ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 354

Iskana payvand

Iskana payvand - bogdorchilik da payvandtagni iskana bilan yorib, unga novda ni suqish yoli bilan qilinadigan payvand. Asosan, bahorda, kurtaklar uygonmasdan oldin otkaziladi. Qarigan, hosili past tokzorlarda nav tarkibini I.p. yoli bilan ozgarti ...

Ivitish

Ivitish - 1) toqimachilikda - tolali osimliklar poyasidan tolalarni ajratib olishga tayyorlash jarayoni; bunda tolalarni bir-biriga yopishtirib turgan pektin moddalar eriydi. Poya yoki uning postlogini sovuq yoki issiq suvda, bugda, har xil kimyo ...

Don yetilishi

Don yetilishi, don tolishishi - galla ekinlari donining istemol qilinadigan darajada pishishi. D.ye. dumbullik,va tuda pishish davrlariga bolinadi. Sutlanish davrida don tuda shakllangan, rangi yashil, tarkibida 50% atrofida suv boladi, quruq mod ...

Ishkom

Ishkom - toklarni kotarib ostirish uchun poya va bagazlardan qurilgan arksimon sori. Toshkent vohasi va Fargona vodiysida kop qollanadi. I. uchun, asosan, 2 - 3 yillik togri osgan, yogonligi 8 - 10 sm, 5–6 m uzunlikdagi qora tol novdasidan poya t ...

Katta goza biti

Katta goza biti - afidiidlar oilasiga mansub qanotli yoki qanotsiz hasharot. Tanasining uz. 3.5 - 4.0 mm. Qanotli va qanotsiz tirik tugadigan urgochilari och-yashil yoki sariq tusda bolib, kozlari qizil. Shira chiqazuvchi naychalari va dumi ingic ...

Zanjabildoshlar

Zanjabildoshlar - bir pallalilar sinfiga mansub yogon ildizpoyali yoki tugunak ildizli kop yillik otlar oilasi. Poyasi juda qisqa yoki bolmaydi, novdasining rivojlangan qismi soxta poya vazifasini otaydi. Barglari yirik, nashtarsimon, ochiq qinli ...

Gladiolus

Gladiolus - savsarguldoshlar ga mansub tuganak piyozli kop yillik, manzarali osimlik. 200 ga yaqin turi bor. Orta Osiyoda 3 turi ostiriladi. Ekma G.ning 8 mingga yaqin navi bor. Poyasi tik, deyarli shoxlamaydi, boyi 40 - 200 sm. Bargi qilichsimon ...

Gortenziya

Gortenziya - toshyorardoshlar oilasining Hydrangea turkumiga mansub bir necha tur xushmanzara osimliklarga berilgan umumiy nom. Bargi oddiy, qarama-qarshi joylashgan. Oq, pushti va qizil gullari topgul hosil qiladi. Urugi kosakchada, 76 turi bor. ...

Kanakunjut

Kanakunjut - sutlamadoshlar oilasiga mansub kop yillik osimlik, asosan, moy olish uchun ekiladigan ekin. K.ning 3 turi uchraydi: mayda urugli K. - Ricinus microcarpus G. Pop.; yirik urugli K. - Ricinus macrocarpus G. Pop.; Zanzibar kanakunjuti. M ...

Danitol

Danitol - q.x. ekinlari zararkunandalarga qarshi qollaniladigan insektitsid-akaritsid, sintetik piretroidlar guruhiga mansub. D. ekinlari asosiy zararkunandalardan himoya qilishda bir qator soruvchi qasharotlar va zararli kanalarga, soxta va chin ...

Karbofos

Karbofos, malation, fosfotion - osimliklarni zararkunanda hasharotlardan himoya qilishda qollaniladigan insektoakaritsid. Oziga xos badbuy hidli, rangsiz, moysimon suyuqlik. 50%li emulgirlanuvchi konsentrati texnika va sabzavot ekinlarida soruvch ...

Diploid

Diploid - ikkita gomologik xromosomalar toplamiga ega bolgan hujayralar. "D." termini 1905 y.da nemis botanigi E. Strasburger tomonidan taklif etilgan. D. ikkita gaploid gametalarning qoshilishidan hosil boladi. Kopchilik hayvonlar va yuksak osim ...

Buglanish (tushuncha)

Buglanish, yalpi buglanish, evapotranspiratsiya - tuproq yuzasi hamda osimliklardan buglanadigan nam miqdori yigindisi. B. tuproq namligi, uning xususiyati, tuproq nam sigimi, toshama sirt rangi, havo t-rasi va nisbiy namligi, shamol va 6. omilla ...

Gibberellinlar

Gibberellinlar - osimliklarning osish jarayonlarini boshqaruvchi tabiiy moddalar. Yapon olimi Ye. Kurosava 1926 y.da kashf etgan. Kimyoviy tabiatiga kora tarkibida 19 yoki 20 ta uglerod atomi tutgan tetratsiklik mono-, di- va tri-karbon kislotala ...

Inversiya (biologiya)

Inversiya - xromosomalarning qayta qurilishi tiplaridan biri; xromosomaning ikki nuktasidan birdaniga uzilishi va uning segmentining ichki tomonga 180° ga burilishi tufayli kelib chiqadi. Agar invertirlangan qism sentromerani oz ichiga olmasa, pa ...

Geterozigotalik

Geterozigotalik - genotipa muayyan genning turlicha allellariga ega bolgan organizmlar holati. Geterozigotatl organizmlar genning har xil - A yoki a allellariga ega bolgan gametalarning qoshilishidan hamda gomozigotali organizmlar genotipidagi bi ...

Destabillashtiruvchi tanlanish

Destabillashtiruvchi tanlanish - tanlanishning bir turi, xo-nakilashtirish jarayonida turning turgun holatini ozgartirishga olib keladigan tanlanish. D.t. tushunchasini rus biologi D. K. Belyayev domestikatsiya ning biologik asoslarini tadqiq qil ...

Neolamarkizm

Neolamarkizm - Lamark talimotining ayrim holatlariga asoslangan har xil ideologik evolyusion konsepsiyalar yi-gindisi. N. evolyusion talimot rivojlanishining Darvinyagsh keyingi bosqichida paydo bolgan. Darvin nazariyasining ayrim aspektlarini ta ...

Divergensiya

Divergensiya - 1) biologiyada - evolyusiya davomida organizm belgilarining farqlanib borishi. "D" tushunchasini Ch. Darvin tabiatda biologik turlardan tortib madaniy osimliklarning navlari va uy hayvonlari zotlarining paydo bolishini izohlash uch ...

Illyuziya

Illyuziya - 1) voqelikni notogri, yanglish idrok etish. Ikki xil I. farq qilinadi: a) sezgi va idrokning muayyan qonunlari tufayli roy beradigan I. lar. Kopincha, narsa va hodisalarni yaxlit idrok qilish kishida yanglish tasavvur hosil etadi. Mas ...

Dizartriya

Dizartriya - tovush chiqarishda ishtirok etadigan muskullar faoliyatining buzilishi natijasida noaniq, guldirab gapirish. D. uzunchoq miyadagi IX, X va XII juft nervlar yadrosining zararlanganligidan dalolat beradi. Miya qon tomiri kasalliklari, ...

Globulinlar

Globulinlar - suyultirilgan kislota va ishqorlar hamda neytral tuzlarning kuchsiz eritmalarida yaxshi, suvda esa kam eriydigan globulyar oqsillar; ammoniy sulfatning yarim toyintirilgan, magniy sulfat yoki natriy sulfatning tuyintirilgan eritmasi ...

Dominanta (fiziologiya)

Dominanta - har qanday tashqi va ichki tasirga organizmlarning muvaqqat javob reaksiyasini belgilovchi, ozaro boglangan nerv markazlarining ustuvor sistemasi. D. togrisidagi talimotning asosiy kridalarini 1911 - 23 y.larda rus fiziologi A. A. Uxt ...

Glikoliz

Glikoliz - uglevodlar tt sut kislotasigacha anaerob parchalanish jarayoni; bijgishning bir turi. G.da ajralib chiqqan energiya adenozintrifosfat ning fosfat boglari energiyasiga aylanadi. Bu jarayonda 6 uglerodli qand - D-glyukoza hujayraning aso ...

Jabra orqali nafas oluvchilar

Jabra orqali nafas oluvchilar - bogimoyoqlilar kenja tipi; 1 sinf - qisqichbaqasimonlarni oz ichiga oladi. Birlamchi suv hayvonlari, ayrim turlari quruqlikda yashashga moslashgan. Odatda jabralar orqali nafas oladi. J. o. n. o. jabrasi oyoklari e ...

Folklend orollarida COVID-19 pandemiyasi

COVID-19 koronavirus infeksiyasi ogir otkir nafas olish sindromi koronavirusi 2 tufayli kelib chiqqan yangi yuqumli kasallik bolib, Folklend orollarida ilk bor 2020-yil 10-aprel kunida tarqaldi.

Belgiyada COVID-19 pandemiyasi

COVID-19 koronavirus infeksiyasi ogir otkir nafas olish sindromi koronavirusi 2 tufayli kelib chiqqan yangi yuqumli kasallik bolib, Belgiyada ilk bor 2020-yil 4-fevral kunida tarqaldi.

Shvetsariyada COVID-19 pandemiyasi

COVID-19 koronavirus infeksiyasi ogir otkir nafas olish sindromi koronavirusi 2 tufayli kelib chiqqan yangi yuqumli kasallik bolib, Shvetsariyada ilk bor 2020-yil 25-fevral kunida tarqaldi.

Avstriyada COVID-19 pandemiyasi

COVID-19 koronavirus infeksiyasi ogir otkir nafas olish sindromi koronavirusi 2 tufayli kelib chiqqan yangi yuqumli kasallik bolib, Avstriyada ilk bor 2020-yil 25-fevral kunida tarqaldi.

Misrda COVID-19 pandemiyasi

COVID-19 koronavirus infeksiyasi ogir otkir nafas olish sindromi koronavirusi 2 tufayli kelib chiqqan yangi yuqumli kasallik bolib, Misrda ilk bor 2020-yil 14-fevral kunida tarqaldi.

Is tegishi

Is tegishi - i sgazi bilan zaharlanish. Kerosin, komir, gaz, otin va b. yoqilgilar yonganda kislorod yetishmasa, uglerodning chala oksidlanish mahsuli - SO nafas yollaridan organizmga kirib, qizil qon tanachalaridagi gemoglobin bilan birikishidan ...

Giperkapniya

Giperkapniya - arterial qonda karbonat angidrid parsial bosimining normadan kopayib ketishi. SO2 ortiqcha bolgan havodan nafas olinganda, miyadagi nafas markazining qozgaluvchanligi susayishi sababli opka ventilyatsiyasi kamayganda, opka emfizema ...

Gemolimfa

Gemolimfa - ochiq qon aylanish sistemasiga ega bolgan umurtqasiz hayvonlar ning qon tomirlari va hujayralararo boshliqlarida aylanib yuradigan suyuqdik. G.da oqsillar, kopincha nafas pigmentlari, fagotsitlar, bazan eritrotsitlar boladi. G. oziq m ...

Shlangli protivogazlar

Shlangli protivogazlar - nafas yollarini izolyatsiyalovchi turdagi himoya vositalari bolib, havodagi kislorodning ota past miqdorida yoki har qanday kimyoviy-fizik xususiyatdagi zaharli moddalarning ota yuqori konsentratsiyalaridan himoyalanishda ...

Vokalchi

Vokalchi yoki vokalist musiqadagi kasb namoyondasi bolib, ovozi bilan ijro etadi, kuylaydi. Vokalchi qoshiqchidan farq qilib, keng manoda ovozini ishlatadi, masalan xorda kuylaydi, rap oqiydi va hk.

Vokaliz

Vokaliz - sozsiz, unli tovushlarda kuylash uchun yaratilgan etyud yoki ovoz mashqi; ovozni shirador qilishga va xonanda mahoratini oshirishga xizmat qiladi. Konsert ijrosi uchun moljallangan mustaqil musiqa asari sifatida ham uchraydi.

Kar pilla

Kar pilla - qurti gumbak bolib ulgurmagan yoki gumbagi olgan ipak qurti pillasi. Gumbak kasallik yoki noqulay sharoitlar tufayli olishi oqibatida pilla ichki devoriga yopishib qoladi. Naslchilik maqsadlarida pilla saralashda ularni quloqqa yaqinl ...

Chat

Chat - internetda bevosita gaplashish sayti yoki portali. Hozirgi kunda bu matn, ovoz va kamera yordamida ham amalga oshiriladi.

Gomofoniya

Gomofoniya - musiqada kop ovozlilik turi; G.da bir ovoz yetakchi bolib, boshqa ovozlar unga boysunadi, jor boladi. Bu xususiyati bilan G. barcha ovozlarning teng huqukliligiga asoslanuvchi polifoniyapan farq qiladi. G. atamasi asosan kompozitorli ...

Belgilar

Birlamchi jinsiy belgilar - erkak va urgochi hayvon, shuningdek erkak b-n ayolni bir-biridan ajratib turadigan asosiy belgilar majmui. B. j. b.ga jinsiy a’zolar va jinsiy bezlar, shuningdek urug otkazuvchi yollar kiradi. Bir jinsni ikkinchi jined ...

Dublyor

Dublyor - 1) bir xil ishni parallel bajaruvchi shaxs, tashkilot ; 2) teatrda asosiy rol ijrochisini almashtira oladigan aktyor, shuningdek, kinoda filmni dublyaj qilishda matn tarjimasi boyicha ovoz beruvchi aktyor, maxsus tayyorgarlikni talab et ...

Jarchi

Jarchi - 1) otmishda hukmdorning el-ulusga qarata chiqargan farmoni, harbiy yurishga chiqish, harbiy safardan qaytish, biror tantanali marosim otkazish, bazi nomdor shaxslarni taqdirlash yoki jinoyatchilarni jazolash haqidagi oliy buyruqni va shu ...

Imtiyozli aksiya

Imtiyozli aksiya - dividend olingan foydaga qarab emas, balki oldindan belgilangan katiy foizlarda beriladigan aksiya. Lekin bunday aksiya egasi aksiyadorlarning umumiy yigilishida ovoz berish xuquqiga ega bolmaydi. Bunday aksiyalar, qoidaga kora ...

Keng ekranli kino

Keng ekranli kino - kinofilmlar keng ekranda namoyish qilinadigan kinematografiya turi. Filmni suratga olish va namoyish etishda anamorfot optikadan foydalaniladi, bunda tasvir gorizontal toraytirib kinoga olinadi va ekranga yoyib proyeksiyalanad ...

Ikki juft oyoqlilar

Ikki juft oyoqlilar - kopoyoqlilar kenja sinfi. Har bir tana bogimida 2 juftdan oyokdari boladi. Oyoklar soni 12 juftdan 375 juftgacha. Tanasining 2 - 4-bogimlarida bir juftdan, boshqa bogimlarida 2 juftdan oyoqlari boladi. Kopchilik I.ning deyar ...

Jabraoyoqlilar

Jabraoyoqlilar -eng sodda tuzilgan qisqichbaqasimonlar kenja sinfi. Boshi kokrak bogimlari bilan qushilmagan. Fasetkali kozi va nauplius kozchasi bor. Bargsimon kokrak oyoklari suzish, nafas olish va oziqni ogziga haydash uchun xizmat qiladi. Qor ...

Keskich

Keskich - metall va metallmas zagotovkalarga ishlov beruvchi kesuvchi asbob. Kesuvchi qismi malum geometrik shaklga ega bolgan kallak va stanokka mahkamlanadigan tanadan iborat. Kallagining shakliga kora, K. togri, qayirma kallakli; tutqichining ...

Vintsimon harakat

Vintsimon harakat - qattiq jismning muayyan tezlik 0 dagi togri chiziqli ilgarilama harakati hamda osha tezlikka parallel aa, oq atrofida o burchak tezlik bilan aylanma harakati yipshdisidan tashkil topgan murakkab harakati aa, oqning yonalishi o ...

Yetti yillik maktab

Yetti yillik maktab - toliqsiz orta malumot bergan 7 yillik umumiy talim maktabi. Ozbekistonda 1926/27 oquv yilidan ochila boshlagan. 1928/29 oquv yili Ozbekistonda 107 Ye.y.m. bolib ularda 43 ming oquvchi oqigan. Bu maktablarni bitirish 1930 y.d ...