ⓘ Geografiyaga oid chala maqolalar ..

Achchiqsuv

Achchiqsuv – Fargona viloyatining janubi-garbidagi soyil Qirgiziston hududidagi Batken-Bujum vodiysidan boshlanadi. Kolbuloq, Qorakol, Zakan-ariq, Chilgozli irmoklari qoshilib Achchiqsuvni hosil qiladi. Buloqlardan suv oladi. Uzunligi 54 km. Dastlab shimol tomon oqadi. 30 km masofagacha tog oraligidagi tekis vodiydan, song chuqur vodiylar hosil qilib, Guzan va Burgan adirlarini kesib otadi va tekislikka chiqadi. Ortacha yillik suv sarfi 4 m³/sek. Bahor va kuz oylarida tolib oqadi. Achchiqsuv Fargona viloyati Ozbekiston tumani yerlarini sugoradi.

Adan (shahar)

Adan – Yaman Respublikasining iqtisodiy poytaxti, Adan muhofazasining ma’muriy markazi. Aholisi 320 ming kishidan ziyod. Arabiston yarim oroli januniy sohilidagi tranzit port va yirik xalqaro aeroport. Kema ta’mir qilinadi. Shahar qadimda Adana nomi bilan ma’lum edi. Adan 1839 – 1967 yillarda Buyuk Britaniyaning Yaqin Sharqdagi harbiy-dengiz bazasi bolgan.

Afgon shamoli

Afgon shamoli – Ozbekistonning jandagi hududlar ga bostirib kiruvchi, janubi-garbiy yonalishidagi issiq, quruq shamol. Juda kop chang-tozon kotarib esadi. Bu shamol janubi-garbiy yonalishda, Afgoniston tomondan esgani uchun mahalliy xalq uni "Afgon shamoli" deb ataydi. Amudaryo havzasining yuqori qismida kuzatiladi. Afgon shamoli bir tomondan, janubi-garbdan siljib keladigan va Hisor tog tizmasi oraligida siqilib harakatlanadigan iliq havo massasining, ikkinchi tomondan esa, shimoli-garbdan keladigan sovuq havo frontining aerodinamik tezlashuvi oqibatida paydo boladi. Yiliga 30-70 kun esad ...

Afina (shahar)

Afina mamlakatning janubi-sharqidagi Attika yarim orolida joylashgan, Egey dengizi sohilida, uch tomoni tog. Aholisi 772 ming kishi 1995. Afina Pirey va shahar atrofi bilan birga Katta Afinani tashkil qiladi. Katta Afinaning maydoni 433.3 km². Aholisi 3 mln. kishidan ortiq. Afina qadimiy shahar. Shaharning vujudga kelgan vaqti aniq emas, rivoyatlarga kora Afina ornida miloddan avvalgi 16– 13-asrlarda qishloqlar bolgan. Mil. av. 5-asrda Afina iqtisodiy, siyosiy va madaniy rivojlanishining eng yuqori pogonasida bolgan. 395–1204 yillarda Vizantiya imperiyasi tarkibida. 1204 – 1458 yillar Afin ...

                                     

Agrón (Granada)

Agrón Ispaniyaning Andalusiya mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Granada provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni – 27 km 2. Aholisi – 340 kishi.

                                     

Aholining ortacha umr uzunligi boyicha davlatlar royxati

Global Life Expectancy | LiveScience Global Agewatch has the latest internationally comparable statistics on life expectancy from 195 countries. Life expectancy interactive world map Life expectancy trends interactive graph

                                     

Aling-gangri

Alinggangri, Nainsinga -Tibet togligining janubi-garbidagi tizma, Xi-toyda. Gandisishan toglaridagi eng ba-land tizma, uz. qariyb 600 km. Bal. 7315 m gacha. Granit, slanes, kvarsitlardan tu-zilgan. Tabiati baland tog cholidan ibo-rat. 4500 m dan yuqorida ayrim joylarda doimiy qor va muzliklar bor.

                                     

Avariston

Avariston - Kavkazda joylashgan tarixiy olka nomi. Qadimgi Shamil Imomligining Avarlar yashaydigan qismi Avariston deb nomlangan. Hozirda ushbu hudud Rossiyaning Dogiston, Ozarbayjon va Gruziya hududlariga kiradi.

                                     

Ayozkol

Ayozkol – Sulton Uvays toglarining sharqiy etagidagi kol. Ayoz qal’a balandligi va Kokcha ba-landligi oraligida. Mutlaq balandligi 91 m. Tortkol va Ellikqal’a tumanlaridan qaytgan zovur suvlari hisobiga 80-yillarning boshlarida vujudga kelgan. Uz. 20–25 km, eni 4 km, ortacha chuq. 1.5–2 m. Qirgoqlari va kolning bir qismi qamishzorlar bilan band. Suvi tiniq, mi-nerallashuv darajasi 1 l suvda ortacha 10–12 g va undan ortiq. Baliqchilikda foydalaniladi.

                                     

Azix gori

Azix yoki Azox gori – ashel madaniyatiga mansub manzilgoh. Ozarbayjonning Gadrut tumanida joylashgan. Azix gorida qadimgi turar joy qoldiklari, tosh qurollar, shuningdek gor ayiqlari bosh suyaklari berkitilgan joy – sajdagoh topilgan.

                                     

Bakbo qoltigi

Bakbo qoltigi – Janubiy Xitoy dengizidagi qoltiq, Xitoy va Vyetnam qirgoqlariga tutash, ochiq dengizdan Leychjou yarim orol va Xaynan o. orqali ajralgan. Uz. 330 km, kengligi 241 km. Chuq. 40 – 82 m. Suv kotarilishi sutkalik. Xayfon porti joylashgan.

                                     

Balandlik koordinatasi

Balandlik koordinatasi, mutlaq balandlik - geodeziyada yer sirtidagi nuqtalarning asos deb qabul qilingan dengiz sathiga nisbatan balandligi. Nivelirlash yoli bilan aniqlanadi. Ozbekistonda Boltiq dengizining ortacha sathi ga nisbatan hisoblanadi. Mas: Toshkent shahrining dengiz sathidan eng baland joyi 515 m bolib, Mirzo Ulugbek tumanidagi "Traktor" avtost-yasi yaqinida, eng past joyi Sergeli tumanida, Chirchiq daryosi sohilida.

                                     

Balxash-Olakol soyligi

Balxash-Olakol soyligi - Qozogistondagi yassi botiq. 340 – 600 m balandlikda. Kattagina qismi Balxash koli bilan band. Sharqida Sassiqkol va Olakol kollari, janubida Tovqum, Muyinqum, Sarieshikutrov qumli chollari bor. Qiya bukilma va uni daryo qumli yotqiziqlari bilan tolishi natijasida hosil bolgan. Qumliklarning balandligi 30 m gacha. Saksovul, juzgun, teresken, shora, shuvoq osadi. Tuproqlari asosan qongir choldasht va kam karbonatli sur tuproq, shorxok. Yiliga 135 – 200 mm yogin tushadi.

                                     

Banska-bistritsa

Banska-bistritsa - Slovakiyadagi shahar, Gron daryosi boyida. Aholisi 73 ming kishi. Banska-bistritsa tuguni. Mashinasozlik, elektrotexnika, rangli metallurgiya, kimyo-farmatsevtika sanoati; yogochsozlik, sement, toqimachilik va oziq-ovqat korxonalari bor. Gitler bosqinchilariga qarshi Slovakiya milliy qozgoloni markazi bolgan. Gotika cherkovi, Ratusha saqlangan. Xalq teatri bor.