ⓘ Dezinfeksiya, yuqumsizlantirish - yuqumli kasalliklarni qozgatuvchi mikroorganizmlar ni yoq qilish. Keng manodagi D.ga odam bilan hayvonlar uchun zararli hashar ..

                                     

ⓘ Dezinfeksiya

Dezinfeksiya, yuqumsizlantirish - yuqumli kasalliklarni qozgatuvchi mikroorganizmlar ni yoq qilish. Keng manodagi D.ga odam bilan hayvonlar uchun zararli hasharotlarni yoq qilish - dezinseksiya va zararli kemiruvchilarni yoq qilish - deratizatsiya ham kiradi. Profilaktik, kundalik, yakunlovchi D. boladi. Profilaktik D. yuqumli kasalliklarning oldini olish maqsadida uy anjomlari, idish-tovoklarni, jamoat toplanadigan joylar ni, tashlandilarni muntazam ravishda yuqumsizlantirishdir. Suvni yuqumsizlantirish, sutni pasterizatsiya qilish ham profilaktik D.ga kiradi. Bemor yotgan uyda uzluksiz kundalik D. otkaziladi. Yakunlovchi D. bemor kasalxonaga yotqizilganidan, sogayib ketganidan yoki vafot etganidan keyin amalga oshiriladi. D.da mexanik, fizik va kimyoviy vositalar qollaniladi. Bino va undagi buyumlarni hol latta bilan tozalash, kiyim-kechak va korpa-yostiqni qoqish, chang sorgich bilan tozalash, binoni oklash, boyash va boshqa mexanik vositalarga kiradi. Kiyim-kechak va binolar shu yol bilan 50 - 75% mikroblardan xalos boladi. Quritish, quyosh nuri, ultrabinafsha nurlar, tashlandilarni yoqib yuborish, idish va boshqa buyumlarni qatronlash, suvga sovun va ishkrr solib qaynatish, qay-noq suv, dezinfeksiya kameralarida va maxsus apparat da suv bugi va issiq havodan foydalanish fizik vositalar hisoblanadi. Kimyoviy vositalarga kislotalar, ishqorlar, xlorli ohak, xloramin, fenol, krezollar, formalin, sulema va boshqa moddalar kiradi. Bir qator yuqumli kasalliklarda D. uy sharoitida otkaziladi. Yuqumli ichak kasalliklari da bemor yotgan uy har kuni hol latta bilan tozalanadi, u foydalangan idish-tovoq 1% li soda erit-masida, ich kiyimlari 2% li sovun-sodali yoki biror yuvuvchi vosita eritmasida 15 min. qaynatiladi. Parazitar yuqumli kasalliklar da bemor va unga yaqin yurgan kishilarni D. qilishda yuqumsizlantiruvchi vositalar qollanib, bemorning kiyim-kechagi va korpa-yostigi D. kamerasiga yuboriladi. Gripp kasalligida bemorning idishtovogi qaynoq suv bilan 2 - 3 marta yuviladi, romolchasi, sochigi yuvuvchi vosita eritmasiga boktirilgach, qaynatiladi. Bemor yotgan xonani teztez shamollatib, polixloraminning 0.2% li eritmasiga hollangan latta bilan kuniga 2 - 3 marta artib turiladi. Kasallik turiga qarab D. choratadbirlari oziga xos tartib asosida otkaziladi. D. ishini epidemiyaga qarshi tadbirlar rejasi asosida dezinfeksiya sanitariyaepidemiologiya st-yalari, kasalxonalar, poliklinikalar, vrachlik uchastkalari Ozbekiston Sogliqni saqlash vazirligining qarorlarida korsatilgan muddatlarda amalga oshiradi.

Veterinariyadagi D. epizootologik, veterinariyasanitariya ahamiyatiga ega bolgan profilaktik, kundalik va yakunlovchi D.larga bolinadi. Profilaktik D. infeksion kasalliklar kelib chiqishining oldini olish, kundalik D. kasal hayvonlar mav-judligida, yakunlovchi D. infeksiya manbaini toliq yuqumsizlantirish maqsadida olib boriladi. Profilaktik D. chorvachilik fermalarida va boshqa qishloq xojaligi hayvonlari toplanadigan joylarda, chorvachilik mahsulotlarini qayta ishlovchi korxonalarda otka-ziladi. Chorvachilik xojaliklarida D. oldindan rejalashtirilgan muddatlarda, bahorda mollarni yaylovga chiqarishdan oldin, binolarni esa kuzda mollarni boglovga qoyishdan avval, gosht k-tlarida mollarni soyishdan oldin va keyin otkaziladi. Sutni pasterizatsiya qilish, terini, suvni yuqumsizlantirish ham profilaktik D.ga kiradi. Mexanik D., fizik D., kimyoviy D. ham profilaktik choralarga taalluklidir. Kundalik D. veterinariya muassasalarida, fermalarda, izolyatorlarda va boshqa mollar turadigan joylarda kasallik chiqqan vaqtda, uning tarqalishini cheklash, oldini olish maqsadida yuqorida korsatilgan usul va vositalar yordamida otkaziladi. Yakunlovchi D. chorvachilik fermalarida va veterinariya muassasalarida, izolyatorlarda sporadik epizootiya tugatilib, kasal mollar olib chiqib ketilgach, otkaziladi.

Qishloq xojaligida uruglik, ekish materiallari, tuproq, issiqxonalar, don, meva va sabzavot saqlanadigan omborlar, daraxtlarning shikastlangan joylari va boshqa D. qilinib, kasallik tarqatuvchilardan tozalanadi. Bu ish mexanik osimlik qoldiklarini kuydirish, tuproqni buglash va kimyoviy zamburug va bakteriyalarni oldi-radigan moddalar qollash usullari bilan amalga oshiriladi. Uruglik va ekish materiallari granozon, merkuran, geksaxlorbenzol, formalin va boshqa preparatlar bilan, binolar oltingugurt dudlab, ohak suvi bilan oqlab yoki ohakning xlorli suspenziyasi, formalin bilan purkab D. qilinadi. Issiqxona va parnik tuproqlari karba-tion, formalin, xlorpikrin bugi yoki gazi bilan dudlash yoki zaharli moddalarni qollash bilan kimyoviy D. qilinadi. Tuproqni D. qilishda zaharli preparatlar bevosita tuproqqa solinadi.

Shonosir Shovahobov, Ahror Rozimurodov. dez. va infeksiya, yuqumsizlantirish - yuqumli kasalliklarni qozgatuvchi mikroorganizmlar bakteriyalar, viruslar va boshqalarni yoq qilish. Keng manodagi D.ga odam bilan hayvonlar uchun zararli hasharotlarni yoq qilish - dezinseksiya va zararli kemiruvchilarni yoq qilish - deratizatsiya ham kiradi. Profilaktik, kundalik, yakunlovchi D. boladi. Profilaktik D. yuqumli kasalliklarning oldini olish maqsadida uy anjomlari, idish-tovoklarni, jamoat toplanadigan joylar ni, tashlandilarni muntazam ravishda yuqumsizlantirishdir. Suvni yuqumsizlantirish, sutni pasterizatsiya qilish ham profilaktik D.ga kiradi. Bemor yotgan uyda uzluksiz kundalik D. otkaziladi. Yakunlovchi oxirgi D. bemor kasalxonaga yotqizilganidan, sogayib ketganidan yoki vafot etganidan keyin amalga oshiriladi. D.da mexanik, fizik va kimyoviy vositalar qollaniladi. Bino va undagi buyumlarni hol latta bilan tozalash, kiyim-kechak va korpa-yostiqni qoqish, chang sorgich bilan tozalash, binoni oklash, boyash va boshqa mexanik vositalarga kiradi. Kiyim-kechak va binolar shu yol bilan 50 - 75% mikroblardan xalos boladi. Quritish, quyosh nuri, ultrabinafsha nurlar simob-kvars lampalari, tashlandilarni yoqib yuborish, idish va boshqa buyumlarni qatronlash, suvga sovun va ishkrr solib qaynatish, qay-noq suv, dezinfeksiya kameralarida va maxsus apparat avtoklavda suv bugi va issiq havodan foydalanish fizik vositalar hisoblanadi. Kimyoviy vositalarga kislotalar, ishqorlar, xlorli ohak, xloramin, fenol, krezollar lizol, naftalizol, formalin, sulema va boshqa moddalar kiradi. Bir qator yuqumli kasalliklarda D. uy sharoitida otkaziladi. Yuqumli ichak kasalliklari ich terlama, dizenteriyada bemor yotgan uy har kuni hol latta bilan tozalanadi, u foydalangan idish-tovoq 1% li soda erit-masida, ich kiyimlari 2% li sovun-sodali yoki biror yuvuvchi vosita eritmasida 15 min. qaynatiladi. Parazitar yuqumli kasalliklar tepkili terlama, qaytalovchi terlamada bemor va unga yaqin yurgan kishilarni D. qilishda yuqumsizlantiruvchi vositalar qollanib, bemorning kiyim-kechagi va korpa-yostigi D. kamerasiga yuboriladi. Gripp kasalligida bemorning idishtovogi qaynoq suv bilan 2 - 3 marta yuviladi yaxshisi, birorta yuvuvchi vosita eritmasida qaynatiladi, romolchasi, sochigi yuvuvchi vosita eritmasiga boktirilgach, qaynatiladi. Bemor yotgan xonani teztez shamollatib, polixloraminning 0.2% li eritmasiga hollangan latta bilan kuniga 2 - 3 marta artib turiladi. Kasallik turiga qarab D. choratadbirlari oziga xos tartib asosida otkaziladi. D. ishini epidemiyaga qarshi tadbirlar rejasi asosida dezinfeksiya sanitariyaepidemiologiya st-yalari, kasalxonalar, poliklinikalar, vrachlik uchastkalari Ozbekiston Sogliqni saqlash vazirligining qarorlarida korsatilgan muddatlarda amalga oshiradi.

Veterinariyadagi D. epizootologik, veterinariyasanitariya ahamiyatiga ega bolgan profilaktik, kundalik va yakunlovchi D.larga bolinadi. Profilaktik D. infeksion kasalliklar kelib chiqishining oldini olish, kundalik D. kasal hayvonlar mav-judligida, yakunlovchi D. infeksiya manbaini toliq yuqumsizlantirish maqsadida olib boriladi. Profilaktik D. chorvachilik fermalarida va boshqa qishloq xojaligi hayvonlari toplanadigan joylarda, chorvachilik mahsulotlarini qayta ishlovchi korxonalarda otka-ziladi. Chorvachilik xojaliklarida D. oldindan rejalashtirilgan muddatlarda, bahorda mollarni yaylovga chiqarishdan oldin, binolarni esa kuzda mollarni boglovga qoyishdan avval, gosht k-tlarida mollarni soyishdan oldin va keyin otkaziladi. Sutni pasterizatsiya qilish, terini, suvni yuqumsizlantirish ham profilaktik D.ga kiradi. Mexanik D., fizik D., kimyoviy D. ham profilaktik choralarga taalluklidir. Kundalik D. veterinariya muassasalarida, fermalarda, izolyatorlarda va boshqa mollar turadigan joylarda kasallik chiqqan vaqtda, uning tarqalishini cheklash, oldini olish maqsadida yuqorida korsatilgan usul va vositalar yordamida otkaziladi. Yakunlovchi D. chorvachilik fermalarida va veterinariya muassasalarida, izolyatorlarda sporadik epizootiya tugatilib, kasal mollar olib chiqib ketilgach, otkaziladi.

Qishloq xojaligida uruglik, ekish materiallari, tuproq, issiqxonalar, don, meva va sabzavot saqlanadigan omborlar, daraxtlarning shikastlangan joylari va boshqa D. qilinib, kasallik tarqatuvchilardan tozalanadi. Bu ish mexanik osimlik qoldiklarini kuydirish, tuproqni buglash va kimyoviy zamburug va bakteriyalarni oldi-radigan moddalar qollash usullari bilan amalga oshiriladi. Uruglik va ekish materiallari granozon, merkuran, geksaxlorbenzol, formalin va boshqa preparatlar bilan, binolar oltingugurt dudlab, ohak suvi bilan oqlab yoki ohakning xlorli suspenziyasi, formalin bilan purkab D. qilinadi. Issiqxona va parnik tuproqlari karba-tion, formalin, xlorpikrin bugi yoki gazi bilan dudlash yoki zaharli moddalarni qollash bilan kimyoviy D. qilinadi. Tuproqni D. qilishda zaharli preparatlar bevosita tuproqqa solinadi.

Shonosir Shovahobov, Ahror Rozimurodov.