ⓘ Qitalar ..

Qita

Qita quruqlikning katta va yaxlit qismidir. "Qita" tushunchasining yagona tarifi mavjud emas, shuning uchun Yer sayyorasidagi qitalar soni turli tariflarga kora turlichadir. keng tarqalgan kelishuvga kora Yerda yetti qita mavjud: Osiyo, Afrika, Shimoliy Amerika, Janubiy Amerika, Antarktida, Yevropa hamda Avstraliya. Qita - Yer yuzidagi quruqliklarning atrofidagi orollar bilan birga shartli ravishda ajratilgan qismlari. Quruqlikni Q.larga bolinishini materiklarga; bundan tashqari, Eski Dunyo va Yangi Dunyoga bolinishidan farqlash kerak. Q.larning bazilari materiklarga togri keladi. Yevroia ...

Antarktida

Antarktida Yer sayyorasining eng janubiy qitasidir. Yuzasi – 14 400 000 km², aholisi – 1 000 kishi. Janubiy Qutb shu qitada joylashgan. Antarktidadagi "Vostok" stansiyasida eng quyi harorat, −89 °C olchangan. Antarktida – Antarktika Janubiy kutb oblastining markaziy qismini egallagan materik. Maydoni 12.4 mln. km², 541shelf muzliklari va ular orqali mate-rikka tutashgan orollar bilan birgalikda 13.975 mln. km². Doimiy aholisi yoq. Ortacha balandligi 2040 m, eng baland joyi 5140 m Elsuort togidagi Vinson choqqisi. Dengiz sohillarida ayrim ilmiy stansiyalar va dengiz hayvonlarini ovlaydigan ...

Avstraliya (qita)

Avstraliya lot. australis – janubiy – Janubiy yarim sharda joylashgan materik.Umumiy ma’lumot. A. shimolidan janubiga 10°4G York borni bilan 394 G Janubiy-Sharqiy burun j.k.lar oraligida 3200 km ga, garbdan sharqqa 4100 km ga 113°05’ shq.u. Stip-Poynt borni bilan 153°34’ Bayron borni shq.u.lar oraligida chozilgan. Maydoni 7682 ming km². A.– materiklar ichida eng kichigi. Janubiy tropik chizigi A.ning deyarli ortasidan kesib otadi. Materikni garb, shimol va janubidan Hind okeani, sharqdan Tinch okean dengizlari orab turadi. Qirgoqlari unchalik egribugri emas, shimolida Karpentariya, janubid ...

Janubiy Amerika

Janubiy Amerika - Garbiy yarimsharning janubiy qismidagi materik, Amerika qitasining janubiy yarmi. Sharqdan Atlantika okeani, garbdan Tinch okeani orab turadi. Shimolida Panama boyni orqali Shimoliy Amerika bilan tutash, janubida Dreyk bogozi orqali Antarktidadan ajralib turadi. Materikning eng uzun joyi 7150 km, keng joyi 5100 km. Janubiy Amerika tarkibiga Shamolsiz orollar, Trinidad orol, Folklend, Olovli Yer va Chili arxipelaglari, Galapagos orollari kiradi. Maydoni 17.85 million km², orollar bilan birga hisoblaganda esa 18.28 million km². Aholisi 420 millionni tashkil qiladi ahili son ...

Osiyo

Osiyo, Yer sharidagi eng yirik va eng aholisi kop qita, shimoliy va sharqiy yarimsharning barcha geografik mintaqalarini oz ichiga oladi. Malay arxipelagi qisman janubiy yarimsharga kirib borgan. Osiyoning materikdagi eng chekka nuqtalari shimolda Chelyuskin burni, janubda Piay burni, sharqda Dejnyov burni, garbda Bobo burni hisoblanadi. Bugungi kunda ushbu qitada 4.5 milliard kishi yashaydi va bu korsatkich Yer yuzidagi aholining 60%ga teng. Osiyo shimoldan Shimoliy Muz okeani, sharqdan Tinch okean, janubdan Hind okeani, janubiy-garbdan Atlantika okeani va bir nechta dengizlar, hamda Kasp ...

Shimoliy Amerika

Shimoliy Amerika, Yerning garbiy yarimsharida joylashgan qita, Garbiy yarimsharning shimoliy qismidagi materik, Amerika qitasining shimoliy yarmi. Shimoldan Shimoliy Muz okeani chuqur kirib borgan Gudzon qoltigi bilan, sharq va janubi-sharqdan Atlantika okeani, garbdan Tinch okeani va ularning qoltiqlari bilan oralgan. Chekka nuqtalari: shimoldada Merchison burni, garbda Shahzoda Wales burni, sharqda Sent Charlz burni, janubda Panama boyni orqali Janubiy Amerika materigi bilan tutash. Shimoliy Amerikaga Markaziy Amerikani ham kiritadilar. Maydoni 20.36 million km², orollari bilan 24.25 mil ...

Yevropa

Yevropa, Yer sharining shimoliy yarimshari va qisman sharqiy yarimsharida joylashgan qitadir. Shimolda Shimoliy Muz okeani, garbda Atlantika okeani, sharqda Osiyo va janubda Orta dengizi bilan chegaradosh. Yevrosiyo materigining garbiy qismini oz ichiga oladi. Yevropaning maydoni 10.1 million km 2, shundan 730 ming km 2 ni orollar tashkil etadi. Yevropaning materikdagi chekka nuqtalari: shimolda Nordkin burni, janubda Marroki burni, garbda Roka burni, sharqda Qutbiy Ural togining sharqiy etagi. Yevropa hududining 25%ini yarim orollar tashkil etadi, ularning eng yiriklari Kola, Skandinaviya ...

Yevrosiyo

Yevrosiyo, Yer sharidagi eng katta materik bolib, tarkibi Yevropa va Osiyo qitalaridan iborat. Yer maydoni 55 million km 2, shundan 2.75 million km 2 i orollar hisoblanadi. Materikning uzunligi garbdan sharqqa 16 ming km, eni shimoldan janubga 8 ming km. Yevrosiyoning materikdagi eng chekka nuqtalari shimolda Chelyuskin burni, janubda Piay burni, garbda Roka burni, sharqda Dejnev burni. Yevrosiyoga Yer sharidagi quruqlikning 36.6%i togri keladi, materikda Yerdagi jami aholining qariyb 74%i yashaydi. Aholisi 5.2 milliard kishi. Yevrosiyoning janubi-sharqidagi bir qancha orollar janubiy yari ...