ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 367

Vanadiy qotishmalari

Vanadiy qotishmalari - vanadiyning alyuminiy, volfram, titan, sirkoniy, niobiy bilan hosil qilgan maxsus qotishmalari. Su v va kop kislotalar tasiriga chidamli boladi. Toqimachilik, lok-boyoq, shisha sanoatida keng ishlatiladi.

Is gazi

Is gazi, uglerod -oksid, CO - rangsiz, hidsiz, zaharli gaz. Komir va organik moddalarning chala yonishidan hosil boladi. Mol. m. 28.0, zichligi 814 kg/m3. Suyuqlanish temperaturasi - 191.5°, - 205° da qotadi. Suvda kam eriydi. Bosim ostida dixlor ...

Dinas

Dinas - olovbardosh gisht, tarkibida 93% gacha kremniy -oksid boladi. Kvars jinslariga 2 - 3% ohak qoshib tayyorlanadi. D. 1730° gacha t-raga chidaydi. D. sanoat pechlari qurishda ishlatiladi.

Gatterman

Gatterman - KOX REAKSIYASI -uglerod -oksid bilan gazsimon vodorod xlorid aralashmasini aromatik uglevodorodlarga tasir ettirib alde-gidlar olish usuli. Reaksiyada A1S13 bilan SiS12 aralashmasi katalizator bolib xizmat qiladi. Reaksiya" benzol, al ...

Degidratlanish

Degidratlanish - anorganik yoki organik moddalardan suv ajralishi. 1) kimyoda - Degidratlanish termik jarayonda kopincha katalizatorlar ishtirokida sodir boladi. Efirlar, kislota angidridlari, olefinlar va b. moddalar olishda qollaniladi; 2) geol ...

Kremniy dioksid

Kremniy dioksid, rangsiz kristall, amorf yoki shishasimon modda. Kimyoviy formulasu SiO 2 dir. Ushbu modda Yer yuzida eng kop tarqalgan birikma hisoblanadi va kvars, tog xrustali, qumtuproq va boshqa shakllarda uchraydi. Bir necha polimorf shakl ...

FIFA Oltin top

FIFA Oltin top – yillik futbol sovrini bolib, har yili mavsumning eng yaxshi futbolchisiga topshiriladi. Sovrin milliy terma jamoalarning bosh murabbiylari va sardorlari, shuningdek, terma jamoa matbuot kotiblari bergan ovozlar natijasiga kora go ...

Garmiyon

Garmiyon - mayiz turi. Gujumi yirik va urugli Kattaqorgon, Nimrang, Sultoniy kabi uzum navlaridan tayyorlanadi. Uzum boshi savatga solinib, 0.3 - 0.4% li qaynoq ishqorli eritmaga 3 - 5 min. botirib olinadi va oftobda quritiladi. G. rangdor bolsin ...

Dustlar

Dustlar - kukun shaklidagi pestitsidlar. Ekinlarga tushgan zararkunandalar, begona otlarga qarshi sepiladi, uruglarni upalashda ishlatiladi. Insektitsid, fungitsid, akaritsid yoki gerbitsidning inert toldirgich bilan oddiy aralashmasidan iborat. ...

Kompleks II

Kompleks II, Suksinat degidrogenazasi yoki Suksinat ubixinon-oksireduktaza - bu Krebs siklining membranaga boglangan yagona fermenti. Suksinatdegidrogenaza suksinatni fumaratgacha oksidlab, ubixinon Q ni qaytaradi, va shu bois u Krebs sikli bilan ...

Immersion suyuqliklar

Immersion suyuqliklar - kristall va amorf holdagi moddalarning sindirish korsatkichi "p" ni aniqlashda qollaniladigan suyukliklar. Tahlil qilinayotgan modda zarralarini "p" malum bolgan I. s. ga tushirib, mikroskop ostida tekshiriladi. Taxlil qil ...

Yer yadrosi

Yer yadrosi - Yerning markaziy eng chuqur geosferasi. Ye. ya.ning yuqori chegarasi 2900 km chuqurliqda, radiusi qariyb 3500 km. Yerning markazida t-ra 5000°, zichlik qariyb 12.5 ming t/m3, bosim 361 GPa gacha. Ye. ya.ning yuqori chegarasida boyla ...

Drest I

Drest yoki Drust -Erpning ogli, 412-yildan 452-yilgacha Piktlarning afsonaviy shohi. "Pikt xronikasi" da aytilishicha, Drest 100-yil hukmronlik qilgan va 100 ta jangda galaba qozongan. Anglilar, inglizlar va shotlandlarning tazyiqlariga qarshi, u ...

Gidrazobirikmalar

Gidrazobirikmalar - gidrazin molekulasida organik qoldiqlar saqlovchi birikmalar; G. bir orin almashgan, simmetrik va nosimmetrik, diorin almashgan, uch- va tetra urin almashgan birikmalarga bolinadi. Alifatik, aromatik yoki geterotsiklik guruhpa ...

Ipox

Ipox - Malayziyaning garbiy qismidagi shahar. Perak shtatining ma-muriy markaziy. Malakka ya. o.ning garbiy sohili boylab otgan t. y. magistrali yonida joylashgan. Aholisi 380 ming kishidan ziyod. Qalay qazib olinadigan r-nning markazi. Yogochsoz ...

Gaz-beton

Gaz-beton - betonning bir turi. Sement qorishmasi bilan gaz hosil qiluvchi qoshimchalar aralashmasidan tayyorlanadi. Alyuminiy yoki boshqa qoshimchalar kalsiy gidrat oksidi bilan kimyoviy reaksiyaga kirishganda ajraladigan vodorod aralashmani kop ...

Veston normal elementi

Veston normal elementi -kuchlanishni aniq olchaydigan galvanik element. Uning elektr yurituvchi kuchi 20° da 1.0183 voltga teng. Elektrokimyoda turli sistemalarning elektr yurituvchi kuchlarini tenglashtirish usuli bilan olchashda ishlatiladi. El ...

Ignitron

Ignitron ron) - simob katod va boshqariladigan yoy razryadyam bir anodli ion asbob. Ishi gazlardagi yoy razryadga asoslangan. I. da kremniy karbidi yoki bor karbididan qilingan qoshimcha elektrod - yoqqich ishlatiladi. Yoqqichga kuchlanish berilg ...

Jizzax temir-beton buyumlari zavodi

Jizzax temir-beton buyumlari zavodi - tom ustini yopish uchun ishlatiladigan plitalar, lotoklar va ularning jixozlari, fundament bloklari, quduqlar hamda ularni jihozlash uchun ishlatiladigan moslamalar va b. mahsulot turlari ishlab chiqariladiga ...

Jezoyna

Jezoyna - jez va ilk temir davrida ishlangan metall kozgu. Milodning boshlarigacha shisha oyna bolmaganligi sababli oyna jezdan qilingan. Qad. mozorlarda J. kopincha ayollarning ziynat buyumlari qatorida uchraydi. J., asosan, doyra shaklida bolib ...

Invar

Invar - temirning nikel bilan qotishmasi. Malum tralar oraligida olchamlarini deyarli ozgartirmaydi. Tarkibi - temir va nikel. Tarkibida 63 - 64% temir, 31 - 32% nikel va 4% kobalt bolgan I. superinvar deiiladi. I. aniq asboblar, mas, geodezik va ...

Gamma-karotaj

Gamma-karotaj - tog jinslaridagi tabiiy gamma nurlanishni burgi quduqlarida organish usuli. Rus olimlari G. V. Gorshkov, L. M. Kurbatov, A. G. Grammakov, V. A. Shpak tomonidan ishlab chiqilgan va tavsiya etilgan. Tog jinslarida tabiiy y nurlanish ...

Diyen sintezi

Diyen sintezi - qoshboglari oralangan diyen uglevodorod larning 1.4 uglerod atomiga toyinmagan birikmalar biriktirish reaksiyasi. D.s. natijasida boshlangich diyenning ik-kinchi va uchinchi uglerod atomlari ortasida qoshbog bolgan olti azoli sikl ...

Galaktoza

Galaktoza, S6N12O6 - oddiy uglevod, monosaharid; mol. m. 180.16.4-uglerod atomidagi vodorod va gidroksil guruxlarining molekulada fazoviy joylashuvi bilan glyukozaan farq qiladi. Sut qandi ning tarkibiga kiradi. G. tabiatda keng tarqalgan, erkin ...

Geksitlar

Geksitlar, NOSN24SN2ON - olti atomli alifatik spirtlar; shirin tamli rangsiz kristallar. Suv va spirtda yaxshi eriydigan, efirda erimaydigan organik moddalar. G. tarkibida 4 ta asimmetrik uglerod atomi bolib, 10 ta stereoizomer holida mavjud. G. ...

Geometrik izomeriya

Geometrik izomeriya - fazoviy izomeriyaning bir turi; molekulada uglerod atomlarini ozaro birlashtiruvchi oq boylab ularning aylanishini istisno qiladigan qoshaloq bog yoki sikl mavjudligidan uglerodning har bir atomi bilan har xil ikkita atom yo ...

Gabronemoz

Gabronemoz, gabronematoz - toq tuyoqli hayvonlar, asosan, otlarda Habronema turkumiga mansub nematodalar qozgatadigan gelmintoz kasalliklar. Hamma joyda, ayniqsa Yer yuzining jan. zonalarida tarqalgan. G. kuzgatuvchilari mayda nematodalar oraliq ...

Geksaxloretan

Geksaxloretan, C 2 Cl 6 - kamfora hidli rangsiz kristallar. Uchta kristall holdagi modifikatsiyam ega. 43.6° gacha rombik panjarali, 43.6 - 71.1° da triklin panjarali, 71, G. dan yuqorida kubik panjarali modifikatsiya barqaror. Suyuqlanish temper ...

Yoqilgi

Yoqilgi - yonganda muayyan miqdorda issiqlik ajratadigan uglerod va uglevodorodli moddalar, energiya manbai. Qattiq, suyuq va gaz holatida boladi, tabiiy hamda suniy xillarga bolinadi. Tabiiy qattiq Yo. - yogoch, torf, slanets, toshkomir, antrats ...

Indutsirlangan fermentlar

Indutsirlangan fermentlar, adaptiv fermentlar - sintezlanish tezligi tirik organizmlarning yashash sharoitiga qarab ozgarib turadigan fermentlar. I. f. ning sintezlanishi induktorlar tasirida genetik darajada boshqariladi. Bu jarayon induktorlar ...

Volfram karbid

Volfram karbid, WC - volfram monokarbid, kulrang, geksogonal panjarali kristall modda. osmodifikatsiyasi barqaror bolib, 2525° dan yuqorida bilan birga qaynatilganda reaksiyaga kirishadi. Vodorod atmosferasida, ayniqsa suv buglari ishtirokida qiz ...

Vinil efirlar

Vinil efirlar - toyinmagan oddiy va murakkab efirlar; oddiylarining formulasi SN2=SN - OR, murakkablarining formulasi SN,=SN - OCOR, bu yerda R - alkil radikal ; V. e.ning quyi gomologlari rangsiz suyuqlik, yuqori gomologlari esa qattiq moddalard ...

Vodorod generatori

Vodorod generatori - kvant generator. Vodorod atomlari dastasi yordamida ishlaydi. Ota yuqori chastotalar diapazonida juda barqaror elektromagnit tebranishlar manbai hosil qilish uchun ishlatiladi. V. g.da vodorod atomlari vodorod molekulalaridan ...

Vodorod korsatkich

Vodorod korsatkich, rN - eritmadagi vodorod ionlari konsentratsiyasining onlik manfiy logarifmida olingan qiymati. Bu son V. k. deb ataladi va rN bilan belgilanadi: rN= - lg=10-710-7=10-14. Demak, malum t-rada N+ va ON~ ionlari konsentratsiyalari ...

Dissotsiatsiya

Dissotsiatsiya, dissotsiatsiya lanish - modda molekulalari radikallari yoki ionlarining qaytar holda parchalanishi. D. termik, elektrolitik va fotokimyoviy turlarga ajratiladi. Termik D. - moddaning issiqlik tasirida parchalanishi. Mas, ammoniy g ...

Yoglarni gidrogenlash

Yoglarni gidrogenlash - glitserin va toyinmagan yog kislotalarning murakkab efirlariga kataliz yoli bilan vodorod biriktirish. Yo. g. usulini rus olimlari Norman va S. A. Fokinlar 1902 - 1903 yillarda taklif etishgan. Birinchi marta 1908 yilda Ro ...

Degidrogenlash

Degidrogenlash - organik birikmalardan katalizator ishtirokida vodorod ajra-tib olish reaksiyasi. Elektron almashinish bilan sodir boladigan oksidlanishqaytarilish jarayonlariga kiradi. Gidrogenlash uchun yaroqli katalizatorlarning kupi D. uchun ...