ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 464

Barg bujmayishi

Barg bujmayishi - osimliklarda virus, zamburug, bakteriyalar ta’sirida paydo boladigan kasallik. Zararlangan osimlik yaxshi rivojlanmaydi, barg shapalogi och yashil tusga kirib, bujmaloqlashadi, sathi mayda doglar bilan qoplanadi, mort bolib qola ...

Barg doglanishi

Barg doglanishi - osimliklarda zamburug, virus, bakteriyalar ta’sirida paydo boladigan kasallik. Asosan, gozada, shuningdek karam, sholgom, rediska, kanop, tamaki va boshqa ekinlarda hamda mevali daraxtlarda uchraydi. Bu kasallik bilan osimlik ba ...

Barg nekrozi

Barg nekrozi - barg hujayrasi yoki toqimasining qurib qolishi. Bargni sovuq yoki oftob urishi, biror sabab bilan jarohatlanishi, kimyoviy moddalar ta’siri, shuningdek bakteriya va zamburuglarning zararlashi natijasida barg yaprogida sariq, qizgis ...

Barg ogizchasi

Barg ogizchasi - osimliklar bargidagi tashqi muhit bilan aloqa boglaydigan tirqishsimon yoriqcha. Barg ogizchasi barg sathining juda oz o. fotosintez roy berishi va hujayraga karbonat angidridning otishini ta’minlash uchun ochiladi va havo haddan ...

Barg parvonasi

Barg parvonasi - kapalaklar turkumi, barg orovchilar oilasiga mansub hasharot. Kapalagining qanotlari yozilganda 9 mm, qanotlari kambar, oldingi va orqa qanotlarining uchi ostki qismida uzun tuklardan iborat popugi bor. Qurtining uz. 6 –8 mm, dug ...

Barg urovchilar

Barg urovchilar - mayda yoki ortacha kattalikdagi kapalaklar oilasi. Qalin tukli tangachalar bilan qoplangan qanotlari yozilganda 8 - 30 mm boladi. Oldingi qanotlari ensiz, choziq. Tabiiy holatda qanotlari taxlanib turadi. Tuxumlari yassi, dumalo ...

Barguzin qoriqxonasi

Barguzin qoriqxonasi –RF.ning Buryatiya Respublikasidagi biosfera qoriqxonasi. Barguzin tizmasining garbiy yon bagrida. Barguzin qoriqxonasi Baykal kolining shim sharqiy sohili va kol suvining bir qismini oz ichiga oladi. Maydoni 374.3 ming ga, k ...

Barguzin soyligi

Barguzin soyligi - Baykal boyi toglari orasidagi soylik. Barguzin daryosining orta oqimida. Barguzin va Ikat tizmalari orasida. Uz. 200 km, eni 15 – 35 km; tubi dengiz sathidan 470 – 600 m balandda, asosan tekislik bolib, unda-bunda qirlar uchray ...

Bargxorlar

Bargxorlar, bargxor qongizlar - qongizlar turkumiga mansub hasharotlar oilasi. Uz. 1 mm dan 35 mm gacha, moylovlari kalta, rangi yaltiroq. Qurtlari uzunchoq, erkin yashovchi, oyoqlari yaxshi taraqqiy etgan. B. osimliklarga katta ziyon keltiradi. ...

Barik sistemalar

Barik sistemalar - havo bosimining atmosferada pasaygan yoki balandlashgan sohasi. Havo bosimining, shu jumladan shamolning atmosferada muayyan taqsimlanishini ifodalaydi. Barik sistemalar ga quyidagilar kiradi: yopiq izobarali soha - siklon va a ...

Barion yulduz

Barion yulduz - nazariy tadqiqotlarda oldindan aytib berilgan ota zich osmon jismi. U asosan ogir elementar zarrachalardan tashkil topgan; massasining asosiy qismi markaziy sohasida bolishi kerak. Bu natijalar musbat energiyali va muvozanat holat ...

Barionlar

Barionlar - massasi proton massasidan kichik bolmagan, barion zaryadi birga teng bolgan, yarim butun spinli "ogir" elementar zarralar. B. Fermi - Dirak statistikasiga boysunadi. Bu guruhga nuklonlar va giperonlar kiradi. Faqat proton erkin holda ...

Barit

Barit - ogir shpat, sulfatlar sinfiga mansub mineral. Kimyoviy formulasi BaSO4. Rombik singoniyada kristallanadi. Rangsiz yoki oq, bir oz yashil yoki qizil rang aralashgan boladi. Qattiqligi 3.5 - 3.8, mort. Barit 4.5. Odatda yirik kristalli mass ...

Bariton

Bariton - 1) erkak xonandalar ovozining bir turi, balandligi jihatidan bas bilan tenor oraligida. Diapazoni katta oktavadagi lyasi bilan birinchi oktavadagi sol ortasida. Lirik va dramatik turlarga bolinadi. Ozbek xonandalaridan M. Qoriyoqubov, N ...

Bariy ftorid

Bariy ftorid, Ba/2 - ftorid kislotaning bariyli tuzi, rangsiz kristall modda. 970° gacha a-faza holida turgun; zichligi 4893 kg/m3. 970° da R-fazaga, 1207° da esa u-fazaga otadi. Suyuqlanish temperaturasi 1368°, qaynash temperaturasi 2250° atrofi ...

Bariy gidroksid

Bariy gidroksid, oyuvchi bariy, Va2 - asos ; rangsiz kristall modda. R- va a- modifikatsiyalari mavjud. Suyuqlanish temperaturasi 408°. B. g. 800° da VaO va suvga toliq ajraladi. Odatdagi sharoitda uchraydigan Va2-8N2O rangsiz kristall modda boli ...

Bariy oksid

Bariy oksid, VaO - bariyning kislorod bilan birikmasi, kubik panjarali rangsiz kristall modda. Zichligi 5700 kg/m3. 23° da va yuqori bosimda tetragonal modifikatsiyaga aylanadi. Suyuqlanish temperaturasi 2017°; qizdirilganda uchish xususiyati bor ...

Bariy sulfat

Bariy sulfat, BaSO4 - tuz, rangsiz kristall modda. a- va E- modifikatsiyalari malum. Zichligi 4500 kg/m3. Suyuqlanish temperaturasi 1580°. Suvda juda oz, konsentrlangan sulfat kislotada esa yaxshi eriydi. Tabiatda barit minerali holida uchraydi. ...

Bariy xlorid

Bariy xlorid, VaS12 - tuz; odatdagi sharoitda uchraydigani - digidrat VaS12-2N2O rangsiz kristall modda bolib, os- va R- modifikatsiyalari malum. Suyuqlanish temperaturasi 961°, qaynash temperaturasi 2047°, zichligi 3856 kg/m3. 100° gacha qizdiri ...

Barkamol avlod sport oyinlari

"BARKAMOL AVLOD" SPORT OYINLARI - Ozbekistonning kasbhunar kollejlari va akademik litseylari oquvchilari ortasida otkaziladigan ommaviy sport musobaqalari. Ozbekiston Respublikasi Vazirlar mahkamasining "Ozbekiston Respublikasi mustaqilligining 1 ...

Barkashli Maxdiy

Barkashli Maxdiy - eron musiqashunosi. Musiqashunoslik va fizika fanlari dri. Orta asr musiqa nazariyasi, jumladan, Forobiy, Ibn Sino, Abdulqodir Marogiy musiqiy risolalari tadqiqotchilaridan. Eron dastgohlari nashriga hissa qoshgan, musiqa akust ...

Mixail Bogdanovich Barklay-de-Tolli

Barklay-de-tolli Mixail Bogdanovich - rus sarkardasi, 1812 yilgi Fransiya-Rossiya urushining qahramoni, general-feldmarshal, knyaz. U shotlandlar av-lodidan bolib, Liflyandiya gubernyasida harbiy xizmatchi oilasida tugildi. Barklay-de-tolli rus-t ...

Barmakiylar

Barmakiylar - mashhur vazirlar xonadoni; balxlik tabib va kohin Barmak avlodlari bolib, ulardan ayrimlari oz qobiliyat va bilimi tufayli abbosiylar saroyida yuqori lavozimlarga erishgan. Chunonchi, Barmakning tongich ogli Xolid birinchi abbosiy x ...

Barmoq tizimi

Barmoq tizimi, barmoq vazni - boginlar sanogi, mutanosibligiga asoslangan sher olchovi turi. Barmoq tizimi oziga xos xususiyatlarga kora aruz tizimidan farq qiladi. Barmoq vazni ananaviy xalq atamasidir. Barmoq tizimi jahon sheriyatidagi tortta: ...

Barnaul

Barnaul - Rossiyadagi shahar, 1937-yildan buyon Oltoy olkasining mamuriy markazi. Shahar Garbiy Sibir janubidagi Barnaulka daryosining Obga quyilish joyida joylashgan. Shahar maydoni - 939.5 km 2, shahar aholisi - 649 574 kishi, shuningdek shahar ...

Barograf

Barograf - atmosfera bosimini uzluksiz qayd qilish uchun moljallangan asbob. Ishlash tarziga qarab, aneroidli va simobli xillarga bolinadi. Amalda aneroidli B. koproq ishlatiladi. Uning qabul qiluvchisi bir-biriga mahkamlangan aneroid qutilaridan ...

Barokamera

Barokamera - barometrik bosimni suniy ravishda ozgartirishga imkon beruvchi germetik kamera. Past bosimli, yuqori bosimli, muqim va kochma turlari boladi. Eng kop tarqalgan turi past bosimli B.; unda bosimni atmosfera bosimidan boshlab mm sim. us ...

Barokko

Barokko - 16-asr oxiri - 18-asr ortalarida Yevropa va Amerika sanatidagi asosiy uslublardan biri. Yevropada millat va milliy davlatlar jadal shakllanayotgan davrda Uygonish davri badiiy madaniyati va subyektiv his-tuygularni ifodalovchi manyerizm ...

Barometr

Barometr - atmosfera bosimini olchashda ishlatiladigan asbob. Turli xillari bor: 1) simobli B.; gidrostatik qonunlariga asoslanib yasalgan; 2) metall B. yoki aneroid; qattiq jismning elastikligiga asoslanib yasalgan; 3) gipsotermometr yoki termob ...

Barometrik formula

Barometrik formula - ogirlik kuchi maydonidagi gaz bosimining balandlikka qarab ozgarishini ifodalaydigan formula. Hamma balandliklarda temperatura birday hisoblanganda: bunda: r - gaz bosimi, s - gazning molekulyar ogirligi, R - gaz doimiysi, g ...

Baron

"Baron" - Rustam Sadiyev ishlagan jangari drama film. 2015-yilda suratga olingan. 2016-yilda ekranga chiqdi. "Baron" - 2015-yilda rejissor Rustam Sadiyev tomonidan ishlangan jangari drama film. Filmda bosh rollarni en:Ghassan Massoud, Farhod Mahm ...

Baroqxon

Baroqxon - Chigatoy ulusi xoni. Jamol Qarshiyning yozishicha, 1266 y. Ohangaron vodiysida Chigatoy avlodlaridan birinchi bolib islomga kirgan Muborakshoh ozini Chigatoy ulusi xoni deb elon qiladi. Shu tariqa birinchi marta Chigatoy ulusiga mogull ...

Baroqxon (Shayboniy)

Baroqxon - ozbek shayboniylar sulolasidan bolgan xon. Abulxayrxonnmng nevarasi, Toshkent hokimi Suyunchxojaxonning kichik ogli. Otasining vafotidan keyin Toshkent hokimi 1533 - 1551, songra Movarounnahr 1551 - 1556 xoni. Baroqxon yoshligida Vosif ...

Baroretseptorlar

Baroretseptorlar, mexanoretseptorlar, pressoretseptorlar - qon tomirlarining devorlaridagi sezuv nervi oxirlari. Tomirlar devori chozilganda Baroretseptorlar qozgaladi va qon bosimi, hajmi ozgarishlarini sezib, ularni refleks yoli bilan boshqarad ...

Barot Boyqobilov

Boyqobilov Barot Tillayevich - Ozbekiston xalq shoiri, SamDU filologiya fakultetini tamomlagan. Ozbekiston davlat badiiy adabiyot nashriyoti, yoshlar gaz., bolalar adabiyoti nashriyoti da muharrir, bolim mudiri, bosh muharrir orinbosari. Partiya ...

Barot Xoja Kokaltosh

Barot Xoja Kokaltosh - Amir Temur beklaridan. 1366–70 yillar orasida amir Husayn begi, u Amir Temurdan yengilgach, kopchilik beklar qatorida Amir Temur xizmatiga otgan va qoshin begi vazifasini bajargan. "Uch yillik yurish" paytida Barot xoja kok ...

Baroterapiya

Baroterapiya - davolash maqsadida yuqori yoki past havo bosimidan foydalanish. Umumiy B. barokamerada otkazilib, unga bir yoki bir necha bemor joylashtiriladi va unda kislorod, havo yoki boshqa kislorodi bor gazli aralashmaning oshirilgan yoki pa ...

Barotravma

Barotravma - havo bosimining keskin ozgarishi natijasida ozida havo saqlaydigan azolar ning shikastlanishi. Tosatdan burun va qalqumdan qon kelishi bunga misol bola oladi. Atmosfera bosimi asta-sekin oshib borsa, quloq pardasiga hech qanday tasir ...

Barqarorlik va ozgaruvchanlik

Barqarorlik va ozgaruvchanlik - dialektik falsafaning juft tushunchalari. Barqarorlik narsa va hodisalarga xos muayyanlikni ifodalasa, ozgaruvchanlik ularning malum bir holatdan boshqa bir holatga otish jarayonini bildiradi. Ozgaruvchanlik keng m ...

Barrikada

Barrikada, kocha band - kocha, yol, koprik va tog yollarida turli narsalardan quriladigan suniy mudofaa tosigi. B. qadim zamonlardan bosqinchilarga qarshi qollanilgani malum. Tarixiy manbalarda B. chep deb tilga olinadi. B. 19-asrgacha tosh, qum ...

Barshchina

Barshchina, boyarshchina - barin - orta asrlarda Rossiyada yer rentasi shakli, yirik yer egasiga qaram krepostnoy dehqonni oz mehnat qurollari bilan yer egasi xojaligida haq olmay bajaradigan majburiy mehnati. Garbiy Yevropada B. 8 - 9-asrlardan ...

Barsterlar

Barsterlar - muayyan davr bilan rentgen diapazonida chaqnab turuvchi yulduzlar. Birinchi bor 1975 y.da atmosferadan tashqi astronomiya usullari yordamida topilgan. B. rentgen manbalari hisoblanadi; ular nurlanishining fotonlari energiya 1 - 20 ke ...

Barter

Barter, muovaza - valyutasiz bevosita tovar ayirboshlash; muayyan tovar miqdorining qiymati boyicha muqobil bolgan boshqa tovar miqdoriga almashtirish shartnomasi. Koproq rivojlanmagan tovar munosabatlari, otish davri uchun xos bolgan kelishuv. I ...

Bartolinit

Bartolinit - qin dahlizidagi katta Bartolin bezlarining yalliglanishi. Kasallik qozgatuvchi mikroblar: gonokokk, streptokokk, stafilokokklarning bez yollariga kirishi sabab boladi. Gonokokklar qozgatgan B. da kopincha bez yollarining har ikki tom ...

Barxan

Barxan - qumli chol va chala chollardagi relyefning kochma qum shakllari. Shamol yonalishiga kondalang boladi. B. yiliga orta hisobda bir necha sm dan yuzlab m gacha kochadi. Qizilqum va Qoraqum chollarining bazi joylarida qattiq shamol vaqtida y ...

Baryer funksiya

Baryer funksiya - odam va hayvonlar organizmining oz ichki muhitini tashqi tasirlardan himoya qilishi, shu muhitni nisbatan bir meyorda saqlay olishi. Organizm bu funksiyani baryerlar deb ataladigan maxsus fiziologik mexanizmlar yordamida amalga ...

Bas

Bas - 1) erkaklarning eng past, yogon ovozi. Baland yoki kuychan B. hamda past B., opera amaliyotida - harakterli, hajviy B. farq qilinadi. Baland B. lirik va dramatik boladi. Past B.ning diapazoni katta oktavadagi "domi" dan - birinchi oktavadag ...

Basar

Basar, Basaron - Tohariston tumanlaridan biri. Orta asr manbalariga kora, B. tohiriylardan Abdulloh ibn Tohirga 826 - 827 y.larda 7300 dirham miqdorida xiroj tolagan. Bu juda katta miqdordagi xiroj bolib, Vashgird tumaninikidan 7 marta ortiq, Xut ...

Bashorat

Bashorat - ilmiy bilishning bir shakli, hali fanga tola malum bolmagan, imkoniyat tariqasidagi hodisalar, turli jarayonlar togrisida oldindan fikr aytish. B. ijodiy jarayon bolib, tabiat, jamiyat taraqqiyoti obyektiv qonunlarining fanda organilga ...

Bashshar ibn Burd

Bashshar ibn Burd - arab shoiri. Asli fors bolib, yoshligidan kozi kor bolgan. Basra va Bagdodda yashab, arab va fors tillarida ijod qilgan. Muhabbat lirikasining ustasi, maqtov-madhiya va hajviy mazmundagi sherlar muallifi. Arab sheriyatidagi an ...