ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 350

Geyger

Geyger - MYULLER HISOBLAGICHI - yoruglik va rentgen nurlari, kosmik zarralar, a-, gT = C + -f=, iYe bunda Ye - a-zarra energiyasi Mev, T - yarim yemirilish davri s, Sva D - doimiy miqdorlar. Bu qonun katta ener-giyali ozarra chiqaruvchi yadroning ...

Impressionizm

Impressionizm - sanatda 19-asr oxiri - 20-asr boshlarida hukm surgan yonalish. I. vakillari mavjud borliqni harakatda, ozgarishda tabiiyroq tasvirlashga, oz laxzalik taassurotlarini ifodalashga intilib, tasvirning jonli, haqqoniyligiga erishgan. ...

Vakuummetr

Vakuummetr - gazlar bosimini atmosfera bosimidan pastda - 760 dan 1013mm sim. ust. gacha oraliqda olchaydigan asbob. Ushbu bosimlar oraligini toliq qamrab oluvchi universal olchashlar usuli mavjud emas, bunda gaz bosimi bilan boglangan turli fizi ...

Marvel Comics qahramonlari

Yesil Cin Yılan-Tanrı Set Marvel Comics Yesil Sövalye Marvel Comics Yu Huang Marvel Comics Ymir Marvel Comics

Intrazonallik

Intrazonallik - tabiatning biron oziga xos xususiyati yoki kompo-nentlari ning bir qancha zonalarda tarqalishi. Bir yoki bir necha chegaradosh geografik zonalar ichida intrazonal hodisalar ozini orab turgan zonalar tasirida boladi. Qonuniyatli ta ...

Yerni ishlash

Yerni ishlash - ekinlarning osishi uchun eng qulay sharoit yaratish va unumdorligini oshirish maqsadida tuproqqa mexanik tasir korsatish usullari. Ye. y.dan asosiy maqsad osimliklar ildizining yaxshi rivojlanishi uchun yerning haydalma qatlam tuz ...

Jizzax don mahsulotlari aksiyadorlik jamiyati

"JIZZAX DON MAHSULOTLARI" AKSIYADORLIK JAMIYATI - oziqovqat sanoati korxonasi. Jizzax viloyati Jizzax tumanida joylashgan. "Ozdonmahsulot" davlat aksiyadorlik korporatsiyasi tarkibiga kiradi. 1972 y.da ishga tushirilgan. Asosan un, aralash yem va ...

Djizakskaya pravda

"DJIZAKSKAYA PRAVDA" - Jizzax viloyati hokimligining ijtimoiysiyosiy gaz. Jizzax sh.da rus tilida haftada 2 marta chiqadi. Birinchi soni 1974 y. 1 mayda chiqqan. 1998 y.dan "D.p." tahririyati "Jizzax haqiqati" gaz. tahririyatiga qoshildi. Gaz. sa ...

Voyangan qal’a

Voyangan qal’a - SHovot tumanidagi Manoq qishlog’idagi Xorazm fermer xo’jaligidagi hududida joylashgan. Rejalashtirilishi jihatdan to’g’riburchak shaklida, yer sathidan 2-3 m balandlikka qurilgan. Uning hajmi 280x360 m. Yodgorlikning ichki tuzili ...

Yem-xashak briketlari

Yem-xashak briketlari - taxtacha ozuqa, taxtacha korinishida presslangan ozuqa. Dagal xashaklar yoki mineralli, vitaminli yoki boshqa qoshimchalar qoshilgan konsentrlangan ozuqalar, shuningdek, bu ozuqalar aralashmalaridan tayyorlanadi. Ozuqalar ...

Filtrlovchi protivogaz

Sanoat filtrlovchi protivogazlari - qishloq xojaligi va sanoatning turli soxalaridagi ishchilarining nafas olish va korish azolarini xavo tarkibidagi zaxarli gazlar, parlar, chang, tuman, va tutundan shaxsiy ximoya qilish vositasidir. Filtrlovchi ...

Degazatsiya

Degazatsiya - 1) zaharlangan joylar, inshootlar, harbiy texnika, jangovar qurollar, oziq-ovqat, havo, suv va b.ni zararsizlantirish. D. qiluvchi moddalar sifatida xlorli ohak, kalsiy gipoxlorit, xloraminning har xil konsentratsiyalari, ishkrrli t ...

Gidravlik taran

Gidravlik taran - gidravlik zarba tasirida bosim hosil boladigan suv kotarish qurilmasi. Ya, balandlikdagi manba 1 dan quvur 2 boylab tushayotgan suv zarba klapani 4 orqali tashqariga chiqadi. Tushayotgan suv chiqayotganida kop bolgani uchun quvu ...

General-gubernator

General-gubernator - 1) 1703 - 1917 y.larda Rossiya mahalliy mamuriyatidagi oliy mansab. Uning qolida fuqarolik va harbiy hokimiyat bulgan. 1775 y. Rossiyada bir yoxud bir necha gubernya yoki viloyat lardan tashkil topgan mamuriy-hududiy birlikla ...

Yovvoyi gozalar

Yovvoyi gozalar, gozaning yovvoyi turlari - Cossypium L. turkumiga mansub 50 tur gozadan 45 tasini oz ichiga oladigan yovvoyi turlar. Xromosomalarining soniga qarab Yo.g. 2 guruhga bolinadi. Birinchi guruhga koproq diploid turlar, ikkinchi guruhg ...

Aerodinamika

Aerodinamika - Gidroaerodinamikainig havoning harakat qonunlarini va jismlar sirtida vujudga keladigan kuch qonuniyatlarini hamda jismlarning havoga nisbatan harakatini organadigan bolimi. Asosiy masalalaridan biri - uchish apparatlariga tasir et ...

Davlat naslchilik zavodi

Davlat naslchilik zavodi - q.x. hayvonlarining malum bir zotini takomillashtirishga ixtisoslashgan oliy toifadagi naslchilik xojaligi; chorvachilikda biror zot bilan uzok, vaqt davomida seleksiya ishi olib boradigan asosiy xojalik. Har qaysi nasl ...

Nina Vlasova

Vlasova Nina Aleksandrovna - biolog-botanik. Ozbekistan FA akad., biol. fanlari d-ri. Orta Osiyo universitetining biol tuproqshunoslik fakultetini tamomlagan. Ozbekiston FA Osimliklar eksperimental biol.si institutida ilmiy xodim, katta ilmiy xod ...

Kartvel tillari

Kartvel tillari, iber tillari - Kavkaz tillari guruhi. K.t. tarkibiga gruzin, zan va svan tillari kiradi. K.t. Gruziyada, qisman, Ozarbayjonda, Eronda va Turkiyada tarqalgan. K.t.da gaplarning ergativ qurilishi barqaror. Lugat tarkibida yunon, ar ...

Kamon (musiqa)

Kamon - 1) bir uchidan ikkinchisiga qil tutami tortilgan tayoqcha; gijjak, skripka kabi torli cholgu asboblarini chalish uchun ishlatiladi. K.ning ishqalanishidan tor tebranib tovush chiqaradi. Tuzilishi jihatdan K.ga nisbatan takomillashgan s m ...

Gledichiya

Gledichiya, tikandaraxt - burchoqdoshlar oilasiga mansub osimliklar turkumi. Bargi qosh patsimon murakkab. Gullari bir jinsli., aktinomorf, mayda, kokish, barg qoltigidan chiqqan boshoqsimon chochoq topgulda joylashgan. Dukkagi yirik, uzun, jigar ...

Dumbali qoylar

Dumbali qoylar - goshti va yogi uchun boqiladigan dagal va yarim dagal junli dumbali koy zotlari. Chol va chala chol mintaqalarida boqishga moslashgan, ot-xashak tanlamaydi, uzoq masofalarga haydashga chidamli. Asrlar davomida yaylov sharoitida b ...

Yessentuki

Yessentuki - RF Stavropol olkasidagi shahar. Temir yol stansiyasi. Aholisi 88 ming kishi. Kavkaz mineral suvlari guru-hidagi balneologik kurort. Podkumok daryosi vodiysida, 600 - 640 m balandlikda joylashgan. Iqlimi motadil kontinental. Yozi iliq ...

Inkubator

Inkubator - parrandalar tuxumidan joja ochirish apparati. Tu-zilishi murakkab bolib, issiklik va namlikni boshqaradigan asboblar va tuxumlarni aylantirib turadigan mos-lamalar bilan uskunalangan. I.da qoyilgan sifatli tuxumdan 80 - 85% joja ochib ...

Dasta

Dasta - 1) buyum va asboblarning ushlanadigan qismi; 2) bir oram, bir tutam manosini ham anglatadi ; 3) torli sozlarning chap qol bilan ushlanadigan qismi. Tanbur, sato, dutor, rubob singari ananaviy sozlarning D.lari nisbatan uzunroq bolib, ular ...

Kaft

Kaft - qol panjasining ichki va oyoq panjasining pastki tomoni; qol K.i yuqoridan bilakning uncha chuqur bolmagan kondalang egatchasi, pastdan barmoqlar asosi bilan chegaralanib turadi. K. kaft suyaklari, ularni birlashtirgan boylamlardan iborat ...

Detsibel

Detsibel - ikkita bir jinsli fizik kattaliklar - energiya, quvvat, tovush bosimi va h.k. nisbati logarifmi bilan olchanadigan birlik; belning 1/10 ulushiga teng, dB bilan ifodalanadi.

Gipernefroma

Gipernefroma - buyrak qilnaychalarining epiteliy hujayrasidan osib chiqadigan xavfli osma. Kasallik zimdan boshlanadi. Bemor ozini noxush sezadi, tez charchaydi, darmonsizlik, ishtaxa va kayfiyatning aynishi kabi belgilar asta-sekin zoraya borib, ...

Varikotsele

Varikotsele - erkaklar urug tizimchasi venasining kengayishi va uzayishi. Koproq urug tizimchasi venasining buyrak venasiga burchak hosil qilib qoshilishidan vujudga keladi. Bazan ogir jismoniy ish qilish sabab boladi. V.da asosan urug tizimchasi ...

Gidronefroz

Gidronefroz - buyrak istisqosi. Buyrak jomi va kosachalarining kengaya borishi natijasida buyrak olchamining kattalashaverishi bilan namoyon boladi. Asosan buyrak jomining siydik nayiga otish qismida mexanik tosiq borligi G.ga sabab boladi. Shu s ...

Dengiz kasalligi

Dengiz kasalligi - kema chay qalganda roy beradigan kasallik holati. Samolyotda uchganda, poyezd va avtomobilda ketayotganda, liftda tez tushganda, argimchoqsa tez uchganda va b. hollarda ham D. k.ga xos belgilar paydo boladi. D. k.da bemorning k ...

Demodekozlar

Demodekozlar - xayvonlarda uchraydigan invazion kasallik. Kasallikni Demodex avlodiga mansub 0.2 - 0.3 mm kattalikdagi endoparazit kanalar chaqiradi. Kasallik itlarda, qoramolda, chochqalarda ogir kechadi. Deyarli barcha mamlakatlarda tarqalgan. ...

Herpes

Herpes, viruslar qozgatadigan kasallik, bunda badanning turli qismida teri qizarib, guj-guj mayda pufakchalar hosil boladi. Kasallik manbai bemor yoki virus tashuvchi hisoblanib, soglom kishiga ular bilan muloqotda bolganda yuqadi. Sovqotish, sha ...

Gipotireoz

Gipotireoz - qalqonsimon bez faoliyatining keskin susayishi, uning yetarli ishlamasligi. Miksedemanit yengilroq shakli. Asosiy belgilari: toliqish, jismoniy va ruhiy zaiflik, uyquchanlik, xotira susayishi, yuz kepchishi, qovoqlar shishishi, teri ...

Gipertireoz

Gipertireoz - qalqonsimon bez faoliyatining kuchayishi. Odatda, vaqtincha, malum fiziologik sharoitlarda roy beradi. Ruhiy shikastlanish, bazan har xil kasalliklar, kamdan-kam hollarda boshdan kechirilgan kasalliklar oqibatida kelib chikadi. G.da ...

Gipoparatireoz

Gipoparatireoz - qalqonsimon bez oldi bezlari sekretor faoliyatining yetishmovchiligi oqibatida kelib chiqadigan kasallik. G.ga qalqonsimon bez oldi bezlarining tugma yetishmovchiligi, qalqonsimon bezda operatsiya otkazilayotganda bexosdan old be ...

Giperosmiya

Giperosmiya - hidga ota sezgirlik holati. Koproqhomiladorlikda kuzatiladi; biror kasallik belgisi bolishi ham mumkin. G.ga burun boshligi shilliq pardasidagi har xil hidlarni aniqlovchi va "tutib oluvchi" nerv tolalari reseptor nuqtalarining orti ...

Gipofizar kaxeksiya

Gipofizar kaxeksiya, Simmonds kasalligi - gipotalamus yadrolari shikastlanganda va gipofiztsht oldingi bolagida tropgormonlar ishlab chiqarilishi kamayganda yoki butunlay bolmaganda kelib chiqadigan kasallik; gipotalamus markazlarining funksional ...

Gidradenit

Gidradenit - ter bezlarining yiringli yalliglanishi; stafilokokklar qozgatadi- G.ga terining shikastlanishi, bichilishi, diabet va h.k. sabab boladi. Kasallik teri ostida kichik tuguncha paydo bolishidan boshlanadi. Tuguncha usti qizarib, ogrib t ...

Yoruglik bilan davolash

Yoruglik bilan davolash, fototerapiya - quyosh nuri yoki suniy manbalar yorugligini profilaktika va davolash maqsadida qollash; fizioterapiyanit bir bolimi. Suniy manbalarga choglanma simi bolgan, infraqizil va kozga korinadigan nurlar bilan nurl ...

Gipofiz

Gipofiz, bosh miyaning pastki ortigi - odam va umurtqali hayvonlar inki sekresiya bezlaridan biri; u kalla suyagi asosidagi turk egarida joylashadi bolib, gipofizar oyoqcha deb atalgan maxsus tuzilma orqali bosh miya bilan birikkan. Moddalar alma ...

Gangliy

Gangliy - 1) nerv tuguni; nerv hujayralari, tolalari va ular atrofidagi toqimalar toplami. Vegetativ nerv sistemasida koproq, bosh miya va orqa miyada kamroq boladi; 2) bogim xaltasi devori yoki pay qinining ozgarishi natijasida paydo boladigan v ...

Gomologiya

Gomologiya - har xil turga mansub organizmlarda bajaradigan funksiyasidan qati nazar filogenetik jihatdan uxshash bolgan organlarning ozaro mos kelishi. G.da dastlab oxshash bolgan organlarda divergensiya tufayli yangi morfologik belgilar paydo b ...

Ipoxondriya

Ipoxondriya, ipoxondriya sindromi - ruhiy holat; oz sogligiga va umuman hayotiga haddan tashqari shubha bilan qarash, biror kasalligi bolsa, oshirib yuborish va ozida yoq kasallikni bor deb bilish. I. kishi harak-terining bir xususiyati yoki endi ...

Kateter

Kateter - nay shaklidagi tibbiy asbob; kovak tomirlar, nafas va siydik yollari, limfa tomirlari va b.ga yuborib, ularni kateterlash uchun qollaniladi. Yogonligi har xil metall, rezina, sintetik K.bor. Turli maqsadda ishlatilishiga kora, qon tomir ...

Diktiokaulyoz

Diktiokaulyoz - otxor hayvonlarda uchraydigan invazion kasallik. Kasallikni bronx va traxeyalarda parazitlik qiladigan Dyctyocaulidae oilasiga mansub nematodalar qozgatadi. Kasallik qoramol, qoy, echki, tuya va b. hayvonlar ortasida keng tarqalga ...

Dimog

Dimog - 1) halqumning yuqori bolimi, burun ichi; anatomiyada notogri tortburchak shaklidagi yupqa suyak D. suyagi deb ataladi; 2) soz birikmalarida magrurlik, gerdayganlikni yoki xushkayfiyatni bildiruvchi ibora.