ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 374

Diplom

Diplom - 1) shaxsning oliy, orta maxsus yoki orta kasb-hunar oquv yurtini tugatganligi yoxud ilmiy daraja, ilmiy unvonga ega ekanligini tasdiqlovchi rasmiy hujjat; 2) muassasa, tashkilot yoki ayrim shaxslarga muayyan harakatni amalga oshirish huq ...

Ikki komponentli sistemalar

Ikki komponentli sistemalar, qosh sistemalar, binar sistemalar - ikki mustaqil tarkibiy qism dan iborat fizik-kimyoviy sistemalar. I.k.s.ni organish komponentlarning bir-biriga qanday tasir korsatishini aniqlashga yordam beradi. Bu ozaro tasir ho ...

Juft

Juft - qad. yer olchovi sifatida ishlatilgan ibora; bir faslda bir juft hokiz bilan ishlov berib hosil olinishi mumkin bolgan yer maydonini anglatgan.

Deputatlarning fraksiyalari, bloklari va guruhlari

Deputatlarning fraksiyalari, BLOKLARI VA GURUHLARI -deputatlarning ozaro kelishuv asosida tashkil topgan birlashmalari. Deputatlar siyosiy karashlari, kasbi, qiziqishlari boyicha rasmiy fraksiyalar, bloklar, doimiy va muvaqqat deputatlar guruhlar ...

Gravitatsion anomaliya

Gravitatsion anomaliya, ogirlik anomaliyasi - Yer kurrasining aniq nuqtasida kuzatiladigan ogirlik kuchi bilan uning nazariy miqdori ortasida farq bolishi. Ogirlik kuchi geografik kenglikka va Yerning shakliga bogliq bolib, kuzatiladigan kattalik ...

Gaz quvuri

Gaz quvuri, gaz uzatkich - yonuvchi gazlarni qazib olingan yoki ishlab chiqarilgan joyidan istemol qilinadigan joyigacha uzatish uchun moljallangan inshootlar majmui. Birinchi marta G. q.dan mil od boshlarida Xitoyda foydalanilgan. Bunda tabiiy g ...

Kigiz bosish

Kigiz bosish - jun tolalaridan kigiz buyumlar tayyorlash. K. b.da jun tolalarining tuzilish xususiyatlari ga ahamiyat beriladi. Ilgari K. b., asosan, qolda bajarilgan. Sanoatda K.b.da jun maxsus mashinalarda titilib, yumshatiladi, onga maxsus suy ...

Katorga

Katorga - mahbuslarni ogir jismoniy mehnatga jalb qilish bilan bogliq bolgan jazo turlaridan biri. Orta ayerlarda vujudga kelgan. Rossiyada 18-asr boshida paydo bolgan. K.ga hukm qilinganlar mehnatidan qalalar qurishda, flotda, konchilik da foyda ...

Dala aprobatsiyasi

Dala aprobatsiyasi, dala ekinlari aprobatsiyasi - navdor ekinlar, mevali daraxtlar va rezavorlar hosilining uruglik sifatida foydalanishga yaroqliligini aniqlash, navdorlik sifatini belgilash, urugchilik qoidalarining bajarilishini tekshirish. Ap ...

Dastaki mashinalar

Dastaki mashinalar, mexa nikaviy asboblar - motori ichiga ornatib ketiladigan va qolda ishlatiladigan texnologik mashinalar. Asosiy D. m. jumlasiga parmalash, silliklash-yaltiratish mashinalari, mexanik arralar, qaychilar, bolgalar kiradi. D. m. ...

Gidrokombinezon

Gidrokombinezon, gavvoslik libosi - gavvosni sovqotish va shikastlanishdan saqlaydigan kiyim-bosh. Suv otkazmaydigan va suv otkazadigan G.lar boladi. Suv otkazmaydigan G. rezinalangan gazlamadan tikiladi. G. shlemi, kuylagi, shimi, etigi va qolqo ...

Jenmin jibao

"JENMIN JIBAO" - kundalik gazeta, Xitoy Kommunistik partiyasi MK organi. 1948 y. 15 iyundan beri nashr etiladi.

Zarra

Zarra - oz sonli elementar zarralardan tashkil topgan modda ulushlari. Mas, tutun Z.lari, chang Z.lari, havodagi suv Z.lari, molekulalar, atomlar, yadrolar, nuklonlar va b. Olchamlariga qarab 3. makrozarralar yoki mikrozarralarga bolinadi; makroz ...

Kesim

Kesim - gapning bosh bolaklaridan biri. Ega bilan ifodalangan shaxs, predmet va xodisaning umumiy belgisini bildiradi. K. gapni uyushtiruvchi markaz bolib, predikativlikning belgisini korsatadi. Ikki tarkibli gapda egaga tobe boladi; oziga boglan ...

Gayka

Gayka - 1) mashina va mexanizmlarning qismlarini bir-biriga mahkamlashda ishlatiladigan detal; vint yoki boltga burab kiritiladi. G. ichi rezbali, sirti olti yoki tort qirrali va dumaloq boladi. Tojsimon va quloqli G.lar ham bor. G.ning olchamlar ...

Gonadotrop gormonlar

Gonadotrop gormonlar, gona dotroplar - gipofizning oldingi bolagi va platsenta da hosil bolib, jinsiy bezlar faoliyatini boshqaradigan gormonlar. Ular peptid tabiatli uchta gormon dan iborat. Follikulni stimullovchi gonadotropin tabiatan glikopro ...

Geologik kesim

Geologik kesim, geologik profil - joyning geologik tuzilishining vertikal tekislikdagi grafik tasviry. Bunday kesim tog jinslarining yonalishiga kondalang qilib, ayrim hollarda esa biror burchak ostida tuziladi. G. k. geologik haritalarni toldira ...

Integratsiya

Integratsiya - 1) sistema yoki organizmning ayrim qismlari va funksiyalarining ozaro bogliqlik holatini hamda shun-day holatga olib boruvchi jarayonni ifodalaydigan tushuncha; 2) fanlarning yaqinlashishi va ozaro aloqa jarayoni; differensiatsiya ...

Gaz toldirish stansiyasi

Gaz toldirish stansiyasi -avtomobillarga gaz toldirish kompressor st-yasi. Mamlakatni muqobil yoqilgiga bolgan ehtiyojini qondirish maqsadida 1984 y.da "Ozbektransgaz" ICHB tarkibida "Ozbekavtogaz" boshqarmasi tashkil etildi. Songra u Orta Osiyo ...

Kandakori

Kandakori - kandakor usta naqsh tushirib bezatgan buyum yoki idish. Kandakori usulida bezatilgan oftoba.

Giromagnit chastota

Giromagnit chastota, siklotron chastotasi - zarralar doimiy magnit maydoniga kiritilganda ularning shu maydon yonalishi atrofida qiladigan aylanma harakati chastotasi. Bunda zarra impuls momenti ning vektori magnit maydon kuchlanganligining vekto ...

Gidrogeologik kesim

Gidrogeologik kesim, gidrogeologik profil - yerning malum qismidagi, malum yonalishidagi suvli gorizontlar va suv otkazmaydigan qatlamlarning vertikal tuzilgan grafik tasviri. G. k. burga quduqlari qazish natijasida olingan malumotlarga asoslanib ...

Zigirdoshlar

Zigirdoshlar - ikki urugpallalilar yoki magnoliyasimonlar sinfiga mansub bir yillik yoki kop yillik osimliklar oilasi. Yer yuzida 6 turkumga mansub 250, Ozbekistonda 200 turi osadi. Gullari togri, ikki jinsli. Gultoj barglari ayri, bazan uchki qi ...

Inshootlar gidravlikasi

Inshootlar gidravlikasi, muhandislik gidravlikasi - gidravlika bolimi. Gidrotexnika inshootlari dan otayotgan suv harakatini hisoblash nazariyasini va shu insho-otlarning suv oqimi bilan ozaro tasirini organadi. Inshootlarning asosiy olchamlari v ...

Gaz turbinasi

Gaz turbinasi - uzluksiz ishlaydigan issiklik dvigateli. Bosim ostida turgan va yuqori t-raga ega bolgan gaz energiyasi G. t.ning kurakli apparatida valning mexanik energiyasiga aylanadi. Siqilgan gaz yonish kamerasida, yadro reaktori va b.da kiz ...

Geometrik orta

Geometrik orta - ya ta musbat sonlar ning shu sonlar kopaytmasidan olingan l darajali arifmetik ildizi. Mas, musbat va b sonlarning G. o.si - g = Jab. g. o. har doim a bilan b orasida yotadi. U a:q=q:b shartni qanoatlantirgani uchun orta proporsi ...

Janubiy rodeziya

Janubiy rodeziya - 19-asrning 80-y.lari - 1980 y.da Buyuk Britaniyaning Jan. Afrikadagi mustamlakasi. 1965 y. ozchilikni tashkil etgan yevropaliklar hukumati tomonidan elon qilingan J. R. mustaqilligi rasmiy tan olinmadi.

Jizzaxplastmassa aksiyadorlik jamiyati

"JIZZAXPLASTMASSA" AKSIYADORLIK JAMIYATI - plastmassa mahsulotlari ishlab chiqaradigan korxona. "Ozkimyosanoat" uyushmasi tizimida faoliyat korsatadi. Respublika sanoatini rivojlantirish va Jizzax viloyatidagi chol zonasini ozlashtirish maqsadida ...

Karboksil guruh

Karboksil guruh, karboksil, SOON - bir valentli funksional GURUH- Karbon kislotalar tarkibiga kiradi va ularning kislotalik xossalarini belgilab beradi.

Kallak

Kallak - 1) biror asbobning bosh qismi ; 2) gulbandlari qisqa bolgani uchun gulpoyaning yoki shoxchaning uchida toplanib osgan topgul.

Yerdan foydalanish

Yerdan foydalanish - yerdan foydalanish tartibi, shartlari va shakllari. Turli mamlakatlarda turlicha bolishi mumkin. Ozbekiston Respublikasi hududida yashaydigan xalqlarning yerga mulkchilik huquqi davlat tomonidan amalga oshiriladi. Yer q.x. va ...

Integral sxema

Integral sxema - juda ixcham elektron qurilma. Elementlari konstruktiv, texnologik va elektr jihatdan ozaro uzviy boglangan va ota zich joylashtirilgan boladi. Uzluksiz yoki diskret elektr va optik signallar tarzidagi axborotlarni qabul qilish, q ...

Ichki energiya

Ichki energiya - jismning faqat ichki holatiga bogliq bolgan energiya; jismni tashkil etuvchi molekulalarining xaotik ilgarilanma va aylanma harakat kinetik energiyalari bilan molekulalarning ozaro tasirlashishi natijasida vujudga kelgan potensia ...

Ziddiyat qonuni

Ziddiyat qonuni - ikki qaramaqarshi fikr ayni bir vaqtda va ayni bir nisbatda togri bolishi mumkin emasligini korsatuvchi qonun. Predmetlar va hodisalar ortasidagi obyektiv munosabat togri fikrlash jarayonida inson miyasida bir fikr bir vaqtning ...

Geologik syomka

Geologik syomka - Yer pusti muayyan qismining geologik tuzilishi va undagi foydali qazilmalarni topish va istiqbolini aniqlashning dala geologik tadqiqotlari majmui. G. s. tog jinslarining tabiiy ochiq joylarini, tog inshootlari va burgi quduqlar ...

Ijro etuvchi hokimiyat

Ijro etuvchi hokimiyat - davlat hokimiyatining qonun chiqaruvchi hokimiyat va sud hokimiyati kabi mustaqil tarmoqlaridan biri. Joriy qonunlar va b. meyoriy hujjatlarga asoslanib, boshqaruv vazifalarini bajaradi. Qonun chiqaruvchi hokimiyat hujjat ...

Gumashta

Gumashta - 1) 20-asr boshlariga qadar Turkistonda katta savdogar boylarning joylarda savdo ishlarini olib boruvchi ishonchli kishisi, vakili. U yirik savdogarlar va savdo firmalaridan nasiyaga olgan gazlama va b. sanoat mollari bilan savdo qilgan ...

Yetarli asos qonuni

Yetarli asos qonuni - har bir fikrning asosli, isbotlangan bolishi, boshqa fikrlar bilan zaruriy bogliqligi haqidagi mantiqiy qonun. Unda qar qanday chin fikr asoslangan bolmogi, yani uning chinligi boshqa chin fikr bilan asoslangan, undan mantiq ...

Dalamber prinsipi

, D’alamber prinsipi - dinamikaning asosiy prinsiplaridan biri. D. p.ga asosan, moddiy sistema nuqtalariga qoyilgan faol kuch ikki kuch yigindisidan, yani moddiy sistema nuqtalariga tezlanish beruvchi va aks tasir etuvchi kuch bilan muvozanatdagi ...

Voizlik sanati

Voizlik sanati - jamoat oldida nutq sozlash, notiqlik sanati; ilmiy-siyosiy maruza, bahs, munozara, targibot va tashviqotning asosiy vositasi sifatida keng ijtimoiy mavqega ega bolgan sanat. Yunonistonda voizlik ritorika deyilgan. Qadimda Sharq m ...

Garmonik tebranishlar

Garmonik tebranishlar - fizik kattalikning vaqt otishi bilan sinusoidal qonun x =A sin boyicha ozgaradigan tebranishlari. Bunda - tebranayotgan kattalikning / paytdagi qiymati, A - G. t. amplitudasi, o - burchak chastotasi, (o/+