ⓘ Dinlar ..

Bahoiylik

Bahoiy E’tiqodi – din hisoblanib, barcha dinlarga mansub asosiy qadriyatlarni tarannum etadi, hamda barcha insonlarning birdamligi va tengligini o’rgatadi. 1863 yilda Bahoulloh tomonidan o’rnatilib, bu din dastlab Eronda, keyinchalik Yaqin Sharq hududining boshqa qismlarida tarqaldi va bu hududlarda o’zining paydo bo’lishidan boshlab surunkali ta’qibga uchradi. Ayni paytda uning izdoshlari Bahoiylar deb atalib, ularning soni 5-7 million o’rtasida, dunyoning ko’pchilik davlatlari va hududlarida tarqalgan. Bu din 19 asrning o’rtalarida Bobiy dinidan kelib chiqib, uning asoschisi Ollohning te ...

Bobiylik

Bobiylik - 19-asrning4050- yillarida Eronda shialik ichida vujudga kelgan diniy harakat. Asoschisi - Bob. Yer egalari, shoh zulmiga qarshi qaratilgan yirik xalq qozgolonlari B. bayrogi ostida kotarilgan. Bob "Bayon" kitobida ozini Muhammad orniga kelgan paygambar, oz kitobini esa Quron va shariat asosining ornini olishi kerak deb elon qildi. Bobiylar shaxsni himoya qilish, kambagallardan olinadigan soliqlarni bekor qilish, yirik yer egalarining xususiy mulkini tugatish, barcha molmulkni teng taqsimlashni talab qildi. Mavjud din va davlat tizimini agdarib tashlashni targib qildi. Bobiylar t ...

Buddizm

Buddizm, Buddaviylik - jahonda keng tarqalgan dinlardan biri. Unga etiqod qiluvchilar taxminan 500 mln.dan ortiq. Miloddan avvalgi 6 - 5-asrlarda Hindistonda paydo bolgan. Markaziy Osiyo, Jan.Sharqiy Osiyo mamlakatlarida va Uzoq Sharqda tarqalgan. Hozirgi kunda B. Shri Lanka, Myanma, Tailand, Laos, Kambodja, Vyetnam, Tibet, Butan va Yaponiya kabi davlatlarning asosiy dinidir. B. muayyan tarixiy davrlarda Xitoy, Hindiston, Koreya va Indoneziyada, deyarli butun Osiyo xalqlari, yani jahonning salkam 2/3 qismi aholisi manaviy qadriyatlariga juda katta tasir korsatgan. Rivoyatlarga kora, B.ga S ...

Dharmik dinlar

Dharmik dinlar Hind subqitasida yuzaga kelgan dinlar oilasidir. Ularga Vedik dindan kelib chiqqan Hinduizm), Buddizm, Jainizm va Sikhizm kiradi. Dharmik dinlar dunyoning uch katta diniy oilalari sirasiga kiradi. Dharmik dinlarning teologiyasi va falsafasi Dharma tushunchasi asosida qurilgandir. Dharmik dinlarning umumiy tushunchalari sanskrit, yoga, karma, dharma, nirvana, moksha hamda reinkarnatsiyalardir. Qolaversa, jainizm hinduizmning bir shakli olaroq koriladi lekin jainizm hinduizmdagi kastalarni tan olmaydi. Dharmik dinlarning Hindistondagi kuchli tasirini hind bayrogining ortasida ...

Ibrohimiy dinlar

Ibrohimiy dinlar Yaqin Sharqda kelib chiqqan dinlar oilasidir. Ularga Yahudiylik, Xristianlik va Islom kiradi. Atama ushbu dinlar manbalarida eslab otiluvchi Ibrohim ismli shaxs bilan bogliqdir. Ibrohimiy dinlar hozirda eng katta diniy oila hisoblanadi. Ibrohimiy dinlarning umumiy nuqtalari quyidagilardir: Monoteizm. Xudoning yakkaligi uqtiriladi. Bazan yahudiy va musulmonlar xristianlarni Ilohiy Uchlik prinsipini tanqida qilishsa-da, baribir bir xudoga siginishlarini takidlashadi. Semitizm. Barcha ibrohimiy dinlar semitlar - yo yahudiy, yoki arab xalqlari orasida paydo bolgan. Etiqod ustu ...

Islom

Islom - jahonda keng tarqalgan uch dindan biri. Islom diniga etiqod qiluvchilar arabcha "muslim" deb ataladi. "Muslim", "muslimun" sozining boshqa xalqlar orasida ozgacha talaffuz etish natijasida bu dinga etiqod qiluvchilar turli nom bilan ataladi. Lekin bularning ichida hozir musulmon iborasi keng tarqalgan. Jahonda qariyb 1.2 milliard kishi Islomga etiqod qiladi. Musulmonlarning 2/3 qismidan koprogi Osiyoda yashaydi va bu qita aholisining 20 % idan ortiqrogini tashkil etadi. Qariyb 30 % musulmonlar Afrikaga togri keladi qita aholisining deyarli yarmi. Dunyoda musulmon jamoalari mavjud b ...

                                     

Islomofobiya

Islomofobiya tortishuvlarga boy yangi soz bolib Musulmonlarga nisbatan bir taraflama yomon tushunchaga ega bolish. Ushbu terminning dastlabki ishlatilishi 1976 yillarga borib taqaladi. 1980nchi yillarning ohiri 1990nchi yillar boshlarida keng qollanila boshladi. Ushbu termin 11 sentyabr, 2001 yil voqealaridan keyin kop qollanila boshladi.

                                     

Mazdaiylik

Mazdaiylik, mazdaizm - Qad. Eron dini. Mohiyatan zardushtiylik dini evolyusiyasi jara-yonidagi bosqichlardan biri. Avesto ilohiy kitob hisoblangan. Unda yaxshilik timsoli Ahuramazda va yovuzlik xudosi Anxramaynuga etiqod qilingan. M.ning zardushtiylikdan farqi shundaki, unda Zardusht faqat Ahuramazda bilan shoh ortasidagi vositachi deb etirof etilgan va u ortiq darajada ilohiylashtirilmagan.

                                     

Paganizm

Paganizm monoteistik dinlardan tashqari diniy ishonchlar turidir. Odatda butparastlik atamasi bilan adashtiriladi, biroq butparastlik paganizmning xususiy holidir, xolos. Orta Osiyoda ham paganizm mavjud, u tangrichilik deb ataladi.