ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 251

Teng oyoqlilar

Teng oyoqlilar -qisqichbaqasimonlar turkumi. Tanasining uz. 0.1 - 27 sm. Birinchi juft kokrak oyogi oyoqjagni hosil qiladi, qolgan 7 jufti bir xil uzunlikka va tuzilishga ega. Korin oyoklari plastinkasimon bolib, qisman jabraga aylangan. Yuragi q ...

Tenge

Tenge - Qozogiston Respublikasi milliy pul birligi. 1993 y. 15 noyabrdan muomalaga chiqarilgan. IT. q 100 tiin. Xalqaro ifodasi KZT. Barcha qogoz pul belgilarida Qozogiston tarixidagi milliy arboblar ning rasmlari tushirilgan. Valyuta kurelari bo ...

Tenglik

Tenglik - jamiyatdagi barcha shaxs, qatlam, guruh, partiya va shu kabining qonun oldida baravarligini ifodalovchi tushuncha; adolatli jamiyatning asosiy tamoyillaridan biri. T. taminlangan jamiyatda uning barcha azolari yashash, talim olish, mehn ...

Tenglik (ifoda)

Tenglik - "=" ishorasi bilan biriktirilgan ikki ifoda. T. togri va notogri hamda sonlardan va harflardan iborat bolishi mumkin. Yevklid geometriyasiga binoan moye tomonlari ozaro teng uchburchaklar teng bolsa, affin geometriyada barcha uchburchak ...

Tengsiz kapalak

Tengsiz kapalak - tangaqanotlilar turkumiga mansub hasharot. Qanotlari yozilganda erkaginiki 5 sm, urgochisiniki 7 sm. Erkak kapalak qoramtirqongir, urgochisi oq yoki qoramtir sargish rangda. Tengsiz kapalak dunyoda keng tarqalgan hasharotlardan ...

Tennis

Tennis ikki kishi yoki ikki kishilik ikki guruh orasida oynaladigan sport oyinidir. Oyinchilari torli raketka bilan rezina topchani raqibining maydoniga urib tushirishlari kerak. XIX asr oxirida Yevropada paydo bolgan bu oyintezda dunyoga tarqald ...

Tenor

Tenor - 1) orta asr Yevropa cherkov xoraljal ohang rivojidagi asosiy, uzoq ushlab turiladigan parda. Keyinchalik, kop ovozli asarlarda asosiy ovoz nomi; 2) erkak xonandaning baland ovozi. Diapazoni s - s2. Lirik va dramatik turlari bulib, birinch ...

Tenorit

Tenorit - oksidlar sinfiga mansub mineral, misning tabiiy oksidi SiO; tarkibida 79.89% mis bor. Monoklin singoniyada kristallanadi. Rangi kora va kulrang bolib, ota mayda plastinkasimon kristallardan tarkib topgan; konsentrikpostloqsimon bolakcha ...

Tentakqushlar

Tentakqushlar - kushlar turkumi. 5 oilasi bor: guaxalo yoki jiryaklar, baqaogizlilar, ispolin T., yapaloqqushsimon T., oddiy T. 24 urugi va 103 turi mavjud. Vazni 60 g dan 600 g gacha. Tunda faol hayot kechiradi. Qanoti va dumi uzun, patlari yums ...

Tenzometr

Tenzometr - kj tushadigan inshoot elementlari va mashina qismlarida vujudga keladigan deformatsiyalar ni olchaydigan asbob. Deformatsiyaning qiymati va elastiklik moduli malum bolsa, materialda hosil boladigan zoriqishlarni aniqlash mumkin. T.nin ...

Tenzor

Tenzor - vektor tushunchasini umumlashtirib, bir necha manoda qollanib kelinayotgan matematik atama. Bu atama tenzorlar hisobiaya koordinatalarning bir tizimidan ikkinchi tizimiga otganda maxsus qonun boyicha ozgaradigan miqdor larni bildiradi. M ...

Tenzorlar hisobi

Tenzorlar hisobi - mat.ning tenzorlar va ular ustida bajariladigan amallarni, tenzor xossalarini chiziqli algebra hamda matematik analiz vositalari bilan organuvchi bolimi. Tenzorlar hisobi vektor hisobi bilan matritsalar nazariyasining taraqqiyo ...

Teodolit

Teodolit - ochiq joylarda gorizontal va vertikal burchaklarni olchashda ishlatiladigan kochma geodezik asbob. Burchaklarni olchash, triangulyatsiya va poligonometriya ishlarini bajarishda foydalaniladi. Burchak olchash ishlarida gorizontal yonali ...

Teodorix Buyuk

Teodorix Buyuk, Teoderix - ostgotlar qiroli, Italiyada ostgotlar davlati asoschisi. 488 y. Italiyaga bostirib kirgan va u yerdagi hukmdor Odoakrni taxtdan agdarib, qatl ettirgach, hokimiyatni egallab olgan. T. davrida ostgotlar davlatiga Garbiy Y ...

Teokratiya

Teokratiya - davlat boshkaruv shakli, bunda davlat ning boshligi bir vaqtning ozida diniy boshliq ham hisoblanadi. Teokratik davlatlar qadimdan malum. Mac, Iudeyada mil. av. 5 - 1-asrlarda bosh ruhoniy, yani oliy kohin davlat hokimiyatining toliq ...

Teologiya

Teologiya - xudoning mohiyati va irodasi haqidagi diniy talimotlar majmui. Xudo shaxsan ozini vahiy orqali kishilarga malum qiladi degan konsepsiyaga asoslanadi. Muqaddas kitoblar va muqaddaslashtirilgan yozuvlar T.ning asosiy manbalari qisoblana ...

Teorema

Teorema - mat.da aksiomalar asosida qatiy mantiqiy mushohada bilan isbotlanadigan tasdiq. Mac, geometriyada Pifagor teoremasi, algebrada Viyet teoremasi. Odatda, "A bolsa, V boladi" korinishga ega. Bunda A tasdiq T.ning sharti, V tasdiq esa xulos ...

Teosofiya

Teosofiya - keng manoda - eng zor ilohiy sirlarni ochishga davo qiluvchi har qanday diniy talimot. Shaklsiz, yagona, hamma narsani qamrab oluvchi xudo haqidagi, barcha narsalarning ilohiy mohiyati haqidagi tasavvurlar T.ning nazariy asosini tashk ...

Tepaqoton tuz koni

Tepaqoton tuz koni - Qashqadaryo viloyatidagi kon; Lalmikon tuz koni bilan tutashgan. 1950 yilda ochilgan. Konning geologik tuzilishi 1959 - 64 yillarda organilgan. Tepaqoton tuz konik. braxiantiklinal shaklida jan.garbdan shim.sharqqa chozilgan ...

Teplovideniye

Teplovideniye - oddiy kozga korinmaydigan obyektlar chiqaradigan yoki ulardan qaytadigan infraqizil nurlanish boyicha ularning korinadigan tasvirini hosil qilish usuli. Qorongi joyda yoki optik shaffofmas muhitda turgan obyektlarning ornini anikl ...

Teplovoz

Teplovoz - ichki yonuv dvigateli ornatilgan tortuvchi kuch mashinasi; lokomotiv. Issiklik dvigatelidan temir yolda foydalanish yuyasi 19-asr oxirlarida ortaga tashlangan. 20-asr 20-yillarigacha T.ning bir necha turi yaratildi. Korxona ichida yuk ...

Teploxod

Teploxod - ichki yo’nuv dvigateli bilan harakatlanadigan kema; oziyurar kemalarning keng tarqalgan turi. Daryoda suzishga moljallangan vintli tanker Vandal" birinchi marta Rossiyada yasalgan. Chet elda birinchi transport T.i - "Zelandiya" tankeri ...

Tepsey qabristoni

Tepsey qabristoni - toshtiq madaniyatiga mansub arxeologik yodgorlik. Minusinsk sh. dan shim.da, Yenisey daryosining ong sohilida, Tepsey togi yon bagrida joylashgan. Yer osti saganalarining umumiy maydoni 40 - 50 m2, yon tomondan kirish joyi bol ...

Ter bezlari

Ter bezlari - odam terisidagi ter chikaradigan va uni ajratadigan oddiy naysimon bezlar. Kaft, oyoq tagi va peshona terisida boshqa joylarga qaraganda Ter bezlari kop boladi. Oddiy T.bdan tashqari tananing ayrim joylarida maxsus apokrin bezlari j ...

Teraklisoy rasmlari

Teraklisoy rasmlari - Chatqol tog tizmasi dagi qoyatoshlarga ishlangan tasvirlar. Toshkent viloyati Parkent tumani hududida. 1963 yilda geolog A.Agaponov va Chatqol togormon qoriqxonasi direktoriT. Yesipovlartopgan. 1966 yilda A.Kabirov tomonidan ...

Terekkon oltin koni

Terekkon oltin koni - Qirgiziston Respublikasi Osh viloyati hududidagi kon, Chatqol tog tizmasining jan. qismida joylashgan. Geologik jihatdan proterozoy davriga mansub marmarlashgan ohaktoshlar va ularni qoplab turuvchi kvarsslyudali slanetslar ...

Terekkuma pasttekisligi

Terekkuma pasttekisligi - Sharqiy Kavkaz oldidagi pasttekislik. Kaspiy boyi pasttekisligining jan.garbiy qismi. Janubda Katta Kavkazning etaklari, garbda Stavropol qirlari, sharqda Kaspiy dengizi, shimolda Kuma-Manich botigi bilan chegaradosh. Ye ...

Tereksoy surma koni

Tereksoy surma koni - Qirgiziston Respublikasi Osh viloyatining Chatqol tumanidagi kon. 1946 yildan Qadamjoy surma kti tomonidan qazib olinadi. Minerallashish zonasi Sarasoy antiklinalining yadro qismida uni murakkablashtiruvchi va kenglik yonali ...

Tergachi neft koni

Tergachi neft koni - Namangan viloyati Kosonsoy tumanidagi kon. Namangan temir yol stansiyasidan 25–30 km shim.garbda. Kondan 30 km masofada Tergachi - Namangan neftuzatgich quvuri otadi. Kon maydoni Chatqol tog tizmasining tog oldi tekisligida, ...

Tergov

Tergov - jinoyat protsessida jinoiy ish boyicha dalillar yigish va tekshirish. T. turlari: dastlabki tergov va sud tergovi. T. faoliyatini 3 xil yonalishdagi: prokuratura, militsiya va milliy xavfsizlik tergovchilari olib boradilar. Ular T. va pr ...

Teri kasalliklari

Teri kasalliklari - odam va hayvonlar organizmidagi shilliq qavatlar, teri hamda uning hosilalari patologik ozgarishi bilan ifodalanadigan kasalliklar guruhi. Odamda uchraydigan Teri kasalliklari toshma toshishi, dog, pufakcha, tuguncha, qipiqlan ...

Teri qanotlilar

Teri qanotlilar, ayri quyruqlilar, quloq qazarlar - hasharotlar turkumi. Gavdasining uz. 3.5–50 mm, yelkadan qorin tomonga yassilashgan. Qorin bolimi uchki qismida qisqichsimon osimtalari ximoya vazifasini bajaradi. Oldingi qanotlari kalta va qat ...

Teri sili

Teri sili - organ izmdagi umumiy sil infeksiyasining bir shakli, aksariyat ikkilamchi sil kurinishida vujudga keladi. Hozirgi kunda kam uchraydi. Teri silining sil volchankasi, skrofuloderma, sogalsimon teri sili, yarali teri sili, indurativ Baze ...

Teriodontlar

Teriodontlar -qirilib ketgan teropsidlar turkumiga mansub sudralib yuruvchilar kenja turkumi. Perm oxiridan yura davri ortalarigacha Avstraliyadan tashqari hamma hududlarda yashagan. Uz. 10 sm dan 3 - 3.5 m gacha. T. juda harakatchan, jaglari kuc ...

Terks va Kaykos orollari

Terks va kaykos orollari - Bagama orollarining jan.sharqiy qismidagi Terke, Kaykos va 30 dan ortiq boshqa orollardan iborat Buyuk Britaniya mulki. Maydoni 430 km². Mamuriy markazi - KokbernTaun shahri. Aholisi 14 ming kishidan ziyod, 90% dan orti ...

Terlash

Terlash, ter chiqishi - organizmni sovitadigan fiziologik mexanizmlarning biri. T.da suvtuz balansi saklanadi va teri yuzasidan ter ajraladi. T. uzluksiz, asosan, reflektor tarzda boladi. T. refleksi retseptorlari teri, shilliq pardalar va muskul ...

Terma

Terma - xalq qoshiqlari turi. Ozbek, qozoq, qoraqalpoq, uygur, qirgiz folklorida keng tarqalgan. Paydo bolish davriga kora ananaviy va zamonaviy turlarga bolinadi. Ikki asosiy korinishi mavjud. Birinchisi - shoirbaxshilar tomonidan maxsus "tomoq" ...

Termal suvlar

Termal suvlar - Yer postidagi yuqori trali yer osti suvlari. 20° trali izotermalar kop yillab tongib yotgan hududlarda 1500–2000 m dan, subtropiklarda 400 m va undan kamroq chuqurlikda, tropiklarda esa yuzada boladi. Artezian havzalarda 2000–3000 ...

Termik analiz

Termik analiz, termografiya - fizikkimyoning asosiy tadqiqot usullaridan biri; turli moddalar, tog jinslari va minerallarni qizdirish yoki sovitish jarayonida ularda roy beradigan fazaviy ozgarishlarni maxsus asboblar yordamida yozib olishga asos ...

Termik ekvator

Termik ekvator - Yer yuzida ortacha kop yillik havo trasi eng yuqori boladigan kenglik mintaqasi. Yanv. oyida geografik ekvatorga togri keladi, iyul oyida 20 - 25° shu kabiga kochadi. Termik ekvatorning ortacha yillik holati 10° shu kabiga togri ...

Termik pech

Termik pech - metall buyumlarga termik yoki kimyoviytermik ishlov berish uchun moljallangan sanoat pechi. Ishlash uslubi jihatdan davriy va uzluksiz ishlaydigan turlarga bolinadi. Davriy Termik pech, asosan, mashinasozlik sanoatida metall buyumla ...

Termik qarshilik

Termik qarshilik, issiqlik qarshiligi - jism ning molekulalarning issiqlik harakati tarqalishiga tosqinlik qilish xususiyati. Toliq, sirtki va qatlam Termik qarshiliklari farklanadi. Toliq Termik qarshilik - bir jism dan ikkinchisiga issiqlik uza ...

Terminal holat

Terminal holat - hayotning songgi bosqichi; hayot bilan olim orasidagi golat. Bunda organizm yashashi uchun muhim bolgan organ va sistemalar faoliyatida chuqur ozgarishlar roy berib, gipoksiya kuchayadi. T.g. nafas reflekslari va yurak faoliyati ...

Terminator (chiziq)

Terminator - sayyora yoki yoldoshlar gardishining yoritilgan yarim shari bilan qorongi yarim sharini ajratuvchi chiziq. Sayyora yoki yoldoshlarning T. chizigidagi nuqtalarida Quyosh botayotgan yoki chiqayotgan boladi. Yerdan korinadigan yoritqich ...

Terminologiya

Terminologiya - 1) 1) leksikanutg bir sohasi; muayyan fan, texnika, ishlab chiqarish. tarmogining, sanat, ijtimoiy faoliyat sohasining tegishli tushunchalar tizimi bilan bogliq terminlari majmui; 2) tilshunoslikning terminlarni organuvchi sohasi. ...