ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 71

Yorqishloq

Yorqishloq - Andijon viloyati Jalaquduq tumanidagi qishloq. Xojaobod tumaniga qarashli Dostlik, Torobod, Faqirqishloq, Jalaquduq tumanidan Beshtol, 9-bolim, Jumboz xamda qoshni Qirgiziston Respublikasiga qarashli Osh viloyatining VLKSM, Alimtepa ...

Yolbarsquyruq

Yolbarsquyruq - Orol dengizining janubida, avvalgi Moynoq yarim orolning shimoli-garbiga tutashgan qirgoq boyi marza orolidan iborat kum tili. Orol dengizining chekinishi tufayli quruqlik bilan qoshilib ketgan. Bal. 53– 54 m, uz. 21 km bolgan. Qa ...

Yukatan

Yukatan - Markaziy Amerikadat yarim orol, Meksika qoltigi bilan Karib dengizi oraligida. Asosiy qismi Meksikaga, jan.sharqiy qismi Gvatemala va Belizga qarashli. Mayd. 180 ming km²chamasida. Hududining katta qismi pasttekislik, jan.sharqida Mayya ...

Yura

Yura - Fransiya va Shveysariyadagi toglar. Shveysariya yassitogligi bilan Burgundiya tekisliklari oraligida yoysimon shaklda 250 km ga chozilgan. Eng baland joyi 1718 m. Asosan, ohaktosh va mergellardan tuzilgan. Karst keng tarqalgan, daryolar to ...

Yutlandiya

Yutlandiya - Yevropadagi yarim orol, Boltiq dengizi bilan Shim. dengiz oraligida. Daniya va Germaniyaga qarashli. Mayd. 40 ming km², uz. 300 km chamasida. Sharqiy qirgoqlari kuchli parchalangan, garbi nisbatan tekis. Relyefi sertepali morena teki ...

Zanjibar

Zanjibar - Hind okeanidagi orol. Afrikaning sharqiy qirgogi yaqinida. Tanzaniya tarkibida. Mayd. 1658 km 2. Z.ning yer yuzasi payettekislik ; marjon ohaktoshlaridan tashkil topgan, karst relyef shakli kop. Iklimi ekvatorialmussonli. Yanv.ning ort ...

Zanjibar (shahar)

Zanjibar - Tanzaniyadagi shahar, Zanjibar o.ning garbiy sohilidagi yirik dengiz porti va savdo markazi. Aholisi 375.5 ming kishi. 1964 y.gacha Zanjibar sultonligining poytaxti bolgan. Osha yildan 3. Tanzaniya orol qismining mamuriy markazi. Elekt ...

Zarafshon tizmasi

Zarafshon tizmasi - Pomir-Olay toglariga mansub tog tizmasi. Zarafshon daryosidan janubda, Mastchoh tog tugunidan boshlanib, Turkiston tizmasiga parallel holda sharqsan garbga 420 km ga chozilgan. Gersin burmalanishida hosil bolgan, keyinchalik y ...

Zarafshon vodiysi

Zarafshon vodiysi - Markaziy Osiyoning markaziy qismida, Turkiston–Oqtov bilan Zarafshon tizmalari orasida joylashgan kondalang vodiy. Zarafshon vodiysining sharqiy togli qismi Tojikiston, garbiy tog etagi va tekislik qismi Ozbekiston hududida. T ...

Zaysan soyligi

Zaysan soyligi - Qozogiston Respublikasidagi soylik, shimolida Janubiy Oltoy, janubida Tarbagatoy va Saur tizmalari oraligida. 3. s. tubining balandligi toglar etagida 370 m dan 900 - 1000 m gacha. Yer yuzasi kaynozoy kol va dare balchiklari va q ...

Zelandiya

Zelandiya, Shellann - Boltiq dengizidagi eng katta orol, Daniya tarkibida. Maydon 7 ming km 2 dan ziyod. Qirgoqlari, asosan, pasttekislik, qoltiq kop. Yer yuzasi bal. 126 m gacha bolgan sertepa tekislik, ohaktosh va gildan tashkil topgan. Kol kop ...

Zilzila magnitudasi

Magnituda, Zilzila magnitudasi - zilzila yoki portlashdan vujudga keladigan taranglik tebranishi umumiy energiyasini tavsiflovchi shartli olcham; fanga 1940-yillarning boshlarida amerikalik tadqiqotchilar Ch. Rixter va boshqa Gutenberglar tomonid ...

Zirabuloq toglari

Zirabuloq toglari - Samarqand viloyatidagi toglar. Geologik jihatdan Zarafshon tizmasining shimoli-garbiy davomi. Sharqda Jom choli, garbda Ziyovuddin toglari bilan chegaradosh. Janubida Qarnob choli tekisligidan tik pogona bilan ajralgan, shimol ...

Leonid Nikolayevich Babushkin

Leonid Nikolayevich Babushkin -geograf, agrometeorolog olim, Ozbekistonda xizmat korsatgan fan va texnika arbobi. Geogr. fanlari doktori, professor, Orta Osiyo universitetni tugatgan. Orta Osiyo meteorologiya institutining Toshkent geofizika rasa ...

Abadiy muzloq yer

Abadiy muzloq yer – Yer yuzasidan malum chuqurda joylashgan va uzoq vaqt muttasil muzlab yotadigan tog jinslari. Odatda Yer yuzining shimoliy va janubiy sovuq olkalarida hamda baland toglarda uchraydi. Yevrosiyoda Abadiy muzloq yer ye. maydoni 10 ...

Arid iqlim

Arid iqlim – havo temperaturasi yuqori bolgan va yogin deyarli yogmaydigan yoki kam yogadigan quruq iqlim. Chol va chala chollar ga xos.

Boreal iqlim

Boreal iqlim - qishda qor mol yogadigan, yozi nisbatan qisqa va iliq boladigan ortacha kengliklar iklimi. Boreal iqlim li joylar da asosan tayga va tilogoch ormonli landshaftlar uchraydi. Hozir Boreal iqlim atamasi kam qollaniladi.

Gumid iqlim

Gumid iqlim - yogingarchilik miqdori buglanishdan ortiq bolgan, namlik tuproqqa shimiladigan, ortiqcha suv ariqlar, daryolar tarzida chiqib ketadigan nam iqlim. G. i. ormon osimliklarining rivojlanishi uchun juda qulay. G. i. quyidagilarga farqla ...

Kontinental iqlim

Kontinental iqlim - katta kurukliklarning atmosferaga tasiri ostida shakllanadigan iqlim. Bunda yillik va sutkalik temperatura amplitudalari katta boladi, havo kechasi salqin, kundozi issiq keladi, yogingarchilik kam bolib, u yildan bu yilga ozga ...

Motadil iqlim

Motadil iqlim - Quyosh zenitgacha kotarilmaydigan motadil mintaqa iqlimi. Motadil iqlim 3 toifa: motadil dengiz, motadil kontinental va motadil musson iqlimlariga bulinadi. Motadil dengiz iqlimida yil davomida xavo seryogin, qishi nisbatan iliq b ...

Nival iqlim

Nival iqlim - krr erib va buglanib ulgurmaydigan iqlim. Abadiy qor qatlami hosil bolib, muzlik boshlanishiga sabab boladi. Qor iqli-mi ham deyiladi.

Qurgoqchilik

Qurgoqchilik - buglanish yogindan ortiq bolgan sharoitlarda kechadigan uzoq davomli ob-havo. Bunday sharoitda tuproqdagi suv zaxirasi tez sarflanib ketadi, bu esa qishloq xojaligi ekinlari hamda yaylov osimliklarining rivojlanishi va mahsuldorlig ...

Tropik iqlim

Tropik iqlim deb tropiklarga xos iqlim tipiga aytiladi. Köppen iqlim tasnifida tropik iqlimga quruq bolmagan, yillik orta harorati 18°C dan baland bolgan har qanday iqlim kiradi. Tropik iqlim uchun kichik mavsumiy harorat ozgarishi xarakterlidir. ...

Kanal (suv yoli)

Kanal, sugorish kanali - maxsus qazilgan suv yoli, sugorish sistemasining asosiy qismi. K., otaydigan vazifasiga qarab, magistral ; taqsimlaydigan ; xojalik, suvni egatlarga taqsimlash uchun xizmat qiladigan muvaqqat turlarga bolinadi. K. suv oli ...

Anhor

Anhor – katta kanal, ariq. Xorazm shevasidagi arna soziga togri keladi. A. atamasi bazan mustaqil atokli ot 573ornida ham ishlatiladi. Mas, Toshkentdagi Anhor arigi.

Achchiqkol kollektori

Achchiqkol kollektori - Fargona vodiysidagi eng yirik kol-lektorlar tarmogi, Achchiqkol va Shimoliy Bagdod kollektorlaridan iborat. 1970 yilda ishga tushirilgan. Achchiqkol kollektori qurilishi bilan oldindan ishlab kelayotgan juda kop katta-kich ...

Amu-Buxoro mashina kanali

Amu-Buxoro mashina kanali – Buxoro viloyatidagi sugorish kanali. Amudaryoning ong qirgogidan, Chorjoy sh. dan 12 km yuqorida boshlanadi. Qizilqumdan otib Buxoro vohasiga suv beradi. 1-navbati 1965 yilda, 2-navbati 1976 yilda qurilgan. Umumiy uz. ...

Amu-Qorakol kanali

Amu-qorakol kanali – Buxoro viloyatidagi kanal. Amudaryoning ong qirgogida Yumalandi qirlari etagidan boshlanadi. 1963 yilda qurilgan. Uz. 55 km. Suv otkazish imkoniyati 48 m³/s Bu-xoro viloyatining Olot, Qorakol tumanlaridagi 50 ming ga yaqin ye ...

Amu-Zang kanali

Amu-zang kanali, Amu-Zang mashina kanali– Surxondaryo viloya-tidagi sugorish kanali. Amudaryo ong qirgogidan, Surxondaryoning quyilish joyidan 16 km yuqoridan suv oladi. Amudaryo suvini Zang gidrouzeli yuqori befiga kotarib beradi. 1973 yilda qur ...

Andijonsoy

Andijonsoy – Andijon viloyatidagi kanal. Umumiy uz. 76.7 km, suv otkazish imkoniyati 45.0 m³/sek. Kanal Andijon suv omboridan suv oladi va Katta Fargona kanaliga tashlama bilan tugaydi. Qorgontepa, Jalaquduq, An-dijon, Oltinkol tumanlaridagi ekin ...

Bosh mugon kanali

Bosh mugon kanali - Ozarbayjonning Mugon tekisligi dagi sugorish kanali. Arake daryosidan boshlanadi. Uz. 30.9 km. Suv otkazish imkoniyati bosh qismida 58 m³/s. 1960 yilda ishga tushirilgan. 100 ming ga ekin maydoni ni sugoradi. Kanalda mahalliy ...

Bosh qayir kollektori

Bosh qayir kollektori - Sirdaryo viloyatida qurilgan kollektor. Mirzacholning eski sugoriladigan zonasida suv yigadigan asosiy kollektorlardan biri. Bosh qayir kollektori k. Sirdaryo bilan Dostlik kanalidan chiqarilgan ong tarmoq kanali oraligida ...

Bosh qorakol kollektori

Bosh qorakol kollektori - Buxoro viloyatida AmuQorakol kanali zonasida joylashgan. Kollektor dehqonchilik kilinadigan 17.9 ming ga maydondagi sizot va tashlama suvlarni chiqarib yuborishga xizmat qiladi. Umumiy r. 42 km. 1967 yilda qurilgan. B. B ...

Bozsuv

Bozsuv - Chirchiq daryosidan chiqarilgan qadimgi kanal. Bozsuv Chirchiqning ong sohilidagi qadimgi terassalar boylab shimoli-sharqdan janubi-garbga tomon yonalib, Toshkent viloyati Qibray, Zangiota va Yangiyol tumanlari, Toshkent shahri hududi, s ...

Buyuk kanal

Buyuk kanal - kema qatnaydigan kanal, Xitoyning yirik gidrotexnika inshootlaridan biri. Ikki yirik Tyanszyan va Shanxay portlarini boglaydigan kanal. Pekin shahri yakinidan boshlanadi, Xuanxe, Xuayxe va Yanszi daryolarini kesib otib, Xanchjou sha ...

Chapqirgoq Qorasuv kanali

Chapqirgoq Qorasuv kanali - Chirchiq daryosining chap sohilidan chiqarilgan kanal. Yuqori Chirchiq gidrouzelidan boshlanib, Shamalak gidrouzeligacha davom etadi. Uz. 87 km. Suv otkazish imkoniyati 180 m³/s. Toshkent viloyati Yuqori Chirchiq, Orta ...

Dalvarzin kanali

Dalvarzin kanali - Sirdaryoning ong sohilidagi sugorish kanali. Asosiy shoxobchalari bilan birgalikdagi uz. 67.5 km, shundan magistral kanal uz. 11.5 km. Suv otkazish imkoniyati 45 m3/s. 1930 yilda qurilgan. Sugorish mayd. 53.2 ming ga, shundan 3 ...

Dargom kanali

Dargom kanali - Zarafshon daryosidan suv oladigan qad. kanal. Ravotxoja qishlogi yaqinidagi togondan boshlanib, Ulus choligacha davom etadi. Tarixiy manbalarda kanalning mil. av. 5 - 4-asrlarda qazilganligi qayd qilingan. Klavdiy Ptolemey tuzgan ...

Darxonariq

Darxonariq - Toshkent viloyati va shahridan otuvchi Salor kanalining hozirgi temir yol koprigidan yuqoriroqda ong qirgogidan boshlanuvchi kanal. 1950-y.lar oxirida yuqori ozani tekislab yuborilgach, qolgan qismi Oqqorgon kanalining chap shoxobcha ...

Dostlik kanali

Dostlik kanali - Ozbekiston va Qozogiston hududidagi kanal. Mirzacholning shimoli-sharqida. Sirdaryodagi Farhod GESining tashlama kanalidan suv oladi. Uz. 116 km. Suv otkazish imkoniyati 230 m³/s. Kanal boshdan oxirigacha tuproq ozandan oqadi. Ka ...

Eri kanal

Eri kanal - AQShning shim.sharqiy qismidagi suv yoli. 1817 - 25 yillarda qazilgan. Bir necha marta rekonstruksiya qilingan. Eri kanal Buyuk kollar sistemasi ni Gudzon daryosi orqali Atlantika okeani bilan tutashtiradi. Umumiy uz. 1107 km, shu jum ...

Eski angor

Eski angor, Eski Anhor -Samarqand va Qashqadaryo viloyatlarida qurilgan magistral kanal. Dargom kanalitn suv oladi. qadimiy kanal, miloddan avvalgi 1-asrda qazilgan va Manas nomi bilan yuritilgan. Dastlabki uz. 300 km dan ortiq bolgan. 6 - 8, 8 - ...

Eski Tuyatortar kanali

Eski tuyatortar kanali, Tuyatortar kanali - Zarafshon daryosidan chiqarilgan qadimgi kanal. Mirzacholni sugorish uchun qazilgan dastlabki kanallardan biri. Zarafshon daryosining suvini Sangzor daryosiga quyadi. Zarafshondagi "Birinchi May" togoni ...

Hazorbog

Hazorbog - Surxondaryo viloyatidagi kanal. Topolondaryoiint ong sohilidan boshlanadi. 1929 - 38-yillarda qurilgan. Ilgarigi uz. 36.5 km, suv otkazish imkoniyati 18 m³/s. Keyingi rekonst-ruksiyalar natijasida kanalning suv otkazish imkoniyati 70 m ...

Irtish-Qaraganda kanali

Irtish-qaraganda kanali - Qozogiston Respublikasidagi yirik kanal. I. -Q. k. Irtish daryosidan boshlanib, Markaziy Qozogiston hududini shim.sharqdan janu-bi-garbga kesib otadi va Jezqazgan shahri yaqinida tugaydi. Kanal qurilishi 1974 y. da tugal ...

Janubiy Fargona kanali

Janubiy fargona kanali - Fargona vodiysidagi yirik irrigatsiya kanali. Ozbekiston va Qirgiziston hududidan otadi. Olay toglaridan oqib tushadigan soylar suvini tartibga solish va Fargona vodiysining sharqiy va janubiy qismida suv taminotini yaxsh ...

Janubiy Mirzachol kanali

Janubiy mirzachol kanali, A. A. Sarkisov nomidagi Janubiy Mirzachol kanali - Ozbekistondagi yirik kanallardan biri. Sirdaryo va Jizzax viloyatlari xududidan otadi. Farhod gidrouzelining olovchi kanalidan boshlanadi. JMK va uning yirik tarmoqlari ...

Jon kanali

Jon kanali - Toshkent viloyatidagi kanal. Toshkent sh.ning janubisharq qismidan otadigan Salor kanalining Jon-Salor suv taqsimlagichidan boshlanadi. Uz. 54 km. Qadimgi kanallardan biri. Shimoli-sharqdan janubi-garbga egri-bugri bolib oqadi. Bosh ...

Joyi arziz

Joyi arziz - Afrosiyo’bni suv bilan tamin etgan qadimgi kanal. taxminan 8-asr oxiri - 9-asr boshlarida qurilgan. Joyi arziz pishiq gishtdan qurilib, ichki qismi qalay bilan qoplanganligi uchun tarixiy manbalarda "Joyi arziz" nomi bilan tilga olin ...

Katta Andijon kanali

Katta Andijon kanali, Buzrukxoja Usmonxojayev nomidagi Katta Andijon kanali - Fargona vodiysida barpo qilingan yirik sugorish inshooti. Namangan, Andijon, Fargona viloyatlar qududidan otadi. Uz. 109.1 km. Bosh qismida suv sarfi 300 m³/s. Uchqorgo ...