ⓘ Biologiya ..

Afrika qonogi

Afrika qonogi Pennisetum tuphoidum – bir yillik don va yem-xashak ekini. Tashki korinishidan makkajoxori va sorgo oqjoxori, qoqon joxoriga oxshaydi. Osiyo, Afrika, qisman Janubiy Yevropaning quruqiqlimli zonalarida etishtiriladi. Doni oziq-ovqatga va hayvonlarga yem uchun ishlatiladi. Bargi va poyasidan kok ozuqa va pichan tayyorlanadi. 100 kg donida 89 ozuqa birligi, 10 kg hazm boladigan protein, 100 kg pichanida 50 ozuqa birligi va 8.2 kg hazm boladigan protein bor. Afrika qonogi issiqsevar, yorug-sevar va qurgoqchilikka chidamli. Qumloq va qongir tuproqlarda yaxshi rivojlanadi. 1 ga yer ...

Ahroriy

Ahroriy, Xoja Ahroriy – xalq seleksiyasida yaratilgan ertapishar orik navi. Daraxti kuchli osadi, keng shox-shabbali, shoxlanishi ortacha, bargi yirik, si Irak tukli va uchli. Guli ortacha, oq. Mevasi yirik, och sariq, qizil, ba’zan zargaldoq, eti qalin, sershira, eti danagidan yaxshi ajralmaydi. Magzi shirin. Shorlangan va yer osti suvlari yuzaroq joylarda ham osadi. Sovuqqa chidamli. Kochati eqilganidan keyin 5–6- yili hosilga kiradi. 20–25 yoshida 60–70 kg meva beradi. Mevasi iyunning ortalarida pishadi va tez tokilib ketadi. Holligida iste’mol etiladi.

Allellar

Allellar, allelomorflar, allel genlar – bir genning gomologik xromo-somalarning ozaro bir xil joy laridagi bolishi mumkin bolgan har xil holatlari. A. ma’lum bir belgining rivojlanishini nazorat qilib, uning alternativ ifodalanishiga sabab boladi. "A." atamasini daniyalik olim V. Iogansen taklif etgan. Aksariyat genlar faqat ikki: dominant va resessiv A.ga ega. Diploid organizmlarning somatik hujayralarida har ikkala, gametalarda esa faqat bitta allel boladi. Barcha holatlarda ham ma’lum genning domi-nant alleli ta’siri shu genning reses-siv allelinikidan ustun keladi.A.ning dominantlik xu ...

Anatomiya

Anatomiya biologiyaning bolimi bolib, odam tanasining qismlarini va joylashishini organadi. Anatomiya ikki asosiy bolimdan iborat bolib, Umumiy Anatomiya va Histologiyadan iborat. Umumiy anatomiyada koz bilan korib boladigan qismlar organilinadi, va gistologiyada mikroskop bilan korish kerak bolgan qismlar organilinadi. Umumiy anatomiya yana bir qancha bolimlarga bolingan: hayvon anatomiyasi, osimlik anatomiyasi va odam anatomiyasi. Anatomiya – ayrim a’zolar, si-stemalar va butun organizmning shakli va tuzilishini organadigan fan; mor-fologiyaning bir qismi qarang Hayvonlar morfologiyasi, ...

Arixorlar

Arixorlar – Yirtqich qushlar turkumining qarchigaysimonlar oilasiga mansub urugning nomi. Ularning ikki turi bolib, Yevropa va Osiyoda tarqalgan. Arixorlar qishlash uchun Afrika va Osiyoning janubga uchib ketadi. Ozbekistonda bitta turi har zamonda uchrab qoladi. Arixorlar baland daraxtli ormonlarda yashaydi. Uyasini daraxtlarga quradi. Bazan ikkita tuxum qoyadi va tuxumini urgochisi bosadi. Jojalarini boqishda erkagi ham yordamlashadi. Bu kush ari, qovoqari, asalari kabi hasharotlar bilan oziqlanadi. Ana shu hasharotlar tarqalgan joylarda uchraydi.

Armur gozasi

Armur gozasi – Yovvoyi goza turi. Genomi D2_, xromosomalar soni 2p=26. Birinchi marta T. Kerni tariflab bergan. San-Markoye o.da va Kaliforniya qoltigi sohillarida uchraydi. Armur gozasi – kop yillik, tarvaqaylab osadigan buta; boyi 2 m gacha, osuv shoxlari kop. Hosil shoxlari nimjon. Kosaklari mayda, dumaloq-uzunchoq, yonlari bortib chiqqan, 3 – 4 chanoqli. Har bir chanogida 1 – 4 ta chigit boladi. Chigiti ortacha kattalikda, toshchigit, yashil-kulrang tuklar bilan qoplangan. Armur gozasi qurgoqchilikka nihoyatda chidamli, bakterioz bilan kasallanmaydi. Fotodavr ozgarishidan kam tasirlana ...

                                     

Afidofaglar

Afidofaglar – Asosan bitlar bilan oziqlanib yashovchi yirtqich va parazit hasharotlar turkumi. Osimliklarni himoya qilishning biologik usullarida keng qollanadi.

                                     

Atreziya

Atreziya – Biror tabiiy teshik, kanal ning tugma bolmasligi yoki shikastlanish, yalliglanish va boshqa sabablarga kora bitib qolishi. Bazan bolaning orqa chiqaruv teshigi yoki jinsiy qini ochilmay tugilishi.

                                     

Blasto sel

Blasto sel, segment boshliq, bolinish boshligi, birlamchi tana boshligi - hayvonlar embrional rivojlanishi davrida blastomerlar oraligida hosil boladigan boshliq. B. kimyoviy tarkibiga kura atrof muhitdan farq qiladigan suyuqlik bilan tolib turadi. B. blastulyatsiyaning oxiri, yani blastula davrida ancha kengayadi. Blastulyatsiya jarayonida B.ni siljib kelayotgan hujayra elementlari astasekin siqib qoyadi.