ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 98

Boshlangich urugchilik

Boshlangich urugchilik - yangi hamda r-nlashtirilgan ekin navlari va duragaylari uruglarining navdorlik va mahsuldorlik sifatlarini saqlab qolgan holda yalpi kopaytirish. Istiqbolli yangi navlar elitasi navni dastlabki kopaytirish urugchilik xoja ...

Boshlik

Boshlik - 1) Kavkaz toglik axoliyey va boshqa Sharq xalqlari sovuq, qoryomgir va oftobdan sakdanish uchun boshiga kiyadigan jun yopinchiq. 1862 yil rus armiyasida joriy qilinib, rusturk urushi da shu qadar qol kelganki, hatto uni Garbiy Yevropa a ...

Boshpana huquqi

Boshpana huquqi - hoz xalqaro va davlat ichki huquqiga oid tushuncha. Xalqaro huquqda Boshpana huquqi asosiy xalqarohuquqiy odatlarga, shuningdek Birlashgan Millatlar Tashkilotining Bosh Assambleyam 1967 yil 4 dek.da kabul qilgan Hududiy boshpana ...

Boshqariladigan ballistik raketa

Boshqariladigan ballistik raketa - raketa dvigateli va avtomatik boshqarish tizimi bilan taminlangan uchuvchi apparat. Apparat raketaning jangovar qismi ni nishon turgan joyga yetkazib beradi. Jangovar qismining uchish trayektoriyasi boshqariladi ...

Boshqariladigan termoyadro sintezi

Boshqariladigan termoyadro sintezi - yengil atom yadrolarining qoshilish, birikish, yani sintez jarayoni. Bunda termoyadro energiyasi ajralib chiqadi. Mac, deyteriyning ikki yadrosi qoshilganda reaksiya ikki yonalishda borishi mumkin:N2+N2> Ne ...

Boshqarish

Boshqarish - xojalik obyektining iqtisodiy tizimi holatini tartibga solish va yonaltirish jarayoni; subyektlar, idoralar tomonidan kishilar va iqtisodiy obyektlarga ongli maqsadga muvofiq tasir korsatishni bildiradi, ularning faoliyatini yonaltir ...

Boshqaruv

Boshqaruv - sintaktik aloqa turi. Bunda tobe soz hokim soz talabiga kora muayyan grammatik shaklga kiradi va shu shakl orqali tobelanadi. B.ning ikki turi mavjud; kelishikli B. ; komakchili B.

Boshqaruv ishlarini avtomatlashtirish

Boshqaruv ishlarini avtomatlashtirish - korxonalar, idoralar, hududiy birlashmalar, shahar xojaligi, tarmoq va tashkilotlar faoliyatini boshqarish masalalarini hal qilishda matematik usullar, avtomatik qurilmalar va hisoblash texnikasi vositalari ...

Boshqaruv tartibiga qarshi jinoyatlar

Boshqaruv tartibiga qarshi jinoyatlar - Ozbekistonda maxsus boshqaruv tartibqoidalariga rioya qilmaslik, davlat muassasalari yoki jamoat birlashmalarining meyoriy ish faoliyatini buzishda yoxud hokimiyat vakillarining meyoriy faoliyat tartibiga t ...

Boshqaruvchi mashina

Boshqaruvchi mashina - murakkab jarayonlarni boshqarishda odam vazifalarini bajaruvchi avtomatik qurilma. Mac, EHMlari yadro fizikasi, elektronika, avtomatika, telemexanika, mat., tilshunoslik, fan va texnikaning boshqa sohalaridagi ishlarda asqo ...

Boshqird

Boshqird - 1) boshqirdlar millatiga mansub kishi; 2) ozbeklarning qipchoq, jaloyir qabilalari tarkibiga kirgan bir urugning nomi. Fargona vodiysi va Surxondaryo viloyatida "Boshqird qishloq" deb ataladigan qishloqlar ham uchraydi. Hasan Ato Abush ...

Boshqird qozgolonlari

Boshqird qozgolonlari - boshqird xalqining podsho Rossiyasiga qarshi olib borgan qozgolonlari: 1) boshqird xalqiga zorlab xristian dinini qabul qildirishga qarshi, gazovot shiori ostida ruslarga qarshi boshqird mulkdorlari tomonidan 1681 - 83 yil ...

Boshqird yarusi

Boshqird yarusi - Orta karbon davrining boshlangan vaqti. 1934 yil da S. V. Semixatova tomonidan "boshqird qatlamlari" nomi bilan ajratilgan. 1974 yil sobiq Ittifoqning umumiy regional sxemalarida rasmiy "Boshqird yarusi" deb qabul qilingan. Serp ...

Boshqirdmishar qoshini

Boshqirdmishar qoshini - Orenburg chegara chizigini harbiy jihatdan tamin etish maqsadida Rossiya hukumatining 1798 yilda Orenburg, Samara va Vyatka gubernyalarida kazak qoshinlariga oxshab tuzgan nomuntazam qoshini. Alohida Orenburg korpusi koma ...

Boshqorongilik

Boshqorongilik - boyida bolgan ayol organizmida roy beradigan ozgarishlar ifodasi; ishtaha yoqolishi yoki zorayishi, shuningdek nordon, achchiq, shor narsalarni qomsash, gilvata, shama va odatdan tash qari boshqa narsalarni kongil tusashi; oqtino ...

Boshskeletsizlar

Boshskeletsizlar, boshqutisizlar - xordalilar kenja tipi, ayrim malumotlarga kora, bosh xordalilar sinfi. Boshi ixtisoslashmagan, bosh qutisi bolmaydi. Tanasi va ayrim ichki organlari, jumladan ayirish sistemasi va jinsiy bezlari hamda muskullari ...

Boshtuzi

Boshtuzi - boshga taqiladigan ziynat buyumi, Xorazmdagina saqlanib qolgan taqinchoq. Kelinlar yakka holda peshonaga va juft holda chakkalariga taqqan. B. shakli asosiga uchburchak joylashgan va uning asosidan yuqoriga tomon uchi dumaloq shaklda y ...

Bosinqirash

Bosinqirash - uyqusirash uyquning buzilish xillaridan biri. Bunda kishi hadeganda uxlay olmaydi, uxlaganida ham har xil qorqinchli tushlar koradi. Uyqusida guldirab, tushunib bolmaydigan, mazmunsiz gaplar aytadi, galati tovushlar chiqaradi. Ruhiy ...

Bosma

Bosma - h) kashtadozlikyaa chok turi. Mato ustiga ipni togri yoki qiya toshab, ustidan 3 mm li qiya choklar bilan tikib chiqiladi. Bunda ip avval ongdan chapga toshalib, ustidan chapdan ongta tomon chok bostirib matoga mustahkamlanib chiqiladi; s ...

Bosma mashina

Bosma mashina - kitob, gazeta, jurnal, broshyura, etiketka, plakat va boshqa matbaa mahsulotlari chop etiladigan mashina. Matbaa jihozlaridan asosiysi hisoblanadi. Dastlabki Bosma mashina ni nemis ixtirochisi I. Guttenberg 1441 - 45 yillarda ixti ...

Bosma montaj

Bosma montaj - mikroelektron qurilmalar elementlari ni montaj qilish usuli. Bunda elektr ulashlar elektr otkazuvchi yupqa metall lentalar orqali amalga oshiriladi. Bosma montaj elementlari ozgarmas va ozgaruvchan qarshiliklar, kondensatorlar, ind ...

Bosma sxema

Bosma sxema - radioelektronika qurilmasining uzeli ; bosma montaj usulida uning platasiga rezistorlar, kondensatorlar, induktivlik galtagi va h.k. tushiriladi. Radioapparatura, EHM va radioelektronika jihozlarini montaj qilishda qollaniladi. Mura ...

Bosmillar

Bosmillar, basmillar - toqqiz oguz qabilalaridan biri. Xitoy manbalarida dastlab Suy xoqonligi davrida tilga olinadi. B. Beshbaaiq shahrining jan.dan to Baykalgacha bolgan hududda yashashgan. Xitoy manbalarida B. atamasi ularning otlari chavkar b ...

Bosqinchilik

Bosqinchilik 1) ijtimoiy xavfli, ota ogir jinoyat, ozganing molmulkini talash maqsadida oshkora hujum qilish. Ozbekistonda B. jinoyati jabrlanuvchiga zorlik ishlatib yoxud unga zorlik qilish bilan qorqitib sodir etilgan bolsa, jinoyatchi molmulki ...

Bosqon

Bosqon yoki bozgon - 1) katta zalvar bolga. Qadimgi ishlab chiqarish qurollaridan biri. Polatdan yasaladi, ogirligi 4 - 6 kg, yogoch dastasining uzunligi 1 m gacha boladi. Qizigan polat yoki temirni sandonda bosqon bilan urib yalpoqlanadi. Ayrim ...

Bosqoq

Bosqoq - mogul xoni tomonidan qaram mamlakatlarga maxsus yorliq bilan yuborilgan amaldor, noib. B. oz mamuriy mavqeiga kura bek va lashkarboshipardan yuqori turgan. B.ga maxsus harbiy otryad va turli mayda amaldorlar biriktirilgan bulib, uning va ...

Bostirib sugorish

Bostirib sugorish, yoppasiga sugorish - sugorish usullaridan biri. Tuproq sharoiti va yerning nishabiga qarab, sugoriladigan yer 0.1 - 0.25 ga kattalikdagi maydonilarga bolinadi, atrofiga 0.2 - 0.4 m balandlikda marza olinadi. Bostirib sugorish u ...

Botallo yoli

Botallo yoli, arterial yol - quruqlikda yashovchi umurtqalilar embrionida opka arteriyasini orqa aortasi bilan boglaydigan 6arterial yoyning yuqori bulimi. Yurakning ong qorinchasi dan kelgan qonning kupi hali takomil etmagan kichik qon aylanish ...

Botanik kolleksiya

Botanik kolleksiya - ilmiy va amaliy ahamiyatga molik osimlik formalari va turlarini muntazam ravishda yigib borish. Ular osimliklarning jahon genetik fondini saqlash, organish, seleksiya ishlarida foydalanish, tadqiq etish maqsadida yigiladi. Oz ...

Botanika bogi

Botanika bogi - tirik osimliklar kolleksiyasini yigadigan va shu asnoda osimliklar dunyosi xillari va boyligini organadigan, botanika sohasidagi bilimlarni tashviqot qiladigan i. t., oquvyordamchi va madaniymaorif muassasasi. Botanika bogi asosin ...

Botanika sanatoriysi

Botanika sanatoriysi - balneologik kurort. Toshkent shahridan 30 km uzoqlikda. Chatqol togi etaklarida, Chirchiq shahridan 15 km masofada, dengiz sathidan 570 m balandlikda joylashgan. Maydoni 19.7 ga. Sanatoriy hududida dastlab temir yol xodimla ...

Botiniylar

Botiniylar - islomdagi mafkuraviy oqimlardan birining tarafdorlari. 8-asrda vujudga kelgan. Bu oqim tarafdorlari Quron oyatlari va hadislarni zohiriy va lugaviy talqin etishga qarshi chiqqan. Ularning iddaolaricha, oyat va hadislarning zohiriy ma ...

Sergey Botkin

Sergey Petrovich Botkin - vrach terapevt, pedagog, jamoat arbobi. 1861 yildan Peterburg Tibbiyotjarrohlik akademiyasining prof. Botkin tibbiyotda yangi yonalish, yani kasallikning paydo bolishi va avj olishida nerv sistemasining ahamiyatini izohl ...

Botqoq balchiqchilar

Botqoq balchiqchilar - balchiqchilar turkumining chuldoqlar oilasiga mansub qushlar urugi. 4 ta turi mavjud. Shim. yarim sharda tarqalgan. Ozbekistonda katta Botqoq balchiqchilar va kichik Botqoq balchiqchilar deb ataladigan turlari qushlarning b ...

Botqoqlanish

Botqoqlanish, tuproq botqoqlanishi - tuproqning yer usti yoki grunt suvlari bilan ortiqcha namlanishi natijasida paydo boladigan jarayon. Bunda tuproqda anaerob sharoit vujudga keladi, gleylanish belgilari roy beradi, yarim chirigan osimlik qrldi ...

Botqoqlik

Botqoqlik - yerning doimo yoki uzoq vaqt nam, zax bolib yotadigan joyi. B.da torf qalin boladi, osimliklarning ildizlari torf ostidagi gruntga yetib bormaydi. Torf qatlami yupqa bolsa, botqoqlashgan yerlar deb ataladi. B. xalq xojaligida katta ah ...

Botriomikoz

Botriomikoz - hayvonlarda uchraydigan surunkali yuqumli kasallik. Kopincha otlar, bazan koramol, qoy va chochqalar kasallanadi. Kasallikni Botryomyces ascoformans zamburugi qozgatadi. Zamburug organizmga shikastlangan teri yoki yog va ter bezlari ...

Bottichelli Sandro

BOTTICHELLI Sandro - italiyalik rangtasvir ustasi, Italiya Ilk Uygonish davri Florensiya rassomligi maktabining yirik vakili; Filippo Lippining shogirdi. Medichilar xonadoniga yaqin bolgan. B. asarlaridagi nafis va yengil ifodali chiziklarning mu ...

Botur xuntayji

Botur xuntayji, Erdeni Botur Xuntayji - Oyrot xonligi hukmdori. B. X. oz otasi Hara Xulaning siyosatini davom ettirib, markaziy hokimiyatga itoat etishdan bosh tortgan oyrot hokimlari qarshiligini bartaraf qilgan. 1635 yil Gushixon bu kurashda ye ...

Boxay

Boxay - Shim.Sharqiy Osiyodagi ilk orta asr davlati. Hududi hozirgi Xitoy, Rossiyaning Primorye olkasi va Koreyaning bir kismini egallagan. B. jan.sharkda Tan imperiyasi, garbda Yuesi moxe va shim.sharkda Xeyshuy moxe kabilalari yerlari, jan.da S ...

Boy qabr

Boy qabr - skiflar qorgoni. Ukray naning Dnepropetrovsk viloyati Orjonikidze shahri yaqinida joylashgan. 1971 i. B. N. Mozolevskiy tomonidan tadqiq etilgan. Qorgon tagida 2 ta maqbara ochilgan. Ulardan biri dan aslzoda ayol va uning godagining su ...

Boyarlar

Boyarlar - 1) 9 - 17-asrlarda Rus davlatida mulkdorlarning oliy tabaqasi. Kiyev davlatida - urugqabila zodagonlari avlodi, katta drujinachilar - vassallar va knyaz dumasi azolari, yirik yer egalari. Ularning oz vassallari bolib, shaxsiy daxlsizli ...

Boychechak (qoshiq)

"BOYCHECHAK" - mavsumiy marosim qoshigi. Turkiy xalqlarda qadim zamonlardan kattalar, keyinchalik bolalar tomonidan kuylab kelingan. Bolalar erta bahorda dala va boglardan boychechaklar terib, undan guldastalar yasaganlar, tol navdalaridan chamba ...

Boyirqu

Boyirqu - qad. turkiy qabila. Bargudjin daryosi havzasi da yashab, chorvachilik, ovchilik va temirchilik bilan shugullangan. 5-asrda Tedi qabilalari birlashmasiga, keyinchalik turk va uygur xoqonliklari tarkibiga kirgan. 8-asr boshida Garbiy Turk ...

Boykot

Boykot deb biror shaxs, tashkilot yoki davlatga etiroz sifatida ular bilan tovar olish, sotish yoki ish korishdan ixtiyoriy ravishda bosh tortishga aytiladi. Boykot istemolchilar huquqlarini himoyalash yoki siyosiy sabablarga binoan qilinishi mum ...

Boyl-Mariott qonuni

Boyl-mariott qonuni - gaz bosimi bilan hajmi orasidagi boglanishni ifodalaydigan qonun; ideal gazning muayyan massasi uchun ozgarmas trada gaz bosimining u egallagan hajmga kopaytmasi ozgarmasligini ifodalaydi. B. - Boyl-mariott qonuni ideal gazl ...

Boylam

Boylam, boylamlar - suyaklarni bir-biriga biriktirib yoki ichki azolar ni ushlab turadigan pishiq biriktiruvchi toqimadan iborat tuzilma. B. bogimlarda yaxshi rivojlangan bolib, turli harakatlar qilishga imkon beradi. Ular bukiluvchan, choziluvch ...

Boyonxon

Boyonxon, Bayonxon - turkiy qavmlar tomonidan Yevropada barpo etilgan Avar xoqonligi asoschisi, qahri qattiq, iqgidorli ulug sarkarda. Avarlar Garbiy Kaspiy boyi dashtlaridan Turk xoqonligi va sosoniylar tazyiqi ostida 6-asr 50- yillari boshida S ...

Boyoston adirlari

Boyoston adirlari - Fargona botigining shim.sharqidagi adirlar, Bosbutov tizmasining jan.garbida joylashgan. Boyoston adirlari ning aksari qismi Qirgizistonda, shim.sharqiy bolagi Namangan viloyatining Kosonsoy tumanida. Jan.garbdan shim.sharqqa ...

Boyqaro Mirzo

Boyqaro mirzo - Hamadon va Luriston hokimi. Temurishshrst. Umarshayx Mirzotshg ogli. 1410 yilgacha Shohrux Mirzo saroyida, song akasi, Iroq va Fors viloyatlari hokimi Iskandar Mirzo saroyida xizmat qilgan. Shohrux B.M.ga Hamadon shahri, Vuruja va ...