ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 295

Manjuriya

Manjùriya, - Xitoyning shimoli-sharqidagi tarixiy hudud. 1858-1860-yillargacha Aygun shartnomasi va Pekin Traktati boyicha Rossiyaga qoshib olingan hozirgi Priamurya va Primorye oblastlari ham "Manjuriya" hududi deb hisoblangan. Bazida bu joylar ...

Dolmenlar

Dolmenlar - songgi neolit va ilk jez davriga oid dafn inshootlari. Marhumlarni "doimiy uy" bilan taminlash maqsadida har biri bir necha tonna ogirlikdagi katta tosh bolaklari va toshtaxtalar tik holda yerga ornatilib, usti katta xajmdagi bir yoki ...

LGBT tarixi

LGBT tarixi atamasi ostida lezbian, gay, biseksual va transseksual jamoatlar jahon tarixidagi madaniy, ijtimoiy ahamiyati tushuniladi. Bu sohada odamlar orasidagi eng qadimgi davrdan to bugungi kungacha bolgan vaqt oraligida eslatib otilgan noana ...

Gradus olchashlar

Gradus olchashlar - Yerning shakli va olchamlarini aniqlash uchun yer sirtida juda aniq bajariladigan geodezik va astronomik ishlar. Meridianlar va parallellar yoylarining uzunligi geodezik usullarda, yoylarning oxirgi punktlari geografik koordin ...

Yoldosh neft gazlari

Yoldosh neft gazlari, yolakay neft gazlari - neft va gaz uglevodorodlaridan hosil bolgan mahsulotlar sifatida tabiatda doimo birga uchraydigan gazlar. Har qanday neft uyumida malum bir miqdorda gaz miqdori mavjud va u qatlam sharoitida neftda eri ...

Ist-texas neft koni

Ist-texas neft koni - dunyodagi eng yirik neft konlaridan biri. AQShning Texas shtatida joylashgan. Meksika qoltigi neft-gazli havzasiga mansub. 1930 y.da ochilib ishga tushirilgan. Neftning dastlabki sanoat zaxirasi 850 mln. t bolgan. Kon Sabin ...

Kakaydi neft koni

Kakaydi neft koni - Jarqorgon tumanidagi kon. Jarqorgon sh.dan 20 km shim sharkda joylashgan. Kon togrisida dastlabki malumotlar 19.14 y.ga taalluqli. 1934 y.da geologik syomka natijasida antiklinal struktura mavjudligi aniqlangan. 1937 y.da dast ...

Gavar gaz-neft koni

Gavar gaz-neft koni - Saudiya Arabistonida joylashgan gaz-neft koni. Xufuf sh.dan 20 km garbda. Dunyodagi eng yirik kon. 1948 y.da ochilgan. 1951 y.dan ishga tushirilgan. Gaz-neft uyumi 1.5 - 3 km chuqurlikda joylashgan. Neftning dastlabki zaxira ...

Jetiboy neft-gaz koni

Jetiboy neft-gaz koni -Qozogiston Respublikasining Mangishloq viloyatidagi Yeraliv shaharchasi yaqinida joylashgan. J. n. k. 1961 y.da ochilgan. 1970 y.da ishga tushirilgan. Konda 13 ta samarador qatlam va 26 ta uyum aniqlangan, ulardan bittasida ...

Karim neft-gaz koni

Karim neft-gaz koni - Qashqadaryo viloyatidagi kon. Muborak sh.dan 12 km jan garbda. Strukturasi 1963 y.da aniqlangan. 1965 - 67 y.larda bir necha burgi qudugi kovlangan. Antiklinal asimmetrik braxiantiklinaldan iborat bolib, shim sharqdan jan.ga ...

Izboskan neft-gaz koni

Izboskan neft-gaz koni - Fargona vodiysining shim.sharqidagi Iz-boskan antiklinal burmasida joylashgan neft-gaz koni. Iz-boskan strukturasi 1933 y.da aniqlangan va tektonik jihatdan Moylisuv strukturalari guruhiga kiradi. Kon 1950 y. ishga tushir ...

Janubiy olamushuk neft koni

Janubiy olamushuk neft koni - Andijon sh.dan 27 km sharqda Xojaobod tumanida joylashgan neft koni. Konda geologik syomka ishlari1933 y.da boshlangan, kon strukturasi ham 1933 y.da aniqlangan. Qidiruv ishlari 1943 y.da boshlanib, 1944 y. birinchi ...

Gazli gaz-neft koni

Gazli gaz-neft koni - Buxoro viloyati Romitan tumani hududida, Buxoro sh.dan 100 km chamasi shim.garbda joylashgan. 1956 y. ochilgan. Geologik tuzilishida yura, bor, paleogen va neogen yotqiziqlari qatnashgan. Yura yotqiziqlari qizil rangli qumto ...

Assimilyatsiya (etnografiya)

Assimilyatsiya - 1) oxshashlik, aynanlik, qoshilish, ozlashtirish; 2) - bir xalqning oz tili, madaniyati, urf-odatlari va b.ni yoqotib, ikkinchi xalqqa qoshilib ke-tishi ; 3) - bir tovushning boshqa bir tovush ta’sirida unga oxshab ketishi yoki b ...

Jonbos IV

Jonbos IV - Ozbekistonda birinchi topilgan neolit davriga oid Kaltaminor madaniyatining eng nodir va muhim yodgorligi. Xorazm arxeologiya-etnografiya ekspeditsiyasi tekshirgan. J.1U da mayd. 300 m2 bolgan chayla qoldigi topilgan. Chayla kattagina ...

Katta Oybugirqala

Katta Oybug’irqal’a - SHumanaydan 41 km shimoli-g’arbda joylashgan. Mahalliy aholi o’rtasida Jampikqal’a nomi bilan ma’lum. Yodgorlik birinchi marta Xorazm arxeologiya – etnografiya ekspeditsiyasi xodimlari tomonidan 1946 yilda topilib, uning umu ...

Yonboshqala

Yonboshqal’a - Qoraqalpog’iston Respublikasi To’rtko’l tumanidagi Yonboshqal’a fermer xo’jaligi hududida Sulton Uvays tog’ining sharqiy etagida Aqchadaryo o’zanidagi qiyalikda qurilgan. Yodgorlik 1939 yilda S.P. Tolstov rahbarligidagi Xorazm arxe ...

Irratsionalizm

Irratsionalizm - bilish jarayonida aklning imkoniyatlarini cheklaydigan yoki inkor etadigan fal-safiy oqim; falsafada ratsionalizmga zid bolgan oqimlar nomi. Dunyoni bilishda inson manaviy hayotining tafakkurdan tashqari tomonlari: iroda, bevosit ...

Dialektika

Dialektika - borliqning vujudga kelishi, uning taraqqiyoti haqidagi falsafiy talimot hamda voqelikni bilish va unga asoslangan tafakkur uslubi. "D" tushunchasi falsafa tarixida dastlab hozirgi manosidan boshqacha tushunilgan. Yunon falsafasida D. ...

Vena togaragi

Vena togaragi - falsafiy togarak, mantiqiy pozitivizm asoslarini ishlab chiqqan. 1922 y. Vena sh.da vujudga kelgan. Asoschilari - M. Shlik, O. Neyrat, F. Kaufman, K. Gyodel va b. 1926 y.dan - R. Karnap. V.t.ning falsafiy konsepsiyasi E. Max, L. V ...

Donishnoma

Donishnoma - Ibn Sinoning falsafiy asari. 1031 - 1039 yillarda yozilgan deb taxmin qilinadi. Fors tilida yozilgan. Donishnoma Ibn Sinoning kop jildli "Kitob ash-shifo" asarining qisqartirilgan nusxasi. Donishnoma 4 bolim: mantiq, metafizika, fizi ...

Zenon Kitionlik

ZENON Kitionlik - yunon faylasufi, stoitsizm falsafiy maktabining asoschisi. Kipr o. dagi Kition sh. da savdogar oilasida tugilgan. U falsafani 3 qismga - mantiq, etika va fizikaga bolgan. U Geraklit izidan borib, borliqning asosida olov yotadi; ...

Gomologik qatorlar qonuni

Gomologik qatorlar qonuni, irsiy ozgaruvchanl ikning gomologik qatorlar qonuni - N.I. Vavilov tomonidan osimliklarning turli sistematik guruhlaridagi irsiy ozgaruvchanlikni qiyosiy organish asosida ifodalab berilgan qonun. G.q.q.ning asosiy mazmu ...

Ishlab chiqarish omillari

Ishlab chiqarish omillari - Ishlab chiqarishda qollanadigan resurelar; yer, mehnat, kapital, tadbirkorlik faolligi kabi omillar Ishlab chiqarish omillari hisoblanadi. Ishlab chiqarilayotgan mahsulotlar hajmi, miqdori ulardan foydalanish darajasig ...

The Huffington Post

The Huffington Post Amerika liberal xabarlar sayti va blog bolib, Arianna Huffington, Kenneth Lerer, Andrew Breitbart va Jonah Peretti tomonidan tuzilgan. Vebsaytda siyosat, tadbirkorlik, kongilxushlik, tabiat, texnologiya, ommabop media, turmush ...

Ijtimoiy jamgarma

Ijtimoiy jamgarma, ijtimoiy fond - fukarolar va yuridik shaxslar tomonidan ixtiyeriy mulkiy badallar qoshish asosida tasis etilgan tashkilot. I.j. xayriya, ijtimoiy, madaniy, marifiy yoki boshqa ijtimoiy foydali maqsadlarni kozlab tuziladi, ularn ...

Ibrohim I Darbandiy

Ibrohim I Darbandiy - darbandiya sulolasi asoschisi, Shirvon shohi. I rivoyatlarga kora, Anushirvon naslidan bolib, davlatni adolat va tadbirkorlik bilan idora qilgan. Amir Temur bilan Toxshamishnpng manfaatlari Ozarbayjonda toqnash kelganda u Sh ...

Zamin banki

"ZAMIN" BANKI - Ozbekistondagi ixtisoslashtirilgan davlataksiyadorlik ipoteka banki. OzR Vazirlar Mahkamasining 1995 y. 7 sent.dagi qaroriga kora, ochiq aksiyadorlik jamiyati shaklida 20 mln. somlik ustav jamgarmasi bilan tashkil etilgan. Boshkar ...

Varzik

Varzik Joylashuvi: Varzik shaharchasi Ozbekiston Reapublikasi, Namangan viloyati, Chust tumanida joylashgan bolib, Chust shahridan 12-13 km shimolda joylashgan. "Varzik" sozi "tepalikdagi qishloq" degan manoni anglatadi. Varzik shaharchasi shimol ...

Dehqon xojaligi

Dehqon xojaligi - oilaviy mayda tovar xojaligi. Ozbekistonda umuman D.x.ning shakllari juda kohna tarixga ega bolsada, xojalik yuritishning bozor iqtisodiyoti sharoitlarida uning hozirgi tashkiliy tuzilmasi 90-y.larning oxirida paydo boldi. D.x. ...

Kembrij maktabi

Kembrij maktabi - iqtisodiy nazariyada 19-asr oxirida paydo bolgan yonalishlardan biri. Asoschisi Kembrij unti siyosiy iqtisod kafedrasiga 1885 - 1908 y.larda rahbarlik qilgan K.Marshall. K.m.ning asosiy qarashlari A.Marshallning "Ekonomiks prins ...

Voyaga yetmaganlar

Voyaga yetmaganlar - amaldagi OzR qonunchiligiga kora, 18 yoshga yetmagan fuqarolar. V.ye.ni tarbiyalash vazifasi - davlat burchi, fuqarolarning esa konstitutsiyaviy majburiyati hisoblanadi. OzR Konstitutsiyasida fuqarolar kabi V.ye.ning bilim ol ...

Ijara

Ijara - 1) tarixiy-etnografik atama. Islom dini Tapkalgan davlatlarda yer egalari tomonidan yerni ishlash uchun dehqonlarga berish shartlaridan biri; yer egasining haqini pul bilan tolash. Yer egasi haqi hosildan ulush beriladigan bolsa muzoraa d ...

Simmetriya (manolari)

Simmetriya: Simmetriya biologiya biologiyada, biosimmetriya - tirik organizmlar qismlarining fazoviy ozaro mutanosib joylashuvi xususiyatlari. Simmetriya fizika fizikada - hodisalar, moddalar tuzilishi va ularning fizik xossalari, harakat va saql ...

Viniplast

Viniplast - polivinilxlorid asosida olingan, tarkibida plastifikator bolmagan plastik massa. Polivinilxloriddan tashqari, V. tarkibiga stabilizatorlar va qayta ishlashni osonlashtiruvchi moddalar kiradi. Bazan V. tarkibiga boyoqlar, toldirgichlar ...

Gaz analizi

Gaz analizi - analitik kimyoning bir sohasi. Bunda gaz aralashmalarining tarkibi sifat va miqdor jihatdan aniklanadi. Gaz aralashmasini analiz qilishda kimyoviy, fizik-kimyoviy va fizik usullar qollaniladi. Kimyoviy reaksiyalarga asoslangan usuld ...

Kimyoviy melioratsiya

Kimyoviy melioratsiya - kimyo viy yol bilan tuproqning xususiyatlarini yaxshilash va q.x. ekinlarining hosildorligini oshirish tadbirlari tizimi. K.m. da tuproqning ildiz tarqaladigan qatlamidan ekinlar uchun zararli tuzlar ketkaziladi; nordon mu ...

Kimyoviy kinetika

Kimyoviy kinetika, kimyoviy reaksiyalar kinetikasi - fizik kimyoning kimyoviy reaksiyalarni vaqt mobaynida kechadigan jarayon sifatida organadigan bolimi. Bu jarayon mexanizmi uni amalga oshiradigan sharoitlarga bogliq. K.k. kimyoviy reaksiyalarn ...

Gidrokimyo

Gidrokimyo - tabiatdagi suvlarning kimyoviy tarkibini hamda ularning kimyoviy, fizik va biologik jarayonlar tasirida ozgarish qonuniyatlarini organuvchi fan. G. geokimyo, gidrogeologiya va gidrologiya fanlari bilan chambarchas bogliq. Petrografiy ...

Kalorimetriya

Kalorimetriya - turli fizik, kimyoviy va biologik jarayonlarda sodir boladigan issiklik effektlari ni olchash usullari majmui. Xususan, K. usullari bilan jismlarning issiqlik sigimi, fazaviy otishlar issiqligi, kimyoviy reaksiyalarda ajraladigan ...

Dermatologiya

Dermatologiya - teri kasalliklari haqidagi fan; klinik tibbiyotning bir sohasi. Terining buzilishi, vazifasi, soglom teri va kasallik holati, shuningdek, organizmning boshqa kasalliklarida terida boladigan ozgarishlarni organadi. Teri kasalliklar ...

Gigiyena

Gigiyena - tibbiyotning bir sohasi; kishilar sogligiga turmush va mehnat sharoitlari tasirini organadi hamda kasalliklarning oddini olish, yashash uchun eng qulay sharoit yaratish, sogliqni saqlash va umrni uzaytirish chora-tadbirlarini ishlab ch ...

Ozbekiston Fanlar akademiyasi prezidentlari

Ozbekiston Fanlar akademiyasini prezidentlari turli yillarda turli fan arboblari va olimlar bolishgan. Fanlar akademiyasining birinchi prezidenti Qori Niyoziy Toshmuhammad Niyzovich bolgan, matematik olim mehnat qahromoni hisoblangan, bu olim 194 ...

Gidrogeologiya

Gidrogeologiya - yer osti suvlari haqidagi fan. Yer osti suvlarining tarkibi, xossasi, kelib chiqishi, harakati qonuniyatlari va tarqalishini, xojalikka foydasi va zararini organadi, ulardan foydalanish yollarini aniqlaydi, texnik tadbirlarni ish ...

Broyl

Broyl - akauka fransuz fiziklari: 1) Maurice de Broglie. Ilmiy ishlari rentgen spektroskopiyasi, atom va yadro fizikasiga oid; 2) Louis de Broglie - fransuz fizigi, prof., Parij FA haqiqiy azosi. Kvant mexanika asoschilaridan biri, materiyaning t ...

Diskretlik

Diskretlik - 1) muayyan hodisa, jarayon, tizim va B.ning uzlukliligi, uziluvchanligi; uzluksizlikka qaramaqarshi qoyiladi. Mas, fizika va kimyoda D. material tuzilishining donadorligini, atomlardan iboratligini bildiradi. Fan tarixi va ijtimoiy h ...

Maksvell tenglamalari

Maksvell tenglamalari - bu elektromagnit maydon hamda uning vakuum va muhitdagi elektr zaryadlari va oqimlari bilan bogliqligini tavsiflovchi differensial yoki integral shakldagi tenglamalar sistemasi. Elektromagnit maydonning zaryadlangan zarral ...