ⓘ Adabiy til – muayyan umumxalq tilining qayta ishlangan va me’yorlash-tirilgan, mazkur tilda sozlashuvchi xalqning madaniy ehtiyojlariga xizmat qiluvchi shakli. ..

Dialektizmlar

Dialektizmlar - adabiy tildati dialektlarning oziga xos hududiy unsurlari. D.lar tilshunoslikning barcha sohalari ga taallukli. Badiiy ijodda D.lar narsa, voqea va hodisaga mahalliy tuye berish maqsadida qollanadi, bundan tashqari personaj nutqini individuallashtirish uchun foydalaniladi. Biroq, bunday qollash tufayli D.lar adabiy tilga oid bolib qolmaydi. D.larni qollash uslublararo ham cheklangan. Badiiy uslubda ancha keng, publitsis-tik uslubda qisman qullangani holda ilmiy, rasmiy uslublarda deyarli uch-ramaydi. Bazi sozlar adabiy til va dialektda qullangani holda boshqa dialektda bosh ...

Doriylar

Doriylar - Yunonistonning tort asosiy qabilalaridan biri. Mil. av. 12-asrda Shim. va Orta Yunonistondan Peloponnesning jan garbiga, keyinchalik Rodos, Krit, Kos o.lari va Kichik Osiyo hamda Jan. Italiya, Sitsiliyaning turli joylariga borib ornashganlar. D. dehqonchilik va chorvachilik bilan shugullangan. Peloponnesda D. hukmron elat bolgan, i. ch.da qullar mehnatidan foydalanilgan, davlat vujudga kelgan. D. boshqa yunon qabilalaridan ozining harbiy intizomi, barqaror urugchilik urf-odatlari, magrurliklari va oddiy hayot tarzi bilan ajralib turgan. Bular Sparta aqli uchun xos bolgan. D. she ...

Joy

Joy - ayriq, kanal. Hoz. paytda esa, asosan, Buxoro va Samarqand viloyatlarida ariq, bazan kichikroq kanal J. deb ataladi. Xoz. ozbek adabiy tilida bu sozning kichraytirilgan shakli - joyak saqlanib qolgan. J. joy nomlari tarkibida uchraydi.

Urushning ayoldan yiroq qiyofasi

Urushning ayoldan yiroq qiyofasi - belarus yozuvchisi, 2015-yilda Nobel mukofoti sovrindori bolgan Svetlana Aleksiyevichning hujjatli-ocherk janridagi kitobi. Bu kitobda 2-jahon urushida qatnashgan ayollarning hikoyalari jamlangan. Kitob nomi belarus yozuvchisi Ales Adamovichning "Tom ostidagi urush" asarining 1-qatoridan olingan. "Utopiya ovozlari" badiiy-hujjatli siklning birinchi qismini tashkil qiladi.

Yosh kuch

"YOSH KUCH" - osmirlarning ijtimoiy, adabiybadiiy jurnali. Muassisi: Ozbekiston Respublikasi "Kamolot" yoshlar ijtimoiy harakati. Toshkent sh.da oyda 1 marta chikadi. Dastlab Samarkand sh.da bolalarga moljallangan birinchi ijtimoiysiyosiy va adabiybadiiy jur. sifatida tashkil etilgan, song jur. tahririyati Toshkent sh.ga kochirilgan. Turkistonda yosh avlodni zamon talabiga moye etib tarbiyalash maqsadida maxsus bolalar nashrlari tashkil etishga bolgan sayharakatlar 20-asrning 10y.larida boshlangan. "YO. k."ning tashkil etilishi ana shu sayharakatlarning hosilasi edi. "YO. k." ayniqsa bolal ...

                                     

ⓘ Adabiy til

Adabiy til – muayyan umumxalq tilining qayta ishlangan va me’yorlash-tirilgan, mazkur tilda sozlashuvchi xalqning madaniy ehtiyojlariga xizmat qiluvchi shakli. "Qayta ishlangan" tu-shunchasi nisbiy. Hatto ayrim bir xalqqa ham Adabiy til turli davrda turlicha bolgan. Ba’zi davrlarda bir xalq uchun boshqa bir xalq tili Adabiy til vazifasini otagan. Mac, fors va turkiylar uchun mumtoz arab tili, yaponlar uchun mumtoz xitoy tili; ba’zi Yevropa xalqlari uchun lotin tili va boshqa Adabiy til bolgan.Adabiy til ning ikki – ogzaki ham yozma korinishi mavjud. Har qanday Adabiy til xalq ogzaki nutqi asosida shakllanib, shu xalq tiliga xos shevalarni umumlashti-radi va barcha sheva vakillari uchun tushu-narli shakl oladi. Rivojlangan Adabiy til siz boy madaniyatga ega xalq bolishi mumkin emas. Shu ma’noda Adabiy til jamiyatning dol-zarb muammolaridan hisoblanadi. Adabiy til deganda ba’zan uni turli korinishlari bilan qorishtirib yuboradilar. Xususan, yozma Adabiy til va ogzaki Adabiy til hamda badiiy adabiyot tili bilan Adabiy til ni ayni bir deb bolmaydi.Adabiy til oz mezonlarini egallagan shu tilda sozlashuvchilar barchasi uchun bir-dekabr U ham yozma, ham ogzaki shakllarda amalda qollanadi. Badiiy asar tili ham Adabiy til me’yorlariga boysunsada, 181koplab xususiylik hamda umum e’tirof etmagan jihatlarni ozida mujassam-lashtiradi. Turli xalqlarda hamma dav-rlarda ham Adabiy til bilan badiiy asar tili bir taxlitda bolmagan. Adabiy til bilan milliy til ortasida ham farq bor. Milliy til shu tilning egasi bolgan xalq millat bolib shakllanganda yuzaga keladi. Milliy til Adabiy til vazifasiii otaydi, lekin har qanday Adabiy til darhol milliy tilga aylana olmaydi.Adabiy til bilan shevalar ortasidagi munosa-bat alohida muammoni tashkil etadi. Shevalar tarixan qanchalik barqaror bolsa, Adabiy til uchun shevalarning vakillarini lingvistik nuqtai nazar-dan umumlashtirish shunchalik murakka-blashadi. Hozirgi kunda kopgina mamlakatlar da she-valar Adabiy til bilan teng suratda qollanmoqda.Adabiy til tushunchasi odatda til uslublari tushunchasi bilan boglanadi. Ammo bu boglanish bir tomonlama. Chunki til us-lubiyatlarining ozi Adabiy til korinishlari hisoblanadi. Ular tarixan shakllangan, muayyan belgilar majmuidan iborat boladi. Mazkur belgilarning bir qismi boshqa uslublarda takrorlanishi mum-kin. Lekin, bu takroriy belgilarning ma’lum shaklda birikishi va vazifasining oziga xosligi bir uslubning ik-kinchi uslubdan farqini belgilaydi.Ozbek tiliga Davlat tili maqomining berilishi ozbek Adabiy til rivojini ta’minlovchi muhim voqea boldi. Ozbek Adabiy til i turli xalqlar Adabiy til i rivojlanish tajribasi asosida yanada takomillashib bormoqda.

                                     

Grigulis Arvids

GRIGULIS Arvids - Latviya xalq yozuvchisi. Latviya FA akad. "Sharxlovchining xotiralari", "Tanqid va qalb", "Boronga" va "Nastarin shoxchasi" kabi sheriy toplamlari, "Qaysi bandargoh?", "Garpeterax tarixi haqida", "Loy va chinni", "Soldat shineli", "Boltiq dengizi hayqirmoqda" va b. pyesa hamda dramalari bor. G. "Yomgir va shamol derazani qoqqanda", "Shoira Kamilla maktubi" romanlari muallifi. "Latish adabiy tanqidi" toplamlarini tuzgan.