ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 470

Bivalentlar

Bivalentlar - meyozda yadroning bolinishi tufayli hosil bolib, ozaro chalkashgan gomologik xromosomalar jufti. B. xromosomalar orasida hosil bolgan Xsimon figuralar - xiazmalar xromosomalar kompleksini tutib turadi. Ana shu holatda xromosomalar o ...

Bixeviorizm

Bixeviorizm - 19-asrning oxiri - 20-asrdagi amerika psixologiyasining yetakchi oqimlaridan biri. B. talimoti asosida odam va hayvon xulqida tashqi muhitdan boladigan tasir, qozgatuvchi ga javoban yuzaga keladigan xattiharakat va unga taalluqli nu ...

Biy

Biy - 1) qabilaning yoki qabilalar ittifoqining boshligi, torasi; 2) yuqori mansabli kishilarni uluglash uchun ishlatilgan soz yoki ularga berilgan unvon; 3) kochmanchi va yarim kochmanchi turkiy xalqlarning urug oqsoqollariga berilgan unvon. 17 ...

Biyanxu

Biyanxu - 19-asr 6070- yillarida dongon xalqining Shim.Garbiy Xitoydagi Sin sulolasi zulmiga qarshi kotargan qozgoloni rahbarlaridan biri. Sianfu da, dehqon oilasida tugilgan. 1862 yildan qozgolonda ishtirok etgan va 1868 yilga kelib uning rahbar ...

Biylar sudi

Biylar sudi - shariat va urfodatlarga tayanib ish koradigan sud. Biylar sudi qozoq va qirgiz xalkdari tarixiga mansub. Chor Rossiyasi mamuriyati Turkistonni bosib olgach, qozilar sudi bilan bir qatorda Biylar sudi ni ham joriy etgan. Biylar sudi ...

Bize Jorj

BIZE Jorj - fransuz kompozitori. Parij konservatoriyasini tamomlagan. Operetta, kantata, xor, kamervokal va fortepiano musiqasi, simfoniya va orkestr syuitasi, komik va lirik operalar va boshqa janrlarda ijod qilgan. B. fransuz mumtoz musiqasi an ...

Bizerta

Bizerta - Tunis shim.dagi shahar. Bizerta viloyatining mamuriy markazi. Aholisi 95 ming kishidan ziyod. Orta dengizga kanal bilan tutashgan Bizerta koli sohilidagi yirik port, temir yol stansiyasi. Mamlakatning savdo-sanoat markazi. B da dastlab ...

Biznesfond

Biznesfond, Xususiy tadbirkorlik va kichik biznesni qollab-quvvatlash fondi - OzRda xususiy tadbirkorlik va kichik biznesni rivojlantirishga komaklashuvchi maxsus nodavlat tuzilmasi, ochiq turdagi aksiyadorlik jamiyati. 1993 i. 21 iyulda "Kichik ...

Bizon

Bizon - juft tuyoqlilar turkumining quvushshoxlilar oilasi zubrlar urugiga mansub yovvoyi qoramol zoti. B.ning vatani - Shim. Amerika. Amerika va Yevropa B.lariga bulinadi. B. yirik hayvon bolib, buqalarining tanasi uz. 3 m, boii 1.8 m, ogirligi ...

Blanshirlash

Blanshirlash - 1) konserva sanoatida hol meva va sabzavotlarning pusti va ustki katlamini yumshatish, rangini saqlash maqsadlarida qaynoq suv yoki bug bilan qisqa muddatli ishlov berish. Bunda sabzavotlarning taxiri yoqoladi; sabzi, bulgor qalamp ...

Blastomerlar

Blastomerlar - kop xujayrali hayvonlarda uruglangan tuxum hujayralarning bolinib, maydalanish jarayonida hosil boladigan hujayralar. Bolinish davrlari oraligida B. osmaganligi sababli har bir bolinishdan song ular ikki marta kichrayadi. Telolesit ...

Blastomikoz

Blastomikoz - hayvonlarning teri va ichki organlarida uchraydigan surunkali kasallik. Asosan, itlar, bazan otlarda uchraydi, odamga ham yuqishi mumkin. Kasallikni achitqi zamburuglari paydo qiladi. Zamburug, asosan hayvonning solagi, yiringi orqa ...

Blastula

Blastula - kop xujayrali hayvonlar embrional rivojlanishi - ontogenezi davrida hosil boladigan murtagi. Odatda erta, orta va kechki B. boladi. B.ning tuzilishi tuxum hujayraning tuzilishi va maydalanish xususiyatlariga boglik. Tuxum xujayra toliq ...

Blefarit

Blefarit - kipriklar asosining yalliglanishi. Kozning tasirlanishi, surunkali konyunktivit, moddalar almashinuvining buzilishi, medaichak kasalliklari, sil, kamqonlik; kozning optik nuqsonlari, yaqindan korish, astigmatizm, uzoqsan korish, shunin ...

Blennoreya

Blennoreya - koz shilliq pardasi ga gonokokklar tushishi natijasida uning otkir yiringli yalliglanishi. Chaqaloqlar, bolalar va kattalar B.si farq qilinadi. Chaqaloqlarga sozak bilan ogrigan onadan tugruq vaqgida yoki bolani parvarish qilish vaqt ...

Blinkkomparator

Blinkkomparator - yulduzlar osmoni biron bir qismining bir necha marta olingan fotosuratlarini ozaro taqqoslab tekshirishda ishlatiladigan asbob. Blinkkomparator ozgaruvchan yulduzlar, kinik sayyoralar, kometapar va yulduzlarning yirik xususiy ha ...

Blinkmikroskop

Blinkmikroskop, miltillovchi mikroskop - yulduzlarning xususiy harakatini, yorqinligini aniqlash, kometa va mayda sayyoralarni topish maqsadida osmon muayyan bir qismining turli vaqtlarda olingan ikki fotosuratini taqqoslash uchun ishlatiladigan ...

Blok

Blok - 1) gardishida zanjir, arqon, tasma uchun novi bolgan gildirak shaklidagi oddiy mexanizm yoki detal. Tortish kuchi yonalishini ozgartirish, kuch yoki tezlikdan yutish uchun, bazan, burovchi momentni uzatish uchun ishlatiladi. Vazifasiga kor ...

Blokada

Blokada - 1) - harbiy harakatni amalga oshirishning dushman obyektini ajratib, yakkalab, tashqi aloqalarini izdan chiqarishga qaratilgan alohida shakli. Bundan maqsad dushman davlatning harbiyiqtisodiy qudratini sindirib, taslim bolishga majbur e ...

Blokirovka

Blokirovka - apparat, mashina ish organlari ni yoki elektr sxemalarni malum holatda tutib turishni taminlaydigan usullar va vositalar majmui. B. mexanik, optik, magnit yoki elektrik tasir vositasida amalga oshiriladi, apparat va mashinani dastlab ...

Blokkontakt

Blokkontakt - avtomatik boshqarish tizimi elektr apparatlari, relelari va kontaktlarida qollaniladigan va kichik qiymatli boshqarish toklariga moljallangan elektr kontakt. Blokkontakt zanjirining toksiz normal holatida ochiq yoki berk korinishlar ...

Bluming

Bluming, blyuming - polat quymalardan Chblul" olish uchun moljallangan prokatlash stani. Prokatlash valiklatrich ning diametri bilan ifodalanadi, mas, B. 1500. B. da 12 t gacha va undan ham ogir polat quymalardan blum tayyorlanadi. Bazi hollarda ...

Bobil

Bobil - Mesopotamiyaning shim. qismida, Furot daryosi boyida joylashgan shahar; hozirda Xilla shahri. B. dastlab Akkad shohi Sargon haqidagi afsonada va Ur davlatining III sulolasiga oid hujjatlarda tilga olingan. B. Birinchi Bobil sulolasi davri ...

Bobil (davlat)

Bobil - Mesopotamiyaning jan. qismi da miloddan avvalgi 2-ming yillikning boshidan miloddan avvalgi 538 yilgacha mavjud bolgan qad. davlat. Markaziy shahri Bobil nomidan olingan. Miloddan avvalgi 3-ming yillikda Mesopotamiyada shahar-davlatlar pa ...

Bobil-ossuriya madaniyati

Bobil-ossuriya madaniyati - qadimda Mesopotamiya da yashagan va Shumer, Akkad, Bobil va Ossuriya kabi yirik davlatlar barpo etgan xalqlar - shumerlar va akkadlar, bobilliklar va ossuriyaliklar madaniyati; bir tomondan yuksak darajada taraqqiy etg ...

Bobina

Bobina - 1) toqimachilikda ip, tola oralgan gardishsiz galtak; silindr yoki konus shaklida boladi; 2) ichki yonuv dvigateli va boshqa qurilmalar uchun akkumulyatorlar batareyasidan ot oldirish galtagi. Akkumulyatorning past kuchlanishli ozgarmas ...

Bobo mirak qozgoloni

Bobo mirak qozgoloni - Buxoro xonligida shayboniylarta qarshi kotarilgan xalq qozgoloni. Yirik yer egalari. viloyat hokimlarining markaziy hokimiyatga boysunmasliklari natijasida Buxoro xonligidan ayrim viloyatlar qatori kichik shaharlar ham ajra ...

Bobobek (hokim)

Bobobek - Shahrisabz hokimi, kenagas urugining achamayli aymogidan. Otasi Hakimbek vafotidan song Shahrisabz begi etib saylangan. B. va Kitob begi Jorabeklar ozaro ittifoq tuzib, Buxoro amirligidan ajralib chiqish uchun kurashganlar. Ular ruslar ...

Bobon qozgoloni

Bobon qozgoloni - Zarafshon vohasida chorizm mustamlakachilik istibdodi va mahalliy amaldorlar zulmiga qarshi kotarilgan dehqonlar qozgoloni. Rahbari - Bobon Aliboyev. U Qoraqursoq qishlogidan bolib, rus podsho chinovniklari, amir va uning amaldo ...

Halimboy Boboyev

Halimboy Boboyev - huquqshunos olim. Ozbekiston Respublikasi fan arbobi, yuridik fanlari d-ri, prof. ToshDU yuridik fakultetini tugatgan, fakultetda oqituvchi, katta oqituvchi, dotsent, dekan muovini, kafedra mudiri. Toshkent davlat yuridik insti ...

Mamarasul Boboyev

Mamarasul Boboyev - ozbek shoiri. U dastlabki malumotni Navoiy nomli maktabda oldi, Shoir 1927 yilning kuzida Buxorodagi xojalik texnikumiga oqishga kirdi. 1934 - 1938 yillarda Mamarasul Boboev Toshkent davlat pedagogika instituti til va adabiyot ...

Bobsley

Bobsley - sport turi; yaxlit metalldan yasalgan chanalarda tepalikdan maxsus muzlatilgan trassalar boylab uchish. Chanalarning ozi ham B. deb ataladi. Chanalar 2 va 4 orinli bolib, faqat erkaklar musobaqalashadilar. 2 orinli chananing uz. 2.7 m, ...

Boburiylar

Boburiylar - Hindistonda hukmronlik qilgan turkiy sulola. Temuriylar sulolasining vakili, Amir Temur avlodi Zahiriddin Muhammad Bobur asos solgan. Chet ellarda, mamlakatimizda, hatto Hindistonda ham Boburni va uning avlodlarini "buyuk mogullar" d ...

Boburnoma

Boburnoma - jahon adabiyoti va manbashunosligidagi muhim va noyob yodgorlik; ozbek adabiyotida dastlabki nasriy memuar va tarixiy-ilmiy asar. Muallifi Zahiriddin Muhammad Bobur. Eski ozbek tilida yozilgan. "Boburiya", "Voqeoti Bobur", "Voqeanoma" ...

Boburnoma rasmlari

Boburnoma rasmlari - Zahiriddin Muhammad Boburning "Boburnoma" asariga ishlangan miniatyuralar. Boburiylar hukmronligi davrida Hindistonda shakllangan, Garbda "mogullar miniatyurasi" nomi bilan malum bolgan tasviriy sanat yuzaga kelgan. Hirot, Bu ...

Bochka

Bochka - 1) samolyotda uchishning murakkab usuli. Oz uchish yonalishini saklagan holda samolyotni boylama oqi atrofida qanoti bilan toliq aylantirib, dastlabki holatiga qaytarishdan iborat. Bu usul uchuvchidan katta mahorat talab qiladi; 2) qad. ...

Bod (kiyim)

Bod - tanda iplari ning bir-birini kesib tushgan joyi. Uch xil boladi: toq, juft va livit B. B. olish deganda shoyi va atlas toqishda ikki shoda ortasidagi B.ni yuqoriga surib chiqarish, B. solib olish deganda kalava mashinada ipakni mingashtirib ...

Boden koli

Boden koli - Germaniya, Shveysariya va Avstriya chegarasidagi qad. muzlik vodiysidagi yirik kol. 395 m balandda joylashgan. Maydoni 538 km², uz. 63 km, eni 14 km, eng chuqur joyi 252 m. Boden koli shim.garbga 3 qismga tarmoqlangan. Qirgoqlarining ...

Bodibilding

Bodibilding, kulturizm - sport turi; tana mushaklarini gantel, shtanga, tosh va h.k. yordamida rivojlantirish, uni chiroyli va baquvvat qilishga qaratilgan mashqlar tizimi. Bunday mashkdarga dastlab Yunoniston va qad. Rimda katta etibor berilgan. ...

Bodomiy

Bodomiy - serhosil, jaydari orik navi, mevasi bodomga oxshaydi. Daraxtining balandligi 10–15 m, shoxshabbasi keng. Kochati otqazilgach, 4 - 5yili hosil beradi. 60 - 80 yil, hatto undan ham koproq yashaydi. Mevasi ortacha, choziqroq, sariqqizil, t ...

Bodroq

Bodroq - makkajoxori yoki bugdoydan tayyorlanadigan taom. B.ni xonaki usulda tayyorlashda qizdirilgan qozonga don solinib, kuruq qovuriladi. Don magzining agdarilib oqarishi B.ning tayyor bolganligidir. Bazan tayyor B.ga shakar qiyomi purkab yuma ...

Bofort shkalasi

Bofort shkalasi - shamol kuchini baholash uchun moljallangan 12 balli shkala ; shamolning yerdagi buyumlarga tasiri va dengizning tolqinlanish darajasiga qarab aniqlanadi. Bofort shkalasiga kora, 12 ball quyidagicha belgilanadi: O ball - shtil ; ...

Bogazar togi

Bogazar togi - Qashqadaryo viloyatidagi tog. Hisor tizma toglari tarkibiga kiradi. Eng baland joyi - Chovurtkali choqqisi, 2098 m. Uz. 10–12 km. Bogazar togi jan.garbdan shim.sharqqa yonalgan. Uningjan.sharqiy yon bagirlari Kichik Oradaryo vodiys ...

Bogxed

Bogxed - saproyayeli/yalarning eng toza xili. B. tarkibidagi organizm qoldiqlarining miqdori, hosil bolish sharoiti, sifati bilan komirdan farq qiladi. B. botqoqliklar, dengiz korfazlarida biyokimyoviy va geokimyoviy jarayonlar tasirida hosil bol ...

Bog malhami

Bog malhami - daraxtning payvandlangan, kesilgan va mexanik shikastlangan joyiga surkaladigan malham. Bog malhami ni xonaki usulda va tez tayyorlash usullari: a) qizdirilgan 1000 g nigrolga 300 g elangan yogoch kuli qoshiladi va eng arzon malham ...

Bog ormon ihotazorlari

Bog ormon ihotazorlari - mevali boglar, uzumzorlar va boshqa mikroiqlimini yaxshilash va tabiatning zararli omillaridan saklash uchun ular atrofiga belbog usulida, bog ichida karta chegaralari boylab barpo etiladigan daraxtzorlar. Bog ormon ihota ...

Bog sayli

Bog sayli - bahor, yoz va kuz fasllarida tashkil etiladigan ozbek mehmondorchiligi turlaridan biri. Mezbon ning boqqa mehmon chaqirishi yoki mehmonlarning ozi tashrif buyurishi bilan Bog sayli boshlanadi. Bog sayli mehmondorchiligi ikki mazmunga ...

Bog tuzish sanati

Bog tuzish sanati bogdorlik sanati - xiyobon, bog, park, chorbog va boshqa kokalamzorlashtirilgan joylar yaratish sanati. Memoriy rejasi, tarkibidagi koshklari, hovuzlari, xilmaxil daraxtlari, chamanlari bilan memorlikda alohida orin tutadi. Doim ...

Safo Bogbekov

Safo Bogbekov - xivalik yogoch oymakori, Xiva badiiy oymakorlik maktabi vakili. Otasi usta Bogbek Abdurahmonov va oymakor usta Ota Polvonovdan hunar organgan. B. ananaviy islimiy naqshni rivojlantirdi. Jamoat va turar joy binolari uchun oyma naqs ...

Bogdorchilik

Bogdorchilik, mevachilik - 1) qishloq xojaligi ning meva, uzum va rezavor mevalarni yetishtiradigan muhim sohasi. Aholining meva va meva mahsulotlariga, sanoatning meva xom ashyosiga bolgan ehtiyojlarini qondirishga xizmat qiladi. Sof B. va kocha ...