ⓘ Qishloq xojaligi - aholi uchun oziq-ovqat mahsulotlarini etqazib beruvchi asosiy manbadir. Ayni vaqtda u keng istemol maxsulotlari ishlab chiqaruvchi sanoatning ..

                                     

ⓘ Qishloq xojaligi

Qishloq xojaligi - aholi uchun oziq-ovqat mahsulotlarini etqazib beruvchi asosiy manbadir. Ayni vaqtda u keng istemol maxsulotlari ishlab chiqaruvchi sanoatning bir qancha tarmoqlari uchun xom-ashyo yetkazib beradi. Masalan, qishloq xojalik xom-ashyosining ulushi ip-gazlama sanoatida barcha moddiy xarajatlarning 60 foizini, qandolat sanoatida salkam 70 foizni, yog va sut sanoatida qariyb 80 foizni tashkil qiladi. Bularning hammasi shuni korsatadiki, qishloq xojalik ishlab chiqarishni kongildagiday suratlar bilan rivojlanmasa, xalq turmush darajasini oshirishning hech qanday eng yaxshi programmasini ham royobga chiqarib bolmaydi. Qishloq xojaligining ahamiyati yana shu bilan belgilanadiki, xalq xojaligida band bolgan xodimlarning 27 foizi shu sohada mehnat qiladi. Qishloq xojaligida mamlakat milliy daromadining taxminan uchdan bir qismi yaratiladi. Shu sababli mamlakat butun iqtisodiyotining osish suratlari, mehnatkashlar farovonligini oshirish kop jihatdan qishloq xojaligining rivojlanish darajasiga bogliqdir. Shu bilan birga sotsial-siyosiy jihatni ham xisobga olish muhimdir. Qishloq xojaligini yuksaltirish ishchilar sinfi bilan dehqonlar ittifoqini mustahkamlashning eng muhim shartidir. V.I.Lenin qishloq xojaligining ahamiyatini belgilar ekan, mustahkam qishloq xojalik bazasi bolmasa, hech qanday xojalik qurilishi bolishi mumkin emas deb takidlagan

Qishloq xojaligi - moddiy ishlab chiqarish ning asosiy tarmoqlaridan biri. Dehqonchilik va chorvachilik mahsulotlari olish uchun ekinlar ekish va chorva mollarini kopaytirish bilan shugullanadi, aholini oziq-ovqat mahsulotlari va xalq xojaligining bir qancha tarmoqlarini xom ashyo bilan taminlaydi. Qishloq xojaligi osimlik va hayvon mahsulotlarini dastlabki qayta ishlashning turli tarmoqlarini ham oz ichiga oladi. Moddiy ishlab chiqarishning boshqa jami sohalaridan farq qilgan holda Qishloq xojaligi juda katta may-donlarda va hududiy xilma xil sharoitlarda olib boriladi. Unda yer asosiy ishlab chiqarish vositasi, yoruglik, issiqlik, suv va tirik organizmlar - osimlik va hayvonlardan foydalaniladi. Qishloq xojaligining ishlab chiqarish davri ish davri bilan mos tushmaydi. Qx.ning asosiy tarmoqlari - dehqonchilik va chorvachilik. Ular ham oz navbatida bir qadar kichikroq tarmoqlarga bolinadi ; Oz navbatida, dehqonchilik va chorvachilik tarmoklari ekiladigan ekinlar va chorva mollari turlari boyicha guruhlanadi.

Qishloq xojaligi - inson xojalik faoliyatining dastlabki turlaridan biri. Uning kelib chiqishi tosh davri oxiriga borib taqaladi. Bu davrda inson xojalik va boshqa ehtiyojlarini qondirish uchun yerni oddiy qurollar bilan ishlagan, bazi xayvonlarni xonakilashtira boshlagan. Asrlar davomida turli sharoitlar tasirila dehqonchilik tizimi ozgargan va takomillashgan; hayvonlarning foydali xususiyatlari parvarishlangan, koplab zotlari yetishtirilgan.

Jahon Qishloq xojaligida dunyodagi iqtisodiy faol aholining 45.2% 1316.7 mln. kishi band. Qishloq xojaligida foydalaniladigan yerlar 13387.0 mln. ga, jumladan, haydaladigan yerlar 1380.8 mln. ga, jami sugoriladigan yerlar 271.4 mln.ga 1998. 1999 yilda jahon Qishloq xojaligida 583.6 mln.t bugdoy, 596.4 mln. t sholi, 600.4 mln. t makkajoxori, 130.0 mln. t arpa, 294.3 mln. t kartoshka, 444.6 mln. t mevalar, shu jumladan 60.6 mln. t uzum yetishtirildi. Chorvachilikda 225.9 mln. t gosht, 562.4 mln. t sut tayyorlandi. 1338.2 mln. bosh qoramol, 912.7 mln. chochqa, 1068.6 mln. qoy va 709.9 mln. bosh echki, 14139.0 mln. tovuq boqildi.