ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 436

Toyona

Toyona - kechpishar qovun navi. Ozbekiston sabzavot, poliz ekinlari va kartoshkachilik i.t. intida Qoybosh va Kutana navlarini chatishtirib yaratilgan. Nihollari unib chiqqandan keyin qovuni 105 1 5 kunda pishadi; ortacha kattalikda, vazni 4 – 6 ...

Umrboqiy (qovun navi)

Umrboqiy, Umrvoqi - xalq seleksiyasida yaratilgan kechpishar qovun navi. Hozirgi Ozbekiston osimlikshunoslik institutida takomillashtirilgan "Umrboqiy 3748" navi chikarilgan. Urugdan unib chiqqach, 115 - 130 kundy pishadi. Qovuni tuxumsimon, ogir ...

Zamcha

Zamcha - qovunning ertapishar navi. Xalq seleksiyasida yaratilgan. Z.ning sariq Z.va ola 3. turlari bor. Sariq 3. ertapishar nav. Zamcha qovun navi. 1 - 2 - sopol idishlar; 3 - kurakcha; 4 - ayol mabuda tanasi. Shakli sal yassi, xdr xil kattalikd ...

Chinni tarvuz

Chinni tarvuz - orta ertapi shar mahalliy tarvuz navi. Palagi, yon shoxlari ortacha, barglari siyrakroq, konussimon, biroz mayin tukli. Meva shakli sharsimon, tuyey och yashil, ortacha kattalikda. Posti qattiq. Meva yuzasi silliq, yuzasi boylab t ...

Dilnoz

Dilnoz - ertapishar tarvuz navi. Ozbekistan sabzavot-poliz ekinlari va kartoshkachilik i. t. institutida Dnepropetrovskiy, Mramorniy va Ogonyok navlarini duragaylash yoli bilan chiqarilgan. D. ortacha palaklanadi, asosiy palagi uzun. Bargi ortach ...

Marmar tarvuz

Marmar tarvuz - ortapishar tarvuz navi. Hozirgi Ozbekiston osimlikshunoslik institutida Astraxon tarvuz navidan yakka tanlash usuli bilan yaratilgan. Marmar tarvuz ortapishar tarvuzlar orasida eng tezpishar va shirin nav. Palagi ortacha kattalikd ...

Orinboy

"ORINBOY" - ertapishar tarvuz navi. Ozbekiston sabzavot, poliz ekinlari va kartoshkachilik ilmiy tekshirish instituti va Toshkent davlat agrar universiteti olimlari hamkorlikda yaratgan. Palagi ortacha, yon shoxlari va barglarining soni ortacha. ...

Ozbekiston-452

"OZBEKISTON-452" - ortacha ertapishar tarvuz navi. Butunittifoq osimlikshunoslik intining Orta Osiyo tajriba st-yasida chiqarilgan. Mevasi dumaloq, ortacha kattalikda, yuzasi silliq, posti oqishyashil, qoramtiryashil yollari bor, ogirligi 5 - 8 k ...

Qoziboy

Qoziboy - kechpishar mahalliy tarvuz navi. Ozbekiston sabzavot, poliz ekinlari va kartoshkachilik i.t. institutida mahalliy navlardan yakka tanlash usuli bilan yaratilgan. Mevasi choziq-sharsimon, yuzasi sil-liq, posti qoramtir-yashil, qalin 2.5 ...

Surxon tongi (tarvuz)

Surxon tongi - ortapishar tarvuz navi. Ozbekiston sabzavot, poliz ekinlari va kartoshkachilik institutining Surxondaryo tayanch punktida PK87 amerika namunasi populyatsiyasidan yakka tanlash usuli bilan chiqarilgan. Surxon tongi ortapishar tarvuz ...

Xayitqora

Xayitqora - kechpishar tarvuz navi. Butunittifoq osimlikshunoslik i.t. intining Orta Osiyo tajriba styasida yaratilgan. Palagi uzun, yon shoxlar va barglar soni kop. Barglari konus simon, rangi yashil, bir oz mayin tukli. Mevasi shakli teskari sh ...

Gazanda

Gazanda, qichitqi ot - 1) gazandadoshlar oilasiga mansub kop yillik yoki bir yillik otlar turkumi. Barglari arra tishli, bulaklarga bolingan, qarama-qarshi joylashgan. Barglari va poyasi qichitqi tuklar bilan qoplangan. Gullari juda mayda, bir ji ...

Gazandadoshlar

Gazandadoshlar, qichitqidoshlar - ikki urug pallali usimliklar sinfiga oid oila. Morfologik tuzilishiga kura tutdoshlar oilasiga yakin turadi. Bir uyli yoki ikki uyli utlar, yarim butalar va butalar, bazan, yogochli yumshoq, kichik daraxtlardan, ...

Rami

Rami, xitoy chayon oti, qichitqon - gazandadoshlar oilasiga mansub kop yillik lub tolali usimliklar turkumi. Vatani - Xitoy. Yaponiya, Shim. Hindiston, Jan. Sharqiy Osiyo mamlakatlarida kop ekiladi. R.ning 90 dan ortiq turi bor, ulardan ikkitasi: ...

Nasha

Nasha - nashadoshlar oilasiga mansub bir yillik ot osimliklar turkumi; yigiriladiganlub tolali, moyli ekin. Vatani - Markaziy Osiyo. Tolasi va moyi uchun miloddan avvalgi 1-ming yillikdan ekib kelingan. Bir-biriga juda yaqin 3 turi bor: mada-niy ...

Qayragoch

Qayragoch - qayragochdoshlar oilasiga mansub barg tokuvchi daraxtlar turkumi, manzarali osimlik. Asosan, Orta Osiyo va Ozarbayjonda osadi. 80120 yil yashaydi. Q. yorugsevar, qurgoqchilikka chidamli, sovuqqa chidamsiz. Toglarning 1500 m gacha bala ...

Qayragochdoshlar

Qayragochdoshlar - ikki urugpallali osimliklar oilasi. Daraxt va butalardan iborat. Barglari oddiy, tishli, asimmetrik, navbatlashib ornashgan. Gullari ikki yoki bir jinsli, qalqonsimon topgulga yigilgan, bazan yakkayakka joylashgan. Gulqorgoni o ...

Sadaqayragoch

Sadaqayragoch - qayragochdoshlar oilasiga mansub manzarali daraxt. Boyi 10 - 20 m, shoxshabbasi sharsimon yoki ellipssimon. Bargi yirik, uz. 3 - 7 sm, eni 1.5 - 3 sm, tuxumsimon, cheti arra tishli, usti tuksiz yoki yumshoq tukli. Barg bandi qisqa ...

Toshdaraxt

Toshdaraxt, qatrangi, tugdona - qayragochdoshlar oilasiga mansub barg tokadigan, doim yashil daraxtlar turkumi. Boyi 10 m dan oshadi. Shoxlari qongir yoki qizgishqongir. Barg plastinkasi tuxumsimon, tishli, yuzasida 3 ta tomiri bor, uz. 3 - 7 sm, ...

Achchiqbodom

Achchiqbodom – ranodoshlar oilasiga mansub kichkina daraxt yoki buta. Balandligi 1.5 m ga yaqin. Barglari nashtarsimon yoki tuxumsimon, boyi 3 – 4, eni 1.5 – 2 sm, bir yillik novdalarida bittadan, eski novdalarida guj-guj joylashgan. Gullari ikki ...

Ayiqmurut

Ayiqmurut, xirsmurut – ra’nodoshlar oilasiga mansub past boyli daraxt. Orta Osiyo da tarqalgan. Toshkent, Samarqand, Surxondaryo va Qashqadaryo viloyatlarida osadi. A. noqulay, suvsiz, toshloq sharoitda, quruq tog yon bagirlarida va hatto qoyalar ...

Gozpanja

Gozpanja - ranodoshlar oilasiga mansub bir va kop yillik osimliklar turkumi. Ozbekistonda sharq G.si, pakana G., kop qirqilgan G., jungor G.si, chiviqsimon G., ormalovchi G., osiyo G.si va boshqa koplab turlari uchraydi. Osiyo G.si yoki be shbar ...

Kamxastak

Kamxastak - ranodoshlar oilasiga mansub keng shoxshabbali daraxt; manzarali osimlik. Boyi 10 - 12 m. Tana diametri 20 - 30 sm, kulrang yoki toq kulrang. Bargi dumaloq, tuxumsimon, bandli, qalin, uz. 6 sm, chetlari arra tishli. Guli 2 jinsli, xush ...

Kolyuriya

Kolyuriya - ranodoshlar oilasiga mansub ildizpoyali kop yillik ot. Yogon ildizpoya hosil qilib osadi. Ildiz bogzi barglari bandli, poyadagilari bandsiz, mayda. Guli sariq, yakka yoki topgul. Mevasi kop yongoqli. Jan. Sibir, Shim. Moguliston va Xi ...

Maymunjon

Maymunjon - ranoguldoshlar oilasiga mansub kop yillik butalar turlari; rezavor meva. Shim. Amerika, Yevrosisda 400 dan ortiq turi uchraydi. Shulardan 90 turi, asosan, kok M. va mayda mevali M. turlari Kavkaz, Ukrainaning jan. va Orta Osiyoda uchr ...

Mushmula

Mushmula - ranodoshlarga kiruvchi mevali daraxt. 2 turi mavjud: 1) Yapon Mxi yoki lokva - bu doim yashil osimlik vatani - Sharqiy Osiyo. Daraxt balandligi 6–8 m, tanasining va shoxlarining rangi toqkulrang. Barglari yirik, dagal, shakli uzun-choq ...

Namatak

Namatak - ranodoshlar oilasiga mansub butalar turkumi. Boyi 3 m cha. Bargi tok, patsimon murakkab, poyada ketma-ket joylashadi. Guli xushboy, rangi har xil, yakka yoki 2 - 3 tadan ornashgan. Mevasi shirali, shakli va rangi har xil, gul ornidagi s ...

Olxori

Olxori, olu - ranodoshlar oilasiga mansub danakli meva daraxti yoki buta. 30 dan ortiq turi malum. Eng kop tarqalgan turi oddiy O. bolib, togolcha bilan yovvoyi olxori ning tabiiy chatishishidan kelib chiqqan deb taxmin kilinadi. Vatani - Kichik ...

Shpanka

Shpanka - ranodoshlar oilasi olcha turkumiga mansub oddiy olcha navi. Xalq seleksiyasi yoli bilan chiqarilgan. Ozbekistonda, shuningdek, Moldaviya, Ukraina, Gruziyada tarqalgan. Daraxti kuchli osadi, shoxshabbasi keng. Barglari ellipssimon, gulla ...

Tobulgi

Tobulgi, tubulga - ranoguldoshlarga mansub butalar turkumi. Shim. yarim sharda 100 dan ortiq turi osadi. Boyi 0.15 - 2.5 m cha. Shoxshabbasi guj, barg chiqargandan song mayiyunda gullaydi, guli oq yoki och pushti, topguli shoda yoki rovaksimon. M ...

Togolcha

Togolcha - ranodoshlar oilasi olxurilar turkumiga mansub mevali daraxt. Bolqon mamlakatlari, Kichik Osiyo, Eron, Orta Osiyo va Kavkazda yovvoyi va madaniy holda tarkalgan. Boyi 3–10 m, sershox. Gullari oq, yakkayakka joylashgan. Mart - apr. oylar ...

Yerchoy

Yerchoy - ranodoshlar oilasiga mansub kop yillik ot, boyi 45 sm cha. Bogiz barglari oddiy, poyadagilari qisqa bandli yoki bandsiz. Gullari sariq, 2 - 7 tadan.burma topgulga yigilgan. Mevasi - murakkab, pista, Ozbekistonning togli tumanlarida osad ...

Anjir

Anjir – tutdoshlar oilasiga mansub subtropik meva turi. Turkiya, Jazoir, Yevropaning janubida, AQShda katta may-donlarni egallaydi, Kavkaz, Orta Osiyo, Qrimda ham yetishtiriladi. Yovvoyi holda Orta dengiz boyi, Kichik Osiyo, Eron, Shimoli-garbiy ...

Balxi tut

Balxi tut - tutdoshlar ga mansub daraxt. Vatani hozirgi Afgoniston. Garbiy va Jan. Osiyoda kop. Balxi tut xalq seleksiyasi yoli bilan chiqarilgan. Ozbekistonda asosan mevasi uchun yetishtiriladi. Bargidan ipak qurti boqishda ham foydalaniladi. Ba ...

Fikus

Fikus - tutdoshlar oilasiga mansub osimliklar turkumi. Doim yashil, bazan barg tokuvchi daraxtlar, butalar yoki lianalar. Tropik ormonlarda baland usadi. Kopchilik F. hosil qilgan havo ildizlari xojayin osimlik tanasini orab olib, uni nobud qilis ...

Maklyura

Maklyura - tutdoshlar oilasiga mansub osimliklar turkumi. Bitta turi - mevali M. yoki toq sariq M. bor. Ilgari boshqa turkumlarga mansub deb hisoblaigan 12 tur osimlik ham, bazan M.ga kiritiladi. Mevali M. - ikki uyli, bargi tukiladigan daraxt. B ...

Qulmoq

Qulmoq, xmel - tutdoshlar oilasiga mansub chirmashib osadigan kop yillik va bir yillik osimliklar turkumi. Motadil iklimli mintaqalarda 4 turi tarqalgan. Rossiyaning zax va keng bargli ormonlarida, daryo qirgoqlarida oddiy Q., Uzoq Sharqda yapon ...

Tut

Tut - tutdoshlar oilasiga mansub daraxtlar turkumi; mevali daraxt; Ozbekistonda 5 turi ostiriladi. Oq T. va qora T. mevasi istemol qilinadi. Sershox T., kagayama T. va ipak qurti T.i turlaridan, asosan, ipak qurti boqishda foydalaniladi. T. tez o ...

Tutdoshlar

Tutdoshlar - ikki urugpallali osimliklar oilasi. Sut shirali daraxt, buta, bazan sut shirasiz ot osimliklar. Barglari navbatlashib yoki qaramaqarshi joylashgan, butun, oyilgan yoki qaychibarg, yonbargli. Topgullari - kuchala, boshoq, rovaksimon y ...

Zaqqum

Zaqqum, anchar - tutdoshlar oilasiga mansub osimliklar turkumi. Bir uyli daraxt yoki butalardan iborat. Guli mayda, korimsiz, changchilari kallaksimon topgul, urugchisi shoxlarda bittadan joylashgan. Osiyo, Afrika tropiklarida va Madagaskar o.da ...

Anas ibn Molik

Molik ibn Anas ibn Molik ibn Abu Omir ibn Amr ibn al-Horis Abu Abdulloh al-Asbahiy al-Madaniy - Dorul-hijratning imomi va faqihi hisoblanadi. Molik ibn Anas 93 hijriy sanada Madinai Munavvarada dunyoga keldilar. Al-Asbahiy nasablari Yamanning al- ...

Abduxoliq Gijduvoniy

Abduxoliq Gijduvoniy, Xoja Abdulxoliq ibn Abduljamil Gijduvoniy – xojagon tasavvufiy tariqatining asoschisi va nazariyotchilaridan biri. Xojaiy Jahon nomi bilan ham mashhur. Uning tarjimai holiga bagishlab noma-lum muallif yozgan "Zikri voqioti X ...

Bahouddin Naqshband

Bahouddin Naqshband, Muhammad binni Muhammad Bahouddin an-Naqshband al-Buxoriy – mashhur avliyo, naqshbandiya tariqatining asoschisi.

Bistomiy

Bistomiy, Boyazid Tayfur binni Iso Bistomiy - 875) - Eron tasavvuf oqimining asoschilaridan biri. Tayfuriya sufiylik tariqatining piri. Uning bobosi islomni qabul qilgan zardushtiylardan bolgan, butun umrini asosan Bistomda otkazgan. Vafotidan ke ...

Gazzoliy

Gazzoliy, Abu Homid Muhammad ibn Muhammad al-Gazzoliy - islom ilohiyotchisi, faylasuf. "G." taxallusi haqida turli fikr bor. Bazi olimlar gazzol ip yigiruvchi oilasida tugilgan, shu sababdan Gazzoliy taxallusini olgan desa, boshqalari esa Gazola ...

Hamadoniy Yusuf Abu Yaqub

Hamadoniy Yusuf Abu Yaqub - tasavvufning yirik namoyandasi, olim. Bagdodda Abu Ishoq Sheroziydan tahsil olgan. Isfahon, Samarqand, Buxoroda bilimini oshirgan. Tasavvufni Abu Ali Formadiy, Abdulloh Juvayniy va Hasan Simnoniydan organgan. Zamonasin ...

Maxdumi Azam

Maxdumi Azam - movarounnahrlik alloma, yirik diniy arbob, naqshbandiylik rahnamosi. Ilk talimni Koson shahrida olgan. Madrasani bitirgach, Shayx Mir Sayyid Aliga shogird tushadi, song Toshkentga kelib, Xoja Axrorning shogirdi Muhammad Qozi 1516-y ...

Revgariy Xoja Orif

Revgariy Xoja Orif, Mohitobon - xojagon-naqshbandiya tariqatining yirik namoyandasi va nazariyotchilaridan biri. Bahouddin Naqshbandnnj manaviy ustozlaridan hisoblanadi. "Qutbul avliyo" valiylar yolboshchisi unvoni bilan mashhur. Abduxoliq Gijduv ...

Samosiy

Samosiy, Xoja Muhammad Boboyi Samosiy - xojagon-naqshbandiya tariqatining yirik namoyandasi, buxorolik 7 pirning beshinchisi. Xoja Ali Romitaniydan tahsil olib, uning vafotidan song xojagonlik tarikatini boshqargan. Bahouddin Naqshband tugilganda ...

Sayfiddin Boharziy

Sayfiddin Boharziy - kubroviylik tariqatining yirik namoyandasi, mutasavvif va shayx, Xorazmda Najmiddin Kubrodan tasavvuf talimotini organgan va uning xalifasi sifatida keyinchalik Kubroviylik tariqatini rivojlantirishga xissa qoshgan. S. B.dan ...