ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 373

Did

Did - hayot va sanatning barcha sohalarida insonning estetik hodisalarni farqlash, tushunish va baholash qobiliyati. D. uzoq ijtimoiytarixiy taraqqiyot, mehnatning turli sohalaridagi tajribalar natijasida vujudga keladi. D.da shaxs, guruh va xalq ...

Demetra

Demetra - yunon mifologiyasida dastlab hosildorlik, dehqonchilik, keyinchalik nikoh va oilaviy hayot mabudasi. Kronos va Reyaning qizi, Zevening singlisi, Persefonaning onasi. D. odamlarga bugdoy boshogini sovga qilgan va ularni dehqonchilikka or ...

Glyukokortikoidlar

Glyukokortikoidlar - odam va umurtqali hayvonlar buyrak usti bezlarining postlogidan chiqadigan gormonlar. Kimyoviy tuzilishiga kora steroid. Gipofiz tasirida xolesterindan hosil boladi. Adrenokortikotrop garmon G. sekresiyasini oshiradi. Organiz ...

Irqchilik

Irqchilik - irqiy kamsitish siyosati. Inson irklarining jismoniy va ruhiy jihatdan har xilligi, irqiy tafovutlarning jamiyat tarixi va madaniyatiga qal qiluvchi tasiri, odamlarning azaldan oliy va past irklarga ajratilganligi haqidagi qoidalarga ...

Direktorlar kengashi

Direktorlar kengashi, aksiyadorlik jamiyati direktorlar kengashi - aksiyadorlik jamiyatining aksiyadorlar umumiy yigilishida saylanadigan rahbar ijroiya organi; aksiyadorlarning umumiy yigilishlari oraligida jamiyatni boshqarish, muhim muammolarn ...

Vaqtni tejash qonuni

Vaqtni tejash qonuni - ijtimoiy i. ch. samaradorligini oshirib borish manbai va usulini tavsiflaydigan umumiy iqtisodiy qonunlardan biri. V. t. q. mehnatni, ish vaqtini tejash, shuningdek ish paytida vaqt omilining qadrlanishini bildirib. ilgor t ...

Xarip

Xarip atamasi Ozbekistonda ishlatiluvchi haqorat bolib, quyidagilarni anglatishi mumkin: Shaharga kelgan qishloq aholisi. Madaniyatsiz, tarbiyasiz, primitiv odam.

CAPTCHA

CAPTCHA javob berayotgan subyektning odam ekanligini aniqlash maqsadida kompyuter tomonidan beriladigan sorovdir. Bunday sorov odatda odam oqiy oladigan, biroq kompyuter tanimaydigan matn, shakllar va bazi hollarda matematik yoki mantiqiy savol s ...

Zorlik

Zorlik - jinoyat huquqida qollaniladigan tushuncha; Ozbekiston Konstitutsiyasida kafolatlangan shaxsiy daxlsizlikning buzilishiga sabab boladigan, bir shaxsning 2-shaxsga nisbatan jismoniy yoki ruhiy tasir otkazishi. Jinoyat qonuniga binoan tegis ...

Difillobotrioz

Difillobotrioz - odam va bazi hayvonlar ichagida parazitlik qilib yashaydigan serbar lentasimon gijjalar qozgatadigan kasallik. Kasal odam yoki hayvon axlati bilan gijja tuxumi, kopgina tana qismlari tashqariga chiqadi. Tuxum suvga tushsa, 3 - 5 ...

Granulotsitlar

Granulotsitlar - sitoplazmasida donachalar bor oq qon tanachalari. Umurtqali hayvonlar va odam komigida hosil boladi. G. uchun oqsilli donachalar hamda segmentar yadro bolishi xos. Donachalarining shakli va boyalishiga qarab neytrofillar, eozinof ...

Guzar

Guzar - 1) shahar yoki qishloqning uch kocha, tort kochali yoki choyxona va magazinlar, baqqollik va qassoblik dokonlari bolgan gavjum va serqatnov, obod joyi. Odatda, mahalla odamlari G.ga chiqib choyxorlik qiladilar, suhbatlashadilar, hordiq ch ...

Invaziya

Invaziya - odam, hayvon va osimliklarga, shuningdek, ayrim hujayralar ga parazitlar tushib qolib, inva-zion kasalliklar paydo bolishi.

Distal

Distal - odam va hayvonlar anatomiyasida gavdaning biror qismi uning markazi yoki orta tekisligidan uzoqroq ekanligini bildiruvchi termin, proksimalnnt teskarisi, mas, qol panjasi bilakka nisbatan D.

Darrasoldi

Darrasoldi, durrasoldi - bolalar va osmirlar oyini. Oyinga qatnashuvchilar davra qurib otiradilar. Bir kishi eshilgan belbog ni qoliga ushlab, davra atrofida aylanadi va dar-rani otirganlardan birining orqasiga bildirmay tashlab ketadi, ozi esa j ...

Zaharli zamburuglar

Zaharli zamburuglar - tarki bida turli zaharli moddalar boladigan zamburuglar. Kopchilik zaharli zamburuglarning alkaloidlari, asosan, hazm organlariga tasir etadi. Maye, don ekinlarida uchraydigan qorakuya ning qattiq qora sklerotsiysi tarkibida ...

Ikkinchi signal sistemasi

Ikkinchi signal sistemasi - faqat odam uchun xos bolgan, sozlar vositasida yuzaga chikadigan bosh miya yarim sharlari postlogining faoliyati. I.s.s. eshitiladigan, sozlanadigan yoki kozga korinadigan sozlar vositasida amalga oshadi. Bu tushunchan ...

Kapsula

Kapsula lotin tilida - 1) biol.da - odam va hayvonlarda turli azolar va ularning ayrim qismlarini yoki patologik tuzilmalar ni orab olgan parda. Asosan, tolali biriktiruvchi toqima, bazan yogli kletchatkadan tuzilgan boladi; 2) farmakologiyada - ...

Devastatsiya

Devastatsiya - odam, hayvon va osimliklarda uchraydigan yuqumli va invazion kasalliklarning qozgatuvchilarini qirib tashlashga, yoqotishga qaratilgan kompleks choratadbirlar majmui. D. usullariga degelmintizatsiya, kimyoterapiya, bakteriofagiya, ...

Izofermentlar

Izofermentlar, izoenzimlar, izozimlar - malum fermentning molekulyar shakllari. Bir tipdagi katalitik faollikka ega. Bir turdagi organizmlarda yoki bir hujayrada uchraydi. Bir xildagi reaksiyalarni tezlatadi, lekin tarki-bidagi aminokislotalari, ...

Gipnoz

Gipnoz - insonga bir ohangdagi tasir kuchlari, tibbiy preparatlar yoki boshqa usullarni qollab, uni trans holatiga tushirish. Gipnoz holatida kopincha ishontirish amalga oshiriladi.

Gloriya

Gloriya - odam soyasi atrofida rangli aylana korinishida kuzatiladigan optik hodisa. G. yoruglik difraksiyasi tufayli nur tushayotgan bulutlar pushtasida yoki tumanda yoki shudringli otloqlarda vujudga kelishi mumkin. G. aslida Quyosh va Oy atrof ...

Diqqat

Diqqat - subyekt faoliyatining biror obyekt yoki hodisaga jalb qilinishi. U har qanday ongli faoliyat samaradorligining zarur shartidir. Bosh miya postlogining muayyan joylaridagi optimal qozgalish manbalari D.ning fiziologik asosini tashkil qila ...

Infiltrat

Infiltrat - patologik jarayon; odam va hayvon organizmida, asosan, yalliglanish roy bergan joyda azo yoki toqima atrofida qon va limfa aralash hujayra elementlarining toplanishi. Kelib chiqishi, tarkibi va h. k.ga kora, I.ning bir necha turi farq ...

Jinoyat tarkibi

Jinoyat tarkibi - jinoyat huquqida qonunda kozda tutilgan, qilmishni jinoyatning muayyan bir turi sifatida harakterlovchi alomatlar yigindisi; jinoiy javobgarlikning zaruriy asosi, ijtimoiy xavfli qilmishning jinoiyligini aniqlash vositasi. Ozbek ...

Ishonuvchanlik

Ishonuvchanlik - ishontirishta beriluvchanlik. Beriluvchanlik darajasi ishontiruvchining tasiriga berilishga va boysunishga ichki tayyorgarligi bilan belgilanadi. I. individning sharoitga va shaxsiy omillarga kay darajada boglik ekanini korsatib ...

Reduplikatsiya

Reduplikatsiya - sozdagi dastlabki boginni yoki ozakni, butun sozni takror qollash bilan takroriy soz, grammatik shakl hosil qilish usulidan iborat fonomorfologik hodisa. Shu nuqtai nazardan qisman va toliq R. turlari farqlanadi. hozirgi ozbek ti ...

Neyro-gu-moral regulyasiya

Neyrogumoral regulyatsiya inson va hayvonlar organizmidagi fiziologik regulyatsiya shakllaridan biri bolib, unda qon impulslari va qon va limfa tomonidan olib boriladigan moddalar. neyrotransmitterlar) yagona tartibga solish jarayonida birgalikda ...

Ubikvitin

Ubikvitin - oqsillarning proteasomada bolib otadigan proteolizida ishtirok etadigan kichik oqsil. Ubikvitin konservativ oqsil - uning aminokislotlarining ketma-ketligi tuzilishi bir biridan uzoq bolgan organizmlarda juda ham kam farq qiladi. Ubiq ...

Barer funksiya

Barer funksiya - odam va hayvonlar organizmining oz ichki muhitini tashqi ta’sirlardan himoya qilishi, shu muhitni nisbatan bir me’yorda saqlay olishi. Organizm bu funksiyani barerlar deb ataladigan maxsus fiziologik mexanizmlar yordamida amalga ...

Geshtaltpsixologiya

Geshtaltpsixologiya - psixologiyadagi oqimlardan biri. 20-asrning 20 - 30-y.larida Germaniyada yuzaga kelgan. G. fon Erenfelsning yaxlitlik idrokning asosiy sifati deb hisoblaydigan talimotiga asoslanadi. Assotsiativ psixologiyaga zid ravishda G. ...

Chuchxe

Chuchxe goyasi Kim Ir Sen 1912-1994 tomonidan ishlab chiqilgan KXDR va koreys xalqining milliy goyasi va mafkurasi - "Chuchxe" deb ataladi. Bu goyaga kora Kim Ir Sen "Millat quyoshi", "qudratli respublika marshali", "insonyatning hurligi ustuni", ...

Chechencha Vikipediya

Chechencha Vikipediya - Vikipediyaning chechen tilidagi bolimi. Chechencha Vikipediya 2005-yil 28-fevral oyidan boshlab faoliyat yuritmoqda.

Istiqlol

Istiqlol - inson, millat, davlatning erkin rivojlana olish imkoniyatini ifodalovchi tushuncha. "I." sozi "mustaqillik" soziningozagi hisoblanadi va unga nisbatan bir-lamchi asos vazifasini otaydi. Arab tilidan kirib kelgan bu sozlar asrlar davomi ...

Ekstremal sport

Ekstremal sport, harakatli sport yoki sarguzashtli sport, boshqa sport turlariga qaraganda koproq xavf va qiyinchiliklarga duch keladigan sport turlariga berilgan umumiy nomdir. Ushbu sportda juda kop maxsus materiallar talab qilinadi. Sportchila ...

Dispetcher

Dispetcher - i. ch.ning uzluksizligini taminlash maqsadida, uning har bir jarayonini maxsus texnika vositalari yordamida operativ nazorat qilish, muvofiklashtirish va markazlashgan boshqaruvni amalga oshiruvchi xizmatchi. D. dispetcherlik pultida ...

Dinamik dasturlash

Dinamik dasturlash - matematikaning kop bosqichli eng maqbul boshqarishga oid masalalar nazariyasi va ularni yechish usullarini organuvchi bolimi. Bu yerda dasturlash tushunchasi "rejalashtirish", "qaror qabul qilish", yani "bir qarorga kelish" m ...

Dengiz raketa qurollari

Dengiz raketa qurollari - dengiz jangida qollaniladigan raketa qurollari. Ular uzoq masofaga uchib borish xususiyatiga va kuchli portlash quvvatiga ega boladi. Taktika-texnika jihatidan reaktiv snaryadlar, boshqariladigan va boshqarilmaydigan rea ...

Mahkamlovchi buyum

Mahkamlovchi buyum - birikishni hosil qiluvchi detallar: boltlar, gaykalar, vintlar, shuruplar, samorezlar, dyubellar, pistonlar, shaybalar, shtiftlar, shpilkalar va boshqalar.

Vibratsiya texnikasi

Vibratsiya texnikasi - mexanik tebranishlar ni hosil qilish usullari va vositalari majmui; shuningdek titrashlarni boshqarish, ulchash, nazorat qilish va zararli titrashlar bilan kurashish usullari. V. t. vositalariga foydali ishlar ni bajarish u ...

Impulslar texnikasi

Impulslar texnikasi - elektr impulslarni hosil qilish, kuchaytirish, ozgartirish va ulardan foydalanish bilan bogliq bolgan texnika sohasi. Bunday impulslar relaksatsiyalovchi generatorlar yoki boshqa generatorlar yordamida hosil qilinadi. Impuls ...

Model (tilshunoslik)

Tilshunoslikda model - biror morfologik, grammatik va boshqa sistema etaloni ni bildiruvchi mavhum tushuncha hamda til sistemasi yoki uning biror tarmogi tarifining umumiy sxemasi.

Jinoyatda ishtirokchilik

Jinoyatda ishtirokchilik - ikki yoki undan ortiq shaxsning qasddan jinoyat sodir etishda birgalashib qatnashishi. J. i.ning bajaruvchi, tashkilotchi, dalolatchi, yordamchi kabi turlari bor. Jinoyatni bevosita sodir etgan shaxc - bajaruvchi, jinoy ...

Gottentotlar

Gottentotlar, koy-koin - Botsvanadagi qardosh xalklar guruxi. Gollandlar G. deb atashgan. Namibiyada va JARda yashashadi. Ularda bitta til birligi mavjud emas. Kopchiligi afrikaans tilida sozlashadi. Negroid irqiga mansub. Dindorlari asosan prote ...

Grammatik shakl

Grammatik shakl - grammatik vosita bildiruvchi, grammatik mano ifodalovchi til shakli. Mas, ozbek tilida "yaxshi-yaxshi" deb "yaxshi" sifati takrorlansa, bu soz manosini kuchaytirish uchun xizmat qiladi. Xuddi shu grammatik vosita bazi tillarda, ...

Jilolash

Jilolash, pardozlash, sayqallash - buyumlar yuzalariga kozgusimon shaffoflik berish uchun mexanik yoki dastaki usulda ishlov berish. Metall buyumlarga J. stanoklarida, shuningdek, elektrolitik va elektromexanik usul bilan ishlov beriladi. J. stan ...

Ganchkorlik

Ganchkorlik - badiiy hunarmandlik turi; amaliy sanatning ganchda ishlash bilan bogliq sohasi. Binolarni bezashda, memoriy detallar ishlashda, de.vor va shiftlarni suvashda, bezak shakllar hamda oyma naqsh va tasvirlar yaratishda keng qollaniladi. ...

Idora

Idora - 1) malum bir ijtimoiy, davlat, xojalik, savdo va sh.k. tarmoqlarni boshqarish uchun shtatli xodimlari va mamuriyati bolgan tashkilot, muassasa, boshqarma va ular ornashgan bino. Mas, xojalik I.si., I. xizmatchilari; 2) belgili tartibda bo ...