ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 472

Boltayev Botir

Boltayev Botir - memoriy yodgorliklarni tamirlash ustasi, memor. Ozbekiston BAning akad. Toshkent politexnika institutini tugatgan. Madaniyat ishlari vazirligining Madaniy yodgorliklarni asrash ilmiy ishlab chiqarish boshqarmasining maxsus loyiha ...

Boltiq qalqoni

Boltiq qalqoni - Sharkiy Yevropa platformasining shim.garbiy qismida, uning tokembriy burmali fundamentining yer yuzasiga chiqib qolgan qismi. Nisbatan yoshroq chokindi jinslari qoplami deyarli uchramaydi. Rossiyaning shim.garbiy qismi, Finlyandi ...

Boltiq tillari

Boltiq tillari - boltiq qabilalari tillari. Hindevropa tillari oilasiga mansub tillar guruhi. Bu guruhga hozirgi latish tili, litvaliklar tili hamda ulik tillar kiradi. Boltiq tillari 2 katta guruhga ajraladi: 1) garbiy Boltiq tillari - pruss va ...

Bomba

Bomba - 1) artilleriya snaryadining eski nomi. Silliq stvolli artilleriyada ichi bosh sferik choyan korpusdan, qora porox zaryadidan va porox tarkibi zichlab tiqilgan yogoch naychadan iborat snaryadlar bomba yoki granatalar deb atalgan. Bombaning ...

Bombaj

Bombaj - konserva bankalarining bortish i - konservalarni saqlashda uchraydigan buzilish turi. Qopqoqlarning bortishi B. deb ataladi. B.ning biologik, kimyoviy va fizik turlari mavjud. Biologik B. idishlarning zich yopilmasligi yoki yetarlicha st ...

Bombardimonchi aviatsiya

Bombardimonchi aviatsiya - harbiyhavo kuchlarining asosiy zarbdor kuchi. Bombardimonchi aviatsiya ning asosiy vazifasi: yalpi, keng kolamdagi hujumdan yoki jangdan oldin dushman aerodoromlariga, dengizdagi harbiy kemalarga, mustahkamlangan mudofa ...

Bonifikatsiya

Bonifikatsiya - 1) tovarlarga haq tolash usullaridan biri, kelishuvlarda imtiyozlarni takidlash uchun ishlatiladi. Maye, tovarning standartdan ortiq sifatlari uchun tovar narxiga qoshimcha berish, kotara savdo qilganlarga tovarni arzonroq berish, ...

Bonlar

Bonlar - 1) xususiy firmalar, mahalliy boshqaruv idoralari, korxonalar va davlat tomonidan chiqariladigan qisqa muddatli qarz majburiyatlari. 2) mayda pul vazifasini bajaradigan qogoz pul belgilari. B. birjada muomalada yuradi, kotirovka otkazila ...

Bonu

Bonu - ozbek shoirasi, marifatparvar. Huvaydottt chevarasi. "Meros dedim bobomlardin" masnaviysida Hofiz, Navoiy, Shams Tabriziy, Ahmad Yassaviy va bobosi Huvaydoni tilga olib, shoirlik istedodi otabobosidan meros ekanligini takidlagan. Ularning ...

Bonus

Bonus - sotuvchi va haridor ortasida alohida kelishuv yoki sotish shartnomasiga asosan sotuvchi tomonidan haridorga beriladigan yengillik; odatdagi tolanadigan maoshga qoshimcha mukofot; narxning osishi munosabati bilan asosiy ish haqiga qoshilga ...

Boqchasaroy

Boqchasaroy - Ukrainaning Qrim Respublikasidagi shahar. Churuksuv soyining xushmanzara sohilida joylashgan. Simferopol - Sevastopol katta yoli yonida. Boqchasaroy stansiyasi. Aholisi 26.8 ming kishi. Boqchasaroyda efir moylari, vino ishlab chiqar ...

Boqi puli

Boqi puli - Turkiston xonliklarida ariq va kanallar qazish, suv havza va shoxobchalarini tozalash, mavjud sugorish inshootlarini tamirlash yoki yangilarini qurish vaqtida hasharga chiqmaganlardan olingan jarima. Mac, Buxoro xonligida 19-asr 2-yar ...

Boqi rahimzoda

Boqi rahimzoda - Tojikiston xalq shoiri. "Tuhfa", "Hayot va soz", "Chashma", "Hayot bahori", "Sherlar" va boshqa asarlarida tojik xalqi hayoti, oz zamondoshlarining mehnatdagi fidokorligi, oykechinmalari va tashvishlari tarannum etiladi. B. R. dr ...

Boqilloniy

Boqilloniy, Abu Bakr Muhammad atTayyib alBoqilloniy - kalomning yirik vakili. Kalomni ashariya maktabiga mansub bolgan Ibn Mujohiddan organgan. 982 - 983 yillarda Buvayhiylar amiri Adudaddavla topshirigiga kora Vizantiyada bolgan. Fiqh masalalari ...

Bor karbidlari

Bor karbidlari - bornit uglerod bilan hosil qilgan birikmalari. Bor bir kator karbidlarni hosil qiladi. Ulardan V4S va V13S12 larning tarkiblari aniqlangan. V4S - qora yaltiroq kristall modsa, zichligi 2520 kg/m3, mikroqattiqligi 49.1 GPa, parcha ...

Bor nitrid

Bor nitrid, BN - bornit azot bilan birikmasi. V2O3 ning qaytaruvchilar bilan aralashmasini ammiak atmosferasida qizdirib yoki 2000° dan yuqrri trada elementlardan olinadi; oddiy sharoitda aBN - kubik, grafitsimon oq poroshok holida boladi. 1350° ...

Boratlar

Boratlar - borat kislota tuzlari va efirlari. Tuzilishi, tarkibi va tabiatda uchrashiga kora B. anorganik, organik va tabiiy B.larga bolinadi. Anorganik boratlar, ortoborat, metaborat hamda erkin holda ajratib olinmagan poliborat kislotalarining ...

Bordo suyuqligi

Bordo suyuqligi - osimliklarning zamburugli va bakterial kasalliklariga karshi ishlatiladigan preparat. Mis kuporosi ning ohak eritmasi bilan 1:1 nisbatdagi aralashmasi. 10 l 1% li B. s tayyorlash uchun 100 g mis kuporosiga 3 - 4 l issiq suv quyi ...

Boreal organizmlar

Boreal organizmlar - Shim. yarim sharning motadil qismida yashaydigan dengiz organizmlari. Boreal organizmlar asosan qirgoqoldi zonalarda yashaydi. Dunyo okeanining chuqur qatlamlarida harorat pastligi va yoruglik yetishmasligi sababli Boreal org ...

Borealatlantika oblasti

Borealatlantika oblasti - Dunyo okeani zoogeografiya oblastlaridan biri. Arktikaning jan. va Atlantika okeanining shim. qismini egallagan. B.Borealatlantika oblasti ning Arktika oblasti bilan chegarasi shim. da Nyufaundlendning sharqiy sohillarid ...

Boreopatsifik oblast

Boreopatsifik oblast - dunyo okeanining zoogeografiya oblasti, Tinch okeanining shim. qismi va okean dengizlari shim. da Bering bogozidan boshlab jan. ga taxminan 40° shim. kenglikkacha bolgan qismini egallagan. Harorat Arktikaga nisbatan ancha y ...

Borgidridlar

Borgidridlar, boranatlar, gidr i d oboratl ar - borning kompleks birikmalaridan bir turi, umumiy formulasi Mep, bu yerda Me - metall, Ishqoriy metallarning boranatlari yetarlicha barqaror kristall moddalar, kuchli qaytaruvchilardir; B. organik ki ...

Boridlar

Boridlar - borning metallar bilan birikmasi. B. metall temperaturasi kotarilishi bilan elektr qarshiligi ortishi, elektr va issiqni yaxshi otkazishi, metallga oxshab yaltirashi va metallmas moddalarga xos fizik xossalari bilan boshqa birikmalarda ...

Boris godunov

Boris godunov.4) - rus podshosi, boyar Fyodor Godunovning ugli. Ivan IV saroyida tarbiyalangan. Ivan IV vafot etgach, shoh Fyodor ning yagona regenti bolib qoladi va amalda mamlakatni boshqardi. Ivan IV siyosatini davom ettirdi. Podsho Fyodor vaf ...

Borlash

Borlash - polat yoki boshqa metalldan tayerlangan buyumlar sirtini bor bilan toyintirish. B. natijasida buyum sirti qattiqlashadi, issiqqa va yeyilishga chidamliligi oshadi. Detalni suyuqlantirilgan bura ga botirib, elektroliz usulida B. usuli ko ...

Borli ogitlar

Borli ogitlar - tarkibida osimliklar ozlashtira oladigan holatda bor bolgan kimyoviy birikmalar; mikro> tm/yalarning bir turi. Borning har xil tuproqdagi miqdori 1.5 mg dan 150 mg gacha boradi. Orta Osiyoning karbonatli tuproqlarida suvda qayn ...

Borliq

Borliq - obyektiv mavjud reallikni ifodalovchi falsafiy tushuncha. U moddiypredmet olamidangina iborat emas. B. turli darajada namoyon boladi: organik va noorganik tabiat, biosfera, ijtimoiy B., obyektivideal B., inson turmushi. B. falsafa tarixi ...

Borneol

Borneol, bornil spirt, SSHN "O - bitsiklik terpenlar guruhiga mansub ikkilamchi spirt. Mol. m. 154.25; kamfora hidli, rangsiz kristall modda. Zichligi 1020 kg/m3, suyuqlanish temperaturasi 208.5’, qaynash temperaturasi 212°. Ikki izomeri malum. B ...

Borodino xazinasi

Borodino xazinasi - jez dav/n/yodgorligi. Bessarabiya xazinasi nomi bilan ham yuritiladi. 1912 yil BelgorodDnestrovskiy shahri yonidagi Borodino qishlogi yaqinidan topilgan. Borodino xazinasi asosan kumush buyumlarga oltin suvi bilan ishlov beril ...

Borona

Borona, tirma, sixmola - tuproqqa yuza ishlov berish, qatqaloqni yumshatish, begona otlarni yoqotish uchun moljallangan qishloq xojaligi quroli. Ish organlari turiga kora, tishli va diskli; vazifasiga kora, umumiy ishlarga moljallangan va maxsus; ...

Boronalash

Boronalash, borona bosish - tuproqni yuza yumshatish va ekinni parvarish qilish usullaridan biri. B. erta koklamda yer haydalgandan keyin, ekishdan oldin otkaziladi. B. haydalgan yer betini yumshatish, tekislash, kesak va palaxsalarni maydalash, ...

Bororganik birikmalar

Bororganik birikmalar - bor atomining organik radikallar bilan hosil qilgan birikmalari. Bororganik birikmalar ga RB2 va R2B korinishdagi bororganik kislotalar hamda RBH2, R2BH va R,B kabi moddalar kiradi. Bororganik birikmalar ikki xil yol bilan ...

Bort (kema)

Bort, kema borti - 1) kema tanasi ning yon devorlarini hosil qiladigan qismlari va qoplamasi majmui. Kema quyrugidan tumshugiga tomon qaraladigan bolsa, chap tomondagi B. chap, ong tomondagi B. ong B. deb ataladi. Kemaning yuk kotaruvchanligi B. ...

Bortdagi hisoblash mashinasi

Bortdagi hisoblash mashinasi - suv osti va suv usti kemalari, aerodinamik va kosmik uchish apparatlari bortiga ornatiladigan hisoblash qurilmasi yoki hisoblash mashinalari majmui. U harakatlanayotgan obyektga tashqaridan uzatiladigan hamda bortda ...

Bortdagi muvaqqat dastur qurilmasi

Bortdagi muvaqqat dastur qurilmasi - kosmik uchish apparati bortiga ornatiladigan elektron asbob. Vazifasi - bortdagi tizimlarning boshqaruvga doir buyruq larni belgilangan aniq bir vaqtda berishi. Buyruqlarni berish dasturi, yani buyruqlar ketma ...

Borvodorodlar

Borvodorodlar, bor gidridlari, boranlar - bornit vodorod bilan hosil qilgan birikmalari; rangsiz, qolansa hidli va juda zaharli moddalar. Molekulasida 2 dan 20 gacha bor atomi bolgan B. malum. Xusrav II Parviz saroyida ud chalayotgan Borbad Eng o ...

Bosh aylanishi

Bosh aylanishi - muvozanat buzilib, atrofdagi narsalarning aylanayotgandek sezilishi. Soglom odam keskin harakat qilganida, mas, ornidan sakrab turganida, balandda yurganida ham boshi aylanishi mumkin. Ichki qulokdagi muvozanat saqlovchi azo, esh ...

Bosh istisqosi

Bosh istisqosi, gidrotsefaliya, miya istisqosi - kalla boshligida orqa miya suyuqligining ortiqcha yigilishi va kalla ichi bosimining oshishi oqibatida kelib chiqadigan kasallik. Tugma va orttirilgan xillari bor. Tugma Bosh istisqosi onadagi yuqu ...

Bosh korsatkichi

Bosh korsatkichi - antropologiyada qollaniladigan korsatkich; bosh kengligining uzunligiga nisbati. Agar Bosh korsatkichi 75.9 gacha bolsa - uzun bosh, 76.0 dan 80.9 gacha bolsa - orta bosh, 81.0 dan katta bolsa - dumaloq bosh, deb ataladi. Bosh ...

Bosh qomondon

Bosh qomondon - biron bir harbiy harakatlar, shuningdek mamlakat qurolli kuchlari tarkibiga kiradigan qoshin turlariga qomondonlik kiluvchi oliy harbiy mansabdor shaxs. Bazi mamlakatlarda qurolli kuchlarning ayrim turlari boyicha: 1) strategik ra ...

Bosh reja

Bosh reja, asosiy reja -1) memorlikda shahar va boshqalarning kelajakdagi rivojini aks ettiruvchi ilmiy asoslangan loyiha. Aholi yashaydigan manzillar da yangi binolar qurish, memoriy obidalarni tamirlash, kokalamzorlashtirish, kocha, maydon, tra ...

Bosh suv olish inshooti

Bosh suv olish inshooti - daryodan kanallarga togonsiz suv olish joyida quriladigan inshoot. Bosh suv olish inshooti o. i. ornini belgilashda asosan daryoning qirgoq sharoiti hisobga olinadi. Agar daryo qirgogi suv olish joyida yemirilmaydigan mu ...

Bosh uzatma

Bosh uzatma - avtomobil va traktor dvigatellari valining aylanma harakatini yetakchi gildiraklarga uzatadigan mexanizm. Shesternyalari soniga qarab, yakka juftli va qoshaloq juftli xillarga bolinadi. Yakka juftli Bosh uzatma chervyakli, gipoidli ...

Boshgidromet

"Boshgidromet", Ozbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Gidrometeorologiya bosh boshqarmasi - Orta Osiyodagi yirik boshqaruv va i. t. markazi. 1992 yilda tashkil etilgan. Tarkibida atrof muhitning ifloslanish monitoringi, gidrometeo ...

Boshibuzuqlar

Boshibuzuqlar - turklarning nomuntazam piyoda harbiy bolinmalari nomi. Usmonli turk imperiyasi hududidagi jangovar qabilalar - cherkeslar, albanlar, kurdlar va boshqalardan yollab olingan. Boshibuzuqlar ota dovyurak bolganlaridan shunday deb atal ...

Boshlangich funksiya

Boshlangich funksiya - berilgan f funksiyaning F’=f tenglik bajariladigan G funksiyasi. Boshlangich funksiya kop qiymatli funksiya. Boshlangich funksiya ni izlash differensiyalash amaliga teskari amaldir. G uchun cheksiz kop Boshlangich funksiya ...

Boshlangich maktab

Boshlangich maktab - bolalarga boshlangich umumiy malumot beradigan umumtalim oquvtarbiya muassasasi. Uning vazifasi oquvchilarda yozish, oqish, hisoblash malaka va konikmalarini hosil qilish, tabiat va jamiyat haqida ilk bilimlar berish, xulqodo ...

Boshlangich material

Boshlangich material - yangi nav yaratishda foydalaniladigan yovvoyi va madaniy osimlik shakllari. Boshlangich material sifatida tabiiy va duragay populyatsiyalardan, mutant va poliploid nusxalardan, ozidan changlantirilgan liniyalardan foydalani ...

Boshlangich pay

Boshlangich pay - shirkat azolarining umumiy ish uchun qoshgan dastlabki pul mablagi. Boshlangich pay qoshish korxona egasiga aylanishning sharti hisoblanadi va korxona molmulkida uning ilk hissasiga teng boladi. Agar korxona aksiyadorlik jamiyat ...

Boshlangich talim

Boshlangich talim - umumiy orta talimning dastlabki bosqichi. OzRda Boshlangich talim 1 - 4sinflarda bolalarga ilk talim berish, ularni manaviy kamol toptirishning boshlanish davri hisoblanadi. U 1 - 4sinflarni oz ichiga oladi va oqish 6 - 7 yosh ...