ⓘ Vaxsh vodiysi - Tojikistondagi Vaxsh daryosining orta va quyi oqimidagi tektonik botiqda joylashgan vodiy. V. v. atrofi toglar bilan oralgan, meridian boylab 11 ..

                                     

ⓘ Vaxsh vodiysi

Vaxsh vodiysi - Tojikistondagi Vaxsh daryosining orta va quyi oqimidagi tektonik botiqda joylashgan vodiy. V. v. atrofi toglar bilan oralgan, meridian boylab 110 km dan ziyod masofaga chozilgan, eni 7 - 25 km, bal. 400 m dan 1200 m gacha. Mayd. 2500 km². Vodiyda, asosan, 5 ta terrasa bor, 2-va 3-terrasalar juda keng. Markaziy qismida shim.dan jan.ga Vaxsh daryosi oqib otadi, daryoning orta qismi boyida Qorgontepa sh. joylashgan. Iqlimi yumshoq, issiq, yanvarning ortacha temperaturasi 1 - 3°, sovuq bolmaydigan davr 224 - 242 kun; yoz juda issiq, quruq, iyulning ortacha temperaturasi 30 - ZG, maksimal temperatura 45 - 47°, ortacha yillik yogin miqdori 150 - 300 mm. Vodiyning pasttekislik qismlari och tusli boz tuproq, yuqori terrasalar va tog oldi qiyaliklari asl boz tuproq, daryo qayirlari, xususan, Vaxsh daryosining quyi qismi otloq, otloqi-botqoq tuproqlardan iborat. Pastliklarda shorlangan boz tuproq va shorxoklar ham uchraydi. V. v.da erta bahorda yam-yashil efemerlar, yozda shuvoq, shora kabi osimliklar osadi, daryo qayirlari va pastliklar qalin ot, buta va toqay osimliklari bilan qoplangan. Toqayzorlarda xongul bugusi, nutriya, tongiz, toqay mushugi, jayra, suvsar kabi hayvonlar; ordak, goz, loyxorak, baliqchi qush, qorabuzov, qirgovul kabi parrandalar yashaydi. Vaxsh daryosi etagidagi toqayzorlarda Pa\lavon toqay qoriqxonasi tashkil etilgan. Foydali qazilmalardan neft, gaz va osh tuzi konlari topilgan. V. v.da uzun tolali paxta ekiladi, bogdorchilik rivojlangan.

                                     
  • Vaxsh Surxob - Tojikistondagi daryo, Panj daryosining o ng irmog i. Uzunligi 524 km. Havzasining maydoni qariyb 39, 1 ming km². Vaxsh Orqa Olay tizmasining
  • Lag mon Zoli Zard - Vaxsh vodiysi Tojikiston dagi shahar harobasi milodiy 3 - 4 - asr - 1221 Vaxsh daryosining so l qirg og idagi Uzun qishlog i yaqinida
  • viloyatlarida, Turkmanistonda Qoraqum kanali zonasida, Tojikistonda Vaxsh vodiysi Yovon vohasida qurilgan bo lib, melioratsiyalanganga maydonga 25 dan
  • tizmasidan boshlanib, Olay vodiysi bo ylab oqadi. Aylama daryosi quyilgungacha Qorasuv deb ataladi. Tojikistonda Muksuv bilan qo shilib Vaxsh daryosining o ng irmog i
  • Toshqo rg on Tojikiston Ko hitang tog ining sharqiy yon bag irlarida, Vaxsh Surxon, Panj va Yaxsu daryolarining bo ylarida O zbekiston hududida
  • Vaxsh tuproqshunoslik melioratsiya stansiyasi faoliyat ko rsatadi. 1960 - 70 - yillarda Yovon, Obikiik, G aravuti, Toshrabod, Qarodum, Beshkent vodiysi va
  • qashqaylarning muxim komponentlaridan birini tashkil etgan. Tojikistonning janubi va Vaxsh vodiysidagi xalajlar esa, XVI asr boshlaridayoq mustaqil etnik birlik xisoblangan