksariyat hollarda qoshiq va raqs bilan uzviy bogliqligi S.ni sonata va simfoniya ...

Syujet

Syujet - badiiy asar mazmunini tashkil etadigan, bir-biri bilan ozaro bogliqlikda kechadigan, qahramonlar ortasidagi aloqalardan tarkib topgan voqealar tizimi. Barcha epik, dramatik va liroepik turdagi badiiy asarlarda S. mavjud boladi. gar bir a ...

Syullipryudom

Syullipryudom - fransuz shoiri. Fransiya akademiyasi azosi. Parij universitetini tugatgan. Ilk kitobi - "Bekat va sheriyat". "Harbiy taassurotlar" kitobi FransiyaPrussiya urushi voqealariga bagishlangan. "Behuda muloyimlik" sheriy toplami gamgin ...

Syuy beyxun

Syuy beyxun, Jyu Peon - xitoy rassomi, 20-asr Xitoy tasviriy sanatida yangi yonalish asoschilaridan biri. Shanxayda va 1919 yildan Parijda talim olgan. Pekindagi BA markazi direktori va Umumxitoy adabiyoti va sanati assotsiatsiyasi raisi. SB. "gu ...

Syuy yuan

Syuy yuan - xitoy sheriyati tarixida nomi malum bolgan birinchi shoir. Sherlarida poymol bolgan adolat, vatan taqdiri uchun azob chekuvchi olijanob qalb olami, yuksak axloqiy orzularga sadoqat aks ettirilgan. S.Yu. xitoy mumtoz adabiyotidagi asos ...

Szinan

Szinan - Xitoyning sharqiy qismidagi shahar. Shandun provinsiyasining mamuriy markazi. Aholisi 5.53 mln. kishi. Rezina sanoatining yirik markazi. Mashinasozlik, metallurgiya, kimyo, neft kimyosi, oziq-ovqat, qogoz, toqimachilik sanoati korxonalar ...

Szyulun

Szyulun, Koulun - Syangandagi shahar. Szyulun ya.o.ning jan. qismida. Mamuriy jihatdan Syangan sh. tarkibida. Undan tor bogoz orqali ajralgan. Jan. Xitoy dengizidagi port. Kemasozlik, elektrotexnika, radioelektronika sanoati korxonalari bor.

Tabaqa

Tabaqa - muayyan xalq ichida ijtimoiy mavqeiga qarab bolinadigan guruh. T. urfodat yoki qonunda mustahkamlangan, avloddan avlodga otib keladigan xuquq va burchlarga ega bolgan. T.lar otmishda ananaviy zodagonlik va aslzodalik tushunchalari mavjud ...

Tabaqa pardoz

Tabaqa pardoz - oymakorlikda pardoz turi; uyma gul - naqshlarni 2 yoki 3 qatlamli oymalar bilan pardozlash usuli. Oymalari uncha chuqur bolmasada, naqshlar hajmdor korinishga ega bolib, ajoyib jozibadorlik hosil qiladi. Pardozlar ichida eng murak ...

Tabargul

Tabargul - chuchmomaguldoshlar oilasiga mansub, kop yillik tuganak piyozli otsimon osimlik. Buyi 60120 sm. Barglari uzunchoq. Guli oq, xushboy, topguli boshoqsimon. Vatani - Markaziy Amerika. Shim. Afrika va Jan. Yevropaning bazi hududlarida, Kav ...

Tabariya koli

Tabariya koli, Tveriada koli, Ganisaret koli, Galiley koli - Falastin tarixiy viloyatidagi kul, Isroil davlati hududida. Alhor tektonik botigining shim. qismida, dengiz sathidan 212 m pastda joylashgan. Maydoni 145 km². Eng chuqur joyi 48 m. Garb ...

Tabasaranlar

Tabasaranlar - Dogistondagi xalq, RFda jami 93.6 ming kishi. Umumiy soni 98 ming kishi. Tabasaran tilida sozlashadi. Dindorlari - sunniy musulmonlar. S. dehqonchilik, chorvachilik, hunarmandchilik bilan shugullanadi.

Tabiatni muhofaza qilish

Tabiatni muhofaza qilish - tabiat va uning boyliklaridan oqilona foydalanishga, tabiatni inson manfaatlarini kozlab ongli ravishda ozgartirishga, tabiat boyliklari va umuman tabiatni, uning gozalligi, musaffoligini saqlab qolishga va yanada boyit ...

Tabiblik

Tabiblik - xalq tabobati asosida bemorlarni davolash. Sharq xalqlarida bir necha ming yillik tarixga ega bolib, avloddanavlodga otib, rivojlanib kelgan. Avestodya takidlanishicha, tabiblar qaror topgan qonunqoidalar asosida bemorlarni davolashgan ...

Tabiiy birliklar tizimi

Tabiiy birliklar tizimi - asosiy birliklar qilib fundamental fizik doimiylar qabul qilingan birliklar tizimi. Tabiiy birliklar tizimit.ni birinchi bolib M. Plank taklif etgan. Tabiiy birliklar tizimit.dagi asosiy birliklarning olchami tabiat hodi ...

Tabiiy ftoridlar

Tabiiy ftoridlar - minerallar kichik sinfi, ftorli vodorod kislotasining oddiy va qoshaloq tuzlari. Turli tasnif boyicha 50 tacha mineral turini oz ichiga oladi; asosiylari flyuorit va kriolit. Tabiiy ftoridlar Na, K, Sa, Mg, A1 elementlari, kamy ...

Tabiiy gazlar

Tabiiy gazlar - turli holatlarda uchraydigan gaz komponentlari majmui. T.g. tabiatda uchraydigan holatiga qarab quyidagicha tasniflanadi: atmosfera gazlari ; yer posti gazlari ; chokindi jinslar gazlari ; dengiz va okean gazlari ; metamorfik jins ...

Tabiiy geografik jarayonlar

Tabiiy geografik jarayonlar - tabiatda modda va energiya ozgarishlari hamda umuman, tabiiy geografik majmualarnnj rivojlanishiga sabab boluvchi barcha qodisalar. Bular atmosfera sirkulyatsiyasi, namlikning aylanishi, relyef hosil bolishi, nurash, ...

Tabiiy geografik mintaqalar

Tabiiy geografik mintaqalar - geografik qobiqning eng yirik zonal tabiiy geografik bolimi. Har bir Tabiiy geografik mintaqalar issikdik va namlikning alohida rejimi, havo massalari, ularning sirkulyatsiyasi, biogeokimyoviy va geomorfologik jarayo ...

Tabiiy geografik oblast

Tabiiy geografik oblast - tabiiy geografik rayonlashtirishnint taksonomik birligi. Landshaftlarni yoshi, qoplab yotgan yotqiziqlari, relyefi, gidrografik xususiyatlari, biotsenozlarning turlari va rivojlanish tarixi boyicha birlashtiradi. Odatda, ...

Tabiiy geografik olka

Tabiiy geografik olka - tabiiy geografik raionlashtirishning yirik birliklaridan. T.g.o. yirik tabiiy hududiy majmua bolib, maydoni bir necha yuz ming km² dan mln. km²gacha bolishi mumkin. T.g.o. kop hollarda makrorelyef tuzilishi jihatidan yaxli ...

Tabiiy geografik rayonlashtirish

Tabiiy geografik rayonlashtirish - yer yuzasining ichki birligi va tabiatining oziga xos xususiyatiga ega hududiy bolinmalari sistemasi. T.g.r. - tabiiy geografiyanint sintez shakllaridan biri, yani oziga xos ilmiy tadqiq qilish jarayonidir. T.g. ...

Tabiiy geografik xaritalar

Tabiiy geografik xaritalar - tabiatda sodir boladigan voqea va hodisalar ni alohida yoki ularning qonuniy uygunligini tasvirlovchi mavzuli xaritalar. Tabiiy hodisalar xaritalari deb ham yuritiladi. Geologik, geofizik, geokimyo, geomorfologik, met ...

Tabiiy huquq

Tabiiy huquq - davlat va huquq nazariyasida insonning tabiatidan kelib chiqadigan va shu tufayli muayyan davlatda ularning qonuniy tan olinishi yoki olinmasligiga bogliq bolmaydigan prinsiplar, qoidalar, huquq va qadriyatlar yigindisini anglatuvc ...

Tabiiy kauchuk

Tabiiy kauchuk - q. Kauchuk. manba:Masharipov Kimyo kitobi tabiiy kauchuk asosan Janubiy amerikada õsadigan daraxtlarning sutsimon shirasidan ajratib olinadi. GEVEYA, GVAULLA va Markaziy osiyoda õsadigan kok sagiz,tog sagiz daraxtlaridan olinadi

Tabiiy monopoliya

Tabiiy monopoliya - bozorda muayyan tovarlar turlariga bolgan talabni qondirishda raqobatli sharoitlarni yaratish texnologik xususiyatlarga kora mumkin bolmaydigan yoki iqtisodiy jihatdan maqbul bolmaydigan holat. Tabiiy monopoliyalar faoliyati u ...

Tabiiy nitratlar

Tabiiy nitratlar - minerallar sinfi, azot kislotasining tabiiy tuzlari. Tabiiy nitratlarning asosiy minerallari; natriyli, kaliyli, ammoniyli selitralar, darapskit, nitromagnezit, nitrokaltsit, nitrobarit, gerxardtit, likazit, buttgenbaxit. Struk ...

Tabiiy tenglamalar

Tabiiy tenglamalar, natural tenglamalar - egri chiziqning egriligi va buralishini uning yoyi funksiyasi sifatida ifodalaydigan tenglamalar. Tabiiy tenglamalari bir xil bolgan ikki egri chiziq bir-biridan fazodagi orni bilan farq qiladi.

Tabiiy yaylov

Tabiiy yaylov - tabiiy ot qoplamiga ega bolgan va chorva mollari erkin holda otlatiladigan toglar, qiradirlar va chollarda joylashgan maydonlar. Madaniy yaylovlardan sarfxarajat talab etilmasligi va ot qoplami tur tarkibining xilmaxilligi, turli ...

Tabla

Tabla - hind urma musiqa cholgusi. Ikkita - odatda kattaroq dayyan hamda kichikroq bayyan deb ataluvchi nogorachalardan iborat. Yogoch, sopol yoki misdan ishlangan kosaxonalari 2 qatlamli teri bilan qoplanadi. Ijrodan avval bular terisi ustiga un ...