ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 414

Chiziqli funksiya

Chiziqli funksiya f = k x + b {\displaystyle f=kx+b} formula bilan aniqlanadigan funksiya, bunda k {\displaystyle k} va b {\displaystyle b} - haqiqiy sonlar hisoblanadi. Xossalari: 1. Barcha haqiqiy x {\displaystyle x} sonlar uchun aniqlangan; 2. ...

Chiziqli tenglama

Chiziqli tenglama - bu ikkala tomoni ham birinchi darajali kophadlardan iborat tenglamadir. Chiziqli tenglamalar matematikada - nomalumlarning faqat birinchi darajalari aniq koeffitsiyentlar bilan qatnashib, ularning yuqori darajalari, ozaro kopa ...

Diametr

Diametr - aylana markazidan otuvchi vatar. Shu vatar uzunligi. Diametr yun. diametros - kondalang olcham - aylana va doiraning markazdan otuvchi yani eng katta vatari. Radiusning ikkilanganiga teng bolgan bu vatar uzunligi ham D. deyiladi. D. tus ...

Differensial

Differensial - funksiya orttirmasining argument orttirmasiga nisbatan bosh chiziqli qismi. Differensial tushunchasini fanga Gottfried Leibniz kiritgan. Differensial xossalari matematik analizning yirik bolimlaridan biri bolgan differensial hisobd ...

Differensial geometriya

Differensial geometriya - geometriya bolimi. Geometrik obrazlar ni koordinatalar metodi asosida differensial hisob va integral hisob vositalarida organadi. D. g.ning dastlabki muhim obyektlari uch olchovli yevklid fazosidagi egri chiziqlar va egr ...

Garmonik analiz

Garmonik analiz - mat.ning funksiyalarni trigonometrik qatorlarga yoyish va trigonometrik integrallar bilan ifodalashga bagishlangan bolimi. Davri 2ti bolgan ixtiyoriy davriy / tekis funksiyani trigonometrik qator shaklida tasvirlash mumkin. Fan ...

Giperbola

Giperbola - ikki uzluksiz tarmoqdan iborat bolgan 2-tartibli egri chiziq. Doiraviy konusni uning ikki yasovchisiga parallel tekislik bilan kesishdan hosil boladi. G. tekislikdagi M nuqtalarning geometrik orni bolib, bu nuqtalar bilan berilgan ikk ...

Giperbolik funksiyalar

Matematikada giperbolik funksiyalar - L11L - --------=--------, 1*11L - --------~--------, L11 V - cthx = |jg- formulalar bilan aniqlanadigan funksiyalar. Bular mos ravishda giperbolik sinus, kosinus, tangens va kotangens deyiladi. Giperbolik fun ...

Hajm

Hajm - geometrik jism sirtlari bilan chegaralangan fazo qismi. Oddiy holatlarda qirrasi birga teng kublar soniga teng koriladi. Hajm matematikada - geo-metrik jismlarning sonli xarakteristikalaridan biri. U chekli sondagi birlik kublarga ajratish ...

Haqiqiy sonlar

Haqiqiy sonlar - har qanday musbat, manfiy son yoki nol. Haqiqiy sonlar toplami ratsional sonlar va irratsional sonlar toplamining birlashmasidan iborat. Haqiqiy sonlar toplami son oqi deb ham ataladi va R {\displaystyle \mathbb {R} } bilan belgi ...

Logarifm

loga x = b Logarifm yun. logos - nisbat va - son - musbat sonlar toplamida aniqlangan funksiya. Sonlarni qoshish va ayirish ularni kopaytirish, bolish va darajaga kotarishga nisbatan soddaroq bolgani uchun yuqoridagi xossalardan foydalanib, logar ...

Mann

Mann - 1) qad. ogirlik olchov birligi; qiymati Xorazmda 15-asrgacha 1M. 3 qadok, yani 1.255 kg, 17-asrda 10 va 12 qadoqqa teng bolgan. 19-asr ortalaridan asosan, 1M.=48 qadoq =480.409512 kg =19.657 kg bulgan. Buxoroda 1671 yil 1M =5120 misqol =25 ...

Matematik

Matematik, oz ishida matematikadan kop foydalanadigan, hamda matematik masalalarni yechadigan kishi. Shuningdek, matematikada sonlar, malumotlar, miqdor, tuzilish, zamon, modellar va ozgarishlar haqida gap boradi.

Matematik analiz

Matematik analiz - matematika sohalaridan biri. Matematik analiz takomillashib va rivojlanib boruvchi apparatga ega bolib, bu apparat asosini differensial va integral hisob tashkil qiladi. Matematik analiz oziga xos tadqiqot obyektiga, oziga xos ...

Nuqta

Hech qanday olchamga ega bolmagan eng sodda geometrik jismga nuqta deyiladi. Nuqta A,B,C,D kabi belgilanadi. Nuqta - eng kop qollanadigan va eng qad. tinish belgilaridan biri ; 11-asrda arab, matnlarida yozuv belgisi sifatida paydo bolgan. 19-asr ...

Oliy matematika

Oliy matematika orta va oliy talim muassasalarida oqitiladigan kurs bolib, oz ichiga oliy algebra va matematik tahlil kabi matematik sohalarni oladi. Oliy matematika alohida fan sohasi emas, balki talim sohasining bir predmetidir. Oliy matematika ...

Orta arifmetik

Orta arifmetik - bir qancha sonlar yigindisining shu sonlar qoshiluvchilarining soniga nisbati. Masalan: 4, 5, 9 sonlarning orta arifmetigi 4 + 5 + 9 3 = 6 {\displaystyle {\frac {4+5+9}{3}}=6}. Sonlar ketma-ketligining orta arifmetigi va orta geo ...

Prizma

Prizma - ikki yogi teng va parallel kopburchak, boshqa yoklari parallelogramm bolgan kopyoqlik. Parallelogrammlar P.ning har ikki asosi bilan umumiy tomonlarga ega bolishi ke-rak. P.ni yonaltiruvchisi kopburchak bolgan silindr deb qarash mumkin. ...

Raqamlar

Raqamlar - sonlar ifodalanadigan shartli belgilar. Qadimda sonlar sozlar orqali ifodalangan. Xalqlarning ijtimoiyxojalik hayoti rivojlanishi bilan mukammalroq belgilarga va hisoblash tizimlariga ehtiyoj tugildi. Eng qadimgi R. bobilliklar va misr ...

Riemann zeta funksiyasi

Matematikada Riemann zeta funksiyasi - 1859-yilda olmon matematigi Bernhard Riemann tomonidan kashf etilgan, tub sonlarning taqsimlanishiga aloqadorligi sababli sonlar nazariyasida muhim orin tutadigan funksiya. Bu funksiya fizika, ehtimollar naz ...

Sirt

Sirt - asosiy geometrik tushunchalardan biri, malum shartlarni qanoatlantiruvchi nuqtalar toplami. Masalan, shar sirti - shar markazidan bir xil masofada tarqalgan nuqtalar toplami.

Statistika

Statistika malumot yigish, tartiblash, tahlillash, sharhlash va korsatishga bagishlangan matematika sohasidir. Bunga statistik tadqiqot va tajriba rejalashtirish ham kiradi. Statistika lot. ctatus - boylik, davlat - 1) turli hodisalar va jarayonl ...

Uchburchak sonlari

Uchburchak sonlari - oddiy uchburchak shaklida joylashtirish mumkin bolgan sonlar. Shubhasiz, sof arifmetik nuqtai nazardan n {\displaystyle n} -uchburchak son dastlabki n {\displaystyle n} ta natural sonlar yigindisiga tengdir. n = 0, 1, 2, … {\ ...

Vektor hisob

Vektor hisob - matematikaning vektor ustida bajariladigan amallari va bu amallarning xossalarini tekshiradigan bolimi. Vektor hisob 19-asrda fizika, mexanika talablari asosida vujudga keldi va rivojlandi. Ingliz matematigi U. Gamilton, nemis mate ...

Yevklid fazosi

Yevklid fazosi matematika va fizikaning turli sohalarida qollaniladi. Yevklid fazosi - Yevklid geometriyasida organiladigan tekislik va uch olchovli fazoning umumlashgani. Agar vektor fazoda ixtiyoriy x, u vek- torga quyida keltirilgan aksiomalar ...

Bikvadrat tenglama

Bikvadrat tenglama - tortinchi darajali tenglama. Umumiy korinishi quyidagicha ifodalanadi: a x 4 + b x 2 + c = 0. {\displaystyle ax^{4}+bx^{2}+c=0.} Bu yerda a≠0.

Irratsional tenglama

Irratsional tenglamalarni yechishning ikkita usuli keng tarqalgan. Bular tenglamaning ikkala tomonini bir xil darajaga kotarish va yangi ozgaruvchilar kiritish usullaridir. Tenglamaning ikkala tomonini bir xil darajaga kotarish usuli quyidagichad ...

Korsatkichli tenglama

Korsatkichli tenglama yoki darajali tenglama - matematik darajasi kophaddan iborat tenglama. Korsatkichli tenglamani odatda a f x = a g x {\displaystyle a^{fx}=a^{gx}} bu yerda a> 0, a≠1 korinishga keltirish mumkin. Bu tenglama f x = g x {\dis ...

Kvadrat tenglama

Kvadrat tenglama - matematikada kop hadli, bir ozgaruvchili va ikkinchi darajali tenglama. Umumiy korinishi odatda quyidagicha ifodalanadi: a x 2 + b x + c = 0. {\displaystyle ax^{2}+bx+c=0.\,} Bu yerda a, b, c - haqiqiy sonlar va a≠0. Agar a=1 b ...

Logarifmik tenglama

Logarifmik tenglama - tarkibida logarifmlar bolgan tenglama. Logarifmik tenglama odatda log a ⁡ f x = log a ⁡ g x {\displaystyle \log _{a}{fx}=\log _{a}{gx}\,} Bu yerda a > 0, a≠1 korinishga keltiriladi.

Parametrli tenglama

Parametrli tenglama - matematikada biron-bir boglanishni parametrlar yordamida ifodalagan tenglama. Parametrli tenglamaga sodda misol sifatida kinematikadan vaqt parametri bilan harakatdagi jismning joyini, tezlanishini va boshqa xususiyatlarini ...

Ratsional tenglama

Ratsional tenglama - ratsional ifodalardan tuzilgan tenglama. Agar f va g ratsional ifodalar bolsa, f x = g x {\displaystyle fx=gx} tenglama ratsional tenglama deyiladi. Bunda agar fx va gx butun ifodalar bolsa, tenglama butun tenglama deyiladi. ...

Gaz

Gaz - 1) uzunlik va masofani olchash uchun moljallangan qad. olchov birligi; arshin. Orta Osiyo, shu jumladan Ozbekistonning bazi joylarida zar deb ham yuritilgan. Qiymati 0.71 m deb qabul qilingan. Gaz 3 xil usulda aniqlangan: 1-usulda uzatilgan ...

Misqol

Misqol - qad. ogirlik olchov birligi; Sharq mamlakatlarida qimmatbaho buyumlarning ogirligi M. bilan olchangan. 1 M.ning ogirligi 100 dona arpa doni ogirligiga tenglashtirilgan. Agar bir dona arpa donini qadimda ortacha 0.0409512 g ga teng qilib ...

Sarfni olchov usullari

Sarf bu - vaqt birligi ichida oqim yonalishi boyicha otgan moddaning vazn yoki xajm miqdori. Sarfni olchash tushunchasida ikki xil sarf farqini ajratib olish kerak: Xajmli sarf va vaznli sarf. Xajmli sarf olchash usulida odatda suyuqliklar va gaz ...

Andijon (tuman)

Andijon tumani – Andijon viloyatidagi tuman, viloyatning markazida joylashgan. 1926-yil 29-sentyabrda tashkil etilgan. Viloyatning Jalaquduq, Xojaobod, Asaka, Oltinkol, Baliqchi, Izboskan va Paxtaobod tumanlari bilan chegaradosh. Maydoni – 0.4 mi ...

Andijon teatri

Andijon teatri, Yoldosh Oxunboboyev nomidagi Andijon viloyat musiqali drama va komediya teatri – tongich ozbek professional teatrlaridan. 1919 yil noyabr–dekabrida Hamza Hakimzoda Niyoziy boshchiligida "Yagona truppa" nomi bilan rasman ish boshla ...

Asaka tumani

Asaka tumani – Andijon viloyatidagi tuman. Viloyatning markaziy qismida joylashgan. 1926 yil 29 sentabrda tashkil etilgan. Andijon viloyatining Shahrixon, Marhamat, Andijon, Xojaobod tumanlari va Fargona viloyatining Quva tumani bilan chegaradosh ...

Baliqchi tumani

Baliqchi tumani, Andijon viloyatidagi tuman. Viloyatning shim garbiy qismida. 1926-yil 29-sentabrda tashkil etilgan. Namangan viloyatining Norin tumani va Andijon viloyatining Izboskan, Shahrixon, Oltinkol, Boz, Ulugnor tumanlari bilan chegarados ...

Boston tumani

Boz tumani - Andijon viloyatidagi tuman. 1950-yil 5-aprelda tashkil etilgan. 1962-yil 24-dekabrda Shahrixon tumaniga qoshib yuborilgan. 1964-yil 31-dekabrda qayta tuzilgan. 2019-yil 30-sentyabrda tuman nomi Boston tumani deb ozgartirilganBoz tuma ...

Buloqboshi tumani

Buloqboshi tumani - Andijon viloyatidagi tuman. Viloyatning janubida 1992-yil 3-aprelda tashkil etilgan. Buloqboshi tumani shimoliy va sharqda Andijon va Xojaobod tumanlari, garbda Asaka va Marhamat tumanlari, janubida va janubi-garbda Qirgizisto ...

Izboskan (tuman)

Izboskan tumani - Andijon viloyatidagi tuman; viloyatning shimolida joylashgan. 1926-yilning 29-sentabrida tashkil etilgan. Mamuriy markazi - Poytug shahri.

Marhamat tumani

Marhamat tumani - Andijon viloyatidagi tuman, viloyatning janubiy qismida joylashgan. 1926 yil 29 sentabrda tashkil etilgan. 1963 yilda Marhamat tumani yondosh tuman bilan birlashtirilib tuman markazi Marhamat tumanidagi Rus- f skoye selo posyolk ...

Paxtaobod tumani

Paxtaobod tumani Andijon viloyatining shimoliy sharqida joylashgan. Paxtaobod tumani viloyat markazi sanalmish Andijon shahridan 24 km shimoliy-sharqda bolib dengiz sathidan 300 metr balandlikda joylashgan. Iqlimi motadil. Aholisi 19 ming kishi. ...

Qorgontepa tumani

Qorgontepa tumani - Andijon viloyatidagi tuman. 1926 yil 29 sentabr da tashkil etilgan. Shim garbda Jalolquduq, janubi-garbda Xojaobod tumanlari, sharq, janubi-sharq va shim. da Qi-rgiziston bilan chegaradosh. Maydoni 0.48 ming km²ga yaqin. Aholi ...

Ulugnor (tuman)

Ulugnor - Andijon viloyatidagi tuman. 1973-yil 26-dekabrda tashkil etilgan. Shimoldan Baliqchi, janubi-sharqdan Boz, garb va shimoli-garbdan Namangan viloyatining Namangan, Mingbuloq tumanlari, janubdan Fargona viloyati bilan chegaradosh. Tuman m ...

Xojaobod tumani

Xojaobod tumani - Andijon viloyatidati tuman. 1926-yil 29-sentyabrda tashkil topgan. 1973-yilda tuman tarkibidan Jalaquduq tumani, 1992-yilda Buloqboshi tumani ajralib chiqqan. Xojaobod tumani shimoliy-sharqdan Jalaquduq, shimoliy-garbdan Andijon ...

Yangiqishloq QFY

Yangiqishloq Andijon viloyati Izboskan tumani oramiga kiradi. Andijonning Baliqchi tumani bilan chegaradosh. Shuningdek, qishloq yerlari tumanning Logimbek QFY, Tortkol QFY, Yakkatut QFY bilan tutashib ketgan. Qishloqda 12587 nafar aholi bolib, 3 ...

Afshona

Afshona, Afshina – Ozbekiston Respublikasi Buxoro viloyati, Romitan tumanida joylashgan qadimgi qishloq. Narshaxiyning yozishicha, "Afshona mustahkam hisor va katta shahristonga ega bolib, bir qancha qishloqlar unga mansub bolgan, u yerda haftada ...

Buxoronoma

Buxoronoma - Buxoro viloyati hokimligining ijtimoiysiyosiy gaz. Buxoro shahrida ozbek tilida haftada 2 marta chiqadi. Dastlab "Uchqun" nomi bilan Samarqandda nashr etilib, Buxoroda yashirin tarqatilgan, BXSR tashkil etilgach, Buxoro shahrida "Bux ...