ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 467

Berlin kongressi

Berlin kongressi -Berlinda chaqirilgan xalqaro kongress. Unda Buyuk Britaniya, AvstriyaVengriya, Rossiya, Germaniya, Fransiya, Italiya va Turkiya katnashgan. Bolkrnda yirik slavyan davlati - Bolgariyaning paydo bolishi va u yerda Rossiya mavqeini ...

Berlin operatsiyasi

Berlin operatsiyasi - Ikkinchi jahon urushi davrida amalga oshirilgan eng yirik harbiy operatsiyalardan biri. 1-va 2-Belorussiya va 1-Ukraina frontlari qoshinlari nemis qoshinlarining Oder, Neyse daryolari boylari va Zelov tepaliklaridagi mudofaa ...

Berlin pakti

Berlin pakti -Germaniya, Italiya va Yaponiya davlatlari ortasida tuzilgan harbiysiyosiy bitim. U 10 yillik muddatga moljallangan bolib, dunyoni uch davlat ortasida qayta bolib olish uchun til biriktirish edi. Germaniya va Italiya Yevropada, Yapon ...

Berlin-Rim oqi

"BERLIN-RIM OQI" - 1936 i. 25 okt.da Berlinda imzolanib, Germaniya bilan Italiya ortasida tuzilgan harbiysiyosiy bitim. Bitimga muvofiq, Germaniya Efiopiyaning Italiya tomonidan bosib olinishini etirof qildi. Har ikki tomon Ispaniyaning Franko hu ...

Berlioz Gektor Lui

BERLIOZ Gektor Lui - fransuz kompozitori, dirijyor, musiqa tanqidchisi, romantik programmali simfoniya ijodchisi. Parij konservatoriyasida oqigan. 5 qismli "Fantastik simfoniya"ni ijod etgan. "Sardanapal" kantatasi uchun Katta Rim mukofotiga sazo ...

Bernini Jovanni Lorenso

BERNINI Jovanni Lorenso - italiyalik memor va haykaltarosh, barokko uslubining yirik vakili. B. yaratgan memoriy obidalar ozining keng fazoviy makonni egallashi, dabdabali va serbezakligi, perspektiva imkoniyatlaridan erkin va dadil foydalanilgai ...

Bernshteyn Eduard

BERNSHTEYN Eduard - Germaniya sotsialdemokratik partiyasining yetakchilaridan biri. Partiya markazin organi "Sotsial-demokrat" gaz.ning muharriri. 90- yillar ortasidan marksizm bilan aloqasini uzdi, uning nazariy asoslarini eskirgan, deb keskin t ...

Bernstayn Leonard

Bernstayn Leonard - AKSH kompozitori, pianinochisi, dirijyor, musiqa targibotchisi. 1943 yildan boshlab NyuYorkdagi simfonik orkestrlarni boshqarib, Amerika, Yevropa va Osiyo mamlakatlarida gastrollarda bolgan. 1954 yildan teleekran orqali doimiy ...

Bernulli tenglamasi

Bernulli tenglamasi - gidrodinamikaning asosiy tenglamasi. Suyuqlik oqimi barqaror bolganda suyuqlikning oqish tezligi v bilan bosimi r orasidagi munosabatni ifodalaydi. Bernulli tenglamasi ga kora suyuqlik kondalang kesimi ozgaruvchan gorizontal ...

Bertollidlar

Bertollidlar - tarkibi doimiy va karrali nisbatlar qonuniga mos kelmaydigan kimyoviy birikmalar. K. Bertolle nomi bilan atalgan.

Berton

Berton - kechki serhosil olxori navi. Amerikadan keltirilgap. Daraxti ortacha kattalikda, balandligi 5–6 m. Bargi teskari tuxumsimon, qalin, toq yashil. Ozidan changlanadi. Mevasi yirik, toq binafsha rangda. Eti tigiz, xushxor, tami nordonroq. Su ...

Beruniy ziji

Beruniy ziji - Beruniy tuzgan yulduzlar jadvali. Unda 1029 ta yulduzning koordinatalari va yulduz kattaliklari berilgan. K. Ptolemey va arab olimi asSofi jadvallariga asoslanib tuzilgan; unda yulduzlarning vaziyatlari ekliptik koordinata tizimida ...

Besh bosh

"Besh bosh" - 20-asr boshlarida Turkistonning paxta tozalash va paxta moyi ishlab chiqarish sanoatida hukmronlik qilgan aksiyadorlar jamiyati. 1914 yilda tashkil etilgan. "Besh bosh "da 5 paxta firmasi - "Vl. Alekseev", "Br. Shlossberg", "Moskovs ...

Beshik

Beshik - chaqaloqni belab va tebratib uxlatish uchun moljallangan yorga oyoqli maxsus moslama. Asosan tut, tol va boshqa yogochdan yasaladi. Uz. 1 - 1.05 m, balandligi 50 sm dan 60 sm gacha. B.ning tuzilishi: torttadan sakkizta ustbozi va takbozi ...

Beshik kerti

Beshik kerti, beshik ketdi, quloq tishlash - bolalarni beshikdaligidayoq unashtirib qoyish odati. Otmishda bir-biriga yaqin oilalarning birida ogil, ikkinchisida qiz tugilsa, ular voyaga yetganlarida birga turmush qurishlari belgilab qoyilardi. O ...

Beshik toyi

Beshik toyi - Yaqin va Orta Sharq, Orta Osiyo xalqlari, jumladan ozbeklar oilasida tongich farzand tugilishi sharafiga otkaziladigan tantanali marosim. Bu udum Ozbekiston viloyatlarida oziga xos xususiyatlari bilan bir-biridan farq qiladi. Beshik ...

Beshkent botigi

Beshkent botigi - Qashqadaryo viloyatidagi botiq. Garbdan Buxoro va Chorjoy tektonik pogonalari va sharqdan Hisor togining jan.garbiy tarmoklari bilan chegaralangan. Jan.garbi Amudaryo uzilmasi, shim.sharqi Qashqadaryo sinklinali bilan tutashgan. ...

Beshnov

Beshnov - Hisor tog tizmasining tarmoqdaridan biri. Jan.da va garbda Qizildaryo, sharkda Tanxozdaryo oraligida joylashgan. Uzunligi qariyb 28– 30 km. Eng baland joyi 3446 m. Suvayirgich qismining balandligi 2600–3000 m. Shim. yon bagri ancha tik ...

Beshotar

Beshotar - oqdoni ga beshta oq joylashtiriladigan miltiq. 1891 yilda rus qurolsozi S. I. Mosin ixtiro qilgan. 19-asr oxirida dunyodagi barcha davlatlarning qoshinlari oqdonli miltiqlar bilan qayta qurollantirilgan. SI. Mosin B.ga 3 marta ozgartir ...

Beshqarsak

Beshqarsak, qarsak - erkaklar davra oyinqoshigi. Ozbek va tojik xalqlari orasida keng tarqalgan. Samarqand, Buxoro, Surxondaryo, Qashqadaryo viloyatlarida ayniqsa mashhur. B.da qarsak hamda qiyqiriq ovozlar yordamida oyin usuli hosil qilinadi. Ba ...

Beshqiz

Beshqiz - Surxondaryo viloyatidagi toglar. SherobodSariqamish qator tepa lari tarkibiga kiradi. Jan.garbda Sherobod daryosi vodiysi va shim.sharqsa Koksoy vodiysi oraligida. Uz. 12 km, eng baland joyi 956 m, chekkalarida 550–600 m gacha pasayadi. ...

Beshyogoch

Beshyogoch, Beshogoch - otmishda Toshkentdagi tort dahadan biri. "Tarixi jadidai Toshkand" asarida Zangiota dahasi nomi bilan qayd etilgan. Daha nomi bazi olimlar fikricha, qad. turkiy uzunlik, masofa olchovi - ogochdan olingan. Muhammad Solihnin ...

Bess

Bess - axomaniylarning Baqtriya va Sugdiyonadagi satrapi. Axomaniylar naslidan. Miloddan avvalgi 333 yil Aleksandr qoshinlari bilan Doro III qoshinlari ortasida bolgan Gavgamela jangoda Eron otliq lashkariga qomondonlik qilgan. Eron qoshinlari ye ...

Bessa

Bessa - birja chayqovchiligi; qimmatbaho qogozlar kurs i yoki tovarlar narxini pasaytirish maqsadida amalga oshiriladi. Narxlarni lasaytirishga intiladigan tadbirkor qimmatbaho qogozlar yoki tovarlarni malum muddatga sotadi. Kelishilgan muddat va ...

Bessel Fridrix Vilgelm

Bessel Fridrix Vilgelm - nemis astronomi, geodezisti va matematigi. Astrometriya asoschilaridan biri. U 20 yoshligidayoq Gapley kometasi orbitasini hisoblab chiqdi. B. rahbarligida Kenigsberg untida rasadxona qurildi; u umrining oxirigacha shu ra ...

Bessemer jarayoni

Bessemer jarayoni, choyanni bessemerlash - yoqilgi ishlatmay suyuq choyandan polat olish usuli. Ingliz ixtirochisi G. Bessemer taklif kalgan. Kislota asosidagi otga chidamli gishtdai terilgan konverter da amalga oshiriladi. Konverterni gorizontal ...

Bestujev qoramol zoti

Bestujev qoramol zoti - goshti va suti uchun boqiladigan zot. Vatani Rossiya. 18-asr oxiri - 19-asr boshlarida mahalliy sigir zotlarini shortgorn, golland, simmental va boshqa zotlar bilan chatishtirib yetishtirilgan nomi zotdor mollar yetishtiri ...

Besuyak

"Besuyak" - 1) ozbek xalq sirk sanati janrlaridan. 18 - 19-asrlarda taraqqiy topgan; 2) tanani egibbukish mashqining ustasi, muallaqchi. 19-asr oxiri - 20-asr boshida Solih Polatov, Mirbuva, Nosir Niyozmat kabi yirik "B."lar otgan. Hamdamxon bach ...

Beta-yemirilish

Beta-yemirilish - atom yadrolarining elektron va antineytrino yoki pozitron va neytrino chiqarib radioaktiv yemirilishi. Beta-yemirilishning uch tipi malum: elektron yemirilish, pozitron yemirilish va elektron qamrash. Elektronlar chiqarganda yay ...

Betanurlar detektori

Betanurlar detektori - yadro nurlanishini qayd qiluvchi asbob. Betanurlar detektori d. sifatida, asosan, Geyger - Myuller gaz hisoblagichlari ishlatiladi. Gaz hisoblagichida betanurlanishning ayrim zarralarini qayd qilish mumkin. Gaz hisoblagichi ...

Betaraf zona

Betaraf zona - manfaatdor davlatlar ortasida tuzilgan shartnomaga binoan harbiy harakat maydoniga aylantirilmaydigan, harbiy baza sifatida foydalanishga yol qoyilmaydigan hudud. Davlatlar hududining bazi yer maydonlari yoki ular suverenitetiga ki ...

Betaraflik

Betaraflik, neytralitet - 1) ikki va undan ortiq tomonlarning nizo va tortishuvlariga aralashmaslik; 2) davlatning urushda va harbiysiyosiy ittifoqlarda qatnashmaslik siyosati va oziga xos huquqiy maqomi. B.ning quyidagi turlari mavjud: eventual ...

Betaspektrometrlar

Betaspektrometrlar - yadrolarning betayemirilishi va gammanurlarning ichki konversiyasn natijasida ajralib chiqqan elektron va pozitronlar energiyasi ni tahlil qilishda ishlatiladigan asboblar. Betaspektrometrlar ikkilamchi elektronlar hosil qila ...

Betaspektroskopiya

Betaspektroskopiya - yadrolarning betayemirilishi va gammanurlarning ichki konversiyasi natijasida ajralib chiqqan elektron va pozitronlarning uzluksiz spektrlarini tekshirish. Yadrolarning betaspektroskopiyasi betaspektrometrlar yordamida tekshi ...

Betaterapiya

Betaterapiya - betazarralaraan davo maqsadida foydalanish, nur bilan davolash usullaridan biri; kasallangan azoga yuborilgan radioaktiv izotopning beta nurlanish tasiriga asoslanadi. Betaterapiya ning applikatsion, boshliq orasiga, toqimalar oras ...

Betatron

Betatron - elektronlarning induksion tezlatgichi. Oddiy transformatorga uxshab tokka ulanadi, ikkilamchi galtak urnida "teshik kulcha" shaklidagi vakuum kamerasi joylashgan. Vakuum kamerasida elektronlar manbai - injektor ornatilgan. Vakuum kamer ...

Betochar

Betochar - yuz ochar, yuz korar - Orta Osiyo xalqlarida, jumladan ozbek xalqida keng tarqalgan, nikoh toyi bilan bogliq marosimlardan biri. Betochar marosimini otkazish tartibi har yerda har xil bolishi mumkin. Kop joylarda bu marosim kelin tushg ...

Beton yotqizgich

Beton yotqizgich - kanal tubi, nishablari va kirgoqlari, damba usti va boshqa joylarga beton qrrishmasini yoyish, tekislash va zichlash uchun muljallangan mashina. Melioratsiya Beton yotqizgichlari bunkerli va bunkersiz boladi; vazifasiga kora to ...

Betonqorgich

Betonqorgich - sement, qum, shagal va chaqiq toshni mexanik usulda aralashtirib va bu aralashmani suv bilan qorib beton qorishmasi tayyorlovchi qurilma. Asosiy ish qismi elektr dvigateli aylantiradigan aralashtirish barabani. B. muqim va kochma x ...

Bevatan

Bevatan - Xiva xonligida davlat yerini ijaraga olib ish-laydigan dehqon. B. ozi ishlatib turgan yerni sotishga haqi bolmagan. B. vafot etsa, yerdan foydalanish huquqi uning bolalariga otgan. B. yerga hech qanday huquqi bolmasada, butun hosilga, s ...

Bexer Iogannes Robert

BEXER Iogannes Robert - nemis yozuvchisi. Dastlabki asarlari ekspressionizm goyalari bilan sugorilgan. "Hammaga", "Doimiy qozgolonda", "Xudo nomi bilan" asarlarida spartakchilarning qahramonligini kuylash bilan insonga xos yaratuvchilikni va adol ...

Vladimir Bexterev

Vladimir Mixaylovich Bexterev, Kirov viloyatining Sorali qishlogi - 1927.24.12, Moskva" - rus psixonevrologi. Peterburg tibbiyjarrohlik akademiyasiii tugatgan. Harbiy tibbiy akademiya, Ayollar tibbiyot instituti professor. Psixonevrologiya instit ...

Beyli Frederik

Beyli Frederik - ingliz josusi, polkovnik. 1918 yil avg. da Hindiston va Qashqar orqali Toshkentga kelgan diplomatik missiyaning rah-bari. Diplomatlar safida kapitan Blekker va Angliyaning Qashqardagi konsuli Makkartney ham bor edi. Ular Toshkent ...

Beysbol

Beysbol bita va beysbol topi bilan jamoa bolib oynaladigan sport turidir. Oyindan maqsad raqib jamoa oyinchisi uloqtirgan koptokni bita bilan urib qaytarish va koptok raqib jamoa qoliga tushguncha 4 ta bazaga tegib, 90 fut masofani aylanib chiqis ...

Bezak haykaltaroshligi

Bezak haykaltaroshligi -haykaltaroshlik turi, asarlari malum memoriy makonni yoki tabiiy sharo-itni hisobga olgan holda binoning tashqarisi yoki ichkarisini, shahar kochalari, maydonlari va xiyobonlarini bezatadi. Bezak haykaltaroshligi ga memori ...

Bezak sanati

Bezak sanati - sanat turi; in-son atrofidagi moddiy muhitni shakllantiradi, badiiy bezash uchun xizmat qiladi, unga estetik va goyaviy badiiy mazmun baxsh etadi. Bezak sanati insonning xizmatidagi buyumlarga bezak bolib, shu bilan bir qatorda ins ...

Bezash sanati

Bezash sanati - bezak sanati sohasi. Kocha, maydon, korxonalar hududini, jamoat binolari, parklarni bayramlarda yoki biror munosabat bilan vaqtincha, malum muddatga moljallab bezatish, namoyishlarga, sayillarga, turli xalq tantanalariga badiiy ru ...

Beznoitioz

Beznoitioz - asosan qoramollar orasida uchraydigan surunkali kechuvchi invazion kasallik. Besnoitia avlodiga mansub sodda jonivorlar qozgatadi. Kopincha 6 oylik va undan katta bolgan yosh mollar kasallanadi. Kasallik bokalar orqali tarqaladi. Ter ...

Bezoarlar

Bezoarlar, be zo a r toshlar - qoy, echki, otlar, bazan qoramol, chochqalarning oshqozon-ichak yolida chigallanib toplanib qoladigan hayvonlarning juni yoki osimliklar tolasi. Moddalar almashinuvi, hazm organlari faoliyati buzilganda, mollar da-g ...

Bezorilik

Bezorilik - jamoat tartibi, qoidalarga qasddan xurmatsizlik bildirib urush - dopposlash, badaniga shikast etkazish. Bezorilik - shaxsning jamoat tartibini qopol ravishda buzishi va jamiyatga oshkora hurmatsizlik korsatishdan iborat xatti-harakati ...