ⓘ Kollar ..

Boriyotoq kollari

Boriyotoq kollari - Xorazm vohasi Xiva shahri yonidagi Boriyotoq, Pirnaxos, Baytaltogon, Sayot va boshqa mayda kollar. Jan.da Qoraqum choliga tutashgan. Boriyotoq kollari Jirmiz, Mizonkol kollektorlariga birlashib ketgan. Ekin maydonlaridan chikadigan tashlama suvlar va yer osti sizot suvlaridan toyinadi. Yezda suvi kopayib, umumiy maydoni 800 ga, uz. 4–5 km, eni 1 - 1.5 km, chuq. 1.5 m ga yetadi. Sohillari qiya, qumloq, qamish va boshqa suv otlari osadi. Qishda muzlaydi. Boriyotoq kollari da baliqchilik va ondatrachilikni rivojlantirish imkoniyatlari mavjud.

Chatirkol

Chatirkol - Kirgiziston Respublikasi Norin viloyatidagi kul. Markaziy Tyanshanda. Shim.da Otboshi va jan.da Torugarttov toglari orasida, 3530 m balandlikdagi soylikda joylashgan. Maydoni 175 km², uz. 23.5 km, keng joyi 12 km. Kol sayoz, ortacha chuq. 3.8 m. Chatirkolga atrofidagi toglardan bir qancha soy va jilgalar oqib tushadi, undan suv oqib chiqmaydi. Iyun - iyul oylarida suv sathi ancha kotariladi, yanvarfevralda pasayadi. Suvi chuchuk, sharkiy qismida bir oz shor. Noyabrdan aprelgacha muz bilan qoplanadi.

Dalaynor

Dalaynor, Xulunchi - Xitoyning shim sharqidagi kol, Ichki Mongoliyaning shim.da. Mayd. 1100 km². Chuq. 6–9 m, suv sathining bal. 539 m. Kolga quyiladigan suvning miqdoriga qarab, uning maydoni ozgarib turadi. D.ga Kerulen va Orchun-Gol daryolari quyiladi. D. suvining sathi kotarilgan vaktlarda suv Loyqa nomli irmoqdan oqib chiqib Argun daryosiga quyiladi. D.ning qirgoklari past, yassi, suvi chuchuk, baliq kop.

Dengizkol

Dengizkol - Buxoro viloyati Olot tumanidagi kol. Orta asrlarda "Borgini farox", yani "Katta kol" deb yuri-tilgan. 10-asr yozma manbalarida Dengizkol "Qorakol", "Buxayrayi Somjan" nomlari bilan atalgan. 10-asrda arab geografi Ibn Havqal tomonidan chizilgan Orta Osiyo haritasida "Baxr ul-Buxoro" nomi bilan korsatilgan. Muhammad Narshaxiy bu kol haqida "kengligi yigirma farsax bolib, Buxoro daryosining ortiq-cha suvi shu kolga yigilgan, unda suv jonivorlari kup, butun Xurosonda bu yerdagidek miqdorda qush va baliq tutilgan emas", deb yozgan. Kol viloyatning janubiy chekkasidagi Zarafshon dary ...

Elton

Elton - Kaspiyboyi pasttekisligidagi kol. RF Volgograd viloyatida, Garbiy Qozogiston chegarasiga yaqin joyda, dengiz sathidan 14.7 m pastda joylashgan. Maydoni 152 km², uz. qariyb 20 km, keng joyi 15 km. E.ga 7 shor kichik daryo va bir necha shor buloqlar quyiladi. Kolning tubi qalin tuz va mineral balchiq qatlamlaridan iborat. E.dan koplab osh tuzi, mineral tuzlar va shifobaxsh balchiq qazib olinadi. Kol yaqinida Elton shaharchasi va balneobalchiq kurorti joylashgan.

Guron

Guron, Xyuron - Shim. Amerikadagi kol, AQSH va Kanada hududlarida. Kattaligi jihatidan Buyuk kollar ichida 2-orinda. Maydon 59.6 ming km². Eng chuqur joyi 208 m. Shimoliy sohillari baland, qoyali, jan. - past. Shim garbda Sent-Meris daryosi orqali Yuqori kol bilan; Makino bogozi orqali Michigan koli bilan; janubida Sent-Kler daryosi, Sent-Kler koli va Detroyt daryosi orqali Eri koli bilan tutashgan. G.ga kop mayda daryolar quyiladi, undan fakat Sent-Kler daryosi oqib chiqadi. Suv sathining balandligi deyarli ozgarmaydi. Dek.dan aprelgcha muzlaydi. Kol baliqqa boy. Kema qatnaydi. Yirik port ...

Iskandarkol

Iskandarkol - Tojikistondagi kol. Hisor tog tizmasining shim. yon bagrida. Iskandardaryo havzasida dengiz sathidan 2195 m balandlikda. I. tog qulab Iskandardaryo vodiysini tosib qoyishi natijasida paydo bolgan. Uz. 3.3 km, keng joyi 2.9 km, mayd. 3.4 km², eng chuqur joyi 72 m, ortacha chuq. 51 m. Qolning suv hajmi 173 mln. m³. I.ga bir necha soy va jilgalar quyiladi, faqat Iskandardaryo oqib chikali. Quyilayotgan va chiqib ketayotgan suv miqdoriga qarab I.ning suv sathi ozgarib turadi. I. suvi eng issiq oylarda 10 - 12° ga qadar isiydi, yanvarningortalaridan martning ortalarigacha muzlab y ...

Issiqkol (kol)

Issiqkol - Qirgiziston shimoli-sharqidagi katta oqmas kol. Tyan-Shan tog tizmasida joylashgan. Issiqkol dengiz sathidan 1607 metr balandlikda joylashgan. Maydoni 6326 km². Kolga kop daryolar oqib keladi, ammo birorta daryo ham oqib chiqib ketmaydi. Kolning suvi musaffo va shor. Issiqkol dunyodagi eng yirik tog kollaridan biri. Issiqkol soyligida, shimolda Kungay Olatov va janubda Terskay Olatov tizmalari orasida joylashgan. Kolning uzunligi 178 km, eni 60 km, chuqurligi 668 m gacha bazi manbalarda 702 m gacha, ortacha chuqurligi 278 m, suv hajmi 1738 km³. Kol atrofidagi yerlarda sugorish i ...

Jiltirbos

Jiltirbos - Orol dengizining jan. qirgogidagi botqoqlashgan kol. Qoraqalpogiston Respublikasi hududida joylashgan. 1960-y.lar boshigacha Orol dengizining qoltigi bolgan. 60 - 70-y.larda dengizning qurib borishi tufayli quruqlikka aylandi. Lekin Amudaryoning ong tarmogi va ikkita tashlama orqali zovur suvining kelib turishi natijasida qurigan qoltiq ornida kol vujudga keldi. Daryo va tashlamalardan kolga quyilayotgan suv hajmi yillar davomida keskin farq qilgani uchun kol sathi turgun emas. Suvning minerallashuv darajasi har litrda 10 - 15 g. Ortacha chuq. 1 - 3 m, uz. 45 km, eni jan.da 10 ...

Lobnor

Lobnor, Qoraqoshun - Xitoyning garbiy qismidagi oqmas kol. Tarim tekisligining sharqida, 780 m balandlikda joylashgan. Kolga Konchi-daryo va Tarim daryolari quyiladi. Ulardan keladigan suvning miqdoriga qarab L. ning orni, maydoni va shorligi ozgarib turadi. Suv kopayganda maydoni 3 ming km², uz. 100 km, ortacha chuq. 1 m. Kolning sohillari shorxok va botqoqlashgan. Noyab.dan martgacha kop qismi tubigacha muzlaydi. Bazi yillari Tarim daryosi jan.ga burilib, Cherchen daryosi bilan qoshiladi va L.dan 100–150 km jan garbdagi Qoraqoshun koliga quyiladi. Bunday vaqtlarda L. qurib qoladi. L.ni o ...

                                     

Qoraboronkol

Qoraboronkol, Qoraqoshin - Xitoydagi kol, Tarim tekisligining sharqiy qismida. Maydoni 88 km². Chuq. 1–2 m, eng chuqur joyi 10 m. Atrofi shorxok va qamishzorlardan iborat. Q.ga Cherchen daryosi, suvi kopaygan yillarda Tarim daryosi quyiladi. Kolning shim. qismida suvi chuchuk, jan.da shor.

                                     

Qorakol (Tojikistondagi kol)

Qorakol - Pomirning shim. qismidagi oqmas kol. Maydoni 380 km², uz. 33 km. Atrofi baland toglar bilan oralgan. 3914 m balandlikdagi soylikda joylashgan. Ikki qismdan iborat bolib, tor botozlar orqali boglangan. Chuqurligi garbiy qismida 236 m, sharqida 22.5 m. Suvi shorroq, tiniq. Noyabr oxiridan aprelgacha muzlab yotadi. Suvning temperaturasi yozda 12°. Eng yirik irmoqlari: Qorajilga, Qoraort va Muzkol.

                                     

Qurbonkol

Qurbonkol - Qirgiziston Respublikasi Botken viloyati shimoliy va Ozbekiston Respublikasi chegarasidagi oqar kol. Fargona vodiysida, Koksuv daryosida joylashgan. Shimolidan janubiga chozilgan. Tog qulashidan hosil bolgan. Ortacha balandligi 1738 m. Suv yigish maydoni 129.5 km², kolning maydoni 1.4 km², uz. 866 m, ortacha eni 162 m, eng katta kengligi 255 m. Ortacha chuq. 8.6 m, eng chuqur joyi 13.4 m. Suvi yaxshi ichimlik sifatiga ega. Qishda qirgoqqa yaqin joylari muzlaydi.

                                     

Rangkol

Rangkol - Pomirdagi kol. Tojikiston Respublikasi Togli Badaxshon muxtor viloyatida. Sharqiy Pomirda, 3782 m balandlikda. Maydoni 7.8 km². Eng chuqur joyi 2.5 m. Qirgoqlari yassi, ayrim joylari botqoq. Suvi bazan chuchuk, bazan shorroq. Uzukdaryo orqali garbidagi Shorkol bilan birlashib turadi. Sohillarida yaylovlar bor.

                                     

Tana (kol)

Tana, Sana, Dembea - Efiopiyadagi kol. Efiopiya togligidagi tektonik soyliqda, 1830 m balandlikda joylashgan. Maydoni 3.1 - 3.6 ming km², Chuq. 70 m gacha. Orol kop. T.ga juda kop daryo quyiladi, koldan Abbay daryosi oqib chiqadi. Baliq ovlanadi. Kema qatnaydi.

                                     

Tuz koli

Tuz koli - Anadolu yassitogligidagi oqmas shor kol, Turkiyada. Dengiz sathidan 899 m balandlikda joylashgan. Maydoni qish va bahor oylarida 1600 - 2500 km², chuq. 2 m gacha. Yozda qurib qoladi va kol tubi 2 m gacha qalinlikda tuz bilan qoplanadi. Suvining 34% hajmi tuz dan iborat. Koldan osh tuzi olinadi. Jan. va garbiy qirgoklari yaqinida shorxoklar bor.

                                     

Yangikol

Yangikol - Toshkent viloyati Bekobod tumanidagi oqmas kol. Havzasining mayd. 2.36 km². Sirdaryoning oz ozani boylab tartibsiz oqishidan vujudga kelgan. Sugoriladigan maydonlardan oqib tushadigan tashlama suvlar hisobiga toyinadi. Mahalliy baliqchilik uchun ahamiyati bor.

                                     

Zorkol

Zorkol - Tojikiston Respublika-sining Togli Badaxshon muxtor vilo-yatidagi kol. Pomirning Jan. Alichur va Vahon tizmalari oraligida, dengiz sathidan 4126 m balandlikda. 3. tog qulab tushib, Panj daryosining ong irmogi - Pomir daryosi ozanida togon hosil bolishi natijasida vujudga kelgan. Uz. 20 km, eni 3.5 km, chuq. 5 m gacha, mayd. 38.9 km². Suvi iyul - avg. da kopayadi. Noyab. dan maygacha muzlab yotadi. 3. dan Pomirdaryo oqib chiqadi. Kol suvi chuchuk va tiniq.