ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 88

Musulmon birodarlar

"MUSULMON BIRODARLAR" - diniy- siyosiytashkilot. 1928 yil Misrning Ismoiliya shahrida tuzilgan. Asoschisi - Shayx hasan al-Banno. Uning siyosiy qarashlari Muhammad al-Gazoliy, Muhammad Abdu, Jamoliddin alAfgoniy, Rashid Rizo kabi panislomiy moder ...

Mutaziliylar

Mutaziliylar - islomdagi ilohiyot oqimlaridan biri. 8-asr ortasida Arab xalifaligida vujudga kelgan. Asoschilari Vosil ibn Ato va Amir ibn Ubayd. Ular oz guruhi bilan ustozlari Xasan al-Basriy maktabidan ajralib chiqqan. M. Quronni diniy haqiqatn ...

Qarmatlar

Qarmatlar - ismoiliylar asosiy shoxobchalaridan birining tarafdorlari. Q harakati 9-asr oxirida Iroq janubida vujudga kelgan. Suriya va Yamanga tarqalgan dehqonlar, kochmanchi badaviylar va hunarmandlardan tashkil topgan. Harakat oz nomini uning ...

Qodisiya jangi

Qodisiya jangi - Sad ibn Abu Vaqqos qomondonligi ostidagi arab qoshini bilan Xuroson hokimi Rustam ibn Farruxzod qomondonligidagi sosoniylar qoshini ortasida Xiradagi Qodisiya qishlogi yaqinida bolgan jang. Qodisiya jangi 3 kecha-kunduz davom etg ...

Siffin jangi

Siffin jangi - Yuqori Mesopotamiyada, Frot daryosining ong qirgogida joylashgan Siffin mavzesida xalifa Ali qoshini bilan Shom hokimi Muoviya qoshini ortasida sodir bolgan jang. Toqnashuvga 656 yil uchinchi xalifa Usmon oldirilishi munosabati bil ...

Talas jangi

Talas jangi - Talas daryosi boyida arab va xitoy qushinlari ortasida yuz bergan hal qiluvchi jang. 8-asrning 1yarmida Tan imperiyasi Buyuk ipak yolini egallash va bu yoldagi davlatlarni oziga boysundirish uchun bir necha bor urushlar qilgan. Mova ...

Jadidchilik

Jadidchilik yoki jadidizm - 19-asr oxiri 20-asr boshida Turkiston, Kavkaz, Qrim, Tatariston hayotida muhim ahamiyat kasb etgan ijtimoiy-siyosiy,zmarifiy harakat. Jadidchilik dastlab 19-asrning 80-yillarida Qrimda vujudga keldi. 19-asrning 90-yill ...

Yosh buxoroliklar

Yosh buxoroliklar - Buxoro amirligidagi jadidlar partiyasi. Dastlab "Tarbiyai atfol" maxfiy jamiyati shaklida tuzilgan. 1910–20 yillarda "Yosh buxoroliklar" partiyasi deb atalgan. Unga taraqqiyparvar ziyolilar, savdogarlar va shahar kambagallari ...

Ikkinchi jahon urushi

Ikkinchi jahon urushi - Olmoniya, Italiya va Yaponiyaning aybi bilan boshlangan jahon tarixidagi eng yirik urush. 20-asr fojiasi sifatida insoniyat tarixiga kirdi. Bu urushning kelib chiqishida asosiy rolni fashistlar Olmoniyasi oynadi. Garb maml ...

Al-Jabr val-Muqobala

"Al-jabr val-Muqobala" - Sharqda mashhur matematik risola. Al-Xorazmiy yozib qoldirgan ilmiy yod-gorlik. Asarda ikkinchi darajali va chiziqli tenglamalar tasnifi, ular-ni yechish yollari berilgan, geometrik va algebraik munosabatlar orasida-gi bo ...

Anaksagor

Anaksagor – yunon faylasufi, riyoziyot va fa-lakiyot olimi, Afina falsafa maktabining asoschisi. Xudosizlikda ayblangan. Buzilmas unsurlar – narsalarning "urug"lari haqidagi ta’-limotni ilgari surgan. Uningcha, olam bunyodkori aql bolib, unsurlar ...

Abbosiylar

Abbosiylar – arab xalifalari sulolasi, Muhammad ning amakilari Abbos avlodlari. Abu Muslim harakati natijasida hokimi-yat tepasiga kelgan. Dastlabki poytax-ti – Kufa sh. "Saffoh" laqabi bilan mashhur bolgan Abul-Abbos Abdulloh sulolaning birinchi ...

Aleksandriya kutubxonasi

ALEKSANDRIYA KUTUBXONASI – ellinizm davrida bunyodga kelgan mashhur kutubxonalardan biri. Aleksandriya kutubxonasiga mil. av. 3-asrda ptolemeylar sulolasi davrida yashagan atoqli olim va adiblar asos solgan. Bu yerda yunon fani va adabiyotiga doi ...

Bahriylar

Bahriylar – Misrda hukmronlik qilgan ikki mamluklar sulolasidan birinchisi. Ayyubiylarni taxtdan tushirib, hokimiyatni egallagan. B. 1249 yil Misr sultoni Najmiddin Ayyub saroy quriqchilari qilish maqsadida sotib olgan turk asirlari bolib, dastla ...

Burjiylar

Burjiylar - Misrda hukmronlik qilgan pkkm mamluklarsupopaol dan ikkinchisi. Misr sultoni Qalovun ularni Qohira qalasining burjiga joylashtirgani boisidan shunday deb atalganlar. Sulola vakillari: AlMalik azZohir Barquq, AlMalik anNosir Faraj, AlM ...

Fiva (shahar)

Fiva - Qad. Misrning eng yirik shaharlaridan va badiiy markazlaridan biri. F. miloddan avvalgi 3ming yillik ortalaridan malum. Misrning barcha hududlarini birlashtirgan 11 sulola firavnlari davrida F. poytaxt bolgan va Orta va Yangi podsholiklar ...

Ixshidiylar

Ixshidiylar - Suriya va Misrda hukmronlik qilgan yarim mustaqil turkiy sulola. Asoschisi - Fargona ixshidlarn naslidan Muhammad Ixshid ibn Tugj. Bobosi - Joff Fargona amirlaridan bolib, xalifa Mutasim yollanma qoshinida xizmat qilgan. Otasi Tugj ...

Mastaba

Mastaba - Qad. Misr maqbaralarining nomi. Dastlabki M. qoldiklari mil. av. 3000 - 2800 yillikka oid. Bu M.lar uyga oxshatib gisht bilan krplangan qumtepalardan iborat. Ularning yonlariga ibodat qilinadigan maxsus xona hamda dafn anjomlari qoyilad ...

Tuluniylar

Tuluniylar - Misrdagi sulola. Asoschisi - abbosiyyaarnnng Misrdagi noibi Ahmad ibn Tulun. Vizantiyaliklar ustidan bir necha marta galaba qozongan. 878 y. Suriyani tobe ettirishgan. T. davrida Misr abbosiylardan amalda mustaqil bolib ajralib chiqq ...

Usmonlilar sulolasi shajarasi

Official website of the immediate living descendants of the Ottoman Dynasty ingl. Ottoman Sultâns. Ottoman Research Foundation Osmanlı Arastıtma Vakfı. Asl nusxadan arxivlandi 2018-12-25. 2010-12-23. ingl. Ottoman History Osmanlı Tarihi. Website ...

Araxosiya

Araxosiya – Afgonistondagi qadimgi viloyat. Tarkibiga Argindob, Argaston daryolari havzasi va Gazni atrofi kir-gan. Markazi hozirgi Qandahor shahri atrofida bolgan. A. oz davrida axomaniylar, Is-kandar Maqduniy, salav-kiylar, mauriyalar, Baqtriya ...

Avnik

Avnik, Onik – Sharqiy Anadoluda, Arzirum shahridan sharqroqdagi qal’a. Kosatog etagida joylashgan. A. 10– 11-asr boshlarida armanlarning Ani podsholigi davrida barpo qilingan. Amir Te-murning dushmani Qora Muhammadning istehkomi bolgan. Sohibqiro ...

Bagdod temir yoli

BAGDOD TEMIR YOLI – Bosfor bogozini Fors korfazi bilan boglaydigan temir yol ning 20-asr boshlarida kengtarqalgan pomi. Turkiya, Suriya va Iroq qududidan otadi. 1888 yilda dastlab Germaniyaning "Doyche bank"i Bosfordan Izmirgacha 1871 yilda quril ...

Balujiston (tarixiy viloyat)

Balujiston - Osiyodagi tarixiy viloyat, Eron yassitogligining jan sharqda. Maydoni 0.5 mln. km² dan koproq. Sharqiy Balujiston Pokiston hududida, Garbiy B. esa Eron hududidadir. Qadimda B. hududida maka, gedrosiy va boshqa xalqlar yashagan. Orta ...

Baqtra

Baqtra - qad. shahar; Baqtriyannng markazi, hozirgi Vazirobod shahri yaqinida joylashgan. Miloddan avvalgi 1ming iillik ortalaridan malum. Rivoyatga kora, zardushtiylik tarqalgan joy, keyinchalik Markaziy Osiyoda buddizmning yirik markazlaridan biri.

Dandanakon jangi

Dandanakon jangi - saljuqiylar bilan gaznaviylar ortasidagi jang. Mahmud Gaznaviy Movarounnahrga davo qilib, qoraxoniylar bilan raqobatda bolgan yillarda oguz turkmanlaridan bolgan saljuqiylarning bir guruhiga Shim. Xuroson da joylashib yashashig ...

Di

Di, Beydi - Xitoydan shimolda, Sharqiy Xitoy dengizidan Turkistonga qadar yoyilgan hududlarda yashagan turkiy qavmlarning qad. ajdodlarini xitoycha nomlanishi. Qad. davrda D.lar jun libos kiyib, boshlariga qush patlari taqishgan, yertola va gorla ...

Didgori jangi

Didgori jangi - Tbilisi yaqinidagi Didgori qishlogi yaqinida Dovud "Quruvchi" boshchiligidagi gruzin lashkari bilan saljukiylar qoshini ortasida sodir bolgan jang. Gruzinlar bu jangda golib chiqqanlar, Gruziya saljuqiylar hukmronligidan xalos bolgan.

Dioskuriada

Dioskuriada, Dioskuriya - Qora dengiz qirgogidagi antik shahar. Miletlik yunonlar tomonidan miloddan avvalgi 6-asrda qurilgan. D. Kavkaz kabilalari bilan tuz, qoramol, mum, bugdoy, qullar bilan yirik savdo aloqalari olib borgan. Savdo markazi bol ...

Donishmandiya davlati

Donishmandiya davlati - Kappadokiya viloyati hududida bolgan qad. davlat. Poytaxti - Sivas sh. D. d.ga turkman amirlaridan biri - Gozi Ahmad ibn Ali ibn Nasr Donishmand asos solgan bolib, abbosiy xalifa Al-Qoim Biamrilloh unga ozi Rumda fath qilg ...

Durroniylar davlati

Durroniylar davlati - dastlabki mustaqil afgon davlati. Asoschisi - Ahmadshoh Durroniy. Nodirshoh saltanati yemirilgach paydo bolgan. 1761 y.ga kelib, D. d.ga sharqdan Panjob, Kashmir, Sind va Belujiston, garbdan Xuroson va Sharqiy Seiston, shim. ...

Frigiya

Frigiya - Kichik Osiyoning shim.garbiy qismidagi qad. mamlakat. Aholisi miloddan avvalgi 15 - 13-asrlarda Yevropadan kochib kelgan hindevropa kabilalari - frigiyaliklar. F. miloddan avvalgi 13-asr da yunonlarga qarshi kurashda Troyata yordamlashg ...

Galatiya

Galatiya - qadimda Kichik Osiyo yarim orolning markaziy qismida joylashgan mamlakat. Galatlar qabilasi nomidan olingan. Miloddan avvalgi 25 yildan Rim imperiyasi, songra Vizantiya tarkibida. Mil. 11-asrda saljukiylar, 14-asr da esa usmonli turkla ...

Gilzoyi hokimligi

Gilzoyi hokimligi - afgonlarning safaviylar hukmronligiga qarshi kotargan qozgoloni natijasida Qandahor viloyati da 1709 y. tashkil topgan hokimlik. G. h. ning asosiy harbiy tayanchini gilzoyi qabilasining garbiy tarmogi tashkil qilgan. Qozgolon ...

Girkaniya

Girkaniya - qad. tarixiy-madaniy viloyat. Kaspiy dengizining jan sharqiy sohilida, Eronning shim.da, Turkmanistonning jan garbiy qismidajoylashgan. G. atamasi eroniycha wrk - boridan olingan bolishi ehtimol. Poytaxti - Gekatompil sh. Yunonrim yoz ...

Gordion

Gordion - Frigiya davlatining qad. poytaxti. Arxeologik qazishlar natijasida undan miloddan avvalgi 8 - 5-asrlarga oid tosh va xom gishtdan ishlangan mudofaa devorlari, turar joylar, juda kop maishiy buyumlar, qabriston topilgan. G.dan topilgan m ...

Granik jangi

Granik jangi - Aleksandr qoshini bilan Doro III qoshinlari urtasidagi jang. Marmara dengiziga quyiladigan Turkiyadagi Xojabosh daryosi buyida sodir bolgan. Mil. av. 334 y. makedon qoshini Gellespontni kechib otgan. Lidiya satrapi Arzites qomondon ...

Guriylar

Guriylar - Suriylar xonadoniga mansub Gur sultonlari sulolasi. Aka-uka Giyosiddin Muhammad va Shihobiddin davrida G. hozirgi Afgonistonning deyarli barcha hududini, shuningdek, Hindistonning Sind, Panjob, Banoras va boshqa viloyat va shaharlarini ...

Hamdoniylar

Hamdoniylar - Suriya va mesopotamiyada hukmronlik qilgan arab sulolasi. Asoschisi Hamdon xalifalikka qarshi kurashda xorijiylar bilan birlashgan. Uning Abbosiylar xizmatiga kirgan ogillaridan biri Mosul shahriga noib etib tayinlangan. Nosi-ruddav ...

Himyariylar podsholigi

Himyariylar podsholigi - Jan. Arabistondagi davlat. Miloddan avvalgi 1-asrda vujudga kelgan. Milodiy 1-asrdan Jan. Arabistonda hukmronlik mavqeiga ega bolish uchun Saba bilan kurashga kirishgan. 4-asr boshida Jan. Arabistonning butun hududini boy ...

Hulokuiylar davlati

Hulokuiylar davlati, El xonlar davlati - Yaqin va Orta Sharqda Mogullar davlati tanazzulga uchrayotgan paytda tuzilgai davlat. Asoschisi Chingizxonnmng nevarasi Huloku. Hulokuiylar davlatiga Eron, Afgo-niston va Turkmanistonning kop qismi, Zakavk ...

In (tarixiy davlat)

In, Shan - mil. av. 14 - 11-asr lardagi qad. Xitoy davlati. Anyana yaqini dan arxeologlar songgi I. davriga oid toshbaqa kosasi va hayvon suyaklariga yozilgan fol ochish yozuvlari, jezdan yasalgan qurollar topilgan. I. da dehqonchilik, chorvachil ...

Inju

Inju - orta asrlarda Mogulistonda xotin kishining sepi, shuningdek, chingiziy shahzodalarning ulus mulklari. Mac, Oqtoyxon Chigatoyxonga Movarounnahrni 1239 yil I. tarzida bergan. Hulokuiylar davlati xududida I. - shaxsan xon va xonzodalarga tegi ...

Iqto

Iqto, iqto, iqta - Movarounnahr, Yaqin va Orta Sharq mamlakatlarida orta asrlarda hukmdor tomonidan katta xizmatlari evaziga inom qilingan chek yer. I. egasi iqtodor deb atalgan. I. haqida dastlabki malumotlar 7-asroxiriga mansub arab manbalarida ...

Ismoiliylar davlati

Ismoiliylar davlati - 1090 y. ismoiliylar tuzgan davlat. Markazi Alamut bolgan. Unga Eron, Suriya va Ozarbayjondagi bir necha viloyat, shahar va qalalar kirgan. I. d. yaxlit hududga birlashmagan edi. Bu davlat hashsho-shiylar harakati natijasida ...

Jaloyiriylar davlati

Jaloyiriylar davlati - Hulokuiylar davlati yemirilgach, Iroq hududida tuzilgan davlat. Unga jaloyirlardan Shayx Hasan Buzurg asos solgan. Taxt uchun kurashda u chuponiylarni yengib, qokimiyatni egallagan va Bagdodni poytaxt qilgan. J. d.da hukmro ...

Jogir

Jogir, joygir - Boburiylar saltanati davrida Hindistonda keng tarqalgan yer egaligi shakllaridan biri. J. egasi - jogirdor - J.dan undirilgan davlat soligining bir qismini olgan. Buning evaziga muayyan miqdorda qurollangan jodi otliqlar, artiller ...

Jujan xonligi

JUJAN XONLIGI - ilk orta asrdagi jujanlar xonligi. Sharqda Koreya, shim.da Baykal koli, jan.da Moguliston chollari, garbda Qorashahargacha bolgan hududni egallagan. Mil. 5-asr boshlarida jujanlar xoni Shelun tele yoxud gochi qabilalarini oz atrof ...

Karri jangi

Karri jangi - Parfiya bilan Rim qoshinlari ortasida bolgan jang. Rim qoshinlariga M.Krase komondon edi. U harbiy harakatlar boladigan hudud va parfiyaliklarning harbiy taktikasidan mutlaqo bexabar bolgan. Krase tekislik boylab Mesopotamiyaga yuri ...

Katta Eron

Katta Eron yoki Buyuk Eron - tarixiy, madaniy, diniy va siyosiy olka. "Katta" yoki "Buyuk" olkasi quyidagi hududlarni oz ichiga oladi: hozirgi Eronning hududi, garbiy va shimoliy Iroq, shimoli-sharqiy Suriya, janubi-sharqiy Turkiya, Armaniston, O ...