ⓘ Fizika ..

Aerodinamik kuch

Aerodinamik kuch - suyuqlik da harakat qilayotgan jism sirtiga tasir etuvchi kuch. Quyidagi formuladan aniqlanadi: bunda: suyuqlik ning jismdan uzoqdagi zichligi, v - jism tezligi; S - aerodinamik koeffisient; S - jismning kesim yuzi. Harakatdagi jism sirtining har bir unsuriga tasir etuvchi Aerodinamik kuchlarni bitta teng tasir etuvchi kuch bilan almashtirish mumkin. Aerodinamik kuchni uchta proeksiyaga ajratish mumkin: Tezlik yonalishiga perpendikulyar bolgan kotarish kuchi U; Harakat yonalishiga qarshi bolgan kuch - aerodinamik qarshilik X\ Yon kuch - va Y kuchlarga perpendikulyar kuch ...

Aerodinamik quvur

Aerodinamik quvur - Aerodinamika sohasidagi tekshirish qurilmasi; unda suniy hosil qilingan havo yoki gaz oqimining uchish apparatlariga va b. ob`ektlarga yoki modelning ob`ektlardagi fizikaviy oxshash qismlariga tasiri organiladi. Aerodinamik quvurni birinchi marta K. E. Siolkovskiy qurgan. Aerodinamik quvur yordamida havo ning qarshilik kuchi, qattiq jism sirtida bosimning taqsimlanishi va b. aniqlanadi. Aerodinamik quvur tajribalari kichraytirilgan modellar, bazan esa toliq olchamli konstruksiyalar ustida otkaziladi. Aerodinamik quvurda jism qozgalmay turadi, havo qozgalmas jismga nisba ...

Aerologik asboblar

Aerologik asboblar - Aerologiyada qollaniladigan asbob-uskunalar. Havo bosimi, shamol tezligi, yonalishi va h.k.ni olchashda ishlatiladi. Muqim Aerologik asboblar erga ornatiladi, bazilari atm.ning tegishli qatlamlariga turli vositalar: vodorod yoki geliy tolgazilgan kauchuk sharlar, aerostatlar, stratostatlar, maxsus samolyotlar va geofizik raketalar yordamida atm.ga kotariladi. Yerga ornatilgan Aerologik asboblar aerologik teodolit, radioteodolit, radiolokator kotarilgan Aerologik asboblardan kelayotgan axborotlarni qabul kiladi. Atm.ga kotarilgan Aerologik asboblar atm.da roy berayotgan ...

Armatura

Armatura, xususan temir-beton konstruksiyalar armaturasi - betonning chozilishga mustahkamligini oshirish uchun moljallangan tarkibiy qismi. Asosan polatdan yasalgan egiluvchan armatura, bazan bikr armatura ishlatiladi. Mustahkamligi va plastikligi boyicha sterjensimon, chiviqsimon va zorikma armaturalarga bolinadi. Polat armaturalar bazan oyna orasiga va choyan quymalarning chozilish zonasiga ham qoyiladi. Turkistonning qadimgi binokor ustalari ham armaturadan keng foydalanganlar. Sinchli devor orasiga qoyiladigan sinch, paxsa devor orasiga qoyiladigan shox-shabba va qamishlar, loyga qosh ...

Asbobsozlik polati

Asbobsozlik polati – Turli asboblar, keskichlar, sovuqlayin va qizdirib deformatsiyalash shtamplari. olchash asboblari va boshqa yasash uchun ishlatiladigan polat. Tarkibida, odatda, 0.6 dan 1.4 % gacha uglerod boladi. Asbobsozlik polati uglerodli, legirlangan va tezkesar xillarga bolinadi. Uglerodli va legirlangan Asbobsozlik polati kichik tezlik bilan ishlaydigan va kesuvchi qirrasi 200 – 300° gacha qiziydigan kesuvchi asboblar, olchov asboblari hamda shtamplari tayyerlash uchun, tezkesar Asbobsozlik polati esa katta tezlik bilan ishlaydigan va kesuvchi qirrasi 560 – 600° gacha qiziydiga ...

Asbobsozlik sanoati

Asbobsozlik sanoati - Mashinasozlik uchun qirquv va olchov asboblari, uzunlikni olchaydigan anjomlar, kesuvchi slesarmontaj asboblari hamda moslamalar chiqaradigan sanoat tarmogi. Turli asboblar ishlab chiqarishning rivojlanishi metallni qayta ishlash sanoati, ayniqsa, stanoksozlikning osishi bilan bogliq. Asbobsozlik sanoati mustaqil sanoat tarmogi sifatida 19 - asr ortalarida tarkib topdi. 19 - asrning 20 - 30 yillarida qattiq metallarni eritishning ixtiro qilinishi ularni eritib, qotishmaga aylantiradigan asboblarning vujudga kelishiga sabab boldi. Asbobsozlik sanoati kopgina sanoat tar ...

                                     

ⓘ Fizika

  • Fizika grekcha: φυσικός - tabiiy φύσις physis - tabiat tabiiy borliq haqidagi fan bo lib, koinotni tashkil etuvchi asosiy tarkiblarni, uning mohiyatini
  • o rganiladi. Matematik fizika matematikada, fizikada va ularning birla - shuvi bilan alohida o rin egallaydi. Matematik fizika usullari fizikaning matematik
  • Molekular fizika atomlar orasidagi bog lar va molekulalarning fizik xossalarini o rganuvchi fan bo limidir. Molekular fizikaga oid tajribalar asosan spektroskopiya
  • Kosmik fizika - astrofizika va fizika usullarini yaqin kosmik fazodagi turli ob yektlarga qo llash hamda kosmik rasadxonalar uchirib Yer atro - fidagi kosmik
  • Fizika bo yicha Nobel mukofoti - Fizika sohasidagi Alfred Nobel mukofoti. 1901 Wilhelm Röntgen 1902 Hendrik Lorentz Pieter Zeeman 1903 Henri Becquerel
  • O zbekiston Fanlar akademiyasi Starodubsev nomidagi Fizika texnika instituti - fizika va texnikaning ayrim sohalari bo yicha ilmiy tadqiqotlar ishlari
  • Qiziqarli fizika ruscha: Занимательная физика - rus matematigi va fizigi Yakov Perelman qalamiga mansub fizika haqidagi kitob. Ilk bor 1913 - yil Sankt
  • Statistik fizika - nazariy fizika bo limi. Juda kup miqdordagi bir xil zarralar molekula, atom, elektron va boshqalar dan tashkil topgan makroskopik
  • Matematik fizika tenglamalari - fizik xrdisalarni matematik tahlil qilish natijasida kelib chiqadigan xususiy hosilali differensial hamda integral va funksional
  • Moskva Fizika - Texnika Instituti Davlat Universiteti qisqartmalari MFTI DU MFTI, Fiztex Московский физико - технический институт государственный
                                     

Axromat

Axromat - sferik va xromatik abberatsiyalari bartaraf qilingan murakkab optik tizim. Ikki linzali va kop linzali bolishi mumkin. Axromatlar bir-biridan shakli bilan ham farq qiladi.

                                     

Debay harorati

Debay harorati - qattiq moddadagi barcha tebranishlar qozgaladigan harorat. Debay harorati quyidagicha aniqlanadi: Q D = h V D k, {\displaystyle Q_{D}={\frac {hV_{D}}{k}},} bu yerda h {\displaystyle h} - Plank doimiysi, V D {\displaystyle V_{D}} - qattiq jism atomlarining eng katta tebranish chastotasi, k {\displaystyle k} - Boltsman doimiysi.

                                     

Furlong

Furlong - britan va amerikan masofa olchovi birligi. 1 furlong = 10 cheyn = 40 rod = 660 fut = 1000 link = 201.168 metr.

                                     

Fut

Fut - britan, amerikan va qadimiy rus masofa olchov birligi, 30.48 santimetrga teng. Fut - 1) rus olchovlar tizimidagi uzunlik birligi. 1F.= 1/7 sarjin =12 dyuym = 0.3048 m; 1918 yilda bekor qilingan; 2) ingliz olchovlar tizimida uzunLik birligi. 1F. = 1/3 yard = = 12 dyuym = 0.3048 m. 1 fut = 12 dyuym = 1/7 sajen = 1/660 furlong = 30.48 santimetr Qadimiy Rimda fut 29.62 sm ga teng edi. SI birliklar tizimiga kirmaydi.

                                     

Hend

Hend - Ingliz olchov tizimida masofa olchovi birligi. Otlarning boyini olchashda ishlatiladi. 1 hend = 4 dyuym = 10.16 sm.

                                     

Kilometr

Kilometr - xalqaro birliklar sistemasida uzunlikning karrali birligi, 1000 metrga teng. Belgilanishi km. 1 km = 0.62137 ingliz mili = 0.53996 dengiz mili. Kilometr - Xalqaro birliklar tizimi SIdz. uzunlik olchov birligi. km bilan belgilanadi. 1 km = 103 m.

                                     

Link (olchov birligi)

Link - eskirgan britan va amerikan masofa olchovi birligi, 20.1168 santimetrga teng. 1 link = 7.92 dyuym = 1/100 cheyn = 1/1000 furlong = 20.1168 santimetr

                                     

Massaning atom birligi

Massaning atom birligi - molekula, atom va boshqa elementar zarrachalar massasini olchash birligi. 1961 yilda taklif etilgan. Massaning atom birligi sifatida uglerod C 12 nuklidining massasi olinadi. 1 m.a.b. ≈ 1.6605402 ∙ 10 −27 kg. Yoki Avogadro sonining teskarisiga teng.

                                     

Nisbiy atom massa

Nisbiy atom massa - elementning tabiiy izotoplar tarkibidagi atomi ortacha massasining 12 C atomi massasining 1/12 qismiga nisbatiga teng kattalik. Belgilanishi - Ar. Dmitriy Mendeleyev elementlar davriy sistemasida berilgan atom massalar nisbiy atom massa hisoblanadi.

                                     

Palingenezis

Palingenezis, palingenez - Yerning chuqur qatlamlaridagi magmatik tog jinslarining qisman yoki tola erib magmaga aylanish jarayoni. "P." termini fanga finlyandiyalik geolog Ya. Syoderxolm tomonidan kiritilgan. Geotektonik sharoitga qarab P.ga uchragan tog jinslarining chokish yoki qatlamlarning bir-birining ostiga siljish jarayonlari farq qilinadi. Palingen magmaning Yer yuzi yaqiniga kotarilishi orogen intruzivlar va diapir-plutonlar paydo bolishiga olib keladi.

                                     

Solishtirma erish issiqligi

Solishtirma erish issiqligi - izobarik-izotermik tizimda bir kilogramm moddani kristall holatdan suyuqlikka otkazish uchun sarflanadigan issiqlik miqdori. SIga kora solishtirma erish issiqligi J/kg da olchanadi.

                                     

Solishtirma issiqlik sigimi

Solishtirma issiqlik sigimi - bir kilogramm modda haroratini bir Kelvinga oshirish uchun sarflanadigan issiqlik energiyasi miqdori. SIga kora solishtirma issiqlik sigimi "kilogramm Kelvinga Joul" da olchanadi.

                                     

Solishtirma qaynash issiqligi

Solishtirma qaynash issiqligi - izotermik tizimda bir kilogramm moddani gaz holatiga otkazish uchun sarflanadigan issiqlik miqdori. SIga kora solishtirma qaynash issiqligi J/kg da olchanadi.